Przejdź do treści

Zadbaj o stawy. Sprawdź, które produkty im sprzyjają, a które szkodzą

Dieta dla zdrowych stawów
Zdjęcie: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Mamy przepis na pączki nietłuściochy!
Tłusty czwartek. Mamy przepis na pączki nietłuściochy!
Kobieta z telefonem, przy komputerze
Przeglądarka skierowań. Co to jest i jak z niej skorzystać?
Adele / gettyimages
Dieta Adele. Adele schudła kilkadziesiąt kilogramów dzięki specjalnej diecie. Chodzi o dietę sirtfood. Jakie są jej zasady?
IKEA Kraków wprowadziła wtorki przyjazne sensorycznie dla osób ze spektrum autyzmu
Magdalena Jarzynka-Jendrzejewska / Dietosfera
Magdalena Jarzynka-Jendrzejewska i Ewa Sypnik-Pogorzelska: Zbilansowana dieta wegańska wcale nie musi być jednostajna. Kluczem jest sezonowość!

W leczeniu najczęstszych schorzeń układu ruchu ‒ reumatoidalnego zapalenia stawów i choroby zwyrodnieniowej ‒ istotne są trzy elementy: farmakoterapia, ruch oraz odpowiednia dieta. Co jeść, by stawy nie stawiały oporu?

Chorobie zwyrodnieniowej stawów sprzyja nadwaga, bo to dodatkowe kilogramy nadmiernie obciążają stawy, które pod wpływem ciężaru ulegają zniekształceniu. Z kolei wśród przyczyn ryzyka wystąpienia reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) oprócz czynników genetycznych specjaliści wymieniają te środowiskowe, w tym właśnie dietę. W tym przypadku związek między tym, co jemy, a zachorowaniem przebiega w dwóch kierunkach. Z jednej strony: w odpowiednio dobranej żywności możemy znaleźć składniki, które budują stawy i pozwalają zachować je w dobrej formie. Tym samym opóźniają proces chorobowy lub łagodzą towarzyszące mu dolegliwości. Z drugiej: istnieją produkty, które nasilają dolegliwości bólowe, i tych w przebiegu chorób reumatycznych należy się wystrzegać. Które składniki diety wspomagają więc zdrowie stawów, a które ją osłabiają?

Kwasy omega-3 – hamują proces zapalny

W diecie osób borykających się z bólami stawów bardzo ważnym składnikiem są wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, które wpływają korzystnie na błony komórkowe, hamują też procesy zapalne w organizmie. Co ważne – kwasów tych powinniśmy dostarczać sobie w odpowiednich proporcjach, pamiętając, że nasza dieta obfituje w kwasy omega-6, gdy omega-3 przyjmujemy za mało. Dlatego warto wzbogacić menu (2‒3 razy w tygodniu) o produkty bogate w ten ostatni składnik, np. olej rybny czy tłuste ryby morskie (makrela, łosoś, śledź, sardynki, tuńczyk), i rozważyć suplementację. Udowodniono, że spożywanie kwasów tłuszczowych omega-3 z ryb nie dość, że wzmacnia serce (a chorzy na RZS ze względu na przyjmowane leki są bardziej narażeni na chorobę niedokrwienną serca), to dodatkowo wpływa na zmniejszenie dolegliwości bólowych i dokuczającą rano sztywność stawów.

Chorzy mogą więc zmniejszyć dawki NLPZ-ów (niesteroidowych leków przeciwzapalnych) i równocześnie ograniczyć ryzyko wystąpienia ewentualnych działań niepożądanych związanych z nadmiernym przyjmowaniem leków z tej grupy. Pozytywne efekty przynosi też wzbogacenie diety o siemię lniane, orzechy włoskie, a także oliwę. Tłuszcz pozyskany z tych składników działa przeciwzapalnie i jest dobrym zamiennikiem dla niekorzystnie działających tłuszczów nasyconych.

Antyoksydanty – chronią błony lipidowe

Procesy zapalne w organizmie nasilają również wolne rodniki, nazywane inaczej oksydantami. To atomy, które zamiast jądra i krążących wokół niego par elektronów mają jeden elektron bez pary. Taki atom za wszelką cenę chce oddać swój samotny elektron lub pobrać brakujący z sąsiadujących komórek. Gdy mu się to uda, sam odzyskuje stabilność, ale jednocześnie uszkadza sąsiednie tkanki. Wolne rodniki są niezwykle aktywne: przemieszczają się po całym organizmie i uszkadzają wszystko, co napotkają po drodze: ściany komórek, białka, lipidy, geny. Proces ten jest nieuchronny i nie możemy nad nim zapanować, możemy się jednak starać mu przeciwdziałać przyswajając dużo antyoksydantów, czyli witamin A, C i E, a także cynku i żelaza.

