Przejdź do treści

„Błędem nastolatek jest porównywanie się do fit-blogerek” – mówi Paulina Chojecka-Dragon, psycholog i psychoterapeuta zajmująca się zaburzeniami odżywiania

Paulina Chojecka-Dragon. Zdjęcie: archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ćwiczenia na pośladki – od A do Z
Ćwiczenia na jędrne pośladki. Zestaw ćwiczeń od A do Z od Kasi Bigos
dziewczyna je kanapkę
Czy Intermittent fasting jest zdrowym sposobem odżywiania się? Wyjaśnia dietetyk Iwona Wanat
Kleszcze – rozprawiamy się z mitami. Co jest prawdą, a co bzdurą?
Kryzys wieku średniego dotyka wiele osób. Blogerka Agata Komorowska dzieli życie na 10-tki, by pokazać, na co tracimy czas
Monika Prześlakowska
„Białko w formie odżywki powinniśmy brać jedynie wtedy, gdy mamy jego niewystarczającą podaż dostarczaną z diety”. Rozmawiamy z dietetyk Moniką Prześlakowską

Rosną kolejne pokolenia córek,  których matki odchudzają się całe życie.  Te dziewczynki już  w 10-12 roku życia mają mocno wdrukowane schematy związane z  jedzeniem. Dlatego przypadków zaburzeń jest tak dużo i dotykają coraz młodszych osób – mówi Paulina Chojecka-Dragon z krakowskiego Centrum Terapii Poznawczo-Behawioralnej i Terapii Schematów „Mind Works”.  

Jolanta Pawnik: Jaka jest średnia wieku pani pacjentów?

Paulina Chojecka-Dragon: Ok. 15 lat.

Jestem w szoku…

Z roku na rok przychodzą do nas coraz młodsze dziewczyny. Jeszcze rok temu mieliśmy sporo 20-25 latek, w tym roku lawinowo przybyło dziewczynek młodszych. Jeśli chodzi o 15-latki, sądzę, że odreagowują presję na egzaminy gimnazjalne, końcowe. W wyniku reformy ósme klasy w podstawówkach i trzecie w gimnazjach będą startować razem do szkół średnich. Dzieci żyją w dużym stresie.

Czy tak młode osoby zdają sobie sprawę, że dzieje się z nimi coś złego?

Najczęściej scenariusz jest taki, że 12-13-letnią dziewczynkę przyprowadza mama, która uważa, że coś z nią jest nie tak. Mama widzi problem, córka nie widzi, kłócą się. Albo przychodzą ponownie, albo i nie. Dostaję informację, że jednak córka nie chce. Po pierwszym spotkaniu mówię wyraźnie, że motywacja musi wyjść od córki. Jeżeli mówi twardo: „nie, ja nie widzę problemu, nie chcę nic zmienić, nie chcę pracować”, to nie ma sensu.

Jeżeli dziewczyna mówi ok, to zaczyna się praca już tylko z nią. Co dwa – trzy spotkania, jeżeli jest potrzeba, zapraszam rodziców.  Problem zawsze leży gdzieś głębiej, związany jest ze środowiskiem wychowawczym czy normami i zasadami rodziców.  Jeśli problem jest duży, odsyła się na terapię także rodziców.  Przeważnie jednak nie bardzo chcą,  ich celem jest tylko wyleczenie córki a nie siebie.  Naprawdę mądrzy i świadomi idą na terapię , by jej pomóc.  Bywa też tak, że podczas konsultacyjnych spotkań rodziny odbywa się cała praca.  To psychoedukacja, często też skierowanie do psychiatry albo dietetyka.

Są oczywiście na tyle świadome dziewczynki, które wiedzą, że coś jest z nimi nie tak, że od dłuższego czasu mają obniżenie nastroju, że ich myśli są skupione tylko wokół jedzenia. To jest impuls do tego, żeby coś zmienić.

Pewnie motorem do zmiany może też być sytuacja typu: zakochałam się i chcę być ładna, zdrowa dla chłopaka?

To jeszcze nie jest powód, żeby przyjść i coś zmienić. Myślę, że czynnikiem wspólnym, mobilizującym do szukania pomocy, jest utrata kontroli. Do pewnego momentu jest w porządku, dziewczyny przechodzą na dietę, wszystko jest dobrze, bo chudną, trzymają się. Ale w pewnym momencie albo wpadają w zaburzenia odżywiania w postaci przejadania się, kompulsywnego objadania się, albo nadmiernego odchudzania się i wtedy czują, że obsesyjnie myślą o jedzeniu.

I to jest ten moment, kiedy przestają sobie radzić, bo praktycznie wszystko dotyczy jedzenia. Nie mogą skoncentrować się na nauce. Na początku jeszcze czują głód, ale szybko dochodzą do stanu, że już nie czują. To taki nawyk, że już nie chcą go czuć i nie odczuwają.  Do tego dochodzą różnego rodzaju kompulsje, np. przeciążające ćwiczenia. Często w nocy, żeby rodzice nie widzieli. Nierzadko doprowadzające do takiego zmęczenia, że się usypia.

Jak dziewczyna tłumaczy sobie takie zachowania?

 Robi to, żeby być piękną, że tak musi. Chce być akceptowana w danym środowisku, pasować do niego. Kiedy jeszcze na dodatek otoczenie nagradza ją, często nieświadomie, komplementami typu: świetnie wyglądasz, ale schudłaś, spirala nakręca się.  Taka gratyfikacją wzmacnia dziewczynę w tym, żeby dalej robić to, co robi. Nawet jeśli później koleżanki czy środowisko zauważają, że coś nie tak, jest już za późno na opamiętanie. Dziewczyna już tego nie słyszy. Widzi efekty, więc idzie dalej.

 

Paulina Chojecka-Dragon
Jak wynika z badań, anoreksja  występuje u 3 proc. kobiet, bulimia u 4 proc.  To głównie problem dziewcząt, ale także młodych, dorastających chłopców a później też młodych mężczyzn.

Jakiego rodzaju konsekwencje zdrowotne wpływają na to, że ktoś zaczyna się bać i zmierza w stronę leczenia albo kompletnej degradacji?

Jeżeli chodzi o anoreksję, najbardziej typowe konsekwencje to nieprawidłowa praca serca, osteoporoza i brak jakichkolwiek minerałów i witamin. Bulimia i przeczyszczanie się to z kolei choroby żołądka, wrzody, może też dojść do pęknięcia przełyku z powodu gwałtownych, wymuszanych wymiotów.

Niepokojące są nie tylko objawy somatyczne, ale także psychiczne – depresja, obniżenie nastroju, myśli samobójcze, samookaleczenia, uzależnienia, zaburzenia snu, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (np. natręctwa związane z jedzeniem lub przyrządzaniem tego jedzenia w konkretny sposób), lęki, fobie. Na pewno sygnałem alarmowym dla rodziców powinno być także zmęczenie i złe humory.

Paulina Chojecka-Dragon. Zdjęcie: archiwum prywatne

Co jeszcze powinno niepokoić rodziców? Nie ma przecież nic złego, w tym, że dorastające dzieci zaczynają zwracać uwagę na to, co jedzą.

Takim przełomowym momentem byłoby zauważenie, czy dziecko wychodzi z inicjatywą przygotowywania posiłków. Jeżeli wcześniej dziewczynka nie przywiązywała wagi do tego, by przygotować obiad czy śniadanie, a w pewnym momencie cała jej uwaga jest na tym skupiona, przyrządza posiłki dla wszystkich, cieszy się, że może komuś dać jedzenie, ale także skrupulatnie zaczyna dobierać składniki, obliczać ich wagę, liczyć kalorie, etc.,  to rodzicowi powinna zapalić się lampka ostrzegawcza. Żeby się temu przyjrzeć.

Zaburzenie odżywiania często zaczyna się od tego, że dziewczynka przygotowuje posiłki dla rodziny, a sama mówi, że jadła gdzieś tam przy okazji, że nie jest głodna. Nie siada ze wszystkimi i nie je. To jest już taki moment, że się ogranicza.

Często czynnikiem zapalnym jest szukanie diety na Instagramie, oglądanie fit-celebrytek, blogerek, trenerek personalnych. Myślę, że podstawowy błąd, jaki popełniają nastolatki, to porównywanie się do fit-blogerek. One są znacznie starsze, mają doświadczenie, potrafią dobrać sobie produkty. A te młode dziewczynki myślą, że będą takie jak one, ale nie potrafią dobrać sobie odpowiedniej diety. Ślepo podążają za podanymi przepisami i robią sobie krzywdę. Co jeszcze gorsze, często sięgają po przepisy osób, które nie mają doświadczenia dietetycznego. Po prostu ktoś zaistniał w Internecie, bo ładnie wygląda i umie robić świetne sałatki.  Dziewczynki chcą być takie jak one.

Rodzice powinni być uważni, zwracać uwagę, co dziecko ogląda.

Rodzic ma jednak przed sobą zbuntowaną nastolatkę. Czy pytanie: „co dziwnego robisz z jedzeniem?”  dziecko odbierze jak atak? Czy polecenie:  „masz jeść to, co ci daję i nie dyskutować” nie nasili  buntu? 

Można zapytać: „co oglądasz?”, „pokażesz mi, co oglądasz, bo też bym chciała zobaczyć?” Nie krytykować od razu, ale zainteresować się tym, kto to jest, jak to wszystko przyrządza, spytać czy takie rzeczy chciałaby wprowadzić do diety, bo jeżeli tak, to może wszyscy by zmienili nawyki żywieniowe. Takie zdrowe podejście do jedzenia.

Nasza polska dieta nie jest lekka.

Jeśli zainteresujemy się dietą naszych dzieci i nie będziemy krytykować,  ale podążymy ścieżką zdrowego jedzenia, to mamy szansę krzewić dobre nawyki i pokazać, że można jeść rzeczy zdrowe i nie być głodnym,  choć niekoniecznie się odchudzać.

W waszym Centrum stosujecie terapię poznawczo-behawioralną i terapię schematów. Na czy one polegają?

Skupiamy się na zachowaniu pacjenta i jego myślach. Zmieniamy zachowania, by zmienić schematy myślenia.  Każdy z nas posługuje się innymi schematami  i wchodzi w nie w różnych sytuacjach.  Choćby schemat dziecka, które tupie nogą, bo chce nagrodę, albo karzącego dorosłego, który ciągle słyszy w głowie głosy krytycznych rodziców. Terapia polega więc na tym, by dowiedzieć się, jakie mamy schematy, uświadomić sobie, że każdy je ma i to normalne, a następnie wychodzić poza nie.

Żeby nie myśleć o sobie w sytuacji zaburzeń jedzenia:  „nienawidzę siebie”, „jestem brzydka” ?

Tak. To jest cały czas praca nad samooceną. Żeby nie widzieć w sobie tego wszystkiego, co negatywne, ale odnaleźć pozytywy.

Jakie nawyki zmieniamy w przypadku zaburzeń jedzenia?

W zmienianiu nawyków ważne jest rozpatrywanie nadmiernych wymagań, jakim poddawane jest dziecko. Np. uświadomienie tego, że rodzice robili niedobrze, że dziewczynka wpadła w takie a nie inne koło błędnych zachowań. Uświadomienie jej, że nawet jak nie zrobi czegoś perfekcyjnie, to też będzie dobrze.

Paulina Chojecka-Dragon
Jeżeli wcześniej dziewczynka nie przywiązywała wagi do tego, by przygotować obiad czy śniadanie, a w pewnym momencie cała jej uwaga jest na tym skupiona, przyrządza posiłki dla wszystkich, cieszy się, że może komuś dać jedzenie, ale także skrupulatnie zaczyna dobierać składniki, obliczać ich wagę, liczyć kalorie, etc.,  to rodzicowi powinna zapalić się lampka ostrzegawcza

Jeśli chodzi o terapię w anoreksji ważnym zadaniem jest wprowadzanie jedzenia. Były takie przypadki, że dziewczynka potrafiła nic nie jeść albo jeść tylko jogurty naturalne, terapia miała na celu doprowadzanie jej do zbilansowanej diety. Oczywiście po konsultacji  dietetykiem. Jeśli chodzi o bulimię czy przejadanie się – zmniejszenie porcji jedzenia, przełamanie nawyku objadania się w sytuacjach stresowych.

Najważniejszym zadaniem terapeuty jest pokazanie, że są inne metody akceptacji emocji i rozładowywania emocji, a niekoniecznie musi to być sięganie po jedzenie.

Za tym idzie zmiana zachowań i myśli, które następują po objedzeniu się. Pokazanie, że są inne myśli. Że niekoniecznie muszą to być myśli, które nas karzą, ale także i takie: „ok, popełniłam błąd ale mogę starać się to zmienić w przyszłości, zareagować inaczej”.

W terapii zaburzeń odżywiania prowadzimy dziennik jedzenia. Pacjent zakłada zeszyt, dzieli go na kolumny i zapisuje godzinę, miejsce, co dokładnie zjadł i jaki myśli mu towarzyszyły. Później, np. w przypadku bulimii, analizujemy, co doprowadziło do sięgnięcia po słodycze. Potem są kolejne zadania – rozpatrywanie każdej z takich sytuacji, zmienianie i nadawanie jej nowego znaczenia.

Ile może trwać terapia?

To zależy od częstotliwości spotkań, motywacji pacjenta, zaangażowania i nasilenia problemu.  Z rożnych założeń poznawczo-behawioralnych wynika, że  może się to udać już w 40-45 sesji. Ale rożnie to bywa. Czasami jest tak, że pacjentka dochodzi do stabilizacji, przerywa terapię, ale pojawia się jakieś załamanie, stres czy trudniejszy moment w życiu i wraca.

Paulina Chojecka-Dragon
Jeśli problem jest duży, odsyła się na terapię także rodziców.  Przeważnie jednak nie bardzo chcą,  ich celem jest tylko wyleczenie córki a nie siebie.  Naprawdę mądrzy i świadomi idą na terapię , by jej pomóc

Mam wrażenie, że w ostatnich latach zaburzeń tego typu jest znacznie więcej.

Procentowo licząc to 8 proc.  społeczeństwa. Jak wynika z badań, anoreksja  występuje u 3 proc. kobiet, bulimia u 4 proc.  To głównie problem dziewcząt, ale także młodych, dorastających chłopców a później też młodych mężczyzn. Wynika to z pędu do bycia pięknym, idealnym, fit, pasującym do okładek magazynów i do naszego dzisiejszego świata.

Czy można zauważyć predyspozycje do bycia anorektyczką albo bulimiczką? 

W dużej mierze to kwestia rodzin z jakich się wywodzimy. Na anoreksję najczęściej zapadają dziewczyny, które mają nadmierne wymagania w stosunku do siebie, czy to od mamy czy od taty, i w swoim mniemaniu nie mogą sprostać tym wymaganiom. W anoreksji jest to widoczne bardziej niż w bulimii.

 

Dziewczyna przeglądająca się w lustrze

To nie musi być kwestia tego, że to dobry albo niedobry dom. Chodzi o wymagania – jeśli są bardzo wysokie i rodzice krytyczni, to może się tak zdarzyć, że dziewczyna zachoruje.

Co jest sukcesem w terapii zaburzeń jedzenia oprócz uzdrowienia relacji?

