Przejdź do treści

Dojrzewanie – co to takiego? Jak traktować nastolatka?

nastolatka ukryta za różowym balonem
Dojrzewanie – co to takiego? Rawpixel.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kiedy nerki mówią STOP: Przewlekła Choroba Nerek – przyczyny, objawy, profilaktyka
Przewlekła Choroba Nerek – przyczyny, objawy, profilaktyka
Marta Żmuda-Trzebiatowska, Anna Dereszowska, Maja Bohosiewicz
„Gdy podmuch wiatru sprawia ból”, czyli dziś Światowy Dzień Autyzmu
Farmaceutka w aptece - koronawirus
Ministerstwo Zdrowia wprowadziło reglamentację leków Arechin i Plaquenil. Mają trafić przede wszystkich do szpitali z chorymi na COVID-19
Okładki magazynu Grazia UK z pielęgniarkami
Brytyjski magazyn „Grazia” zastąpił gwiazdy na okładce bohaterkami, które walczą z pandemią koronawirusa
Ekstrakcja ósemek / istock
Przed tobą ekstrakcja ósemek? Sprawdź, co powinnaś wiedzieć o tym zabiegu

Nastolatki przechodzą okres gwałtownych zmian w ich ciele i równocześnie szukają swojego miejsca w świecie, którego jeszcze nie rozumieją. Do dorosłych za to dociera, że dotychczasowa instrukcja obsługi ich dziecka właśnie przestała działać, a nowej nie otrzymali.

Okres dorastania jest jak tornado, potrafi powywracać dotychczasowe porządki i stosunki. W niejednym domu dochodzi wtedy do ostrych konfliktów międzypokoleniowych. Niestety, często także do przemocy psychicznej i fizycznej. Nawet kochający i troskliwi rodzice przyznają, że czasem czują zupełną bezradność, bo przecież „próbowali już niemal wszystkiego i nic na ich dziecko nie działa”. Wielu specjalistów podkreśla, że rodzicom w Polsce brakuje często zupełnie elementarnej wiedzy o tym, jak rozmawiać z dojrzewającym nastolatkiem, zamiast tego wolą sięgać po repertuar kar i zakazów – znany zwykle z własnego dzieciństwa. Tyle że w przypadku nastolatka on już nie działa. Jak zatem dogadać się z nastolatkiem? Najpierw trzeba się dowiedzieć, czym zmiany w jego zachowaniu są spowodowane. Czyli zrozumieć, czym naprawdę jest dojrzewanie – skomplikowany proces, który odbywa się na kilku poziomach: biologicznym, psychologicznym i społecznym.

Nastolatka

Hormony w akcji

Generalizując, można powiedzieć, że za całe zamieszanie odpowiadają przede wszystkim zmiany fizjologiczne i hormonalne zachodzące w ciele młodego człowieka. Proces ten zaczyna się szybciej u dziewcząt, w naszym klimacie geograficznym ma swój początek w wieku 10–12 lat. Naukowcy zauważyli też generalną tendencję do szybszego wchodzenia w okres dojrzewania współczesnych nastolatków, niż miało to miejsce jedno czy dwa pokolenia wstecz. Ciało nastolatka skokowo przybiera na masie i wzroście. Pojawia się owłosienie w pachwinach i na narządach płciowych, ale też zmora wielu nastolatków – trądzik młodzieńczy. Dziewczęta zaczynają miesiączkować, rozrasta się miednica, piersi, zmienia obwód talii. U chłopców powiększają się jądra i penis, pojawiają się pierwsze polucje. Ich głos przechodzi mutację, pojawia się zarost na twarzy, z wiekiem coraz gęstszy. Intensywne zmiany biologiczne zachodzą mniej więcej do 16. roku życia, choć u niektórych mogą trwać nawet jeszcze kilka lat.

Nastolatka siedzi na murku

Co z tymi uczuciami?

Młodzi ludzie wraz ze zmianami hormonalnymi przechodzą również intensywne zmiany psychiczne. Uczucia, jakie przeżywają, są często skrajne i gwałtowne. Radość może szybko przechodzić w rozpacz i odwrotnie. Warto wiedzieć, że wtedy mogą pojawić się nerwice i lęki, z czasem mogące przechodzić w depresje połączone z myślami samobójczymi. Na te zagrożenia narażone są osoby o niskim poczuciu własnej wartości i mające problemy z akceptacją w grupie rówieśniczej. Często można też dostrzec wówczas nieadekwatność uczuć. Młody człowiek często nie potrafi wytłumaczyć, dlaczego jest mu smutno albo czemu wpadł we wściekłość. Odpowiedzialne za to są hormony wpływające na funkcjonowanie układu nerwowego.

Wraz z pokwitaniem w mózgu gwałtownie przybywa szarych komórek, choć dopiero z czasem będą one odpowiednio wykorzystane. Naukowcy odkryli, że w przypadku niezadowolenia w mózgach nastolatków silniej niż u dorosłych aktywowane jest ciało migdałowate. Odpowiada ono za takie emocje jak strach i złość. Agresja młodych ludzi ma szansę zmaleć, gdy bardziej rozwinie się kora przedczołowa i nieco wyhamuje aktywność ciała migdałowatego. Rozwija się ona jednak dopiero w późniejszym etapie dojrzewania, a szkoda, bo jest odpowiedzialna m.in. za empatię i umiejętność oceny ryzyka, czyli – inaczej mówiąc – za rozsądek. To tłumaczy skłonność nastolatków do popełniania wszelakich głupstw i przeprowadzania eksperymentów groźnych dla ich zdrowia, a nawet życia.

Współczesne dzieci żyją w stresie, depresja jest coraz bardziej powszechna/gettyimages

Człowiek – zwierzę społeczne

Rozwój społeczny – w okresie dorastania młode osoby starają się też zrozumieć otaczający świat i swoje w nim miejsce. Wtedy też budzą się rozmaite zainteresowania i pasje. Młodzi ludzie starają się określić swoje przekonania i poglądy. Wraz z rosnącym krytycyzmem wobec świata dorosłych rośnie znaczenie grup rówieśniczych, w tym także subkulturowych. Potrzeba nawiązywania nowych relacji społecznych łączy się z potrzebą akceptacji i przynależności. Dlatego właśnie wtedy pojawiają się intensywne przyjaźnie zarówno pomiędzy osobami tej samej, jak i przeciwnej płci. Pojawiają się pierwsze miłości.

Kim w tym wszystkim mają być rodzice? Wsparciem. Przewodnikami po zupełnie nowej rzeczywistości. To niełatwe, ale naprawdę można się do tej roli przygotować. W kolejnych artykułach z cyklu „Bycie (z) nastolatkiem” będziemy wraz ze specjalistami zajmować się poszczególnymi aspektami dojrzewania, szukać odpowiedzi na mnożące się pytania. Tak aby zarówno dorośli, jak i same nastolatki mogli nauczyć się sensownie reagować w nowych sytuacjach.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Niemowlę w łóżeczku

W jaki sposób niemowlę sygnalizuje głód, zanim zacznie płakać? Wyjaśnia lekarka

Zazdrość to stan umysłu

Zazdrość to stan umysłu. Dlaczego jedni ją odczuwają, a inni nie?

5 powodów, dla których warto dbać o mleczaki

5 powodów, dla których warto dbać o mleczaki

6 związkowych pułapek

6 związkowych pułapek. Często wpadamy w nie przez samych siebie

Schizoidalne zaburzenie osobowości / freepik

Nie dla wszystkich kwarantanna jest ciężkim doświadczeniem. Istnieje grupa ludzi, dla których brak związków międzyludzkich jest czymś typowym

Samookaleczanie: co jest powodem i jak radzić sobie z takimi przypadkami?

Samookaleczanie: co jest powodem i jak radzić sobie z takimi przypadkami?

Kobieta

Spójrz krytycznie na krytykę. Dlaczego warto i jak to zrobić?

Jak rozmawiać z dziećmi o koronawirusie, by nie narastał w nich strach? Wyjaśnia psycholożka

Jak rozmawiać z dziećmi o koronawirusie, by nie narastał w nich strach? Wyjaśnia psycholożka

zdziwiony niemowlak

Babcia zwraca uwagę, by maluch nie patrzył „za siebie”? Ma rację. Lepsze „sprowadzanie wzroku w dół”

Czy mówienie do siebie jest zdrowe? Odpowiada psychiatra dr Sławomir Murawiec

Izabela Dembińska / fot. Monika Ostrowska

,,Pierwsze chwile z noworodkiem” autorstwa położnej Izabeli Dembińskiej to spojrzenie na świat nowonarodzonego człowieka z jego perspektywy. Premiera książki już 11 marca 2020 r.!

BLW, czyli Bobas Lubi Wybór, to popularna ostatnio metoda rozszerzania diety, Emely/Getty Images

BLW, czyli dlaczego Bobas Lubi Wybór opowiada Ania Kozłowska, BLW Mama, terapeutka integracji sensorycznej

Współczesne dzieci żyją w stresie, depresja jest coraz bardziej powszechna/gettyimages

„Nie bójmy się chwalić naszych dzieci” – psycholog dziecięcy Monika Chrapińska-Krupa opowiada o stresie i depresji wśród młodych ludzi

Trądzik neuropatyczny / istock

Rozdrapujesz skórę z powodu stresu? To może być objaw trądziku neuropatycznego

Noworodek w szpitalu

Pobranie krwi u noworodka. Jak wygląda? Skąd się pobiera? Wyjaśnia położna

Kobieyta karmi noworodka piersią

Wskaźniki skutecznego karmienia piersią. Skąd wiadomo, że dziecko się najada? Lekarka wyjaśnia

Kobieta trzyma przed sobą czerwoną folię

Rozpracuj negatywne emocje i wykorzystaj je. Przydadzą ci się w życiu!

Kobieta stoi na drodze

Brak ci pewności siebie? Popracuj z ciałem!

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

przedszkolak, dziekco w domu, choroba

Dlaczego przedszkolaki tak często chorują? Sprawdź, kiedy szczególnie dzieci są narażone na zarazki

Sala na onkologii dziecięcej. Rodzice w małym pomieszczeniu śpią na podłodze, czuwając przy chorych dzieciach

Jak wygląda onkologia dziecięca w Polsce? Przepełnione sale, dzieci z chemioterapią na korytarzach, rodzice śpią na podłodze

Chłopiec w masce antysmogowej

Smog w polskich miastach – dokąd przed nim uciec?

Anna Boenish / Instagram

Anna Boenish szczerze o chorobie: lata anoreksji bulimicznej nauczyły mnie, że jedzenie to wróg, że trzeba liczyć kalorie, ważyć się codziennie, ćwiczyć i jeść mało albo wcale

Unikasz small talku jak ognia? Sprawdź, dlaczego czasem warto wdać się w małe gadu-gadu

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta wycierająca nos

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości