Indeks diet

Ewa Sawa, środa, 9 stycznia 2013

Dieta niskobiałkowa

Inne nazwy: dieta ubogobiałkowa

Zasady: dieta lecznicza ograniczająca spożycie białka do poziomu, przy którym nie powoduje niekorzystnych reakcji w organizmie spowodowanych zaburzeniami pracy nerek czy wątroby, ale wciąż dostarcza odpowiednie ilości pozostałych niezbędnych składników odżywczych. Ilość kalorii, a najlepiej i białka, musi przy tym odpowiadać potrzebom organizmu, by zapobiec utracie masy mięśniowej lub maksymalnie ją ograniczyć. Zaleca się, by ok. 75 proc. białka było dostarczane w postaci pełnowartościowej, bogatej we wszystkie aminokwasy – oznacza to częstsze sięganie po produkty zwierzęce, jak mleka, mięso, ryby, jajka, i tylko ograniczone spożycie produktów roślinnych, takich jak tradycyjne makarony, pieczywo, nasiona roślin strączkowych, orzechy i pestki. Stanowią on niekompletne źródła aminokwasów, co powoduje ich straty i przemiany do związków obciążających organizm. Z produktów węglowodanowych zalecane są owoce, warzywa, oczyszczone przetwory zbożowe; powinny być one łączone w posiłkach z tymi białkowymi. Dieta niskobiałkowa charakteryzuje się wysoką zawartością węglowodanów i zwykle normalnym poziomem tłuszczu, choć przy zaburzeniach występujących obok chorób nerek i wątroby często zaleca się ograniczenia w spożyciu nasyconych kwasów tłuszczowych czy cukrów prostych. W przypadku zaburzeń pracy nerek często konieczne jest ograniczenie nie tylko spożycia białka, ale również sodu, potasu, wapnia i fosforu.

Dla kogo: dieta niskobiałkowa o ustalonej indywidualnie zawartości tego składnika jest stosowana na zalecenie i pod kontrolą lekarza przy zaburzeniach pracy nerek i wątroby. Menu z ograniczoną podażą białka jest też niezbędne u osób z fenyloketonurią, tyrozynemią i innymi genetycznymi wadami metabolicznymi dotyczącymi m.in. przemian aminokwasów. Nie zaleca się stosowania niskobiałkowej diety bez wskazań zdrowotnych.

Plusy: przestrzeganie zaleceń diety pomaga spowolnić lub zahamować dalsze postępowanie uszkodzeń nerek czy wątroby i uniknąć nagromadzenia produktów rozpadu białek dającego objawy takie jak zmęczenie, utrata apetytu, bóle głowy, mdłości, nieprzyjemny smak w ustach. Dieta niskobiałkowa z odpowiednimi modyfikacjami pomaga chronić przed atakami dny moczanowej (podagry), jest też stosowana m.in. u osób z chorobą Parkinsona. Stosowanie diety niskobiałkowej jest coraz łatwiejsze dzięki większemu dostępowi do niskobiałkowych zamienników tradycyjnych produktów.

Minusy: z powodu licznych restrykcji menu jest trudne do zbilansowania. Ustalenie limitu spożycia białka wymaga testów laboratoryjnych, a stosowanie się do zaleceń diety wymaga ścisłego trzymania się wyznaczonego jadłospisu, odważania porcji itp. Jest to uciążliwe w praktyce, zwłaszcza poza domem i w przypadku dzieci. Przy znacznym ograniczeniu spożycia białka może dojść do utraty masy mięśniowej, konieczne jest więc suplementowanie diety preparatami zawierającymi aminokwasy lub ich analogi, ale także witaminy i składniki mineralne. Przy niskim spożyciu mięsa i ryb pojawiają się bowiem niedobory żelaza i cynku, ograniczenie nabiału sprzyja deficytowi wapnia. Produkty te, a także mleko i jaja, są ponadto głównym źródłem witamin z grupy B. Tych wszystkich składników brakuje w menu, tym bardziej że jednocześnie prawie wyklucza się ich roślinne źródła – nasiona roślin strączkowych, orzechy, pełne ziarna zbóż. Jeśli ograniczeniu białka towarzyszyć musi kontrola spożycia sodu i potasu, nie można m.in. używać soli i niezbędne jest stosowanie technik kuchennych pozbawiających potrawy tego pierwiastka, ale przy okazji i innych składników mineralnych i witamin. Gdy wymagana jest kontrola spożycia wapnia i fosforu, wprowadza się dalsze ograniczenia w menu. Konieczna może być wtedy szeroka suplementacja diety. Ze względu na ograniczony wybór produktów stosowanie diety niskobiałkowej wymaga jedzenia dość monotonnych posiłków. Zamienniki wysokobiałkowych produktów są przy tym kosztowne i często sprowadzane na zamówienie.

Pytania i wiedza
zapytaj, podziel się wiedzą

Zadaj pytanie lub podziel się wiedzą!

Jeśli masz pytanie dotyczące artykułu, tutaj możesz je zadać. Jeżeli znasz odpowiedź na pytanie zadane przez innego użytkownika, tu możesz podzielić się swoją wiedzą. Pytaj i odpowiadaj!

witold.koperczuk witold.koperczuk Świeżak  1 zapytał 5 października 2013

Szukam mąki i makaronu niskobiałkowego do diety niskobiałkowej. W sklepach są bezglutenowe . Jako że gluten to też białko, czy można przyjąć że te wyroby nadają się do tej diety?

Zgłoś do usunięcia

Ta odpowiedź jest obraźliwa lub reklamą.

Openmedica Openmedica ekspert odpowiedział(a) 30 października 2013

Czy się nadają? Niekoniecznie, bo mogą zawierać inne białka. Lepiej wybierać specjalnie stworzone produkty funkcjonalne niskobiałkowe, ew. produkty PKU dla osób z fenyloketonurią, a także makarony shirataki z glukomannanu i inne produkty z korzenia konjac.

Zadaj pytanie