Przejdź do treści

Nabiał – jaki wybrać?

Zdjęcie: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kobieta w trakcie szczepienia
Powinniśmy znać kalendarz szczepień dla dorosłych!
Tabletki na stole spadają z góry
Jak odpowiednio brać antybiotyki? Insta Pediatra: jeśli nie będziemy tego dobrze robić, to antybiotyki przestaną być skuteczne, a my zostaniemy bez broni w walce z bakteriami
Trzy pomarańcze i nóż leżą na talerzy pokrytym ścierką
Nie jedz skórki z cytrusów! Może zawierać niebezpieczne substancje! Ostrzega Mama Chemik
Dr Michał Czapla / Instagram.com
Dr Michał Czapla: regularna aktywność fizyczna jest podstawą skutecznej profilaktyki chorób serca
Jedzenie słodyczy / istockphoto.com
Chcesz skończyć z jedzeniem słodyczy? Zadaj sobie kilka pytań, a odpowiedzi spisz na kartce. To sposób dietetyczki Darii Rybickiej

Mimo że jedzenie mleka i jego produktów budzi sporo kontrowersji, to odgrywają one ogromną rolę w diecie wielu osób. Według Instytutu Żywności i Żywienia powinno ich być dziennie w diecie osoby dorosłej 2 porcje. W menu dzieci jeszcze więcej. Ale czy każdy produkt mleczny jest zdrowy dla każdego?

Mleko i produkty mleczne są zalecane w codziennej diecie, bo są głównym źródłem wapnia. I nie o ilość tu chodzi, a o przyswajalność. Co prawda są inne pokarmy, które zawierają wapń, np. mak, suche strączkowe, zielone warzywa liściaste (szpinak, kapusta) czy wodorosty. Ale z żadnych innych źródeł nie jest on tak łatwo dostępny jak z mleka. Powód? Obecność związków, które utrudniają jego wchłanianie, takich jak kwas fitynowy (np. w otrębach), kwas szczawiowy (np. w szpinaku) czy błonnik pokarmowy, a brak tych, które zwiększają jego wchłanianie, a które obecne są w mleku.

Mleko jest unikalne też pod względem wartości żywieniowej białka. Białka mleka pod tym względem są na drugim miejscu, zaraz po jajach. Wynika to z tego, że zawierają najlepszy skład aminokwasów egzogennych (nie wytwarzanych przez organizm człowieka). Mleko i produkty mleczne zawierają też wiele innych, specyficznych, aktywnych składników, których nigdzie indziej nie znajdziemy. Lizozym, laktoferyna, laktoalbumina i bakterie kwasu mlekowego – to niektóre z nich. Te związki aktywują układ immunologiczny: osoby, w których diecie regularnie pojawiają się produkty mleczne, szybciej zwalczają infekcje bakteryjne, wirusowe, grzybicze, a nawet pasożytnicze. Ponadto produkty mleczne przeciwdziałają nowotworom.

Pasteryzowane, UHT czy filtrowane?

W celu zniszczenia drobnoustrojów chorobotwórczych mleko poddaje się obórkom termicznym. Powstałe w ten sposób mleko różni się wartością żywieniową. Najbardziej zbliżone do mleka prosto od krowy jest mleko poddane mikrofiltracji. Filtrowanie powoduje najmniejsze straty wartości odżywczej mleka. Następnie pasteryzacja. Tu działa na mleko temperatura 80°C i przez to są częściowo niszczone witaminy z grupy B, zmienia się też smak i zapach mleka. Mleko, które jest poddane sterylizacji, (UHT) ma największe straty witamin oraz wapnia w porównaniu z pasteryzacją czy filtrowaniem.

Tłuste czy odtłuszczone?

Na sklepowych półkach znajdziemy mleka o różnej zawartości tłuszczu: od 0% do 3,2%. Czym się różnią oprócz zawartości tłuszczu? Oczywiście kalorycznością: im tłustsze, tym bardziej kaloryczne. Tym, co je różni, jest też zawartość witamin: A, D i E.  Są one rozpuszczalne w tłuszczach, a to znaczy, że im mniej tłuszczu mleko zawiera, tym mniejsza jest ich ilość. A więc witamin A, D i E nie znajdziemy w mleku zupełnie odtłuszczonym. Natomiast ilość białka, wapnia i witamin z grupy B (które też znajdują się w mleku) zarówno w chudym, jak i tłustym jest podobna. Dla kogo chude? Ze względu na profilaktykę chorób serca dorosłe osoby powinny wybierać mleko chude, ale nie zupełnie odtłuszczone, bo to pozbawione jest witaminy D zwiększającej wchłanianie wapnia. Natomiast dla dzieci (powyżej 12. miesiąca!, wcześniej mleko kobiece lub modyfikowane) wskazane jest mleko tłuste. Dlaczego? Tłuszcz jest niezbędny do prawidłowego rozwoju mózgu małego człowieka. Również dlatego, że mleko tłuste stanowi w diecie dziecka główne źródło pokarmowe witaminy D3, dzięki której prawidłowo rozwijają się kości.

