Przejdź do treści

Kiedy dziecko powinno mówić? Rozwój mowy dwulatka – ćwiczenia

Dzieci oglądają książkę
Kiedy dziecko powinno mówić? Rozwój mowy dwulatka - ćwiczenia/ iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Seks w ciąży. Czy jest niebezpieczny dla zdrowia? Odpowiada położna Natalia Korzeniowska
Seks w ciąży. Czy jest niebezpieczny dla zdrowia? Odpowiada położna Natalia Korzeniowska
Kobieta siedzi w fotelu i przytula psa
Czy osoby zaszczepione przeciw COVID-19 mogą wciąż zarażać?
Odmrożenia – sprawdź, czy popełniasz te błędy
szczepionka przeciwko COVID-19
Szczepionka daje większą odporność niż przechorowanie COVID-19 – wynika z badań
Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby
Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Kiedy dziecko powinno mówić? Ile słów zna twoje dwuletnie dziecko – za dużo, za mało czy w sam raz? Jeśli jesteś mamą dorastającego młodego człowieka, ta kwestia z całą pewnością zaprząta twoją głowę. Pamiętaj: nie wszystko, co o mowie dwulatka przeczytasz w internecie, jest zgodne z prawdą. Co zrobić, jeśli twoje dziecko w tym wieku nie jeszcze nie zaczyna mówić? Razem z logopedą dr Anną Zając radzimy, kiedy faktycznie warto pomyśleć o spotkaniu ze specjalistą.

Kiedy dziecko powinno mówić?

Rozwój mowy u dziecka rozpoczyna się już w okresie prenatalnym. W późnej ciąży maluch może reagować na dźwięki, wiercąc się w brzuchu. Po urodzeniu do około 3.-6. miesiąca życia dziecko wydobywa z siebie odgłosy w postaci krzyku i płaczu. Następnie przychodzi okres głużenia – dziecko w tym czasie wydaje z siebie dźwięki w formie połączeń spółgłosek i samogłosek. Kolejny etap trwający do około 6. do 12. miesiąca życia to gaworzenie. Dziecko zaczyna łączyć ze sobą sylaby, początkowo nie rozumie jednak jeszcze ich znaczenia.

Roczne dziecko zna już zazwyczaj sens słów i potrafi ze zrozumieniem wypowiadać pierwsze z nich. Po 1. roku życia zaczyna łączyć sylaby w pełne wyrazy. Czasami maluchy w tym wieku potrafią już wypowiadać proste zdania. Dziecko rozpoczynające 3. rok życia powinno próbować już tworzyć dłuższe zdania o różnym charakterze.

Młodzi rodzice, zwłaszcza mamy, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, czy ich pociecha rozwija się prawidłowo, bardzo często zaglądają na fora dyskusyjne. Martwią się, że ich dwulatek mało mówi, zna ledwie kilka słów. Albo zastanawiają się, co robić, gdy dwuletnie dziecko nie mówi wcale. Niestety, nie znajdą tam fachowej porady. Przeciwnie. Wpisy w rodzaju: „Moja dwuletnia córka recytuje już wierszyki” tylko rodzą frustrację i potęgują niepokój rodziców o rozwój mowy dziecka.

O to, na jakim etapie powinna być mowa dwulatka, pytam logopedę – dr n. hum. Annę Zając z Gabinetu Logopedycznego Logozając, inicjatorkę akcji #dwulatekmówi. – Dwulatek powinien znać od kilkudziesięciu nawet do kilkuset słów. Mówi jeszcze troszkę po swojemu, ale rodzice wiele już rozumieją. Jest bardzo twórczy w języku, którym się posługuje, zaczyna budować wyrażenia dwuelementowe. Używa wyrażeń dźwiękonaśladowczych – tłumaczy specjalistka.

Patrycja Juszkat

Mowa dwulatka

Mowa u dwulatka dopiero zaczyna się kształtować. Kiedy dziecko w tym wieku zaczyna mówić pierwsze słowa i wyrażenia, to nie muszą być doskonale brzmiące, pełne nazwy. Również „bu” jako „buty”, „brum-brum” jako samochód czy „papa” liczą się jako słowo. A nawet zupełnie zaskakujące, istniejące tylko w słowniku twojego dziecka (np. „kumkam” zamiast kocham, „kokole” zamiast przedszkole czy… „bamteni” na określenie dzwonu). To wszystko jest jak najbardziej w porządku. Jednocześnie mowa dwulatka z dnia na dzień coraz bardziej się rozwija.

Co powinien umieć dwulatek?

Kiedy dziecko powinno mówić bardziej złożone wyrażenia? Co umie dwulatek, który rozwija się prawidłowo? Dziecko, które ukończyło 24. miesiąc życia:

  • Oprócz rzeczowników (nazw) powinno używać także liczebników.
  • Zaczyna używać zaimków osobowych ja–ty.
  • Oprócz zdań oznajmujących zaczyna budować pytania i zaprzeczenia.
  • Może już używać zaimka zwrotnego „się”.
  • Reaguje na swoje imię.
  • Wykonuje polecenia.
  • Łączy dwa wyrazy (np. „mamo daj” lub prościej – „mama da”).
  • Wskazuje różne części ciała.
  • Pokazuje palcem rzeczy, które zwróciły jego uwagę.
  • Potrafi się przywitać oraz pożegnać.
  • Udaje, że karmi lalki, że leczy chorego pieska itp.
  • Pokazuje ci to, co mu się podoba.
  • Potrafi przez dłuższy czas skupić się na zabawie.

Mowa dziecka – niepokojące sygnały

Oczywiście każde dziecko rozwija się w swoim tempie. To, kiedy dziecko zaczyna mówić i rozwój mowy dwulatka zależy od wielu czynników, m.in. od wpływu środowiska czy kontaktów malucha z otoczeniem. Mimo to pewne sygnały powinny zwrócić uwagę rodziców. – Dziecka nie należy porównywać do innych, a zwłaszcza do tych, które mówią więcej. Rozwój mowy to kamień milowy w życiu małego człowieka, równie wielka umiejętność jak np. chodzenie. Jednak brak mowy czy mowa bardzo niewyraźna u dwulatka są sygnałem ostrzegawczym – uważa dr Anna Zając.

pierwsze kroki/Pexels

Niepokojące w kontekście rozwoju mowy u dwulatka jest także mówienie wyłącznie w swoim języku – gdy dziecko używa niemal wyłącznie wymyślonych przez siebie słów i nie jest rozumiane przez otoczenie. – To wszystko może, choć nie musi być zwiastunem poważniejszych problemów. Nie jest jednak normą, dlatego wymaga konsultacji logopedycznej – dodaje specjalistka.

Czy dwulatek powinien mówić?

Dr Anna Zając. Zdj: archiwum prywatne

Czy dwulatek powinien mówić?

Nierzadko w parze z opóźnioną mową idą inne symptomy, które powinny zwrócić uwagę opiekunów – m.in. otwarta buzia, częsty katar, nawracające infekcje górnych dróg oddechowych czy nawracające zapalenie ucha. Omówcie to z laryngologiem. Dr Anna Zając podkreśla, że opóźniony rozwój mowy czy poważniejsze wady wymowy czasem współwystępują z innymi zaburzeniami w rozwoju, nie tylko w sferze werbalnej. Dziecko może być nadpobudliwe, nie reagować na swoje imię czy na zadawane mu pytania, unikać kontaktu wzrokowego czy mieć trudność ze skupieniem uwagi.

Jest pewna rzecz, o której musicie pamiętać w kontekście rozwoju mowy u dziecka. Opiekunowie (rodzice, dziadkowie) często powtarzają, że „Franek nie mówił do 3. roku życia, a teraz buzia mu się nie zamyka”. Według dr Anny Zając praktycznie niemożliwa jest sytuacja, w której niemówiące dziecko rozgaduje się z dnia na dzień. – Ono mówi, tylko po swojemu, np. „bu” na buty – wyjaśnia.

Skoki rozwojowe w pierwszym roku życia dziecka. Co warto o nich wiedzieć?

Co robić, gdy dwuletnie dziecko nie mówi?

Jeśli cokolwiek was niepokoi w rozwoju mowy u dziecka, skonsultujcie to ze specjalistą. – Mózg dziecka do 3. roku życia rozwija się najintensywniej, jest więc ważne, by działania w kierunku wspierania mowy podejmować odpowiednio wcześnie – podkreśla dr Anna Zając. Pamiętaj, że mowa służy komunikacji. Jeśli twoja pociecha nie komunikuje się z otoczeniem, jest to sygnał alarmowy. – Zaniepokojonym rodzicom radzę, by liczyli słowa swojego dziecka. Jeśli niepokoi cię, że twój dwulatek mało mówi, załóż mu jego słownik zapisuj słowa i ich realizację. Sprawdzisz przy okazji, czy ta jakość wyrazu się poprawia, bo na przykład w maju zapiszesz „pi” na piłkę, ale w czerwcu już „pika” na piłkę. Przekonasz się w ten sposób, że w twoje dziecko mówi coraz lepiej – dodaje logopedka.