Chorzy na RZS powinni wyjątkowo zadbać o ich podaż, bo w ich surowicy krwi jest mniejsze stężenie tych składników niż u osób zdrowych. Źródłem witaminy A pochodzenia zwierzęcego są podroby, niektóre gatunki ryb, jaja. W produktach roślinnych znajdziemy ją w postaci karotenoidów, wśród których najważniejszą rolę odgrywa beta-karoten znajdujący się marchwi, szpinaku, czerwonej papryce, morelach, brzoskwiniach, wiśniach. Z kolei witaminy C powinniśmy szukać w papryce, czarnej porzeczce, jagodach, żurawinie, aronii, a witaminy E m.in. w olejach, margarynach i kiełkach pszenicy. Cynk i żelazo – które są składnikami enzymów przeciwutleniających uczestniczących w likwidacji wolnych rodników – znajdziemy w mięsie i podrobach. Roślinnym źródłem cynku będą pełnoziarniste produkty zbożowe, także kiełki pszenicy i pestki dyni.

 

5 produktów, które pomogą przetrwać upały

Błonnik i ruch – pomagają w utrzymaniu wagi w ryzach

Warzywno-owocowa dieta wzbogacona o pełnoziarniste produkty zbożowe (razowe pieczywo, razowe makarony, brązowy ryż, kasza gryczana, płatki owsiane) zapewnia też odpowiednią ilość dostarczanego błonnika, który wspomaga walkę z nadwagą. To bardzo ważne, bo każdy dodatkowy kilogram stanowi niepotrzebne obciążenie dla stawów. U osób otyłych częściej niż u szczupłych występują zmiany zwyrodnieniowe, szczególnie stawów kolanowych i biodrowych, ale większy jest też stopień nasilenia procesu zapalnego.

Dobroczynne działanie ma też ruch. Pod wpływem wysiłku fizycznego zwiększa się ukrwienie i odżywienie stawów, pobudzane są kaletki maziowe, wzmacniane mięśnie okołostawowe, następuje też poprawa ruchomości w stawach. Wysiłek osób ze schorzeniami układu kostno-stawowego musi być jednak dopasowany do ogólnego stanu zdrowia i wieku. Najlepiej więc, by o rodzaju i intensywności ćwiczeń zadecydował specjalista.

Suplementacja – dodatkowe wsparcie diety

We wspomaganiu leczenia chorób stawów stosuje się m.in. siarczan glukozaminy, sproszkowaną chrząstkę rekina lub preparaty zawierające bioaktywny kolagen. Glukozamina to naturalna substancja wytwarzana w organizmie, stanowiąca substrat do biosyntezy elementów substancji międzykomórkowej chrząstki. Niestety, jej produkcja spada z wiekiem. A ponieważ glukozamina nie występuje w żadnym z podstawowych produktów będących składnikiem naszej diety (choć znajdziemy ją np. w krewetkach), jedynym sposobem jej dostarczenia jest suplementacja.

Warto jednak pamiętać, że glukozamina obecna w preparat aptecznych dostępna jest w trzech formach: siarczanu, chlorowodorku oraz jako N-acetyloglukozamina, a działanie lecznicze udowodniono tylko wobec siarczanu. Poza tym efekt terapeutyczny w postaci zmniejszenia dolegliwości bólowych odczuwany jest po minimum 3 miesiącach systematycznego stosowania – stąd zalecana jest cierpliwość w suplementacji. Z kolei sproszkowana chrząstka rekina stanowi źródło wapnia i fosforu w korzystnych dla zdrowia stawów proporcjach, a hydrolizat kolagenu może chronić stawy przed uszkodzeniami, wzmocnić je oraz zmniejszyć ból towarzyszący stanowi zapalnemu, ponieważ zawiera bioaktywne peptydy i aminokwasy, które łatwo się wchłaniają do krwiobiegu i dostają do tkanek.

Które z produktów nasilają dolegliwości ze strony stawów?

Osoby borykające się z problemami stawowymi powinny wystrzegać się żywności z dużą zawartością konserwantów (a więc m.in. kupnych wędlin, żywności typu fast food) oraz bardzo tłustego nabiału, który zawiera kwas arachidonowy ułatwiający wytwarzanie hormonów prozapalnych. Ograniczyć muszą spożycie soli, bo zatrzymuje ona wodę w organizmie i sprzyja nadwadze (można ją zastąpić solą o obniżonej zawartości sodu, za to wzbogaconą w potas i magnez, a najlepiej ziołami). Profilaktycznie warto też odstawić mocną kawę i herbatę, które m.in. utrudniają przyswajanie wapnia, choć nie ma jednoznacznych badań wskazujących na to, że wyeliminowanie tych produktów z diety hamuje rozwój RZS. Niektórzy chorzy pozytywnie reagują na drastyczne zmiany dietetyczne, np. czasowe głodówki. Kontrolowane posty mają działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, mogą więc hamować rozwój reakcji zapalnych w organizmie. Jak pokazały badania, poprawa samopoczucia jest jednak w tym przypadku chwilowa i po powrocie do normalnego sposobu odżywiania ból powraca.

