Przejdź do treści

Żywność funkcjonalna ‒ co to takiego?

Żywność funkcjonalna ‒ co to takiego?
Żywność funkcjonalna to taka, która ma udowodniony korzystny wpływ na jedną lub wiele funkcji organizmu ponad efekt odżywczy. Zdjęcie: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czym jest wysiłkowe nietrzymanie moczu? Rozmowa z osteopatką Eweliną Tyszko-Bury
Wysiłkowe nietrzymanie moczu. Rozmowa z osteopatką Eweliną Tyszko-Bury
Kobieta w maseczce ochronnej
Nie wierzysz, że maseczki ochronne zabezpieczają przed wirusem? Zobacz ten filmik
Mleka roślinne
W jakich produktach szukać wapnia przy diecie bezmlecznej? Wyjaśnia naturopatka
Coraz młodsze kobiety mają zakrzepicę. Jak nie zachorować?
Kuchnia azjatycka
Syndrom chińskiej restauracji – jakie są objawy? Wyjaśnia alergolożka Joanna Jamroz-Brzeska

Żywność funkcjonalna poprawia odporność, obniża cholesterol lub wzmocni mięśnie. Są to produkty dedykowane konkretnym problemom, które nie tylko żywią, lecz także przy okazji leczą.

Żywność funkcjonalna to taka żywność, która daje korzyści zdrowotne poza korzyściami żywieniowymi (odżywczymi). Jej koncepcja wywodzi się z tradycji filozoficznej Wschodu, w której pożywienie uważane jest za lek. W Japonii ten typ żywności jest określany jako żywność o określonym zastosowaniu zdrowotnym (FOSHU ‒ Food for Special Health Uses). W Europie żywność funkcjonalna została zdefiniowana w ramach programu badawczego FUFOSE (Functional Food Science in Europe) jako żywność, która ma udowodniony korzystny wpływ na jedną lub wiele funkcji organizmu ponad efekt odżywczy. Chodzi o to, że taka żywność ma za zadanie poprawić stan zdrowia, samopoczucie czy zmniejszyć ryzyko chorób. Przy czym nie mogą to być tabletki czy drażetki; żywność funkcjonalna musi pozostawać żywnością konwencjonalną. Powinna też wykazywać korzystne oddziaływanie w zwyczajowo zjadanych ilościach. W myśl tego żywnością funkcjonalną mogą być zarówno produkty naturalne o odżywczej mocy uwarunkowanej naturalną zawartością różnych aktywnych składników, jak i produkty o zmodyfikowanym podczas produkcji składzie.

Na sklepowych półkach nietrudno znaleźć dziś żywność o takich funkcjach. Przykłady?

Żywność wzbogacona o (fito)sterole roślinne

Fitosterole (sterole roślinne) to związki przypominające budową cholesterol, które są składnikami błon komórek roślinnych. Właśnie to podobieństwo powoduje, że w jelitach, gdzie następuje wchłanianie cholesterolu, fitosterole łączą się z receptorami komórek jelitowych i blokują w ten sposób wchłanianie cholesterolu.

Dzięki temu stężenie we krwi cholesterolu się obniża. Działanie to jest znane od ponad 50 lat! Do fitosteroli należy ponad 40 związków, pochodzą głównie z nierafinowanych olejów roślinnych (np. z otrąb ryżowych, sezamowego), orzechów, suchych strączkowych (np. soja) oraz warzyw (np. cebula) i owoców (np. banan, grejpfrut). Oficjalne stanowisko Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) mówi, że dawka terapeutyczna steroli roślinnych przyjmowanych z dietą musi wynosić od 1,5 do 2,4 g/dobę ‒ wówczas po trzech‒czterech tygodniach stosowania takiej terapii poziom cholesterolu obniża się o 7‒10 proc.

Problem w tym, że takich ilości fitosteroli nie dostarczymy z samą dietą. Dlatego wykorzystuje się produkty wzbogacone w te związki ‒ takie jak obecne na naszym rynku margaryny do smarowania pieczywa i jogurty.

Żywność probiotyczna

Na sklepowych półkach nietrudno o mleczne napoje fermentowane, które zawierają żywe kultury fermentacji mlekowej. Wybierając taki produkt, kieruj się tym, by na etykiecie widniała nazwa konkretnego szczepu bakterii probiotycznych. Żywność probiotyczna ma za zadanie zwiększać odporność organizmu. Ponadto zmniejsza ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory, np. jelita grubego. Bakterie fermentacji mlekowej zwiększają masę resztek pokarmowych w jelitach i przyspieszają ruchy jelit, przez co wspomagają organizm w oczyszczaniu. Bakterie fermentacji mlekowej również wpływają na obniżanie cholesterolu we krwi! Oprócz mlecznych napojów (kefiry, jogurty) wzbogacone w bakterie probiotyczne mogą być soki i napoje warzywne i owocowe.

Wzbogacanie w błonnik i dobre tłuszcze

Żywność funkcjonalna ‒ co to takiego?

Znasz majonez wzbogacony w kwasy omega-3? Taki majonez to przykład żywności funkcjonalnej. Działanie tłuszczów omega-3 jest wielostronne, m.in.: wpływają na obniżenie ciśnienia krwi oraz odpowiedź zapalną organizmu, biorą udział w prawidłowym rozwoju i funkcjonowaniu układu nerwowego, zmniejszają ryzyko chorób alergicznych i schorzeń układu krążenia. Na rynku znaleźć można coraz więcej żywności wzbogaconej w kwasy tłuszczowe omega-3, np. przetwory mleczne czy produkty do żywienia niemowląt.

Coraz powszechniej do wzbogacania żywności wykorzystuje się też błonnik pokarmowy. Cel? Szybsze uczucie sytości, zapobieganie zaparciom. Błonnikiem pokarmowym wzbogacone mogą być np. soki owocowe lub jogurty (np. te z dodatkiem ziaren zbóż).

Specjalna żywność dla sportowców

Batony dla sportowców, węglowodanowe przekąski, napoje białkowe i wiele innych to rodzaj żywności, która oprócz odżywczych spełnia inne funkcje ‒ wspomaga przyrost masy i siły mięśni, poprawia kondycję i wytrzymałość, redukuje tkankę tłuszczową czy poprawia odporność psychiczną i zdolność koncentracji. Oczywiście taka żywność nie może zastąpić normalnej i dobrze zbilansowanej diety, jednak często może stanowić niezbędne jej uzupełnienie w składniki aktywne, głównie takie jak kreatyna, L-karnityna, aminokwasy rozgałęzione (BCAA), lecytyna, kofeina i wiele innych.

Żywność dietetyczna

Specyficzną grupę żywności funkcjonalnej stanowią produkty przeznaczone dla osób cierpiących na nietolerancje pokarmowe, np. nietolerujących glutenu – białka obecnego w pszenicy, życie i owsie. Żywność funkcjonalna dla tej grupy osób jest pozbawiona nietolerowanego składnika, a konsumenta informuje o tym znak przekreślonego kłosa na opakowaniu produktu.

Na rynku żywieniowym wciąż pojawiają się nowe produkty będące żywnością funkcjonalną. Wiele z nich może być cennym uzupełnieniem codziennej diety i korzystnie oddziaływać na nasze zdrowie. Pod warunkiem że będziemy czytać etykiety! Bo produktów bezwartościowych podszywających się pod żywność funkcjonalną na półkach sklepowych nie brakuje.

Małgorzata Różańskadietetyczka z wykształcenia i zamiłowania. Jest właścicielką Poradni Dietetycznej „Foodarea”, w której uczy, jak dbać o siebie przez zdrowe odżywianie.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Cynk to niedoceniany pierwiastek, warto włączyć go do diety. W czym go szukać?

Superfoods na cenzurowanym. Na te pięć produktów powinnaś uważać

Sześć skutków ubocznych słonego jedzenia. Czas na zmianę przyzwyczajeń

Chcesz zostać wegetarianinem? Siedem typowych błędów, które możesz popełnić

Trzymasz pomidory w lodówce? Sprawdź, czy robisz to dobrze

O tych produktach mogłaś słyszeć wiele złego, ale naprawdę warto włączyć je do diety

Zmień dietę na zdrowszą. Tych 9 powodów powinno cię do tego przekonać

Jak nie popełniać błędów dotyczących porcji jedzenia? Podpowiadamy

Dopiero co zjadłaś, a już czujesz się głodna? Oto możliwe przyczyny

Czy można jeść przeterminowane jedzenie? Specjaliści wyjaśniają

Czy można mrozić jajka?

Czy można mrozić jajka? Wszystko zależy od tego, jak to robimy

Cytryny

W lodówce czy w temperaturze pokojowej? Jak przechowywać owoce i warzywa, by zachowały świeżość?

Arbuz, pomarańcze i spółka. Jedzenie, które koniecznie musisz umyć

ziemniaki mają datę przydatności

Przez jaki czas ziemniaki są dobre do spożycia? Wszystko zależy od tego, jak zostały przygotowane

Co się stanie, gdy zjesz przeterminowane jedzenie? To może być nie tylko zatrucie pokarmowe

Jesz owsiankę, aby schudnąć? Dobrze, ale musisz uniknąć tych błędów

Lubisz masło orzechowe? Zobacz, co się dzieje, gdy jesz go naprawdę dużo

Problemy ze skupieniem

Nie możesz się skupić? Odpowiedź na pytanie „dlaczego?” możesz znaleźć na talerzu

Jeśli masz te objawy, to najprawdopodobniej jesz za dużo śmieciowego jedzenia

Kupujesz rozdrobniony ser, bo szybciej się topi? Możesz się zdziwić

Podgrzewasz wszystko w mikrofalówce? Sprawdź, które produkty nie powinny do niej trafić

Błędy podczas przygotowywania jedzenia, które wszyscy popełniamy

Witaminę D3 znajdziemy m.in. w rybach

Te potrawy dostarczą twojemu organizmowi dawkę witaminy D. Po co sięgnąć?

Zbrodnie, które popełniamy na serach

Zbrodnie, które popełniamy na… serach. Z tych zachowań lepiej zrezygnować

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę