Przejdź do treści

Cukier jak narkotyk

Cukier jak narkotyk
Przyjemność to jedna z rzeczy decydujących o potencjale uzależnieniowym cukru. Zdjęcie: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Wybielanie zębów. Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Okres w czasie karmienia piersią/iStock
Okres w czasie karmienia piersią. Co jest normą a co powinno cię zaniepokoić?
Niemowlę leży na kocu
Połóż niemowlaka na boku. Dlaczego warto? Tłumaczy fizjoterapeutka
Matka z dzieckiem na łóżku
Zmuszasz się do zabawy z dzieckiem? Nie musisz. Psycholożka wyjaśnia dlaczego

Cukier to narkotyk. Wcale nie przesadzam. Po odstawieniu cukru pojawia się efekt abstynencyjny. Jest też cukrowy głód i nawroty cukrowego nałogu. Są cukrowe ciągi. Na szczęście jednak jest to nałóg, który da się rzucić.

Bart Hoebel ‒ profesor z Princeton ‒ sprawę bada od lat 60. Kilka lat temu ogłosił wyniki badań, które uznano za przełomowe, ponieważ ‒ w wielkim skrócie ‒ dowiódł, że uzależnienie od cukru to uzależnienie jak każde inne. Wcześniej skupiano się tylko na efekcie abstynencyjnym, a on dołożył do tej układanki brakujące klocki. Mówił o tym tak: „Elementy powodujące, że mówimy o uzależnieniu, to pojawienie się głodu i nawrotów nałogu. Udało nam się zademonstrować, że te zachowania pojawiają się u wpadających w cukrowe cugi”.

W mózgach uzależnionych – już po miesiącu nadużywania cukru ‒ zauważono trwałe, ale nie nieodwracalne zmiany. Stało się to, co dzieje się w przypadku każdego nałogu. Zaczął wariować ich układ nagrody i zauważono zanik receptorów dopaminowych. Do osiągnięcia tego samego poziomu przyjemności trzeba było jeść coraz więcej cukru. Gdy próbowano odwyku, pojawiały się problemy typowe dla odstawienia. Podnosił się poziom lęku i niepokoju, zwiększała się konsumpcja alkoholu i nikotyny. Rejestrowano zgrzytanie zębami, a także niechęć do wyjścia z tunelu do labiryntu. Z jakiego tunelu? No właśnie, nie napisałem jeszcze, że przełomowe badania naukowców z Princeton zostały przeprowadzone na… szczurach.

Fajerwerki przyjemności

Ale u ludzi jest tak samo, co potwierdza wiele badań. Są wśród nich nawet takie, które schodzą na poziom ekspresji mRNA. Większość skupia się jednak na wykorzystaniu najfajniejszej zabawki, jaka trafiła w ostatnich latach w ręce fachowców od ludzkiej psychiki, czyli skanerów fMRI. Szczególną uwagę poświęca się w nich jądru półleżącemu, które jest ważnym elementem układu nagrody i częścią mózgu odpowiadającą za powstawanie uzależnień.

Wyniki jednego z najciekawszych eksperymentów opublikowano niedawno w „The American Journal of Clinical Nutrition”. Była to praca zbiorowa dziewięciorga naukowców pracujących m.in. w niemieckim Ulm oraz na Harvardzie. Do eksperymentu zaangażowano kilkunastu otyłych mężczyzn, których dwukrotnie zaproszono do laboratorium i skanera. Za pierwszym razem badacze podali im mleczny koktajl o niskim indeksie glikemicznym. Za drugim razem, dziesięć dni później, otyli mężczyźni otrzymali niemal identyczny napój. Niemal, bo ten miał taki sam smak, kolor, a nawet zawartość tłuszczu i białka. Różnicą było jedynie to, że zadbano, by znalazł się w nim cukier o wysokim indeksie glikemicznym. Ta niewielka zmiana w koktajlu przełożyła się na bardzo różne odczyty aktywności mózgu. Po pierwszym koktajlu przyjemności było tylko trochę. Za to po drugim – który smakował dokładnie tak samo, ale powodował szybki skok poziomu cukru we krwi – jądro półleżące świeciło się jak żarówka. Mózg mówił, że jest mu bardzo, ale to bardzo miło.

Przyjemność to jedna z rzeczy decydujących o potencjale uzależnieniowym cukru. Druga to jego zdolność blokowania pracy układu nagrody. Normalnie – w przypadku jedzenia – jest tak: a) jemy coś i odczuwamy przyjemność; b) z czasem to „coś” nam się nudzi i przestajemy ją odczuwać, więc szukamy czegoś nowego; c) dzięki temu dbamy o zróżnicowaną dietę. Tak jest normalnie. Ale z cukrem normalnie nie jest, bo on blokuje fazę „b” i się nie nudzi. To połączenie – przyjemności z brakiem znudzenia ‒ tworzy narkotyk.