Diety wegetariańskie i wegańskie a ból stawów

Badania na populacji chorych z RZS pokazują, że o ile czasowe głodówki nie dają trwałego efektu zmniejszenia dolegliwości bólowych stawów, o tyle można go zauważyć po wprowadzeniu długoterminowej diety wegetariańskiej lub wegańskiej. Prawdopodobnie dzieje się tak dlatego, że ten sposób odżywiania zakłada spożycie dużej ilości witamin pochodzących ze świeżych warzyw i owoców przy jednoczesnym wykluczeniu tłuszczów zwierzęcych i konserwantów. Jednocześnie autorzy badań donoszą, że poprawa ta dla znacznej części chorych była tak nieznaczna, że pacjenci nieprzekonani do tego typu odżywiania po czasie powrócili do diety mięsnej. Jednocześnie warto przypomnieć, że każda dieta wspomagająca standardową terapię leczniczą powinna być tak skomponowana, by dostarczać wszystkich ważnych dla zdrowia składników.

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta na łące

Żelazo – dlaczego może go brakować? Poznaj 9 oznak niedoboru żelaza

jedzenie

Choroby autoimmunologiczne. Co robić, gdy organizm atakuje sam siebie? Czy dietetyk pomoże?

Dziewczynka w kurtce i czapce

Odporność dzieci. Jak dobrze hartować dziecko? Jakie błędy najczęściej popełniają rodzice?

7 codziennych nawyków osłabiających odporność. Może któryś z nich ciebie dotyczy?

Odkryte kostki zimą - jak szkodzą zdrowiu?

Odsłaniasz kostki zimą? Fizjoterapeuta ostrzega: ten błąd możesz przypłacić zdrowiem

masło czosnkowe

Przebojowe masło czosnkowe. Robi się je bardzo łatwo, a jak smakuje!

Co jeść, żeby nie zachorować zimą? Jak wesprzeć swoją dietę, tłumaczy dietetyczka Katarzyna Stachurska

Moje pierwsze kimchi

Kimchi – poznaj przepis na koreański przysmak. Ma mnóstwo zalet

Autorka książki "Nawracające infekcje"

„Układ odpornościowy to skomplikowany mechanizm. Nie «naprawimy» go jednym suplementem stosowanym przez kilka dni”. Dr Mirosława Gałęcka o tajemnicach ludzkiej odporności

Bóle stawów – jak leczyć? Jak można wspomóc się dietą?

Bóle stawów na pogoda

Ból stawów a pogoda. Czy pogoda ma wpływ na stawy?

Syrop z cebuli

Syrop z cebuli – domowy sposób na infekcje. Łagodzi ból gardła i kaszel

Aloes

Zadbaj o odporność. Poznaj 6 składników, które mogą uratować cię przez infekcją

Przepis na rozgrzewający napój imbirowy dla poprawy odporności

pijąca kobieta

Przemarznięta? Te napoje zimą rozgrzeją twój organizm skuteczniej niż herbata i kawa

zima

Dygoczemy z zimna, bo wychłodzony organizm próbuje się ratować. Jak mu pomóc?

kobieta na dworze zimą

Jak zadbać o siebie zimą? Poznaj kilka sprawdzonych sposobów

kobieta pracująca w domu

Chcesz być zdrowsza? Poznaj 8 sekretów ludzi, którzy nie chorują

Płacząca dziewczyna na rękach mamy

Czy usuwanie migdałków obniża odporność? Jakie są alternatywy dla tego zabiegu? Odpowiada lekarz

Po przebytej infekcji czujesz się osłabiona? Dowiedz się, jak zadbać o dietę po chorobie

Kiszona kapusta w niebieskiej miseczce

4 problemy, na które pomoże ci kiszona kapusta. Wymieniają eksperci z Zielone Koktajle

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

kobieta zimą

Po co jest mróz?

rzodkiew, brokuł, marchew, sałata

Dieta na wzmocnienie odporności – jaka jest najlepsza?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

mózg

Chorzy ze stresu – co się dzieje z naszym organizmem w sytuacjach stresowych?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – jak interpretować wyniki?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

8 sposobów na podniesienie libido

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności