Przejdź do treści

Fitosterole – źródła, właściwości, zastosowanie w diecie i kosmetyce

Fitosterole - źródła w diecie, właściwości, zastosowanie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Mity w seksie, które naprawdę warto wreszcie wyrzucić do śmieci
Syropy z czarnego bzu, pigwy i aronii na przeziębienie. Zrób sobie naturalne antybiotyki
3 powody, dla których jesienią warto zacząć się suplementować
10 mitów na temat cholesterolu, w które nie powinnaś wierzyć
Zrób 8 kroków i przestań się martwić

Fitosterole (sterole roślinne) to substancje, które możesz dostarczyć wraz z dietą, spożywając oleje roślinne, rośliny strączkowe, nasiona i orzechy oraz produkty zbożowe. Ich dobroczynny wpływ na organizm polega na obniżaniu cholesterolu LDL i regulacji gospodarki węglowodanowej. Ale to nie jedyne zastosowanie fitosteroli. Oprócz przemysłu spożywczego wykorzystuje je również przemysł kosmetyczny. Sprawdź, jakie właściwości mają fitosterole.  

Co to są fitosterole roślinne? 

Fitosterole, nazywane też sterolami roślinnymi, to grupa związków chemicznych występujących w błonach komórkowych wszystkich tkanek roślinnych. Z chemicznego punktu widzenia fitosterole są analogami cholesterolu – związku znajdującego się w zwierzęcych błonach komórkowych. Fitosterole to 28- lub 29- węglowe alkohole wielopierścieniowe. Zalicza się do nich sterole (forma nienasycona), stanole (forma nasycona) oraz sterolowe i stanolowe estry kwasów tłuszczowych, kwasu hydroksycynamonowego, glukozy bądź glikolipidów. Znanych jest ponad 200 fitosteroli. Do najbardziej powszechnych należą: sitosterol, kampesterol i stigmasterol. Inne przykłady steroli roślinnych to: cyklodiartenol, ergosterol, obtusifoliol, sitostanol, kampestanol i stigmastanol. 

kobieta po 50-tce

W jakich produktach znajdują się fitosterole? 

Najwięcej fitosteroli znajduje się w olejach roślinnych oleju kukurydzianym, rzepakowym, sezamowym, słonecznikowym. Do produktów bogatych w sterole roślinne należą też: 

  • nasiona sezamu, 
  • kiełki pszenicy, 
  • oliwa z oliwek, 
  • soja, 
  • otręby ryżowe, 
  • orzechy: włoskie, ziemne, laskowe,  
  • migdały, 
  • nasiona roślin strączkowych, 
  • produkty zbożowe żytnie, pszeniczne, jęczmienne i owsiane. 

Poniższa tabelka przedstawia zawartość fitosteroli w wybranych produktach. 

Produkt  Fitosterole ogółem [mg/100g] 
Olej słonecznikowy  240-725 
Olej rzepakowy  480-1130 
Olej sojowy  221-457 
Oliwa z oliwek  98-189 
Olej sezamowy  360-473 
Orzechy włoskie  121 
Orzechy ziemne  153 
Otręby ryżowe  1190 
Migdały  143 
Fasola  76 
Kukurydza  70 
Sałata  38 
Banany  16 
Jabłka  12 
Pomidor  7 

 

Z dietą dostarczane jest przeciętnie 100-300 mg fitosteroli na dobę. Aby sterole roślinne wywołały korzystny wpływ na organizm ludzki potrzebne jest ich spożycie w ilości 2-3 g na dobę. Niestety nawet osoby na diecie wegetariańskiej oraz innych dietach z dużą liczbą produktów roślinnych nie są w stanie zrealizować powyższych zaleceń żywieniowych. Ma to też związek z faktem, iż biodostępność fitosteroli jest niska. Stąd wzięła się potrzeba wzbogacania żywności o fitosterole. Produkty zawierające dodatek steroli roślinnych to: margaryny, majonezy, jogurty, sery, mleko, napoje mleczne, sery dojrzewające, serki homogenizowane, lody, soki owocowe, produkty mięsne, czekolady i chleby żytnie. 

Fitosterole można też suplementować. Kapsułki z fitosterolami zawierają kompleks fitosterolowy pozyskiwany m.in. z soi, awokado czy owoców oliwki oraz estry sterolowe. W zależności od wybranego preparatu, w jednej kapsułce znajduje się ok. 400-600 mg fitosteroli. 

