Przejdź do treści

Obesogeny, czyli związki otyłości. Czym są i jak przyczyniają się do tycia?

Obesogeny: związki otyłości
Obesogeny: związki otyłości Rawpixel.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Bolesny obrzęk stóp w ciąży. Jak pomoże osteopatiia?
Bolesny obrzęk stóp w ciąży – jak może pomóc osteopata? Rozmowa z Eweliną Tyszko-Bury
Połóg – pierwsze dni po porodzie
Połóg – co cię może zaskoczyć tuż po porodzie? Opisuje Natalia Białobrzeska
Przyczyny wzdęć i zaparć / istock
Wzdęcia i zaparcia. Masz z nimi problem? Naturoterapeutka wyjaśnia możliwe przyczyny ich występowania
7 sygnałów, że pijesz za dużo wody
koronawirus, transmisja koronawirusa
Dlaczego niektórzy roznoszą koronawirusa bardziej niż inni?

Otyłość to złożony problem. Kluczową rolę odgrywają w nim geny, bardzo ważną – aktywność fizyczna i jakość pożywienia, które ląduje na naszych talerzach (to nawet ważniejsze, niż jego ilość!). Ale jest jeszcze jeden istotny element układanki: obesogeny. Co to takiego?

Czy są obesogeny?

Mówiąc obrazowo: obesogeny to związki otyłości. Substancje obecne w pożywieniu, wodzie i środowisku (np. wdychanym powietrzu), które zaburzają metabolizm tłuszczów i sprzyjają przybieraniu na wadze. Dokładne mechanizmy ich oddziaływania na organizm nie są znane. Istnieje na ten temat kilka hipotez.

Wiadomo, że większość obesogenów to tzw. dysruptory endokrynne, czyli substancje zakłócające pracę układu hormonalnego. Największe zagrożenie stanowią dla organizmu na etapie jego rozwoju. Ekspozycja na te związki we wczesnym dzieciństwie może prowadzić do powstania podatności na odkładanie się tkanki tłuszczowej również w życiu dorosłym.

Na jakie obesogeny jesteśmy narażeni najbardziej i gdzie występują te substancje?

Kobieta jedząca pizzę / istockphoto.com

Bisfenol A (BPA)

Mamy z nim kontakt praktycznie codziennie. Związek ten wykorzystywany jest m.in. do produkcji plastikowych opakowań. Znajduje się również w żywicach epoksydowych, które wchodzą w skład „wyściółek” powlekających wnętrza puszek i konserw. B

PA z pojedynczego produktu nie stanowi oczywiście zagrożenia zdrowotnego. Problem pojawia się w sytuacji narażenia przewlekłego. Badania dowodzą, że bisfenol zaburza pracę układu hormonalnego, gospodarkę cukrową i posiada właściwości obesogenne.

Narażenie na BPA na każdym etapie życia koreluje pozytywnie ze wzrostem ryzyka rozwoju otyłości. Jednak najpoważniejsze skutki pod tym względem ma ekspozycja na bisfenol w okresie płodowym i we wczesnym dzieciństwie.

kobieta pijąca koktajl

Polichlorowane bifenyle (PCB)

Wiele krajów zaprzestało ich produkcji, co nie znaczy, że PCB przestały nam szkodzić. Związki te zaliczane są do tzw. trwałych zanieczyszczeń organicznych, czyli substancji, które przez długi czas pozostają w przyrodzie.

Już w latach 60. odkryto, że PCB mają silne właściwości rakotwórcze. Późniejsze badania dowiodły ich neurotoksyczności i szkodliwości dla układu hormonalnego. Polichlorowane bifenyle są również obesogenami – dobrze rozpuszczają się w tłuszczach i zaburzają gospodarkę lipidową, przyczyniając się do rozwoju otyłości.

Źródłem PCB w naszej diecie są m.in. produkty rybne. Substancje te kumulują się szczególnie w tkankach dużych drapieżników morskich, ale mogą również przedostawać się do organizmów zwierząt lądowych, karmionych mączką rybną.

Kobieta jedząca pizzę / istockphoto.com

Ftalany

Są równie wszędobylskie jak BPA i PCB – i równie szkodliwe, co potwierdza rosnąca liczba badań. Stosuje się je w produkcji żywic, lakierów, farb i klejów, czyli substancji, z którymi mamy stosunkowo częsty kontakt. Znajdują się również w plastikowych opakowaniach, detergentach, kosmetykach i środkach higieny osobistej.

W 2003 r. amerykańska agencja rządowa Centers for Disease Control and Prevention stwierdziła powszechność narażenia na ftalany wśród mieszkańców USA – i zaleciła przeprowadzenie badań na temat skutków zdrowotnych tej ekspozycji. Ustalenia naukowców są niepokojące. Ftalany przyczyniają się do rozwoju wielu niepowiązanych ze sobą chorób i zaburzeń, m.in. astmy, raka piersi, ADHD, autyzmu, cukrzycy i bezpłodności. Mogą również powodować otyłość.