Jeżeli chodzi o anoreksję, co jest cięższe do wyleczenia, to przede wszystkim jedzenie. Spożywanie posiłków w odpowiedniej ilości kalorycznej. Jeżeli chodzi o bulimię – zniknięcie objawów przeczyszczenia i napadowego objadania się. W przypadku ortoreksji – nieskupianie się obsesyjnie na jedzeniu.

Paulina Chojecka-Dragon jest psychologiem  i psychoterapeutą. Pomaga osobom cierpiącym z powodu depresji, problemów emocjonalnych i zaburzeń odżywiania oraz zaburzeń osobowości. Prowadzi szkolenia psychoedukacyjne dla rodziców. 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Postanowiłam, że to ja wydymam bulimię, a nie ona mnie”. Aleksandra Dejewska o wyjściu z zaburzeń odżywiania

Jameela Jamil: To, jak społeczeństwo sprawiło, że nienawidzimy każdego kawałka naszych ciał, to zbrodnia

Dziewczyna przeglądająca się w lustrze

„Dwukrotnie żałowałam, że wyszłam z tego, bo anoreksja była złudną przyjaciółką. Więcej zabierała niż dawała”. Rozmawiamy o anoreksji

Wstydź się za to, że „żresz”. O kontrowersyjnych plakatach na polskich ulicach. Miały edukować, a upokarzają

Smutna kobieta je makaron w toalecie

„Do bulimii należy podejść jak do choroby intymnej”. HZ kontra mity #11 Bulimia

Leczenie zębów wyłącznie antybiotykiem nie ma sensu. O tym, jak szkodzimy sobie antybiotykami, pisze dentystka Marta Tavares

Wiesz jak dbać o serce? Oto lista produktów, których powinnaś unikać

Zęby wymagające bondingu

Bonding zębów – na czym polega? Jakie są jego efekty?

Zadowolona kobieta po wolumetrii twarzy

Kiedy warto wykonać wolumetrię ust, policzków i twarzy? Efekty i powikłania po zabiegu

Lekarz kardiolog piszący na klawiaturze

Kardiolog – jakie choroby leczy i kiedy należy się do niego zgłosić?

Osoba z bolącym kolanem wymagająca artroskopii kolana

Na czym polega artroskopia kolana – przebieg, wskazania, rekonwalescencja pozabiegowa

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

Czym jest złamanie otwarte i jak wygląda pomoc przedmedyczna?

Budzisz się bez siły i energii? Poznaj skuteczne sposoby, jak pozbyć się zmęczenia

Dentysta przygotowujący protezę zębów

Protezy zębowe – czym można je czyścić i jakie są ich rodzaje?

Dbanie o stopy i leczenie nagniotków

Co to są nagniotki? Przyczyny ich powstawania oraz metody usuwania

Chłopiec u którego wymagane jest lapisowanie zębów mlecznych

Lapisowanie zębów mlecznych – na czym polega i jakie przynosi efekty?

Dziewczyna z podejrzeniem aleksytymii

Aleksytymia – jak się objawia i jak powstaje tzw. analfabetyzm emocjonalny?

Okulista bada wzrok pacjenta w gabinecie

Czym zajmuje się okulista? Jak przebiega badanie wzroku i kiedy warto je wykonać?

Kobieta siedząca na toalecie cierpiąca na zespół Alporta

Charakterystyka zespołu Alporta. Co warto wiedzieć o tym schorzeniu genetycznym?

Kobieta zakłada soczewki toryczne

Jak działają soczewki toryczne – kto może je nosić? Rodzaje i charakterystyka

Kobieta pijąca ciepłą herbatę, próbująca złagodzić objawy hipotermii

Na czym polega hipotermia? Jakie są jej objawy i jak powinna wyglądać pierwsza pomoc?

Osoba z podejrzeniem zespołu Arnolda Chiariego

Czym jest zespół Arnolda-Chiariego? Jakie są jego typy, objawy i dostępne metody leczenia?