Przejdź do treści

Bez środków do życia w czasach pandemii. Co z zatrudnionymi na „śmieciówkach” i właścicielkami jednoosobowych firm?

Bez środków do życia w czasach pandemii. Co z zatrudnionymi na „śmieciówkach” i właścicielkami jednoosobowych firm?
Bez środków do życia w czasach pandemii. Co z zatrudnionymi na „śmieciówkach” i właścicielkami jednoosobowych firm? Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kobieta wycierająca nos
Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie
Powiększenie piersi - sposoby zabiegów i przeciwwskazania
Powiększenie piersi – sposoby zabiegów i przeciwwskazania
Mindy i Ben Cayerowie/Twitter/@FLCRNA
Koronawirus w USA. Jak wygląda miłość w czasach zarazy? Jedno zdjęcie mówi więcej niż tysiąc słów
Naturalna alternatywa
Naturalna alternatywa. Sprawdź, może nie potrzebujesz tylu kosmetyków z drogerii?
Zdenerwowany? Zjedz coś
Zdenerwowana? Zjedz coś! Twój organizm woła o pomoc

O tym, co im przysługuje, co deklaruje rząd i jak same mogą sobie radzić w czasach kryzysu, mówi radca prawny Katarzyna Klemba, prowadzącą kancelarię specjalizującą się m.in. w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych. Jest także autorką eksperckiego bloga e-prawopracy.pl 

Agnieszka Pruszkowska-Jarosz: Koronawirus obnażył polski rynek pracy. Pokazał, jaki jest nieidealny i nie chroni tych, którzy są zatrudniani na umowy cywilnoprawne. Kobiety, które pracują na „śmieciówkach” i często samotnie wychowują dzieci są w najgorszej sytuacji. Co prawda rząd ogłosił „pakiet pomocowy”, ale czy osoby zatrudnione na umowę o dzieło czy zlecenia mogą już spać spokojnie?

Katarzyna Klemba (e-prawopracy.pl): Na ten moment premier, jak i minister rozwoju przedstawili jedynie założenia „pakietu pomocowego”. Jednym z filarów przygotowywanego pakietu jest ochrona miejsc pracy/bezpieczeństwo pracowników. Według zapowiedzi, osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych mają otrzymać jednorazową wypłatę w wysokości do 80 proc. minimalnego wynagrodzenia brutto (ok. 2 tys. zł brutto). Taką wypłatę będą mogli otrzymać także jednoosobowi przedsiębiorcy.

Planuje się także wydłużenie dodatkowego zasiłku opiekuńczego na dziecko w razie dalszego zamknięcia placówek oświatowych i szkół, z czego będą mogły skorzystać osoby zatrudnione na umowach zlecenie, o ile podlegają one dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

Wkrótce ma zostać udostępniony tekst projektu ustawy. Niestety nie sądzę, żeby były to wystarczające środki, mogące rozwiązać problemy osób pracujących na tzw. „umowy śmieciowe”.

Na jakie świadczenia mogą liczyć osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych, o ile, jak pani wspomniała, płaciły wcześniej dobrowolne ubezpieczenie chorobowe?

Mają prawo do wszelkich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, do których mają prawo pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę. Mogą też skorzystać ze wspomnianego wcześniej dodatkowego zasiłku opiekuńczego wprowadzonego ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Jeśli jednak nie zgłosili się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, to niestety nie jest im zapewnione żadne realne wsparcie na ten moment.

Paweł Grzesiowski

No właśnie. Co natomiast z tymi, którzy składek chorobowych nie płacili? Czy coś im się należy, oprócz deklarowanej przez rząd jednorazowej zapomogi?  

Państwo nie przewiduje świadczeń przeznaczonych tylko dla osób, które znalazły się w tego rodzaju sytuacji. Można rozważyć udanie się do gminnych ośrodków pomocy społecznej w celu zweryfikowania czy spełnione są przesłanki do skorzystania ze świadczeń z pomocy społecznej (np. do dodatku mieszkaniowego).

Przykładowo – studiująca zaocznie 24-latka pracuje na umowę zlecenie w restauracji. Od kilku dni nie otrzymuje wynagrodzenia, bo lokal zamknięto. Okazuje się także, że jest zarażona koronawirusem, ale nie jest ubezpieczona. Czy w tej sytuacji może liczyć na bezpłatną służbę zdrowia? 

Zleceniobiorca, który podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, może pobierać zasiłek chorobowy, niezależnie od tego, czy będzie dysponował decyzją inspektora sanitarnego o kwarantannie lub izolacji, czy też zaświadczeniem lekarskim o niezdolności do pracy. Oczywiście, każdy student do 26. roku życia podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu czy to jako członek rodziny, czy jako osoba zgłoszona przez uczelnię.

Ponadto, zgodnie z przepisami specustawy koronowirusowej, jak i przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – nawet osoba nieposiadająca ubezpieczenia zdrowotnego ma prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej w związku z leczeniem zakażenia koronawirusem (koszty opieki medycznej finansowane są wówczas z budżetu państwa).

A jeśli chodzi o obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Co wtedy, gdy osoba będąca na umowie cywilnoprawnej lub o dzieło nie podlega takiemu?

Osoba nieposiadająca ubezpieczenia zdrowotnego, aby je uzyskać, ma kilka możliwości.

Po pierwsze, może zarejestrować się jako osoba bezrobotna w PUP. Należy jednak mieć na uwadze ograniczenia w funkcjonowaniu urzędów, które przekładają się na sposób rejestrowania osób bezrobotnych. Każda zainteresowana osoba powinna zweryfikować we właściwym miejscowo PUP, jakie sposoby kontaktu są aktualnie dostępne.

Joanna Zawanowska, psycholożka i psychoterapeutka/archiwum prywatne

Po drugie, jako członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego można zgłosić dziecko własne, małżonka czy rodziców pozostających z osobą zgłaszającą we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem, pracujący małżonek może zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego niepracującego małżonka. Podobnie, pracująca córka może zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego niepracującego rodzica (niepobierającego emerytury i nieposiadającego statusu bezrobotnego).

Po trzecie, osoba niepodlegająca obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu może dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczenia zdrowotnego – na swój wniosek. Przykładowo, osoba nigdzie niezatrudniona czy zatrudniona na podstawie umowy o dzieło może na swój wniosek, od daty wskazanej w umowie, zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, co wiąże się oczywiście z opłacaniem składek. Osoba ubezpieczona dobrowolnie może zgłosić również członków rodziny.

A jeśli chodzi o samych pracodawców – czy w świetle prawa – mogą udzielić jakiejkolwiek pomocy osobom na tzw. umowach śmieciowych? Na przykład wypłacić środki zleceniobiorcom na „przetrwanie”, nawet wtedy, gdy ci nie świadczą im żadnej usługi?   

Przepisy nie przewidują wypłat gwarancyjnych dla zleceniobiorców. Od dobrej woli zleceniodawcy, ewentualnie od postanowień konkretnej umowy zlecenia, zależy, czy zleceniobiorca otrzyma wypłatę środków pieniężnych za okres nieświadczenia pracy. Niestety, w większości umowy zlecenia, co wynika z ich przeznaczenia, skonstruowane są tak, że wynagrodzenie wypłacane jest za przepracowany czas. Dodatkowo, w umowach wprowadza się okresy płatnych przerw w określonej ilości dni w roku kalendarzowym, które to przerwy mogą zostać wykorzystane w okresie zagrożenia epidemicznego. Odgórnie, z żadnego przepisu niestety nie wynika, aby zleceniobiorcy należało się wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy.

Kolejna kwestia – mikorofirmy. Na jaką pomoc może liczyć młoda biznesmama, gdy koronawirus doprowadzi do utraty dochodów? Lepszym rozwiązaniem jest zawieszenie działalności czy wstrzymanie płatności składek w ZUS?

Przedsiębiorca jak najbardziej może zawiesić działalność gospodarczą na okres nie krótszy niż 30 dni – należy pamiętać, że w okresie zawieszenia działalności gospodarczej, od dnia wskazanego we wniosku jako zawieszenie do dnia wznowienia wykonywania działalności, przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym. Po 30 dniach od zawieszenia działalności gasną także uprawnienia do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Zawieszenie działalności gospodarczej jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które nie planują w niedługim czasie korzystać z zasiłku chorobowego (np. planowana operacja) czy zasiłku macierzyńskiego (np. przedsiębiorcza mama jest w ciąży), chyba że przyszła mama zadowoli się 1 tys. zł „kosiniakowego”.

Jeśli przedsiębiorca zatrudnia pracowników i zależy mu na posiadaniu ubezpieczenia chorobowego lepiej złożyć wniosek do ZUS o odroczenie terminu płatności składek lub ich zawieszenie.

kobieta w ciąży

Weźmy na przykład taką sytuację – młoda bizneswoman, mimo kryzysu nie zamyka firmy, ale nie opłacała wcześniej dobrowolnych składek chorobowych.  Co wtedy?

Jeśli przedsiębiorczyni nie będzie opłacała składek na ubezpieczenie chorobowe, utraci prawo do ubezpieczenia chorobowego. Wówczas, przedsiębiorczyni nie będzie miała prawa do zasiłków. Praktyka ZUS jest nieubłagana – świadome pozostawanie w ubezpieczeniu chorobowym i nieopłacanie składki chorobowej powoduje ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (do momentu uregulowania zaległości). Powoduje to także trudności w przywróceniu tego ubezpieczenia w razie opłacenia składek w późniejszym terminie, bowiem samo opłacenie zaległych składek nie jest równoznaczne z „reaktywacją” tego ubezpieczenia wstecz.

Czy w momencie, gdy prowadząca jednoosobową firmę zawiesi działalność może zarejestrować się w UP?

W okresie zawieszenia działalności gospodarczej jak najbardziej można zgłosić się do PUP jako osoba bezrobotna. Wszyscy bezrobotni objęci są ubezpieczeniem zdrowotnym, a bezrobotni pobierający zasiłek dla bezrobotnych dodatkowo objęci są ubezpieczeniami emerytalno-rentowymi. Status bezrobotnego nie uprawnia jednak do zasiłku chorobowego, opiekuńczego czy macierzyńskiego.

Jakie warunki powinna spełnić osoba, która zawiesiła lub zamknęła firmę, aby otrzymać świadczenie z Urzędu Pracy?

Osoba, która zawiesiła działalność gospodarczą i zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, może pobierać zasiłek dla bezrobotnych, jeśli:

– brak jest dla niej propozycji odpowiedniej pracy, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych bądź robót publicznych i

– w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez co najmniej 365 dni, osoba taka opłacała składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

Zasiłek dla bezrobotnych przysługuje jednak dopiero po upływie 90 dni od dnia rejestracji w PUP.

Inny z kolei przykład. Pracodawca zamyka firmę i mówi pracownikom pracującym na etatach, że przez następne miesiące nie będzie wypłacał pensji, bo jest kryzys spowodowany szczególną sytuacją w kraju i jego firma sama nie ma płynności. Czy może tak postąpić? Jakie prawa ma wówczas pracownik?

Pracodawca w pierwszej kolejności powinien rozważyć zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy w swoim zakładzie pracy na podstawie art. 91 k.p. z powodu trudnej sytuacji finansowej. Chodzi tutaj o zawieszenie – niewypłacanie dodatkowych świadczeń związanych z pracą – wynikających z układów zbiorowych pracy czy regulaminów wynagradzania. Pracodawca w porozumieniu z przedstawicielstwem pracowników bądź zakładową organizacją związkową może postanowić o przejściowym niewypłacaniu premii czy innych dodatków.

Jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, nieobjętego układem zbiorowym pracy lub zatrudniającego mniej niż 20 pracowników, może zostać zawarte porozumienie o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia pracowników niż wynikające z umów o pracę – tym sposobem można obniżyć wynagrodzenie pracowników czy zmniejszyć czas pracy i automatycznie wynagrodzenie.

W każdym z ww. przypadków, nie można wypłacać pracownikom wynagrodzenia niższego niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

Pracodawca może również w drodze porozumienia zmieniającego lub wypowiedzenia zmieniającego – obniżyć wymiar czasu pracy i kwotę wynagrodzenia. Wówczas w sposób jednostronny zmieni warunki pracy i płacy pracowników.

Być może powyższe sposoby pozwoliłyby na uratowanie stanowisk pracy.

Lek. Łukasz Durajski - Doktorek Radzi / fot. Łukasz Durajski

Gdyby jednak pracodawca zaniechał wypłaty wynagrodzeń, a pracownicy wykonywaliby nadal pracę, nie pozostaje nic innego jak żądać od pracodawcy wypłaty wynagrodzenia polubownie, bądź na drodze sądowej.

Pracodawca, w sytuacji „bez wyjścia”, powinien poważnie rozważyć ogłoszenie upadłości, bądź po prostu zamknięcie zakładu pracy (zaprzestanie prowadzenia działalności). Dopiero w razie m.in. ogłoszenia upadłości czy wykreślenia pracodawcy będącego osobą fizyczną z CEIDG, pracownicy będą mogli dochodzić wypłaty zaległych wynagrodzeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Czy według Pani „tarcza antykryzysowa”, którą przygotował rząd ochroni tych pracowników, którzy nie mają szczęścia pracować na dobrych posadach?

Co prawda, rząd zapowiada, że w ramach „pakietu pomocowego” przewidziane jest dofinansowanie przez państwo 40% płacy pracowników przy spadku obrotów firmy, niemniej, nie są znane warunki, jakie musi spełnić pracodawca, aby otrzymał tego rodzaju dofinansowanie. Dopiero po zapoznaniu się z treścią przepisów będzie można szerzej ocenić proponowane rozwiązania.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Rząd próbuje ograniczyć liczbę zakażeń wśród personelu medycznego/iStock

Rząd próbuje ograniczyć liczbę zakażeń koronawirusem wśród personelu medycznego. Dwa nowe zarządzenia

Kobieta w maseczce ochronnej

Noszenie masek przeciw koronawirusowi nie ma sensu? Zmienisz zdanie, gdy to zobaczysz!

Maseczka - kobieta szyje na maszynie

„Maseczki. Proszę się częstować”. Akcja mieszkanki Otwocka podbiła internet

Kobiety w maseczkach - kronawirus

Powstanie aplikacja, która pomoże kontrolować rozprzestrzenianie się koronawirusa. Pracuje nad nią Ministerstwo Cyfryzacji

Kobieta rozmawia przez telefon - teleporada

Powstał poradnik dla pacjentów, którzy korzystają z telemedycyny. Sprawdź, o czym warto pamiętać

kobieta z rozwianymi właosami

Jak się powstrzymać przed dotykaniem twarzy? Eksperci podpowiadają skuteczne sposoby

Ratownicy medyczni - koronawirus

GIS: 461 osób personelu medycznego jest zakażonych koronawirusem. „To problem systemowy” – komentuje dr Paweł Grzesiowski

Maseczka ochronna - koronawirus

Nosisz maseczkę ochronną? Lek. Małgorzata Ponikowska wyjaśnia, o czy trzeba pamiętać, żeby była skuteczna

Farmaceutka w aptece - koronawirus

Ministerstwo Zdrowia wprowadziło reglamentację leków Arechin i Plaquenil. Mają trafić przede wszystkich do szpitali z chorymi na COVID-19

Okładki magazynu Grazia UK z pielęgniarkami

Brytyjski magazyn „Grazia” zastąpił gwiazdy na okładce bohaterkami, które walczą z pandemią koronawirusa

Lek. Dorota Kotowska / http://kotowskamedycyna.pl/

„U coraz większej liczby pacjentów, zwłaszcza młodych, pierwszym objawem koronawirusa są zaburzenia węchu i smaku”. Czym jest anosmia?

śpiący noworodek

Kobieta z koronawirusem urodziła zdrową dziewczynkę! Wszystko, co musisz wiedzieć o „porodach covidowskich”

Dr Stefan W. Czarniecki

Dr Stefan Czarniecki: Zastanawialiście się, kto stoi na straży porządku w każdym szpitalu? Cisi bohaterowie walki z epidemią

Anna Mucha

Anna Mucha: dziękujemy bohaterom, którzy narażają swoje zdrowie i życie, żeby to wszystko jeszcze mogło jakoś funkcjonować

niebieskie tabletki

Leki „off-label”. Dlaczego są niezastąpione w walce z koronawirusem?

dziewczynka

Dzieci też siedzą w domu. Czy w związku z pandemią koronawirusa powinny dostawać zwiększoną dawkę witaminy D?

Wirus

Lekarz Dawid Ciemięga o koronawirusie: Wirusy nie są żywe, więc dlaczego coś, co jest martwe, sparaliżowało cały świat?

Człowiek w masce siedzi na kanapie, na stole ma rolki papieru toaletowego

Koronawirus. WHO obala najpopularniejsze mity, które krążą wokół SARS-CoV-2

Choroby serca a koronawirus / freepik

„Miejmy świadomość, że koronawirus uszkadza serce” – mówi prof. Adam Witkowski, kardiolog. Kto jest najbardziej narażony?

kobieta w masce ochronnej

Koronawirus – ostatnie starcie? Francuski lekarz twierdzi, że ma skuteczny lek na COVID-19

Przechodnie - koronawirus

Koronawirus w Polsce. Rząd nakłada na nas nowe ograniczenia: 2 metry dystansu, zamknięte salony kosmetyczne i fryzjerskie oraz hotele

AZS a koronawirus / freepik

Koronawirus jest szczególnie groźny dla pacjentów z AZS ze współistniejącą astmą. Tu wiek pacjenta nie ma żadnego znaczenia

Zakupy - koronawirus

Koronawirus w Polsce. Ministerstwo Zdrowia radzi, jak bezpiecznie robić zakupy

Porodówka

„Położne dla Ciebie” – w czasie pandemii specjalistki chcą otoczyć szczególną opieką przyszłe i świeżo upieczone mamy

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.