Przejdź do treści

Instynkt ma w sobie moc

Instynkt ma w sobie moc
Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
dziecko z gorączką
Z przeziębieniem na SOR? Do rzecznika praw pacjenta trafiło kilka tysięcy skarg na przychodnie
Niedługo premiera poradnika Akcji Menstruacja stworzonego przy współpracy z Hello Zdrowie. „My również nie lubimy zakazanych tematów”
Wkrótce premiera poradnika Akcji Menstruacja stworzonego przy współpracy z Hello Zdrowie. „My również nie lubimy zakazanych tematów”
Jak prawidłowo wykonać krzywą cukrową? Wyjaśnia diabetolożka Barbara Soróbka
Krzywa cukrowa (OTTG) – jak prawidłowo wykonać badanie? Wyjaśnia diabetolożka Barbara Soróbka
Koktajl z natką pietruszki
Pietruszka – jakie ma witaminy, co zrobić z natki pietruszki?
Zapalenie zatok w ciąży - co pomoże?
Zapalenie zatok w ciąży – leki. Co pomoże na ból zatok w ciąży?

Słowo „instynkt” kojarzy się głównie ze światem zwierząt. Niesłusznie, bo i człowiek ma w sobie „zwierzęcy pierwiastek”. Instynkt daje nam o sobie znać w codziennych sytuacjach, choć nawet nie musimy zdawać sobie z tego sprawy.

Często mówi się, że „instynktownie” ktoś się cofnął lub podjął jakąś decyzję. Ale czym tak naprawdę jest ów instynkt? Psychologia definiuje go jako wrodzoną i dziedziczną zdolność do czynności, które nie były przez nas nigdy wyuczone, a służą w konsekwencji przetrwaniu człowieka. – Potrzeby instynktowne znajdziemy chociażby na dobrze znanej piramidzie potrzeb Maslowa. Maslow na samym dole umiejscawia jedzenie, picie, sen, oddychanie, potrzeby seksualne. Nieco wyżej znalazła się też potrzeba bezpieczeństwa, myślę, że również uwarunkowana instynktownie – mówi psycholog dr Monika Bąk-Sosnowska. – Kolejne potrzeby, czyli np. szacunku, poznawcza, samorealizacji, to już potrzeby nie instynktowne, tylko kształtowane w toku socjalizacji, poprzez wychowanie – dodaje.

Mamy w podświadomości wbudowany mechanizm, który sprawia, że nasz organizm trudniej jest zaskoczyć. I zareaguje w chwili zagrożenia szybciej, niż my zaczniemy analizować daną sytuację. „Funkcją ludzkich instynktów jest przystosowanie się danej osoby do zmieniającego się otoczenia, zanim rozwiną się inteligentne reakcje wymagane do takiej adaptacji” – pisał w latach 20. ubiegłego stulecia Jacob Robert Kantor z University of Chicago. Będąc w nowym, nieznanym miejscu i wśród obcych ludzi, często jesteśmy wycofani, szukamy bezpiecznego miejsca lub znajomej twarzy – to właśnie między innymi efekt działania instynktu (chociaż nie tylko). Zanim w pełni poczujemy się swobodnie, musimy dokładnie „poznać teren”.

Chociaż może to wydawać się zbytnim uproszczeniem, instynkt chroni nas przed śmiercią. W sytuacjach, w których konieczna jest szybka i sprawna reakcja (np. nagłe zahamowanie lub skręcenie w bok przed jadącym z naprzeciwka samochodem, ucieczka przed pożarem), nasze działania są niemal automatyczne. Dopiero w chwilę po tym, co tak naprawdę zrobiliśmy, uświadamiamy sobie, dlaczego tak się stało. W chwili działania w obronie życia lub zdrowia nie ma czasu na myślenie, dlatego działa za nas instynkt.

Instynkt ma w sobie moc

Bezcenne wsparcie

Instynktowne wybory przeanalizowali naukowcy z University College London, opisując potem swoje obserwacje w „Current Biology”. Grypa uczestników badania musiała odnaleźć odwrócony symbol wyświetlony na ekranie wśród 650 innych, identycznych. Te osoby, które dokonywały szybkich, instynktownych wskazań, lepiej radziły sobie w prawidłowym odnajdowaniu ukrytego symbolu niż te, które na poszukiwania poświęcały więcej czasu. – Można byłoby oczekiwać, że ludzie będą wskazywali trafne odpowiedzi wtedy, gdy będą mieli czas na dokładne przyjrzenie się ekranowi. Zamiast tego radzili sobie lepiej, gdy nie mieli tego czasu praktycznie wcale – mówił Li Zhaoping, który przeprowadzał eksperyment.

Naukowcy nie są też do końca pewni, czy chęcią posiadania dziecka, a więc przedłużenia gatunku, w przypadku człowieka kieruje rzeczywiście instynkt i czysta biologia. Tym bardziej że przecież nie wszystkie kobiety i nie wszyscy mężczyźni odczuwają taką konieczność. – Tak jak w przypadku każdego innego aspektu ludzkiego zachowania nie jest jasne, czy potrzeba posiadania dziecka jest wywołana przez nasze geny, czy w wyniku funkcjonowania w społeczeństwie – ocenia Mark Elgar, profesor biologii z Uniwersytetu w Melbourne, w „The Conversation”. Za to sytuacja zdaniem psychologów diametralnie się zmienia, gdy dziecko już przychodzi na świat. – Urodzeniu dziecka towarzyszy wydzielanie różnych hormonów, m.in. oksytocyny. Właśnie po to, by matka nie porzuciła noworodka, miała wewnętrzny pęd do opieki, obrony dziecka. Natomiast jeśli ciąża była nieplanowana, porodowi towarzyszy dużo złości, to kobieta może nie odczuwać instynktu macierzyńskiego. Psychika także działa tłumiąco na biologiczne czynniki – mówi dr Monika Bąk-Sosnowska.

Psycholog Emma Seppala na łamach „Psychology Today” wspomina o kolejnym wymiarze instynktu – współczuciu. Zapewnia, że to naturalna i automatyczna reakcja zapewniająca przetrwanie gatunkowi. A mogłoby się przecież wydawać, że wypływa po prostu z dobroci serca. Współczucie zaobserwowano np. w eksperymencie na szczurach przeprowadzonym przez Jeana Decety’ego z Uniwersytetu w Chicago – szczur był skłonny do empatii, a nawet pomocy, widząc innego cierpiącego szczura. Jaki ma to związek z przetrwaniem? Już Karol Darwin w swoich pracach twierdził, że społeczności, w których znajduje się spora liczba osobników empatycznych, będą rozwijały się najlepiej i najliczniej.

Wszystko pod kontrolą

Psychologowie przestrzegają jednak przed zbytnią wiarą w instynkt i jego znaczenie w podejmowaniu przez nas decyzji. – Mechanizmy zachowania człowieka są bardzo złożone. Trudno znaleźć w życiu codziennym sytuacje, gdzie ów instynkt występuje w czystej postaci. Człowiek ma przecież oprócz aspektu biologicznego pamięć, rozum, skojarzenia – wylicza dr Monika Bąk-Sosnowska. Dowodem na to są chociażby próby samobójcze, które mogłyby przecież świadczyć o braku instynktu zachowawczego. Tymczasem są one spowodowane właśnie psychiką, która zwycięża nad czysto biologiczną chęcią przetrwania. Podobnie jest w przypadku osób ratujących czyjeś życie, np. podczas pożaru – ich system wartości nakazuje pomoc innym ludziom, mimo że im samym grozi śmiertelne niebezpieczeństwo.

Instynkt może w skrajnych przypadkach wpakować nas w kłopoty. W szczególności jeśli mamy skłonności do uzależnień. – Istotą uzależnienia jest osiągnięcie przyjemności psychicznej. Nadużywanie czegoś może być w niektórych przypadkach spowodowane jej instynktownym poszukiwaniem – mówi dr Monika Bąk-Sosnowska. – Trzeba jednak pamiętać, że ów instynkt jest tylko bazą, a uzależnienia są nadbudowane przeróżnymi psychologicznymi zmiennymi – zaznacza.

Ukryty głęboko pod warstwą wartości, doświadczeń, wiedzy i wychowania, instynkt w różnych sytuacjach wpływa w mniejszym lub większym stopniu na nasze decyzje. I chociaż zdecydowanie nie gra pierwszych skrzypiec, udowadnia, że natura niezależnie od naszego stopnia rozwoju zawsze próbuje postawić swoją kropkę nad i.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

Zmuszam się lub rezygnuję. O seksualnej niesamodzielności

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

Postanowienia zmian, chodzenia na siłownię czy przejścia na dietę znów nie wypaliły? Brakuje ci silnej woli! Sprawdź, jak możesz ją trenować!

Nie oceniaj, wspieraj” – apeluje psycholożka Karla Orban. Tłumaczy, dlaczego krytyka nie motywuje do zmiany

„Nie oceniaj, wspieraj” – apeluje psycholożka Karla Orban. Tłumaczy, dlaczego krytyka nie motywuje do zmiany

Koronawirus, Madonna, fake newsy

Instagram blokuje Madonnę za szerzenie teorii spiskowych na temat koronawirusa

Martwisz się o przyszłość? Oto 7 sposobów, przy pomocy których ze zmartwieniami radzą sobie specjaliści

„Stary nawyk przypomina zarośniętą leśną ścieżkę. Jeśli znów na nią wejdziemy, to przypomnimy sobie, jak przyjemnie było się nią przechadzać, i zechcemy na nią wrócić” – mówi o trudzie zmian socjolożka Jadwiga Korzeniewska

Odpoczynek to sztuka. Jak nauczyć się odpoczywać?

Odpoczynek to sztuka. Jak nauczyć się odpoczywać?

Zakochana para na tle morza

Zakochanie a miłość. Na czym polega różnica?

Urlop wystarczająco dobry

Co roku wracasz z urlopu rozczarowana? Zmień to!

Miłosz Brzeiński

„Najbardziej wierzymy w to, o czym mało wiemy”. Miłosz Brzeziński o rosnącej popularności teorii spiskowych

Przytulanie mężczyzny. Dlaczego niektórzy ludzie nie chcą się przytulać?

NLP (programowanie neurolingwistyczne) - co to jest?

NLP – co to jest? Techniki programowania neurolingwistycznego

kobieta i mężczyzna, aseksualność

Aseksualność to nowa orientacja seksualna? Tłumaczy Alicja Długołęcka

Kobieta płacze przed lustrem

Czy płacz jest zdrowy? Z czym może być związany? Wyjaśnia psycholożka Anna Cyklińska

Świadomy sen

Świadomy sen – jak kontrolować sen, jak świadomie śnić?

Minimalizm – mniej znaczy więcej. Skuś się!

Kobieta wchodzi w obrazek

Fobia społeczna – jak sobie z nią poradzić? Poznaj 6 zasad pracy nad lękiem społecznym

Terapia kognitywna A. Becka - na czym polega?

Terapia kognitywna – na czym polega terapia poznawcza? Efekty

Terapia Gestalt

Psychologia Gestalt – dla kogo jest terapia Gestalt (postaci)?

fobia społeczna

Jak czuje się osoba z fobią społeczną? „Pomnóżcie lęk razy sto. Aby był tak silny, że wręcz paraliżujący. Aż poczujecie, że naprawdę palicie się ze wstydu”

ADHD u dorosłych

ADHD u dorosłych – objawy, test. Leczenie ADHD u dorosłych

Toksyczne związki

Toksyczne związki okiem psychoterapeuty. Kiedy związek jest toksyczny?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?