Przejdź do treści

Dojrzewanie – co to takiego? Jak traktować nastolatka?

nastolatka ukryta za różowym balonem
Dojrzewanie – co to takiego? Rawpixel.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Bolesny obrzęk stóp w ciąży. Jak pomoże osteopatiia?
Bolesny obrzęk stóp w ciąży – jak może pomóc osteopata? Rozmowa z Eweliną Tyszko-Bury
Połóg – pierwsze dni po porodzie
Połóg – co cię może zaskoczyć tuż po porodzie? Opisuje Natalia Białobrzeska
Przyczyny wzdęć i zaparć / istock
Wzdęcia i zaparcia. Masz z nimi problem? Naturoterapeutka wyjaśnia możliwe przyczyny ich występowania
7 sygnałów, że pijesz za dużo wody
koronawirus, transmisja koronawirusa
Dlaczego niektórzy roznoszą koronawirusa bardziej niż inni?

Nastolatki przechodzą okres gwałtownych zmian w ich ciele i równocześnie szukają swojego miejsca w świecie, którego jeszcze nie rozumieją. Do dorosłych za to dociera, że dotychczasowa instrukcja obsługi ich dziecka właśnie przestała działać, a nowej nie otrzymali.

Okres dorastania jest jak tornado, potrafi powywracać dotychczasowe porządki i stosunki. W niejednym domu dochodzi wtedy do ostrych konfliktów międzypokoleniowych. Niestety, często także do przemocy psychicznej i fizycznej. Nawet kochający i troskliwi rodzice przyznają, że czasem czują zupełną bezradność, bo przecież „próbowali już niemal wszystkiego i nic na ich dziecko nie działa”. Wielu specjalistów podkreśla, że rodzicom w Polsce brakuje często zupełnie elementarnej wiedzy o tym, jak rozmawiać z dojrzewającym nastolatkiem, zamiast tego wolą sięgać po repertuar kar i zakazów – znany zwykle z własnego dzieciństwa. Tyle że w przypadku nastolatka on już nie działa. Jak zatem dogadać się z nastolatkiem? Najpierw trzeba się dowiedzieć, czym zmiany w jego zachowaniu są spowodowane. Czyli zrozumieć, czym naprawdę jest dojrzewanie – skomplikowany proces, który odbywa się na kilku poziomach: biologicznym, psychologicznym i społecznym.

Nastolatka

Hormony w akcji

Generalizując, można powiedzieć, że za całe zamieszanie odpowiadają przede wszystkim zmiany fizjologiczne i hormonalne zachodzące w ciele młodego człowieka. Proces ten zaczyna się szybciej u dziewcząt, w naszym klimacie geograficznym ma swój początek w wieku 10–12 lat. Naukowcy zauważyli też generalną tendencję do szybszego wchodzenia w okres dojrzewania współczesnych nastolatków, niż miało to miejsce jedno czy dwa pokolenia wstecz. Ciało nastolatka skokowo przybiera na masie i wzroście. Pojawia się owłosienie w pachwinach i na narządach płciowych, ale też zmora wielu nastolatków – trądzik młodzieńczy. Dziewczęta zaczynają miesiączkować, rozrasta się miednica, piersi, zmienia obwód talii. U chłopców powiększają się jądra i penis, pojawiają się pierwsze polucje. Ich głos przechodzi mutację, pojawia się zarost na twarzy, z wiekiem coraz gęstszy. Intensywne zmiany biologiczne zachodzą mniej więcej do 16. roku życia, choć u niektórych mogą trwać nawet jeszcze kilka lat.

Nastolatka siedzi na murku

Co z tymi uczuciami?

Młodzi ludzie wraz ze zmianami hormonalnymi przechodzą również intensywne zmiany psychiczne. Uczucia, jakie przeżywają, są często skrajne i gwałtowne. Radość może szybko przechodzić w rozpacz i odwrotnie. Warto wiedzieć, że wtedy mogą pojawić się nerwice i lęki, z czasem mogące przechodzić w depresje połączone z myślami samobójczymi. Na te zagrożenia narażone są osoby o niskim poczuciu własnej wartości i mające problemy z akceptacją w grupie rówieśniczej. Często można też dostrzec wówczas nieadekwatność uczuć. Młody człowiek często nie potrafi wytłumaczyć, dlaczego jest mu smutno albo czemu wpadł we wściekłość. Odpowiedzialne za to są hormony wpływające na funkcjonowanie układu nerwowego.

Wraz z pokwitaniem w mózgu gwałtownie przybywa szarych komórek, choć dopiero z czasem będą one odpowiednio wykorzystane. Naukowcy odkryli, że w przypadku niezadowolenia w mózgach nastolatków silniej niż u dorosłych aktywowane jest ciało migdałowate. Odpowiada ono za takie emocje jak strach i złość. Agresja młodych ludzi ma szansę zmaleć, gdy bardziej rozwinie się kora przedczołowa i nieco wyhamuje aktywność ciała migdałowatego. Rozwija się ona jednak dopiero w późniejszym etapie dojrzewania, a szkoda, bo jest odpowiedzialna m.in. za empatię i umiejętność oceny ryzyka, czyli – inaczej mówiąc – za rozsądek. To tłumaczy skłonność nastolatków do popełniania wszelakich głupstw i przeprowadzania eksperymentów groźnych dla ich zdrowia, a nawet życia.

Współczesne dzieci żyją w stresie, depresja jest coraz bardziej powszechna/gettyimages

Człowiek – zwierzę społeczne

Rozwój społeczny – w okresie dorastania młode osoby starają się też zrozumieć otaczający świat i swoje w nim miejsce. Wtedy też budzą się rozmaite zainteresowania i pasje. Młodzi ludzie starają się określić swoje przekonania i poglądy. Wraz z rosnącym krytycyzmem wobec świata dorosłych rośnie znaczenie grup rówieśniczych, w tym także subkulturowych. Potrzeba nawiązywania nowych relacji społecznych łączy się z potrzebą akceptacji i przynależności. Dlatego właśnie wtedy pojawiają się intensywne przyjaźnie zarówno pomiędzy osobami tej samej, jak i przeciwnej płci. Pojawiają się pierwsze miłości.

Kim w tym wszystkim mają być rodzice? Wsparciem. Przewodnikami po zupełnie nowej rzeczywistości. To niełatwe, ale naprawdę można się do tej roli przygotować. W kolejnych artykułach z cyklu „Bycie (z) nastolatkiem” będziemy wraz ze specjalistami zajmować się poszczególnymi aspektami dojrzewania, szukać odpowiedzi na mnożące się pytania. Tak aby zarówno dorośli, jak i same nastolatki mogli nauczyć się sensownie reagować w nowych sytuacjach.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta i mężczyzna, aseksualność

Aseksualność to nowa orientacja seksualna? Tłumaczy Alicja Długołęcka

Kobieta płacze przed lustrem

Czy płacz jest zdrowy? Z czym może być związany? Wyjaśnia psycholożka Anna Cyklińska

Matka karmi dziecko butelką

Woda w diecie dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym. Czy dopajać niemowlę? Jaką wodę wybrać?

Schemat żywienia niemowląt w 2020 roku. Rozszerzanie diety

Minimalizm – mniej znaczy więcej. Skuś się!

Niemowlak na basenie – kiedy i jak oswajać malucha z wodą

Nauka pływania dla niewowląt. Kiedy i jak oswajać malucha z wodą? Wyjaśnia instruktorka pływania

Martwisz się o przyszłość? Oto 7 sposobów, przy pomocy których ze zmartwieniami radzą sobie specjaliści

Matka karmi niemowlę butelką

Czy w trakcie upałów dopajać niemowlęta wodą? Jakie są objawy odwodnienia u małych dzieci?

Kobieta wchodzi w obrazek

Fobia społeczna – jak sobie z nią poradzić? Poznaj 6 zasad pracy nad lękiem społecznym

fobia społeczna

Jak czuje się osoba z fobią społeczną? „Pomnóżcie lęk razy sto. Aby był tak silny, że wręcz paraliżujący. Aż poczujecie, że naprawdę palicie się ze wstydu”

Skoki rozwojowe w pierwszym roku życia dziecka. Co warto o nich wiedzieć?

Skoki rozwojowe w pierwszym roku życia dziecka. Co warto o nich wiedzieć?

Zęby mleczne, zęby stałe – co trzeba wiedzieć o ich wymianie?

Zęby mleczne, zęby stałe – co trzeba wiedzieć o ich wymianie?

„Nastolatki są często nieświadome, że już pierwszy kontakt seksualny może prowadzić do ciąży” – mówi ginekolog dziecięcy prof. Agnieszka Drosdzol-Cop

„Nastolatki są często nieświadome, że już pierwszy kontakt seksualny może prowadzić do ciąży” – mówi ginekolog dziecięcy prof. Agnieszka Drosdzol-Cop

zmartwiona nastolatka

FEDERA o rzekomym o zakazie przyjmowania nastolatek w gabinetach ginekologicznych: „odmowy przyjęcia są bezprawne”

Kobieta trzyma niemowlaka

Dlaczego dziecko chce być przy piersi mamy? Nie zawsze chodzi o głód

Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?

Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?

Niemowlę leży na kocu

Połóż niemowlaka na boku. Dlaczego warto? Tłumaczy fizjoterapeutka

Kobieta siedzi przed namalowanym obrazem i na niego patrzy

Perfekcjonizm. Czy da się go przezwyciężyć? Wyjaśnia psycholożka

Nosidło dla dziecka – na co zwrócić uwagę?

Nosidło dla dziecka – na co zwrócić uwagę?

Młoda dziewczyna trzyma dziecko. Są w parku

Martyna Wojciechowska wspiera samotne, niepełnoletnie matki. „Jesteś sama, a wszyscy wokół Cię oceniają. Jak się odnaleźć w tej roli?” – pyta dziennikarka

Brudne dziecko to szczęśliwe dziecko - dlaczego warto pozwolić dziecku się brudzić?

Brudne dziecko to szczęśliwe dziecko – dlaczego warto pozwolić dziecku się brudzić?

matka z dzieckiem w chuście

Jak noszenie dziecka w chuście wpływa na organizm mamy? Wyjaśnia Pani Fizjotrener

Kobieta w okularach przeciwsłonecznych

Wytrenuj w sobie kompetencję emocjonalną. Bardzo pomaga w życiu!

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?