Przejdź do treści

Dojrzewanie – co to takiego? Jak traktować nastolatka?

nastolatka ukryta za różowym balonem
Dojrzewanie – co to takiego? Rawpixel.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Szczepionka na koronawirusa już dostępna w Wielkiej Brytanii. Dopuściła preparat jako pierwszy kraj na świecie
Wielka Brytania jako pierwsza na świecie dopuściła do użytku szczepionkę na koronawirusa stworzoną przez firmy Pfizer i BioNTech
Ellen Page już nie ma, jest Elliot. Aktor oznajmił, że jest transseksualnym mężczyzną. "Wreszcie kocham to, kim jestem"
Ellen Page już nie ma, jest Elliot. Aktor oznajmił, że jest transseksualnym mężczyzną. „Wreszcie kocham to, kim jestem”
"Nie wzorujcie się na koleżankach i osobach z internetu". Seksuolożka Katarzyna Koczułap radzi, jak wybrać antykoncepcję
„Nie wzorujcie się na koleżankach i osobach z internetu”. Seksuolożka Katarzyna Koczułap radzi, jak wybrać antykoncepcję
Kobieta z dzieckiem w górach
W jaki sposób stres wpływa na laktację? Wyjaśnia położna
marnowanie jedzenia w Polsce / iStock
92 kg jedzenia rocznie wyrzuca przeciętny Polak! Ekoaktywistka o wynikach najnowszego badania dotyczącego marnowania jedzenia

Nastolatki przechodzą okres gwałtownych zmian w ich ciele i równocześnie szukają swojego miejsca w świecie, którego jeszcze nie rozumieją. Do dorosłych za to dociera, że dotychczasowa instrukcja obsługi ich dziecka właśnie przestała działać, a nowej nie otrzymali.

Okres dorastania jest jak tornado, potrafi powywracać dotychczasowe porządki i stosunki. W niejednym domu dochodzi wtedy do ostrych konfliktów międzypokoleniowych. Niestety, często także do przemocy psychicznej i fizycznej. Nawet kochający i troskliwi rodzice przyznają, że czasem czują zupełną bezradność, bo przecież „próbowali już niemal wszystkiego i nic na ich dziecko nie działa”. Wielu specjalistów podkreśla, że rodzicom w Polsce brakuje często zupełnie elementarnej wiedzy o tym, jak rozmawiać z dojrzewającym nastolatkiem, zamiast tego wolą sięgać po repertuar kar i zakazów – znany zwykle z własnego dzieciństwa. Tyle że w przypadku nastolatka on już nie działa. Jak zatem dogadać się z nastolatkiem? Najpierw trzeba się dowiedzieć, czym zmiany w jego zachowaniu są spowodowane. Czyli zrozumieć, czym naprawdę jest dojrzewanie – skomplikowany proces, który odbywa się na kilku poziomach: biologicznym, psychologicznym i społecznym.

Nastolatka

Hormony w akcji

Generalizując, można powiedzieć, że za całe zamieszanie odpowiadają przede wszystkim zmiany fizjologiczne i hormonalne zachodzące w ciele młodego człowieka. Proces ten zaczyna się szybciej u dziewcząt, w naszym klimacie geograficznym ma swój początek w wieku 10–12 lat. Naukowcy zauważyli też generalną tendencję do szybszego wchodzenia w okres dojrzewania współczesnych nastolatków, niż miało to miejsce jedno czy dwa pokolenia wstecz. Ciało nastolatka skokowo przybiera na masie i wzroście. Pojawia się owłosienie w pachwinach i na narządach płciowych, ale też zmora wielu nastolatków – trądzik młodzieńczy. Dziewczęta zaczynają miesiączkować, rozrasta się miednica, piersi, zmienia obwód talii. U chłopców powiększają się jądra i penis, pojawiają się pierwsze polucje. Ich głos przechodzi mutację, pojawia się zarost na twarzy, z wiekiem coraz gęstszy. Intensywne zmiany biologiczne zachodzą mniej więcej do 16. roku życia, choć u niektórych mogą trwać nawet jeszcze kilka lat.

Nastolatka siedzi na murku

Co z tymi uczuciami?

Młodzi ludzie wraz ze zmianami hormonalnymi przechodzą również intensywne zmiany psychiczne. Uczucia, jakie przeżywają, są często skrajne i gwałtowne. Radość może szybko przechodzić w rozpacz i odwrotnie. Warto wiedzieć, że wtedy mogą pojawić się nerwice i lęki, z czasem mogące przechodzić w depresje połączone z myślami samobójczymi. Na te zagrożenia narażone są osoby o niskim poczuciu własnej wartości i mające problemy z akceptacją w grupie rówieśniczej. Często można też dostrzec wówczas nieadekwatność uczuć. Młody człowiek często nie potrafi wytłumaczyć, dlaczego jest mu smutno albo czemu wpadł we wściekłość. Odpowiedzialne za to są hormony wpływające na funkcjonowanie układu nerwowego.

Wraz z pokwitaniem w mózgu gwałtownie przybywa szarych komórek, choć dopiero z czasem będą one odpowiednio wykorzystane. Naukowcy odkryli, że w przypadku niezadowolenia w mózgach nastolatków silniej niż u dorosłych aktywowane jest ciało migdałowate. Odpowiada ono za takie emocje jak strach i złość. Agresja młodych ludzi ma szansę zmaleć, gdy bardziej rozwinie się kora przedczołowa i nieco wyhamuje aktywność ciała migdałowatego. Rozwija się ona jednak dopiero w późniejszym etapie dojrzewania, a szkoda, bo jest odpowiedzialna m.in. za empatię i umiejętność oceny ryzyka, czyli – inaczej mówiąc – za rozsądek. To tłumaczy skłonność nastolatków do popełniania wszelakich głupstw i przeprowadzania eksperymentów groźnych dla ich zdrowia, a nawet życia.

Współczesne dzieci żyją w stresie, depresja jest coraz bardziej powszechna/gettyimages

Człowiek – zwierzę społeczne

Rozwój społeczny – w okresie dorastania młode osoby starają się też zrozumieć otaczający świat i swoje w nim miejsce. Wtedy też budzą się rozmaite zainteresowania i pasje. Młodzi ludzie starają się określić swoje przekonania i poglądy. Wraz z rosnącym krytycyzmem wobec świata dorosłych rośnie znaczenie grup rówieśniczych, w tym także subkulturowych. Potrzeba nawiązywania nowych relacji społecznych łączy się z potrzebą akceptacji i przynależności. Dlatego właśnie wtedy pojawiają się intensywne przyjaźnie zarówno pomiędzy osobami tej samej, jak i przeciwnej płci. Pojawiają się pierwsze miłości.

Kim w tym wszystkim mają być rodzice? Wsparciem. Przewodnikami po zupełnie nowej rzeczywistości. To niełatwe, ale naprawdę można się do tej roli przygotować. W kolejnych artykułach z cyklu „Bycie (z) nastolatkiem” będziemy wraz ze specjalistami zajmować się poszczególnymi aspektami dojrzewania, szukać odpowiedzi na mnożące się pytania. Tak aby zarówno dorośli, jak i same nastolatki mogli nauczyć się sensownie reagować w nowych sytuacjach.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta czesze córkę przed lustrem

Myjesz dziecku włosy raz w tygodniu? Ekspert Kosmetyczny ostrzega: droga do łupieżu, świądu jest krótka, a konsekwencją może być nadmierne wypadanie

Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka

Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka

Trudno ci się skupić w niedzielę? Po 15:00 zaczynasz odczuwać niepokój? To może być sunday blues

Nie oceniaj wszystkiego. „Na przykładzie pogody zauważyć można, że często oceniamy to, na co nie mamy żadnego wpływu”

„Bardzo się tego bałem, wyobrażałem sobie, że w inkubatorze będzie leżał jakiś embrion, a to był mały człowiek. Mój syn!”. Rozmawiamy z ojcami wcześniaków

Kobieta przy liściach

Jak nie być zazdrosnym? Chorobliwa zazdrość a zdrada

Anya Taylor-Joy: W chwili stresu trzeba zrobić krok w tył i powiedzieć sobie: nikt nie umiera, nie jesteś chirurgiem, wszystko będzie dobrze

Ojciec podnosi na rękach syna

Dentystka o karmieniu dziecka w nocy: najmocniejsze zęby tego nie wytrzymają

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Ojciec przytula córkę

„Zakrywaj usta, ale nie milcz”, „Myj ręce, ale nie umywaj ich od odpowiedzialności”. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę zwraca uwagę na „Pandemię przemocy” wobec najmłodszych

Miłosne (nie)porozumienie stron, czyli 7 sposobów na udany związek

Odchudzanie – na co dajesz się nabrać?

Anja Franczak, towarzyszka w żałobie

Anja Franczak, towarzyszka w żałobie: „Nie da się obejść żałoby, przez żałobę trzeba przejść”

Agnieszka Chylińska

Agnieszka Chylińska: To jest dla mnie jakiś najgorszy horror. Jako matka dzieci szczególnej troski jestem przerażona i zbulwersowana tym, co się dzieje

Chroniczne zmęczenie – psychotest, przyczyny, zapobieganie

Zakochana para na tle morza

Zakochanie a miłość. Na czym polega różnica?

„Z twoimi ocenami to skończysz na ulicy!”, „Jesteś do niczego!”, „Zamknij się, ryby i dzieci głosu nie mają”. Tak brzmi przemoc psychiczna wobec dzieci

W sieci lawina postów opatrzonych hasztagami #powiedzkomuś i #wyroknakobiety. TK zdecydował w sprawie aborcji ze względu na wady płodu

piecza zastępcza nad dziećmi

Anna Krawczak: „Oskarżam system o to, że nie chroni dzieci i dobija pieczę zastępczą”

Dziecko próbuje stanąć przy barierkach

Jak przyspieszyć chodzenie dziecka? Chodzik jest dobrym pomysłem?

Dziecko w czapce

Dlaczego noworodkom w szpitalu podaje się witaminę K? Można odmówić jej podania?

"Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym, ale to absolutnie w żadnym przypadku, nie pobudza do zmiany". Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy i co sprawia, że jest nieskuteczna

„Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym przypadku nie pobudza do zmiany”. Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy

chłopiec kaszlący w łokieć

Kaszel od kataru – przyczyny, postępowanie. Może to alergia?

Kobieta i jej odbicie w lustrze

„Ten sukces to przypadek, miałam akurat szczęście”. Często mówisz takie zdanie? Prawdopodobnie cierpisz na syndrom oszusta

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?