Przejdź do treści

Oddychaj – dowiesz się, co ci dolega

Kobieta z kubkiem
iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Fot. Pexels.com
Witaminy i suplementy – jakich potrzebujemy latem?
parówki
Co siedzi w parówkach? Wzięłyśmy je pod lupę
najlepsza pora dnia
Najlepsza pora dnia na zdrowy nawyk to…
Bruschetta z brzoskwiniami
Bruschetta z brzoskwiniami
Sezon na truskawki w pełni. Oto przepis na pyszne bułeczki z tymi owocami

Wsłuchaj się w swój oddech. Może on wiele powiedzieć o twoim stanie zdrowia. Nietypowy sygnalizuje alergię, nadmierny stres albo nawet zakażenie wirusem HPV! Zanim odetchniesz z ulgą, sprawdź, czy wszystko w płucach gra.

Czasem zdarza się, że nie możemy zaczerpnąć tchu. Zwłaszcza po intensywnym wysiłku fizycznym czy w sytuacji dużego stresu. Jednak powtarzające się epizody zaburzeń oddychania są sygnałem, że w organizmie dzieje się coś złego. Konieczna jest wówczas wizyta u lekarza, który zleci odpowiednie badania i ustali przyczynę nietypowego oddechu. Nietypowego, czyli konkretnie jakiego? Oto najczęstsze zaburzenia.

Oddech przyspieszony

Normalny oddech oznacza 12–16 wdechów na minutę. Jeśli wdechów jest więcej, mamy do czynienia z oddechem przyspieszonym, fachowo nazywanym tachypnoe. Jest on typową reakcją na duży wysiłek fizyczny, a także na stres emocjonalny i na gorączkę. Jeśli jednak pojawia się nagle i towarzyszy mu nagły, ostry ból w klatce piersiowej, jest objawem odmy płucnej lub zatorowości płucnej.

Szybki, bardzo płytki i nieregularny oddech, któremu towarzyszą momenty bezdechu, to tzw. oddech Biota. To z kolei wynik zaburzeń w układzie nerwowym i pojawia się w przypadkach uszkodzenia mózgu lub rdzenia, krwawienia wewnątrzczaszkowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub guza mózgu. Ale zaniepokoić powinien nas również zbyt wolny oddech, przez lekarzy nazywany bradypnoe. Może być wynikiem zażycia środków odurzających i leków o działaniu narkotycznym oraz w przebiegu różnych chorób mózgu.

Grzegorz Pawłowski coach oddechem

Oddech świszczący

Gdy podczas wdychania lub – częściej – wydychania powietrza słychać świsty i rzężenia, mamy do czynienia z tzw. oddechem świszczącym. Pojawia się on zazwyczaj podczas ekspozycji na alergen, gdy jest zimno, po wysiłku fizycznym lub podczas infekcji dróg oddechowych i jest oznaką, że możemy chorować na astmę oskrzelową lub przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP). Bezpośrednią przyczyną świstów jest zwężenie dróg oddechowych. Rzadziej powodem są wole tarczycy uciskające na tchawicę, brodawki krtani (spowodowane infekcją wirusem HPV), mononukleoza zakaźna związana z przerostem migdałków podniebiennych, guz zamykający światło dróg oddechowych lub choroba refluksowa.

W przypadku świszczącego oddechu lekarz zazwyczaj kieruje na tak zwaną spirometrię. Dzięki badaniu można określić objętość i pojemność płuc, a także przepływy powietrza w obrębie płuc i oskrzeli podczas różnych faz oddechu. Badanie spirometryczne jest podstawą diagnostyki astmy oraz POChP. Jeśli lekarz podejrzewa guza w obrębie dróg oddechowych, zleca RTG klatki piersiowej lub tomografię. Natomiast gdy jako przyczynę świstów podejrzewa się brodawki krtani lub przerost migdałków, konieczna jest konsultacja laryngologa.

Oddech pogłębiony

To najczęściej objaw kwasicy metabolicznej, która może być powikłaniem nieleczonej cukrzycy. Jeśli mamy do czynienia z oddechem jednocześnie pogłębionym i przyspieszonym, mówimy o tzw. hiperwentylacji. Najczęściej hiperwentylacja związana jest z atakiem paniki, co oznacza, że jest to dolegliwość przede wszystkim osób z nerwicami i zaburzeniami lękowymi. U osób nadmiernie emocjonalnych hiperwentylacja może wystąpić podczas napadu gniewu czy zdenerwowania.

Niekiedy hiperwentylacja może być oznaką chorób układu oddechowego (astmy oskrzelowej, zapalenia płuc, rozedmy lub raka płuc) lub chorób serca (w tym zawału). Inne możliwe przyczyny hiperwentylacji to zatrucie lekami (pochodnymi kwasu salicylowego), kwasica metaboliczna występująca w przebiegu nieleczonej cukrzycy, zapalenie mózgu. Powtarzające się epizody hiperwentylacji powinny zatem skłonić do wizyty u lekarza.

Oddech płytki

Infekcje i stany zapalne dróg oddechowych mogą powodować spłycenie oddechu. Dlatego jeśli zauważamy ten objaw u siebie, możemy podejrzewać m.in.: zapalenie oskrzeli i oskrzelików, astmę oskrzelową, POChP, a w najgorszym przypadku raka płuc. Ale oddech płytki wcale nie musi oznaczać problemów z drogami oddechowymi. Może być też związany ze schorzeniami innych narządów, np. z niewydolnością serca, dystrofią mięśniową, stwardnieniem zanikowym bocznym (ALS) albo obniżonym żołądkiem, który uciska na przeponę. Płytkie oddychanie jest także charakterystyczne dla stanu zatrucia narkotykami lub dopalaczami, jak również jest jednym z symptomów napadu lęku. Na spłycony oddech często skarżą się kobiety w trzecim trymestrze ciąży.

Hanna Lis na prezentacji marki Tonny

Konsekwencją spłyconego oddechu mogą być zaburzenia snu, przewlekłe zmęczenie, senność i drażliwość. Aby ustalić przyczynę, zazwyczaj konieczne jest wykonanie wielu badań. Jednym z nich jest pulsoksymetria umożliwiająca ocenę wysycenia krwi tlenem. Prawidłowy wynik u osób dorosłych powinien wynosić 95–99 procent.

Terapia płytkiego oddechu jest uzależniona od wywołującej go przyczyny oraz ewentualnego istnienia chorób współtowarzyszących. Najważniejszym celem leczenia jest przywrócenie prawidłowego, normalnego oddychania.

Duszność

Uczucie braku tchu najczęściej związane jest z chorobami serca. Może sugerować chorobę wieńcową, wysięk do osierdzia lub niewydolność serca. Jest także jednym z charakterystycznych objawów zawału serca.

Bezdech senny

Nietypowy oddech może pojawić się także podczas snu. Najczęściej jest to tzw. bezdech senny, czyli ustanie wentylacji płuc przez okres dłuższy niż 10 sekund lub spłycenie oddechu o co najmniej połowę. U osób cierpiących na bezdech senny w ciągu jednej nocy może dojść do nawet setki takich epizodów. Bezpośrednią ich przyczyną jest zatrzymanie – z różnych powodów – przepływu powietrza w górnych drogach oddechowych, czyli w nosie lub w tchawicy, pomimo wysilonej pracy płuc. Oprócz fizycznej przeszkody w drogach oddechowych lekarze wyróżniają dwa fizjologiczne mechanizmy powstawania bezdechów sennych – zwiotczenie podczas snu mięśni gardła, które wówczas blokują przepływ powietrza (dla tej postaci bezdechu charakterystyczne jest głośne chrapanie) lub zaburzenia w mózgowym ośrodku odpowiedzialnym za oddychanie. Zdarza się, że bezdech senny jest spowodowanym oboma tymi mechanizmami naraz.

Na bezdech senny częściej chorują mężczyźni. Ponieważ dochodzi wtedy do zmniejszenia wysycenia krwi tlenem, powoduje on chwilowe wybudzenia i rozregulowanie metabolizmu. Osoby cierpiące na bezdech senny skarżą się na wzmożoną senność i zaburzenia koncentracji w ciągu dnia, częste bóle głowy i nadciśnienie tętnicze. W diagnostyce bezdechu sennego konieczne jest przeprowadzenie badania laryngologicznego, które wykluczy lub potwierdzi istnienie przeszkody w górnych drogach oddechowych, oraz badania polisomnograficznego, które polega na obserwacji i monitorowaniu w trakcie snu.

Liczba problemów zdrowotnych, o których może nas informować dziwny oddech, jest długa. I nie są to drobiazgi. Warto obserwować oddech!

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

daj naturze szansę

„Nie powinny odkładać ciąży kobiety ze schorzeniami ginekologicznymi – endometriozą, zaburzeniami endokrynologicznymi, na przykład zespołem policystycznych jajników” – mówi prof. Marzena Dębska

„Zajęcia jogi śmiechu działają jak masaż twarzy, a przecież śmiech prostuje opadające kąciki ust. Po co myśleć o zmarszczkach? Ważniejsze jest życie pełne radości” – mówi Piotr Bielski, jogin śmiechu

„Ja nie lubię swojego brzucha. Mam sobie wmawiać, że jest zajebisty, jak nie jest? Ale nie jest tak słaby, żebym miała się go bardzo wstydzić i nie wychodzić na plażę” – mówi Ewa Zakrzewska, modelka plus size

„Jesteśmy w światowej czołówce, jeśli chodzi o spożywanie cukru. Jesteśmy jedną z najszybciej tyjących narodowości na świecie!” – mówi Agnieszka Wiśniewska, założycielka Fundacji Szczęśliwi Bez Cukru

Zainteresują cię również:

chrapanie

Kilka faktów o chrapaniu. Sprawdź, czy to dotyczy twojego chłopaka albo ciebie

Magia naturalnego oddechu. Jak prawidłowo oddychać?

Twój chłopak chrapie? To mogą być objawy problemów z sercem

Twój chłopak chrapie? To może być zwiastun problemów z sercem

Nie możesz sobie poradzić z nieświeżym oddechem? Poznaj możliwe przyczyny tej dolegliwości

kobieta pokazuje w jaki sposób wykonywać sztuczne oddychanie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – jak wykonać sztuczne oddychanie i masaż serca?

ilustracja przedstawiająca adenowirus

Co to jest adenowirus? Charakterystyczne objawy i leczenie

Jak oddychać? Proste ćwiczenie czyni cuda

Pacjent na wizycie u torakochirurga

Torakochirurgia – co to jest i czym zajmuje się ta dziedzina medycyny? Jakie choroby leczy?

zmęczenie kobieta

Jesteś non stop ospała i nie masz na nic siły? Oto 6 chorób, których objawem jest zmęczenie

Stresujesz się? Oddychaj! Kasia Bem radzi, jak w prosty sposób się rozluźnić

kobieta kładzie rękę na klatce piersiowej z powodu bólu wywołanego sercem płucnym

Serce płucne – co kryje się pod tym terminem? Przyczyny, objawy i dostępne metody leczenia

kobieta uskarżająca się na czkawkę

Czkawka – skąd się bierze nieprzyjemna dolegliwość i jak można ją powstrzymać?

Ćwiczenia oddechowe na trawienie

Ćwiczenia oddechowe na trawienie. Kasia Bem pokazuje, jak dobrze je wykonać

6 chorób, które nie dają objawów. Sprawdź, czy któraś nie dotyczy właśnie ciebie

Kobieta siedząca u lekarza ma wykonywane badanie

Bronchoskopia – badanie dróg oddechowych. Na czym polega i jak się przygotować?

Doskwiera ci ciągłe zmęczenie? To może być objaw poważnej dolegliwości. Zbadaj się

Chirurdzy podczas torakotomii.

Torakotomia – przebieg, wskazania i rekonwalescencja po zabiegu

szyja kobiety

Tracheotomia – czym jest ten zabieg i w jakim celu się go wykonuje?

dwie lekarki przeprowadzają zabieg polipektomii za pomocą endoskopu

Co to jest polipektomia? Wskazania do wykonania oraz przebieg zabiegu

maseczka tlenowa z rurką

Czym jest hipoksemia i jakie są jej przyczyny? Objawy i leczenie

kobieta lekarz trzyma w rękach zdjęcie rentgenowskie płuc

Zagrożenia związane z paleniem. Wygląd i oczyszczanie płuc palacza

otwarte opakowanie z rurką do tracheostomii

Kiedy stosuje się rurki tracheostomijne i jak powinno się o nie dbać?

dwie kobiety w trakcie przeprowadzania próby wysiłkowej na bieżni

Próba wysiłkowa – na czym polega i co oznaczają wyniki?

Niemowlę bardzo płacze

Co to jest wirus RSV? Objawy, leczenie i profilaktyka zakażenia