Przejdź do treści

Psychologiczne kity

Psychologiczne kity
Obraz: Barbara Krafft
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta czesze córkę przed lustrem
Myjesz dziecku włosy raz w tygodniu? Ekspert Kosmetyczny ostrzega: droga do łupieżu, świądu jest krótka, a konsekwencją może być nadmierne wypadanie
Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka
Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka
Anna Boenish apeluje: przerwijmy milczenie na temat gwałtów. Nie ma zgody na obwinianie ofiar i wybielanie przestępców. I nigdy nie będzie
Anna Boenish apeluje: przerwijmy milczenie na temat gwałtów. Nie ma zgody na obwinianie ofiar i wybielanie przestępców
Kobieta podaje drugiej podpaskę
Szkocja pierwszym krajem, w którym środki higieniczne używane podczas okresu będą bezpłatne
dziewczyna z kręconymi włosami
Co musi się znaleźć w szamponie na porost włosów, żeby działał?

Słuchanie Mozarta wcale nie rozwija dziecięcej inteligencji bardziej niż choćby Rihanny. Reklamy podprogowe nie działają wcale, a wariograf działa tylko trochę. Przeczytajcie, jak spryciarze wykorzystują psychologiczne chwyty, by zrobić was w balona. I się nie dajcie.

Mozart na IQ

Za prenatalny pas muzyczny w wersji deluxe trzeba zapłacić ponad 200 zł. Kupuje się go po to, by nienarodzonemu dziecku puszczać muzykę. Przede wszystkim Mozarta „dla dzieci”. Zestaw 12 płyt można mieć już za kolejne 200 zł. Nie należy przestawać też po urodzeniu dziecka. Można kupić kolorową karuzelę do zawieszania nad łóżkiem, która gra… Mozarta (tylko 100 zł).

Produkty Baby Mozart sprzedają się świetnie. Wszystko za sprawą badań sprzed 20 lat, które opublikowano w „Nature”. Ogłoszono w nich, że słuchanie muzyki austriackiego kompozytora poprawia IQ o 8–9 punktów. Dodano wprawdzie, że krótkotrwale (badania wśród studentów dowiodły, że skuteczniejsza jest… cisza), a tak w ogóle to nie wiadomo nic pewnego, ale to wystarczyło, by przemysł „zabawkowy” oszalał. Na półki trafiły tysiące produktów oznaczonych „Baby Mozart”, które sprzedawały się doskonale – obroty na tym rynku liczy się w dziesiątkach milionów dolarów. Pojawili się nawet politycy, którzy chcieli dołożyć taki zestaw małego geniusza do dziecięcej wyprawki, aby ich obywatele (chodziło o Georgię) byli inteligentniejsi niż inni.

I wszystko byłoby w porządku, gdyby nie to, że efekt Mozarta nie istnieje. A właściwie istnieje, bo słuchanie czegoś miłego rzeczywiście na chwilę (sic!) pobudza nasz mózg do lepszej pracy, jednak nie ma znaczenia, czy jest to akurat Mozart. Równie dobrze może to być Rihanna. Baby Rihanna. Bo raczej nie Baby Niecik. To się dla dzieci raczej nie nadaje.

Jedz popcorn. Pij colę.

Psychologiczne kity

Baby Mozart nie jest jednak jedyną rzeczą, która nie działa, choć wierzymy, że działa. Inną wymyślił niejaki James Vicary, który w latach 50. był właścicielem niewielkiej agencji marketingowej. Firma cienko przędła i trzeba było wymyślić coś bardziej dochodowego. Ponieważ był to czas, gdy ludzi fascynowała idea wojny psychologicznej i armia organizowała jednostki do patrzenia się na kozy lub ćwiczenia psychokinetyki, Vicar postanowił pójść tą drogą.

Przez sześć tygodni, w kinach stanu New Jersey, pomiędzy klatkami filmów emitowano krótkie (wyświatlające się przez 0,003 sekundy) komunikaty: „Jedz popcorn!”, „Pij Coca-Colę!”. Podliczono rezultaty i Vicary zwołał wielką konferencję prasową, podczas której ogłosił, że dzięki reklamie podprogowej sprzedaż wzrosła o kilkadziesiąt procent. Dziennikarze uwierzyli i nagłośnili „sukces”. Sprawą zajął się nawet Kongres, który obawiał się, że Amerykanów można podprogowo zaprogramować do komunizmu. Ale zainteresowały się nią także – oczywiście! – korporacje, które chciały coś obywatelom USA sprzedać. Wszystko skończyło się społeczną histerią i zakazem stosowania tej formy reklamy.

Zakazem niepotrzebnym, ponieważ reklama podprogowa nie działa. Nie oznacza, że nie jesteśmy wrażliwi na bardzo delikatne sygnały, które płyną do nas z otoczenia – jesteśmy, o czym przekonują sukcesy tzw. torowania. Jednak by dać się zmanipulować, musimy ten bodziec zarejestrować. A przekazu podprogowego nie rejestrujemy.

Wszyscy jesteśmy kłamczuchami

Psychologiczne kity

Wykrywacz kłamstw służy – bo jak mogłoby być inaczej? – do wykrywania kłamstw. Jest z nim jednak pewien problem. Wykrywa ich zbyt wiele. Za sprawą kina wierzymy, że badanie wariografem to doskonała metoda, by znaleźć zabójcę lub podważyć alibi mordercy. Tak jednak nie jest.

Nawet najwięksi optymiści mówią, że skuteczność tego urządzenia to 90 procent. Mogłoby się wydawać, że to całkiem nieźle. Ale to za mało, by było to narzędzie użyteczne. Problemem jest bowiem nie tyle to, że wariograf nie rozpoznaje, gdy ktoś kłamie, ale że mówi, iż kłamie, kiedy mówi prawdę. Na każde dziesięć osób, które zapytamy, czy zabiły Kowalskiego, pojawi się jedna, która powie „nie” (co będzie prawdą), ale wykrywacz pokaże, że kłamie. Jeżeli takie badanie przeprowadzimy w 100-osobowej firmie – a coraz częściej robi się to także i tam – to fałszywych oskarżonych będzie aż dziesięciu!

Dlatego od pewnego czasu rezygnuje się z klasycznego wykrywacza kłamstw i stosuje elektroencefalograf, czyli urządzenie służące do rejestracji fal mózgowych. Okazuje się bowiem, że fala P300 pojawia się tylko, gdy sobie coś przypominamy. Pyta się zatem o szczegóły, które może znać tylko zabójca lub terrorysta, i w ten sposób odkrywa prawdę. Działa to ponoć doskonale, a rozwój technologii finansują FBI, CIA i amerykańska armia.

Korporacyjne burze

Psychologiczne kity

Firmowe spotkania to coś, co ma tendencję, by nigdy się nie kończyć. A dokładnie – gdy jedno spotkanie się kończy, to zaczyna się następne. Przynajmniej tam, gdzie szefowie wierzą, że burze mózgów pomagają w osiągnięciu efektu synergii polegającego na tym, iż pięciu ludzi pracujących razem ma myśleć znacznie lepiej niż tych samych pięciu ludzi pracujących oddzielnie.

Okazuje się jednak, że tak bywa, ale nie jest, ponieważ u wielu z nas mózg się w takiej sytuacji zawiesza – zwykle na czymś innym. Na przykład gdy w zespole są panie, to panowie owładnięci chęcią zaimponowania im radzą sobie z zadaniami intelektualnymi aż o 14 procent gorzej, co pokazali naukowcy z Nijmegen.

Nie dotyczy to jednak tylko panów. Wszyscy jesteśmy istotami społecznymi i kiedy pracujemy w towarzystwie, zaczynamy więcej myśleć o relacjach z innymi niż o zadaniu. Zastanawiamy się, co możemy zrobić. Czy wypada się podrapać. Albo odwrócić. Czy powinniśmy mówić mniej, czy może więcej. Mówiąc krótko – bardziej interesuje nas to, jak wypadamy, niż to, co robimy. Dlatego burze mózgów służą tylko niektórym. I tylko czasami.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Trudno ci się skupić w niedzielę? Po 15:00 zaczynasz odczuwać niepokój? To może być sunday blues

Nie oceniaj wszystkiego. „Na przykładzie pogody zauważyć można, że często oceniamy to, na co nie mamy żadnego wpływu”

Kobieta przy liściach

Jak nie być zazdrosnym? Chorobliwa zazdrość a zdrada

Anya Taylor-Joy: W chwili stresu trzeba zrobić krok w tył i powiedzieć sobie: nikt nie umiera, nie jesteś chirurgiem, wszystko będzie dobrze

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Miłosne (nie)porozumienie stron, czyli 7 sposobów na udany związek

Odchudzanie – na co dajesz się nabrać?

Anja Franczak, towarzyszka w żałobie

Anja Franczak, towarzyszka w żałobie: „Nie da się obejść żałoby, przez żałobę trzeba przejść”

Kawa wypłukuje magnez? Fakty i mity dotyczące kawy

Chroniczne zmęczenie – psychotest, przyczyny, zapobieganie

Zakochana para na tle morza

Zakochanie a miłość. Na czym polega różnica?

„Z twoimi ocenami to skończysz na ulicy!”, „Jesteś do niczego!”, „Zamknij się, ryby i dzieci głosu nie mają”. Tak brzmi przemoc psychiczna wobec dzieci

"Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym, ale to absolutnie w żadnym przypadku, nie pobudza do zmiany". Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy i co sprawia, że jest nieskuteczna

„Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym przypadku nie pobudza do zmiany”. Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy

Kobieta i jej odbicie w lustrze

„Ten sukces to przypadek, miałam akurat szczęście”. Często mówisz takie zdanie? Prawdopodobnie cierpisz na syndrom oszusta

"Jak będziesz się tak zachowywać, to zaraz cię ten pan zabierze". Psycholożka o "rewelacyjnym" sposobie na wzbudzenie w dziecku strachu

„Jak będziesz się tak zachowywać, to zaraz cię ten pan zabierze”. Psycholożka o „rewelacyjnym” sposobie na wzbudzenie w dziecku strachu

Świadomy sen

Świadomy sen – jak kontrolować sen, jak świadomie śnić?

Hipochondria – objawy i leczenie. Kim jest hipochondryk?

Złośliwe żarty – jak na nie reagować? Porady psychologa

10 najważniejszych filmów o depresji

Kobieta z kwiatami na czole

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Jak zadbać o swój komfort psychiczny? Wyjaśnia psycholożka Anna Cyklińska

leczenie kryształami

„Niby żyjemy w tej samej rzeczywistości, ale nadajemy ze światów równoległych”. Z Łukaszem Lamżą rozmawiamy o pseudonauce

Kobieta pracuje w laboratorium

Polscy naukowcy opracowali test na koronawirusa, którego wynik otrzymamy po godzinie!

Monika Baryła-Matejczuk

„Wysoka wrażliwość rzadko jest wymieniana wśród cech efektywnego pracownika. Zupełnie niesłusznie” – zauważa Monika Baryła-Matejczuk

Kobieta siedzi przy biurku

Trening mózgu – ćwiczenia. Jak efektywnie ćwiczyć umysł?

Najpopularniejsze

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?