Przejdź do treści

Oporni na przyjemność

Oporni na przyjemność
CAPOTE, Philip Seymour Hoffman. Zdjęcie: East News | Sony Pictures/Courtesy Everett Collection
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kawa
„Jeśli jest godzina 13, masz już za sobą dwie filiżanki kawy i czekasz aż twoja herbata wystygnie, to sygnał, że przesadzasz”. O tym, jaka jest bezpieczna dawka kawy, mówi internistka
Kobieta w ciąży podczas badania krzywej cukrowej.
Krzywa cukrowa i jej znaczenie podczas ciąży
Ćwiczenia na nogi i pośladki z kettlebells
Ćwiczenia na nogi i pośladki z kettlebells
Pierwsza pomoc po ukąszeniu kleszcza. Czy wiesz jak się uchronić przed boreliozą?
Skąd się bierze miód?
Skąd się bierze miód? Produkcja tego niezwykłego nektaru jest naprawdę fascynująca

Ludzki mózg to doskonałe narzędzie do uzależniania się. Problem pojawia się wtedy, gdy nasza tolerancja na dostępne przyjemności się zwiększa, a reakcje słabną. Na długiej liście sławnych i podziwianych, którzy przegrali z własnym mózgiem, nazwisk wciąż przybywa. Ostatnie to Philip Seymour Hoffman.

Przed nim, i to tylko w ostatnich latach, podobne porażki z heroiną, kokainą, barbituranami, alkoholem i lekami ponieśli Amy Winehouse, Whitney Houston, Jeff Hanneman. A jeszcze wcześniej: nasz Rysiek Riedel, Jim Morrison, Jimi Hendrix, Judy Garland itd., itp. Coś chyba musi być w tym, że w świecie gwiazd jest wielu ludzi, o których nie sposób pisać inaczej, niż Boy pisał o Przybyszewskim. Czyli tak: „Istotnie, mówić o oddziaływaniu Przybyszewskiego, nie mówiąc o alkoholu, to byłoby tyle, co pisać dzieje Napoleona, a nie wspomnieć o wojsku”.

Więcej, bardziej, mocniej

Jest takie modne, bowynoszone ze szkoły przekonanie, że zwykle chodzi o artystyczną wrażliwość i o to, że artysta musi być rozpity, bo inaczej nie byłby artystą. Tymczasem bohema często za bohemę jedynie uchodzi, bo w rzeczywistości bywa wzorowym drobnomieszczaństwem. Wszak talent buduje się nie piciem, lecz pracą. Jest po prostu tak, że w tym świecie – tak jak w każdym innym – obok wzorowych mieszczan żyją wzorowi nałogowcy i jest ich wielu. To dlatego, że nasz mózg i współczesny świat to połączenie niebezpieczne i dla mózgu, i dla współczesnego świata.

To już wprawdzie truizm, ale wart kolejnego powtórzenia. Homo sapiens i jego najważniejszy organ ewoluowały w świecie wiecznego braku. Stąd mamy układ nagrody, który każe nam szukać przyjemności i dostarcza jej, kiedy jemy, uprawiamy seks lub sięgamy po cukierki. Nie ma jednak układów doskonałych. I ten też taki nie jest. Zwłaszcza że świat wiecznego braku zmienił się w świat, który może zapewnić wszystko.

Nasz gatunek zmienia się jednak wolniej i wciąż dajemy się otumanić kolorom, zapachom i innym obietnicom przyjemności. Okazji jest dużo, więc je kolekcjonujemy. Z czasem jednak może przyjść przesyt. Nasza tolerancja na dostępne przyjemności się zwiększa, a reakcje słabną. To, co cieszyło – nudzi. To, co dawało mnóstwo radości – daje jej tylko trochę. Jest tak jak z piciem. Z czasem trzeba pić coraz więcej, żeby być tak samo pijanym.

Kiedy już niewiele cieszy, to układ nagrody trzeba oszukać. Najłatwiej zrobić to za pomocą środków psychoaktywnych, ale z nimi jest tak samo. Zyskujemy tolerancję i potrzebujemy ich coraz więcej albo innych. Zwykle dostęp do innych mamy ograniczony lub utrudniony, ale gwiazdy i bogacze nie mają. A ze środkami psychoaktywnymi jest też tak, że mają różny tzw. potencjał uzależniający.

Do tego podatność na uzależnienie jest różna u różnych osób. Nie każdy uzależni się od wszystkiego, ale wszyscy uzależnimy się od czegoś. Dlatego nie każdy, kto pije, zostaje alkoholikiem, ale są tacy, którzy wypiją kilka razy i już nie mogą przestać. Są wreszcie tacy, którzy sięgają po jeden narkotyk i się od niego wcale nie uzależnią. Za to od innego uzależnią się od razu. Gdy ktoś próbuje różnych, w końcu „coś” go złapie. Nie alkohol, to kokaina. Nie kokaina, to amfetamina. Albo heroina.