Jak rzucić cukier?

Cukier jak narkotyk

Ale jest to narkotyk, z którym można sobie poradzić. Trzeba tylko podejść do niego jak do narkotyku – metodycznie:

Po pierwsze: unikamy cukru. Nie batoników, czekolady i dwóch łyżeczek do kawy – unikamy wszelkiego cukru! Ten jest niemal we wszystkim i dlatego czytamy etykiety oraz nie wierzymy w soki „bez cukru”.

Po drugie: nie sięgamy po słodziki, które oszukują tylko nasze podniebienie, ale nie mózg. Ten nie daje się zwieść i nadal wysyła sygnały cukrowego głodu. Czyli mówiąc krótko: słodzik powoduje, że jemy mniej cukru, ale w ogóle to chcemy jeść więcej.

Po trzecie: nawyk najlepiej zwalczać nawykiem, więc szukamy przyjemności, które też zapalą nasze jądro półleżące. Dobrze robi aktywność fizyczna. Co ważne, nie głodzimy się. Jemy smacznie i dobrze. Tyle tylko, że bez cukru. Jak mamy na niego ochotę, to oszukujemy się nieco np. zdrowym batonikiem.

I wreszcie, po piąte: trzeba dbać o zdrowy sen. Człowiek niewyspany jest bowiem bardziej podatny na wszystko, co złe. Na cukrowy nałóg też.

Wyzwanie pomagające rzucić cukier znajdziecie tutaj. Powodzenia!

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Joanna Moro, Katarzyna Zielińska, Anna Dereszowska

Poznaj lepiej guza. Gwiazdy w kampanii poświęconej glejakowi

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Choroby układu nerwowego – najczęstsze (i rzadsze) choroby

Kobieta leży na kanapie i słucha muzyki przez słuchawki

Jak spowolnić starzenie się mózgu? Wyjaśnia neurolożka

mózg w 3D

Wylew krwi do mózgu – przyczyny, objawy i leczenie udaru krwotocznego

Pamięć decyduje o tym, co zjemy

Pamięć decyduje o tym, co zjemy. Tłumaczymy, dlaczego tak się dzieje

Fikcja na emocje? Aktywuj się w domu z książką w ręce

Fikcja na emocje? Aktywuj się w domu z książką w ręce

Kobieta siedzi w gabinecie laekarskim i trzyma się za głowę

Lobotomia – co to jest? Jak przeprowadzany jest zabieg i jakie są skutki uboczne lobotomii?

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Mózg nie lubi samotności. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

mózg w 3D - oponiak

Oponiak – przyczyny, rokowania i objawy. Jaka jest śmiertelność?

Serotonina - co to jest? Czym grozi jej niedobór?

Serotonina – co to jest? Czym grozi niedobór serotoniny?

Co długotrwały stres robi z mózgiem

Wiesz, co długotrwały stres robi z twoim mózgiem? Jak się bronić przed stresem?

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

„Uważam, że stres wywołał to wszystko, co mnie spotkało. Wyhodowałam sobie guza na własne życzenie” – mówi Ina Dźwierzyńska od trzech lat żyjąca z guzem mózgu

lustrzane neurony

Lustrzany mózg, czyli zachowania zaraźliwe

pizza

6 produktów najgorszych dla mózgu

„To, że przeżyłam, to cud, ale to, że urodziłam syna, to kilka cudów. Medycyna nie brała tego pod uwagę. Dziecko jest najpotężniejszą motywacją do życia” – mówi Iwona Mazur, która 25 lat temu doznała stłuczenia pnia mózgu

omdlenie

Czym jest utrata przytomności? Udzielanie pierwszej pomocy przy omdleniu

kobieta ogląda tv

Co telewizja robi z naszym mózgiem? Od jej oglądania stajemy się głupsi?

pączek

Co cukier robi z twoim mózgiem? Nie będziesz zadowolona

szklanki z wodą

Dlaczego zimą szybciej się odwadniamy?

Lateralizacja — dowiedz się, dlaczego organizm ludzki nie jest symetryczny i jak przebiega proces lateralizacji

Lateralizacja – dlaczego organizm ludzki nie jest symetryczny?

Kinaza kreatynowa — definicja, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Kinaza kreatynowa – czym jest, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Uśmiech i jego wpływ na mózg oraz samopoczucie

Uśmiech sposobem na atrakcyjność i zdrowie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?