Kiedy dwulatek nie mówi, warto odbyć konsultację logopedyczna. Jest ona szczególnie wskazana, jeśli dziecko:

  • urodziło się jako wcześniak,
  • oddycha przez usta i ślini się obficie,
  • mało gaworzy (albo wcale),
  • jest nadpobudliwe bądź przeciwnie – apatyczne,
  • długo było karmione butelką,
  • ciągle ssie smoczek,
  • stwierdzono u niego nieprawidłowe napięcie mięśniowe,
  • nie rozwija się harmonijnie,
  • nie reaguje na dźwięki otoczenia,
  • wyraźnie odstaje od grupy rówieśniczej.

Czy dziewczynki zaczynają mówić wcześniej od chłopców?

Pytam też dr Zając, czy prawdziwe jest przekonanie, że dziewczynki zaczynają mówić wcześniej. – Nie – odpowiada. – Rzeczywiście u chłopców częściej stwierdza się opóźniony rozwój mowy, ale norma dla obu płci jest jednakowa. Chłopiec i dziewczynka we wszystkich rozwijają się podobnie.

Kiedy dziecko powinno mówić? Rozwój mowy dwulatka

Kiedy dziecko powinno mówić? Rozwój mowy dwulatka. Zdjęcie: dr Anna Zając, archiwum prywatne

Ćwiczenia na rozwój mowy u dwulatka

Domowe sposoby na naukę mówienia u dwulatka obejmują przede wszystkim właściwy sposób komunikacji i wykorzystanie zabawy do ćwiczenia jego umiejętności w tym zakresie. Razem z dr Anną Zając radzimy, co możecie zrobić jako rodzice, by wspierać waszego dwulatka w rozwoju mowy:

  • Czytajcie! Nie ma takiego momentu, w którym na czytanie książek jest za wcześnie. Czytać można dziecku od pierwszych dni życia. Ważne, by robić to systematycznie, np. codziennie przed snem. Jeśli starsze dziecko nie chce wspólnie czytać, zabierzcie je do biblioteki bądź księgarni i zaproponujcie, żeby samo wybrało dla siebie książkę.
  • Jak najwięcej mówcie do dziecka. Już kilkumiesięcznemu maluchowi możecie opowiadać np. co gotuje się na obiad.
  • Rozmawiajcie w sposób naturalny – o tym, co widzicie wokół siebie, o ciekawych wydarzeniach z waszego życia, o planach, jakie macie itp. Zadawajcie konkretne pytania: „W co masz ochotę się teraz pobawić?”, „Co zjesz na drugie śniadanie?” itp. Podpowiadajcie, jeśli dziecko nie potrafi jeszcze udzielić odpowiedzi.
  • Dopasujcie język do zainteresowań malucha. Jeśli bawi się samochodzikiem, zapytajcie, co to za samochód, jaki jest jego kolor itp. Młodszemu dziecku powiedzcie: „Tak, to samochodzik, brum-brum, ma kolor niebieski”.
  • Proponujcie zabawy angażujące wszystkie zmysły dziecka.
  • Ograniczcie maluchowi korzystanie z urządzeń elektronicznych takich jak telewizor, komputer, tablet, smartfon. Dziecko do półtora roku w ogóle nie powinno oglądać bajek tak samo jak niemówiący dwulatek (i starsze dziecko, gdy rozwój mowy budzi zastrzeżenia). Niech obejrzana bajka stanie się pretekstem do wspólnej rozmowy.
  • Wyjaśniajcie dziecku znaczenie słów w codziennych rozmowach.
  • Podawajcie dziecku pokarmy o różnej konsystencji. Kilkumiesięczne niemowlaki nie powinny jeść samych papek – grudki i kawałki są jak najbardziej wskazane, bo stymulują mięśnie do pracy, natomiast jedzenie posiłków wyłącznie o miękkiej konsystencji rozleniwia mięśnie warg, policzków, języka, przełyku. Rozwojowi mowy u dwulatka sprzyja rozszerzanie diety metodą BLW.
  • Malucha warto jak najdłużej karmić piersią. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca karmienie do 2. roku życia (lub dłużej, jeśli mama i dziecko mają na to ochotę). Według badań dziecko karmione naturalnie co najmniej przez 8. miesięcy ma zapewnione najlepsze warunki dla rozwoju artykulacji, co sprzyja rozwojowi mowy.
pediatra bada dziecko

Rozwój mowy dwulatka – ważne uwagi

Jeśli to, kiedy dziecko powinno mówić nie idzie w parze z rzeczywistym stanem, zwróćcie szczególną uwagę na to, by stworzyć mu odpowiednie warunki do rozwoju mowy:

  • Nie krytykujcie dziecka, jeśli mówi niewyraźnie albo nie potrafi czegoś po was powtórzyć.
  • Nie każcie dziecku powtarzać wszystkiego, co do niego mówicie.
  • Nie omawiajcie swoich obaw dotyczących rozwoju pociechy, gdy jest ona w pobliżu i was słyszy.
  • Nagradzajcie postępy w rozwoju.
  • Nie zdrabniajcie słów! Do dziecka należy mówić starannie, wyraźnie i powoli, ale zgodnie z prawidłową wymową. Nie powinno się używać słów typu „cio” zamiast co itp.
  • Nigdy nie wychodźcie z założenia, że dziecko nie zrozumie, gdy mu o czymś powiecie.
  • Zadbajcie o spokojny, harmonijny rozwój swojego dziecka – fizyczny, psychiczny oraz emocjonalny. Pozwalajcie mu eksplorować świat. Zadbajcie także o przyjemną atmosferę w domu. Nauka mówienia nie powinna budzić w dziecku nieprzyjemnych skojarzeń!

Dr n. hum. Anna Zając – logopeda, językoznawca. Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka książki „Buba i jego świat”. Współtworzyła kampanię „Dwa słowa na dwa lata to za mało”. Prowadzi blog www.bubagada.pl.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Matka z córką rzucają confetti

Nie namawiaj córki do bycia bardziej śmiałą. „Próba zmieniania temperamentu na siłę może być szkodliwa”

Dziecko bawi się zabawkami

„Zabawkowe zapalenie skóry”. Skąd się bierze i na co uważać? Wyjaśnia pediatra Ewa Miśko-Wąsowska

Śniadanie, które szkodzi

Parówki, dosładzane serki i inne, czyli czego nie podawać dziecku na śniadanie

Dziecko

Krzyknęłaś na swoje dziecko? Zobacz, jak naprawić sytuację

Zielenina w środku zimy. Jak ją wprowadzić do diety?

Dzieci się bawią

„On jest młodszy, musisz mu ustąpić”. Czy na pewno? Wyjaśnia psycholożka Ewa Sękowska-Molga

Deficyt przyrody – choroba cywilizacyjna naszych dzieci

Najczęstsze błędy w noszeniu noworodka. Wyjaśnia położna Anna Bulczak [WIDEO]

kobieta w wodzie

DDA – objawy syndromu, leczenie, terapia

Chaos, ciągłe napięcie i ogrom wstydu - tak często wygląda życie DDA. Psycholożka tłumaczy, jakie to może mieć skutki i gdzie szukać pomocy

Chaos, ciągłe napięcie i ogrom wstydu – tak często wygląda życie DDA. Psycholożka tłumaczy, jakie to może mieć skutki i gdzie szukać pomocy

Sztuka ilustrowania

Sztuka ilustrowania. Top 10 wśród polskich ilustratorów dziecięcych książek

matka z córką

Marta Stoberska: Nienawidząc swojego ciała, dajesz PRZYKŁAD swoim dzieciom, które niczym gąbka chłoną twoje detoksy i diety

"Nie kocham mamy", "idź sobie". Jak radzić sobie z przykrymi słowami od dziecka?

„Nie kocham mamy”, „Idź sobie”. Jak radzić sobie z przykrymi słowami dziecka? Radzi psycholożka Dominika Słowikowska

Zatrucie ołowiem – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Noworodek ze starszą siostrą

„Najstarszy” noworodek świata. Dziewczynka pobiła rekord swojej siostry

„Dzięki prezesowi Kaczyńskiemu mam dwie córki z in vitro, a on nawet o tym nie wie”

„Bardzo się tego bałem, wyobrażałem sobie, że w inkubatorze będzie leżał jakiś embrion, a to był mały człowiek. Mój syn!”. Rozmawiamy z ojcami wcześniaków

Ojciec podnosi na rękach syna

Dentystka o karmieniu dziecka w nocy: najmocniejsze zęby tego nie wytrzymają

Ojciec przytula córkę

„Zakrywaj usta, ale nie milcz”, „Myj ręce, ale nie umywaj ich od odpowiedzialności”. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę zwraca uwagę na „Pandemię przemocy” wobec najmłodszych

Agnieszka Chylińska

Agnieszka Chylińska: To jest dla mnie jakiś najgorszy horror. Jako matka dzieci szczególnej troski jestem przerażona i zbulwersowana tym, co się dzieje

„Z twoimi ocenami to skończysz na ulicy!”, „Jesteś do niczego!”, „Zamknij się, ryby i dzieci głosu nie mają”. Tak brzmi przemoc psychiczna wobec dzieci

piecza zastępcza nad dziećmi

Anna Krawczak: „Oskarżam system o to, że nie chroni dzieci i dobija pieczę zastępczą”

Dziecko próbuje stanąć przy barierkach

Jak przyspieszyć chodzenie dziecka? Chodzik jest dobrym pomysłem?

Dziecko w czapce

Dlaczego noworodkom w szpitalu podaje się witaminę K? Można odmówić jej podania?

Najpopularniejsze

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

całująca się para

7 rzeczy, które się staną, gdy przestaniesz uprawiać seks