Efekt Wertera

Gwiazda niczym się tutaj nie różni od Kowalskiego. Jej układ nagrody, tak samo jak u każdego innego, wpada w pułapkę i każe szukać alkoholu/heroiny/kokainy etc. Człowiek to robi, a kiedy znajdzie, to po nią sięga. Jak już sięga, to zawsze jest ryzyko, że przedawkuje. I dopiero wtedy pojawia się różnica. Kiedy umiera ktoś nieznany – wzruszamy ramionami. Gdy dotyczy to osoby sławnej, konsekwencje są większe. Pojawia się odmiana tzw. efektu Wertera, który polega na tym, że medialne doniesienia o samobójstwie znanej osoby wywołują falę samobójstw w całej populacji. Skoro ona nie mogła znieść życia, to kto może? Przedawkowanie to rodzaj samobójstwa i komunikat jest bardzo podobny.

Tymczasem nie chodzi o „ból świata”. To nie on decyduje o śmierci takiej osoby. Decyduje choroba, bo uzależnienie to właśnie ciężka, a czasami śmiertelna choroba, i przedawkowanie można odczytywać jedynie jako przypomnienie, że nie chronią przed nią ani sława, ani bogactwo, a z jej leczeniem wciąż nie radzimy sobie zbyt dobrze. Choć, i to pozytyw, za sprawą neurobiologii rokowania wyglądają coraz lepiej.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

babcia, córka i wnuczka przytulają się

„Widzimy to, czego nam brak, zamiast być zadowolone z tego, co już mamy”. Kasia Bem o praktyce wdzięczności

„Robią to często normalni ludzie, których nikt by o to nie podejrzewał, bo starannie się z tym ukrywają”. Dlaczego dorośli i nastolatki się samookaleczają?

Jak reagować na złośliwość? Oto kilka rad od psychologa

dwie z dziewczyny wracają z zakupów

Idąc do sklepu po jedną rzecz, wracasz z torbami? Sprawdź, czy to znak, że jesteś zakupoholiczką

Patenty na zdrową przerwę w pracy

Idziesz na kawę czy szybki spacer? Poznaj patenty na zdrową przerwę w pracy

Depresja w masce. Jak ją zdekonspirować i zadziałać skutecznie?

Bałagan – czy ma wpływ na nasze decyzje?

Co pamiętamy z dzieciństwa?

Smutna kobieta stoi, oparta o belkę i rozmyśla.

Postanowienia zmian, chodzenia na siłownię czy przejścia na dietę znów nie wypaliły? Brakuje ci silnej woli! Sprawdź, jak możesz ją trenować!

uśmiechnięta dziewczyna

Pesymizm nie opłaca się. Podpowiadamy jak być optymistą!

Jak być szczerym i nie mieć wrogów?

4 sygnały, że za bardzo przejmujesz się opinią innych

O złych przeżyciach najlepiej zapomnieć. Podpowiadamy, jak przestać rozpamiętywać

kobieta na plaży

Lek na kompleksy? Rozbierz się!

Kobieta uczesana w koka, w jasnym płaszczu i koszulce patrzy na zegarek, trzymając telefon. Widać, że brakuje jej czasu i jest spóźniona

Nigdy na nic nie masz czasu? Zobacz na czym możesz codziennie zaoszczędzić czas

Kryzys wieku średniego dotyka wiele osób. Blogerka Agata Komorowska dzieli życie na 10-tki, by pokazać, na co tracimy czas

para kłótnia

„Nie rozmawiamy ze sobą, tłumiąc emocje”. Związek to wybór – nie zawsze dobry!

Godziny mijają, a ty nie wpadałaś na żaden ciekawy pomysł? Zobacz, jak pokonać załamanie kreatywności

Budzisz się bez siły i energii? Poznaj skuteczne sposoby, jak pozbyć się zmęczenia

Wszyscy kłamiemy. Wiesz, którym typem kłamcy jesteś? Sprawdź i zastanów się, czy warto

Jak dobrze się kłócić? Poznaj 5 kroków do udanej i dojrzałej kłótni

Dziewczyna przed komputerem

Myślami ciągle w pracy? O tym jak nie popaść w uzależnienie, porozmawialiśmy z psychologiem Pawłem Dukaczewskim

Uśmiechnięte dziewczyny

5 rzeczy, za które polubią cię inni. Sprawdź, co radzi psycholog Tomasz Wojtoń

4 sposoby na pogodzenie się

Jak się skutecznie pogodzić? Skorzystaj ze wskazówek psychologa