Kontaktu z nimi powinny unikać szczególnie kobiety w ciąży – zarówno ze względu na siebie, jak i swoje przyszłe pociechy.

cellulit

Triklosan

W założeniu miał chronić nas przed bakteriami i grzybami. W praktyce – może robić coś dokładnie przeciwnego. Triklosan jest składnikiem niektórych mydeł antybakteryjnych, past do zębów, kosmetyków, a także wielu innych produktów, np. plastików. Stosowany jest również w szpitalach do odkażania skóry, błon śluzowych i ran.

Ze względu na powszechność wykorzystania triklosan w dużych ilościach przedostaje się do środowiska. Ma również zdolność przenikania do ludzkiego organizmu i odkładania się w tkance tłuszczowej. Badania dowodzą, że narażenie na ten związek grozi zaburzeniami czynności tarczycy i może prowadzić do rozwoju nadwagi. W efekcie triklosan uznawany jest za „prawdopodobny obesogen”.

Jest jeszcze coś: substancja ta ze względu na silne działanie bakteriobójcze może szkodzić naszej florze bakteryjnej, co również może sprzyjać powstawaniu otyłości.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Chirurgiczne leczenie otyłości (CHLO) – zabieg dla najbardziej obciążonych  

„Trudno jest pozbawić się przyjemności z podjadania słodyczy, a zastąpić je myciem okien” – mówi Alicja Sulima, psycholog wspierająca pacjentów poddających się operacyjnemu leczeniu otyłości

Urszyla Chowaniec, "Galanta Lala"

„Jak pani tyle waży, to ja nie wiem, czym panią znieczulić”. Galanta Lala opowiada, jak została potraktowana przez anestezjologa w szpitalu

Otyłość / rawpixel

Prawie połowa Polaków nie wie, ile powinna ważyć. Porozmawiajmy szczerze o otyłości

Lipodemia — sprawdź, czym jest choroba grubych nóg, jakie ma objawy i jak się ją leczy

Lipodemia – co to jest, leczenie i objawy. Czy istnieje test na lipodemię?

pęczek ziół

Dlaczego diety nie działają? Oto 5 psychologicznych powodów

Co dziesiąty zawał serca w Polsce dotyczy osoby przed 45 rokiem życia

Coraz młodsi Polacy mają zawał. Co robimy źle?

Kobieta w basenie / istock

Zmagasz się z problemem zatrzymania wody w organizmie? To nie skutek alergii pokarmowej czy spożywania węglowodanów

kobieta na basenie

Otyłość brzuszna. Jak ją leczyć? Jakie ćwiczenia mogą pomóc?

chore dzieci

Czy antybiotyki mogą powodować otyłość u dzieci?

Operacyjne zmniejszenie żołądka sposobem na nadwagę?

Operacyjne zmniejszenie żołądka sposobem na nadwagę?

otyła kobieta przed lustrem

Nadwaga w ciąży bywa powodem nadciśnienia, komplikacji okołoporodowych i cukrzycy. Bywa też powodem opresji, ataków i upokorzeń. Poznajcie historię Ilony

Otyłość a ciąża. Otyłość powodem częstszych zgonów.

Otyłość powodem coraz większej ilości zgonów podczas ciąży.

młoda kobieta

Oreksyna – tajemniczy hormon

kobieta

„Znalezienie endokrynologa, który nie mówił mi na dzień dobry «ma pani problem z hormonami, bo jest pani otyła», zamiast «jest pani otyła przez problemy z hormonami», zajęło mi dobrych parę lat” – mówi Paulina

Tycie - co je powoduje

Tycie nie zawsze jest konsekwencją złego trybu życia

miód

5 najlepszych zamienników cukru

Zasady zdrowego odżywiania

Zasady zdrowego odżywiania – poznaj je, wciel w życie i ciesz się dobrym samopoczuciem

otyłość

Otyłość brzuszna – sprawdź, czy ją masz. Tłumaczy Pani Fizjotrener

Otyłość kobieca

„Nawet 40 proc. kobiet po 30. roku życia ma problemy z nadwagą, a na otyłość cierpi 30 proc. z nich” – mówi bariatra dr n. med. Patrycja Wachowska-Kelly

„Od trollowania jeszcze nikt nie schudł, ale rozmawianie o życiu grubych ludzi może je zmienić na lepsze” – mówi Ula Chowaniec, blogerka plus-size Galanta Lala

„Jeśli jesteś kobietą, musisz ciągle udowadniać swoją wartość. Może to mnie nauczyło pracować intensywniej niż inni? Choć taka sytuacja doprowadza mnie do wściekłości” – mówi Agnieszka Sierotnik

Chuda niekoniecznie znaczy zdrowa

Uważaj przy odchudzaniu. „Chuda” niekoniecznie znaczy „zdrowa”

sen

5 rzeczy, które dzieją się z tobą, kiedy bardzo mało śpisz

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?