Słodkie czy fermentowane?

Tym, co nadaje mleku słodki smak, jest laktoza – cukier mleczny. Ale na tym jej zadanie się nie kończy. Laktoza jest bowiem cukrem wielozadaniowym. Zjedzona z mlekiem stanowi pożywkę dla dobroczynnych bakterii jelitowych, dzięki czemu poprawiana jest perystaltyka jelit i wspierana odporność organizmu. Kolejnym zadaniem laktozy, wcale nie mniej ważnym, jest zwiększenie wchłaniania wapnia. Uczestniczy więc w profilaktyce osteoporozy i krzywicy. No tak, ale nie każdy przecież może i powinien pić mleko słodkie. Niektóre osoby, zwłaszcza w podeszłym wieku, nie tolerują cukru mlecznego ze względu na niewystarczającą ilość wytwarzanego enzymu ją trawiącego – laktazy. Alternatywą dla takich osób mogą być mleczne produkty fermentowane, które zawierają znacznie mniejsze ilości laktozy. Tym bardziej że wartość odżywcza mlecznych napojów fermentowanych, w tym zawartość białka i wapnia, jest podobna jak mleka słodkiego. Mleczne napoje fermentowane mają jednak coś jeszcze. Coś bardzo cennego. Mowa o probiotykach, które stymulują układ immunologiczny, przeciwdziałają zaparciom i podrażnieniom ściany jelit, obniżają poziom cholesterolu we krwi oraz mają zdolność do produkcji niektórych witamin, np. witaminy K. Stosujesz antybiotykoterapię? Pij fermentowane napoje mleczne, bo odnawiają korzystną mikroflorę jelitową.

Zdjęcie: shutterstock

Sery – żółty czy biały?

Ser żółty zawiera znacznie więcej wapnia niż biały. Jednak jest też znacznie bardziej tłusty. Ma też w składzie mnóstwo soli. Dlatego, jeśli masz podwyższony cholesterol, nadciśnienie  lub dbasz o szczupłą sylwetkę, wybierz ten drugi. Podobnie ma się sprawa z serem pleśniowym. Jest on wraz z serem żółtym na liście produktów zakazanych we wszelkich dietach lekkostrawnych, które stosowane są np. po zabiegach chirurgicznych, w przebiegu chorób układu pokarmowego. Nie wybieraj jednak zupełnie odtłuszczonego sera białego – podobnie jak w przypadku mleka, zawiera on znacznie mniejsze ilości witaminy D, która pomaga w przyswajaniu wapnia. Sery z mleka niepasteryzowanego nie są wskazane dla kobiet ciężarnych, karmiących oraz dzieci, ponieważ mogą być zakażone bakterią listeria monocytogenes wywołującą listeriozę. Wysoka temperatura zabija tego mikroba.

Mleko krowie – nie dla każdego

Nie każdy może i powinien pić mleko. Choćby z powodów zdrowotnych. Zrezygnować z niego powinny w pierwszej kolejności osoby mające alergię na mleko krowie. Wtedy zarówno mleko, jak i wszystkie inne produkty mleczne, trzeba wykluczyć z diety. Pamiętaj jednak, by eliminowane produkty zastąpić innymi dobrymi źródłami pokarmowymi wapnia w diecie. Również jeśli nie tolerujesz laktozy – będziesz na bakier z mlekiem. Trochę mniej laktozy niż mleko krowie zawiera mleko kozie. Być może będziesz je lepiej tolerować? Możesz też sprawdzić swoją reakcję po zjedzeniu mlecznych napojów fermentowanych – zawierają znacznie mniej laktozy, a obecne w nich enzymy bakterii kwasu mlekowego sprawiają, że zwykle są lepiej tolerowane. Zdarza się, że objawy nietolerancji laktozy występują również po zjedzeniu i tych produktów. Wtedy wybierz mleko specjalne – bezlaktozowe, z którego laktoza została usunięta (poprzez dodatek do mleka laktazy) lub wyrzuć zupełnie z diety wszelkie produkty mleczne. Produkty mleczne nie powinny być także wprowadzane do diety niemowląt. Najlepszym mlekiem dla małego dziecka jest mleko kobiece, a gdy niemowlę nie może być karmione piersią – mleko modyfikowane.

Alternatywy dla mleka krowiego

Mniej alergenne niż mleko krowie jest mleko kozie, jednak i tak nie powinno się wprowadzać go do diety niemowlęcia wcześniej niż po ukończeniu przez dziecko roku. Mleko kozie zawiera więcej soli mineralnych niż mleko krowie, jest też tłustsze. Jeśli ze względów zdrowotnych lub przekonań nie jadasz mleka odzwierzęcego, wybierz mleko roślinne, np. sojowe, owsiane, ryżowe czy migdałowe. Dostępne na rynku roślinne napoje mleczne mają jednak zazwyczaj dodatek cukru i substancji smakowych. Lepiej będzie więc, gdy zrobisz je samodzielnie. Wtedy też włącz do swojego menu więcej produktów bogatych w wapń: zielonych warzyw liściastych i roślin suchych strączkowych.

 

Małgorzata Różańska  dietetyczka z wykształcenia i zamiłowania. Jest właścicielką Poradni Dietetycznej „Foodarea, w której uczy, jak dbać o siebie przez zdrowe odżywianie. Prowadzi bloga „Alicja w krainie diety, czyli o macierzyństwie okiem dietetyka”.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

krowa mleczna

Alergia czy nietolerancja pokarmowa? Jak je odróżnić i jak postępować?

Słoik z mlekiem w proszku leży na stole, proszek wysypuje się

Mleko w proszku – czy jest zdrowe? W jakich produktach występuje?

Mleko – pić czy nie pić? Rozwiewamy wątpliwości

Jak kupować mleko?

Jak kupować mleko?

Co się kryje w mleku w proszku?

Co się kryje w mleku w proszku?

Ciepłe mleko na bezsenność?

Ciepłe mleko na bezsenność?

Mleko krowie vs. mleko sojowe

Mleko krowie vs. mleko sojowe

Mleko krowie vs. mleko kozie

Mleko krowie vs. mleko kozie

Mleko krowie vs. mleko owsiane

Mleko owsiane na celowniku

Mleko krowie vs. mleko ryżowe

Mleko krowie vs. mleko ryżowe

Mleko krowie vs. mleko migdałowe

Mleko krowie vs. mleko migdałowe

10 produktów łagodzących objawy menopauzy

34 tydzień ciąży - czy dziecko w brzuchu słyszy?

34 tydzień ciąży – czy dziecko w brzuchu słyszy?

Alkohol na diecie – tak czy nie?

Czosnek – serce go pokocha

Zupa kurkowa z soczewicą i batatem

Zupa kurkowa z soczewicą i batatem

Potas, magnez, wapń i sód ‒ elektrolity w akcji

Fakty i mity: Aspiryna zapobiega zawałowi serca

Fakty i mity: Aspiryna zapobiega zawałowi serca

Mężczyzna i kobieta uprawiają seks, mężczyzna leży na kobiecie

Pochwica – zaburzenie, które dotyka kobiet. Przyczyny, objawy oraz sposoby radzenia sobie z pochwicą

Rodzic układa serce z dłoni, w nim są stopy dziecka

Artrogrypoza, czyli wrodzona sztywność stawów – przyczyny, objawy, leczenie

Kobieta stoi w toalecie

Anuria, czyli bezmocz – jakie są przyczyny schorzenia? Leczenie i rokowania

Maleńkie dziecko w białym kaftaniku leży w łóżczeczku

Zespół Pradera-Williego – jakie są przyczyny i objawy tego genetycznego schorzenia?

Mężczyzna przepaławia papieros

Wpływ palenia papierosów na organizm i zdrowie. Dlaczego nikotyna jest szkodliwa?

Kobieta trzyma w rękach maleńkie dziecko

Aborcja w Polsce – czy jest zgodna z prawem? O czym mówi ustawa antyaborcyjna?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

11 witamin i minerałów, których potrzebujesz, gdy masz 20, 30, 40, 50 lat

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.