Przejdź do treści

Wyzwalacze złych nawyków

Ilustracja: Izabela Dudzik | www.izadudzik.pl
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Depilacja nóg / istock
Depilacja laserowa – od czego zacząć, ile to kosztuje, kiedy nie należy jej wykonywać? Odpowiada kosmetolożka, mgr Sylwia Gnas
Marie Fredriksson / GettyImages
Wokalistka Roxette nie żyje. Marie Fredriksson zmarła z powodu choroby nowotworowej
Migrena To Nie Ściema / Facebook
Migrena nie ma nic wspólnego z bólem głowy. Tutaj nie pomoże zwykła tabletka. Choroba odbiera wszystko
Wegańskie lody bakaliowe
Wegańskie lody bakaliowe. Nie zawierają dodatkowego cukru, śmietany ani mleka
7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Znasz schemat: śniadanie – papieros, kawa – papieros, seks – papieros? To powinieneś przeczytać ten tekst. Ale jeżeli nie znasz, to też powinieneś, bo na pewno masz inne nie najzdrowsze nawyki.

Nie ma ludzi, którzy nie mieliby żadnych złych nawyków. Zwykle kiedy o nich myślimy, koncentrujemy się na samych nawykach. Tymczasem, zwłaszcza kiedy chcemy nad nimi zapanować, równie ważne są ich wyzwalacze, o których się jednak zapomina. Nawyki, w tym i nałogi, opierają się bowiem na bardzo prostym mechanizmie. Nasze mózgi, szukając sposobów na ograniczenie wysiłku, starają się automatyzować tak wiele czynności, jak to tylko możliwe. Robią to za pomocą tzw. pętli nawyku, gdzie określona wskazówka wyzwala stałe działanie, które z kolei niekiedy wiąże się z nagrodą, a zawsze z brakiem kary.

„Po pierwsze, mamy wskazówkę, wyzwalacz, który mówi mózgowi, aby przeszedł w tryb automatyczny, i podpowiada, który nawyk należy wybrać. Potem jest zwyczaj, który może mieć charakter fizyczny, umysłowy czy emocjonalny. I na końcu mamy nagrodę pomagającą mózgowi zdecydować, czy dana pętla warta jest zapamiętania na przyszłość” – pisał Charles Duhigg w świetnej „Sile nawyku”. Mechanizm, generalnie korzystny, ma jednak swoje wady.

Nałóg – jak to działa?

Substancje, które zapewniają szybką nagrodę, potrafią wykorzystywać pętle nawyku. Rzecz działa wtedy tak, że jedna z nich – powiedzmy, że nikotyna – wiąże się z konkretnym wyzwalaczem i tworzy się automatyczna reakcja. To właśnie dlatego palacz, kiedy pije kawę, musi sięgnąć po papierosa. Kawa uruchamia reakcję. Innymi wyzwalaczami mogą być na przykład śniadanie, seks, alkohol i przerwa w pracy.

Dokładnie tak samo rzecz się ma z innymi nałogami, nie wyłączając behawioralnych. Są zresztą korporacje, które celowo wykorzystują psychologiczny mechanizm pętli, by wyrobić w nas niedobre nawyki. Na przykład ochotę na hamburgera. Tak robi na przykład McDonald’s, o którym Duhigg pisał tak: „Firma celowo standaryzuje architekturę w każdej placówce i kwestie wypowiadane przez pracowników do klientów, aby wszystko było bezustannym bodźcem wyzwalającym zwyczaje żywieniowe. Jedzenie w niektórych sieciach jest specjalnie przetwarzane w taki sposób, by dostarczało natychmiastowych nagród – na przykład frytki są specjalnie przygotowywane, by zacząć się rozpływać w chwili zetknięcia z twoim językiem”. Dzięki temu dostajesz zastrzyk tłuszczu, który jest nagrodą wiązaną przez mózg z określonym wyzwalaczem. Po pewnym czasie wystarczy, że zobaczysz znajomy łuk, byś zaczął mieć ochotę na hamburgera.

Pętla nawyku jest, na szczęście, prostym mechanizmem, który można kontrolować. Najważniejsze, by być świadomym tego, że istnieje i że każdy z naszych nawyków ma swój wyzwalacz. Wtedy, chcąc zapanować nad nawykami, możemy albo unikać wyzwalaczy, albo je zmienić, bo i to da się zrobić. Metod jest przynajmniej kilka, a świetnym podręcznikiem jest właśnie „Siła nawyku” Charlesa Duhigga.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

pączek

Co cukier robi z twoim mózgiem? Nie będziesz zadowolona

Kobieta w grubym swetrze z kubkiem z gorącym napojem w dłoniach, w tle rozmyty jesienny pejzaż

5 najważniejszych błędów żywieniowych, które popełniamy zimą. Tłumaczy dietetyczka

Czy papierosy elektroniczne są bezpieczne dla zdrowia?

Czy papierosy elektroniczne są bezpieczne dla zdrowia?

7 kłamstw, które odbijają się na twoim zdrowiu

owsianka z bananami

Jak łączyć produkty na talerzu?

rzucenie palenia

Jak rzucenie palenia naprawdę wpływa na wagę?

Wygoń papierosy biegiem!

dziewczyna na krześle

Wydaje ci się, że masz krótszą nogę? Fizjoterapeutka podpowiada, co za tym stoi

5 błędów, które popełniasz przed 10 rano

papierosy

Co papierosy robią z układem krążenia?

najlepsza pora dnia

Najlepsza pora dnia na zdrowy nawyk to…

Palisz? Zobacz, co się stanie, gdy rzucisz palenie

Portret matki borykającej się z uzależnieniem. Projekt "Letter to My Mother"

„Uzależnienie to nie słabość, lecz choroba”. Zobacz poruszające zdjęcia z projektu „Letter to My Mother”

Palisz papierosy? Oto, co powinnaś jeść

kobieta pali papierosa

Palisz i leczysz się przewlekle lub doraźnie? Sprawdź, jak papierosy działają na leki

skóra

Rzeczy, których skóra ci nie daruje, można długo wyliczać. Oto 8 tych najważniejszych

8 błędów, które popełniamy tylko w ciągu jednej godziny

Smutna kobieta stoi, oparta o belkę i rozmyśla.

Postanowienia zmian, chodzenia na siłownię czy przejścia na dietę znów nie wypaliły? Brakuje ci silnej woli! Sprawdź, jak możesz ją trenować!

8 niezawodnych sposobów na niezdrowego grilla

8 niezawodnych sposobów na niezdrowego grilla

wielkanoc

Moc rytuałów. Dlaczego są tak ważne?

Reklamy fast foodów mogą zostać zakazane w Wielkiej Brytanii. To plan walki z epidemią otyłości wśród dzieci. Brawo!

Wiesz, jak palenie wpływa na twój wygląd? Może warto rzucić papierosy?

10 rzeczy, które ułatwią rzucenie palenia

kobieta w czapce pali papierosa

Ruszyła Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?