Przejdź do treści

Senność po kawie – gdy kawa nasila zmęczenie

Dwie osoby siedzą przy stoliku nad filiżankami kawy
Usypiające działanie kawy/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Ze względu na pamięć o osobach zmarłych na COVID-19, cierpieniu ich oraz ich bliskich, negowanie pandemii jest nieetyczne i niegodziwe”. Polska Akademia Nauk apeluje
Magdalena Lamparska
Magdalena Lamparska: Starą panną nazwano przy mnie świadomą, niezależną finansowo kobietę. Miała 34 lata
Zaszczep psa z myślą o bezpieczeństwie ludzi! Mama i stetoskop apeluje o rozsądek
Zaszczep psa z myślą o bezpieczeństwie ludzi! Lekarka apeluje o rozsądek
Skutkiem koronawirusa może być wypadanie włosów? Aktorka pokazała nagranie, na którym widać, jak to może wyglądać
Puchnięcie nóg latem - jak sobie radzić?
Puchnięcie nóg latem i obrzęki – jak sobie pomóc i jak zapobiegać?

Kawa uznawana jest za doskonały sposób na pobudzenie. Co jednak zrobić, gdy – paradoksalnie – pojawia się senność po kawie? Rozwiązaniem może być drzemka kofeinowa – najpierw kawa, potem drzemka, nie odwrotnie. Intuicja może podpowiadać inaczej, ale fakty są jasne – kofeina i krótki sen to klucz do przywrócenia sił witalnych. 

W jaki sposób kawa pobudza?

Za pobudzające działanie kawy odpowiada kofeina. Związek ten przyspiesza bicie serca, dzięki czemu do komórek ciała dociera wraz z krwią więcej tlenu i związków odżywczych. Ponadto kofeina pobudza uwalnianie z wątroby glikogenu, czyli zapasowej formy glukozy, co stanowi swoisty zastrzyk energii dla organizmu.

Kofeina oddziałuje bezpośrednio na mózg, a jako związek o budowie podobnej do adenozyny – ma możliwość konkurowania z nią o pobudzanie zlokalizowanych w mózgu receptorów. Adenozyna to związek syntetyzowany podczas aktywnej pracy neuronów, a gdy jej poziom w mózgu znacząco się zwiększa, wówczas mózg spowalnia aktywność nerwową i pojawia się zmęczenie. Kofeina wiąże się z receptorami dla adenozyny, uniemożliwiając mózgowi detekcję wysokiego poziomu adenozyny. W ten sposób kofeina znosi uczucie zmęczenia. Ponadto kofeina stymuluje wydzielanie adrenaliny oraz takich neurotransmitterów jak dopamina czy serotonina, co przyczynia się do poprawy samopoczucia fizycznego i psychicznego. Jak więc możliwe jest, że u niektórych z nas pojawia się senność po kawie?

Dlaczego po kawie chce się spać?

Sięgając po kawę, oczekujemy efektu pobudzenia. Czy kawa pobudza każdego? Niektóre osoby doświadczają czegoś zupełnie odmiennego – pojawia się osłabienie po wypiciu kawy i senność. Dlaczego po kawie chce się spać? Wspomniane uprzednio receptory adenozynowe mają działanie hamujące, zatem kofeina znosi ich działanie i prowadzi do pobudzenia. Niektórzy z nas mają jednak przewagę receptorów adenozynowych pobudzających – i kofeina blokując ich działanie, ogranicza ich aktywujący wpływ na mózg. Wówczas po wypiciu małej czarnej pojawia się senność po kawie.

Otępienie po kawie, senność po kawie i uczucie znużenia wynikać mogą także z przyzwyczajenia organizmu do stale dostarczanych dawek kofeiny – wtedy kawa przestaje oddziaływać na receptory adenozynowe i nie redukuje uczucia zmęczenia. I to wyjaśnia, dlaczego kawa usypia. Wtedy najlepszym sposobem, aby ograniczyć senność po kawie jest zmniejszenie liczby wypijanych filiżanek kawy.

Kawa i drzemka – jak działa drzemka kofeinowa?

Nieraz już pisaliśmy o korzyściach płynących z picia kawy oraz o dobrodziejstwach krótkiej drzemki. I kawa, i drzemka poprawiają koncentrację i dodają energii. Ale istnieje jeszcze skuteczniejszy sposób na poprawę wydolności intelektualnej i postawienie się na nogi – to zastosowanie obu tych metod naraz, w odpowiedniej kolejności: najpierw kawa, potem drzemka. Może się wydawać, że to dziwne i przeczy zdrowemu rozsądkowi – przecież kofeina pobudza, a więc tym samym negatywnie wpływa na sen. W tym stwierdzeniu jest jednak luka, którą możesz wykorzystać dla swoich korzyści.

Aby zrozumieć działanie drzemki kofeinowej, musisz wrócić do teorii o receptorach adenozynowych. Adenozyna przyczepia się do odpowiednich receptorów, wprawiając nas w senność. Gdy śpimy (także krótko – wystarczy kilkanaście minut), mózg naturalnie oczyszcza się z adenozyny, przywracając nas do stanu gotowości intelektualnej. Gdzie tu miejsce na kofeinę? Wpasowuje się ona w te same receptory, w które normalnie wpasowałaby się adenozyna. Przy obecności kofeiny w krwiobiegu powodujące zmęczenie działanie adenozyny jest częściowo zablokowane. Stąd wynika harmonijne działanie kawy i drzemki. Od momentu, gdy wypijesz filiżankę małej czarnej lub dużej białej, do faktycznego działania mija około 20 minut – wynika to z inercji układu trawienia. To okno czasowe możesz wykorzystać właśnie na drzemkę kawową. Spowoduje to częściowe uwolnienie adenozyny z receptorów, jeszcze zanim kofeina wejdzie do akcji. Dzięki temu będzie miała mniejszą konkurencję w „starciu” o receptory, skuteczniej znosząc zmęczenie.

Eksperymenty potwierdziły zwiększoną efektywność drzemki kawowej w porównaniu z działaniem samej kawy lub samej drzemki. Z badań prowadzonych przez Loughborough University wynika, że gdy badani brali piętnastominutową „coffee nap”, popełniali znacznie mniej błędów w symulatorze jazdy niż ci, którzy tylko ucinali sobie drzemkę i ci, którzy tylko pili kawę. Co ciekawe, ten efekt występował także w przypadkach, w których biorący udział mieli problem z zaśnięciem i po prostu leżeli przez 15 minut.

Jak osiągnąć efekt drzemki kofeinowej?

Wystarczy, że wypijesz napój z kofeiną – zdecydowanie lepiej kawę niż napój energetyzujący pełen słodzików i sztucznych dodatków. Prawdopodobnie najlepiej sprawdzi się espresso, ze względu na to, że musisz wypić je umiarkowanie szybko. Potem połóż się na 15-20 minut i nie przejmuj się, jeśli nie uda ci się zasnąć – mózg odpocznie tak czy inaczej. Pamiętaj tylko o tym, aby nie przekroczyć 20 minut – może to wprowadzić cię w jeszcze większą senność. Zrób eksperyment i przekonaj się, że to działa!

Bibliografia:

Reyner L., Suppression of sleepiness in drivers: combination of caffeine with a short nap; Psychophysiology, 1997, Nov 34(6)

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kiepsko sypiasz? 6 wskazówek, dzięki którym będziesz spać jak dziecko

Kobieta uśmiecha się

Kawa a zęby. Co zrobić, by mała czarna nie zostawiała przebarwień i osadu na zębach?

„Ze snem jest jak z jedzeniem – i za dużo, i za mało to niezdrowo.” Tłumaczy terapeutka snu dr n. med. Małgorzata Fornal-Pawłowska

Bezsenność w... pełni Księżyca

Fazy Księżyca a sen. Bezsenność w pełni

Pocisz się nocą? 9 możliwych przyczyn (i jak im zaradzić)

Sen jest ważny, to jasne. Ale czy wiesz dlaczego?

Gorąco? Potrzebujesz kawy? Przygotuj japońską mrożoną kawę, nie pożałujesz

Koszmary senne – zapobieganie, leczenie, wpływ na organizm

Kawa sprawia, że czujesz się senna? Przeczytaj, dlaczego tak się dzieje

Ćwiczenia zamiast porannej kawy? Czy to zadziała?

6 sposobów, aby poradzić sobie ze zmęczeniem

Wiesz, że w kawie jest akrylamid? Powinnaś się martwić?

Dlaczego kawa parzona na zimno smakuje inaczej, niż ta parzona na ciepło?

Zaczynasz dzień od filiżanki kawy? Sprawdź, jak wpływa to na twój organizm

Kawa nie dla wszystkich. Komu może zaszkodzić? Wyjaśnia dietetyczka Paulina Ihnatowicz

Kawa nie dla wszystkich. Komu może zaszkodzić? Wyjaśnia dietetyczka Paulina Ihnatowicz

Produkty, których nie należy jeść przed snem / istock

Produkty, których nie powinniśmy jeść przed snem

Zegar biologiczny człowieka - jak naprawić dobowy rytm?

Zegar biologiczny człowieka – jak naprawić dobowy rytm?

Spanie nago jest zdrowe. Korzyści z sypiania bez ubrania

Boisz się demencji na starość? Jest rozwiązanie: pij kawę

Kawa pomaga w trawieniu i w walce z jego zaburzeniami?

Jak pozbyć się kofeiny z organizmu? Mamy kilka wskazówek

Kawa może pozytywnie wpływać na nasz organizm. Musisz tylko ją odpowiednio parzyć

Małgorzata Rozenek-Majdan

Małgorzata Rozenek-Majdan prosi internautów o pomoc. Odpowiedzi na pytanie udzieliła jej znana promotorka karmienia piersią

Czujesz niepokój, nie możesz spać? To może znaczyć, że pijesz za dużo kawy

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?