 

ABSI zamiast BMI?

Sterole roślinne – właściwości 

Fitosterole w roślinach pełnią funkcje ochronne – wzmacniają i utwardzają błony komórkowe, dzięki czemu rośliny są bardziej odporne na uszkodzenia. W żywieniu człowieka fitosterole to cenne substancje, które korzystnie wpływają na gospodarkę lipidową i węglowodanową, mogą też wykazywać działanie przeciwnowotworowe. Sterole roślinne mają również właściwości przeciwutleniające i detoksykacyjne. 

Fitosterole a cholesterol 

Działanie przeciwcholesterolowe steroli zaobserwowano już w latach 50. XX wieku.  W leczeniu hipercholesterolemii umiarkowanego stopnia zastosowanie znalazł wtedy beta-sitosterol. Fitosterole mają budowę podobną do cholesterolu przez co konkurują z tym związkiem o przyłączanie się do wolnych receptorów znajdujących się na micelach. Tym sposobem fitosterole roślinne zmniejszają wchłanianie cholesterolu z jelit i prowadzą do obniżenia stężenia tzw. “złego” cholesterolu LDL. Dzięki temu stanowią element profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych zmniejszając ryzyko miażdżycy, nadciśnienia tętniczego krwi i choroby wieńcowej. 

 

istockphoto.com

Fitosterole a cukrzyca 

W badaniach zaobserwowano, że fitosterole regulują metabolizm glukozy. U osób z grupy badawczej przyjmujących kwasy omega 3 i fitosterole zanotowano spadek stężenia triglicerydów, obniżenie wskaźnika insulinooporności i hemoglobiny glikowanej.  

Fitosterole a nowotwory 

Fitosterole to substancje, które mogą zmniejszyć ryzyko raka piersi, raka jelita grubego i raka prostaty. Wykazano, że beta-sitosterol hamuje proliferację i przerzutowość komórek raka piersi MDA-MB-231. Ponadto indukuje apoptozę komórek nowotworowych oraz pobudza układ immunologiczny do walki z nowotworem. 

Sterole roślinne – skutki uboczne nadmiaru 

Jak wiadomo, każda substancja spożywana w nadmiarze ma negatywny wpływ na organizm. Stosowanie fitosteroli w ilości powyżej 3 g może wywołać skutki uboczne w postaci obniżenia poziomu beta-karotenu aż o 25%, witaminy E o 8% oraz likopenu. Ze względu na możliwość zaburzenia wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, dzieci poniżej 5. roku życia nie powinny spożywać margaryn i innych produktów wzbogacanych w sterole roślinne. Rzadką chorobą, na którą ma wpływ spożycie steroli roślinnych, jest fitosterolemia. U osób z tym schorzeniem wydalanie fitosteroli z organizmu jest ograniczone, przez co znacząco wzrasta ich stężenie w organizmie. Stan ten predysponuje do wystąpienia choroby niedokrwiennej serca i zawału serca. 

 

Jaki tłuszcz do smażenia?

Fitosterole w kosmetyce 

Fitosterole znajdują zastosowanie nie tylko w przemyśle spożywczym, ale i kosmetycznym. Sterole roślinne dodawane do preparatów kosmetycznych mają za zadanie pobudzać syntezę kolagenu, ograniczać rozkład elastyny, łagodzić podrażnienia i przyspieszać regenerację naskórka. Ponadto działają przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo. Sterole nie tylko poprawiają stan skóry, ale też hamują utratę wody z jej głębszych warstw i działają nawilżająco. Dodatek fitosteroli można znaleźć przede wszystkim w kremach i maseczkach regenerujących. 

 

Bibliografia: 

  1. Renata Szymańska, Jerzy Kruk, “Fitosterole — występowanie i znaczenie dla człowieka”, Tom 56, 2007, numer 1–2 (274–275), strony 107–114. 
  2. Anna Nowak, “Fitosterole w codziennej diecie”, Postępy Fitoterapii 1/2011. 
  3. “Rola i znaczenie steroli roślinnych w żywieniu człowieka.”, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLII, 2009, 1, str. 1 – 9. 

 

 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak długo trzeba jeść awokado, żeby obniżyć poziom cholesterolu? Zaskakujące wyniki nowego badania

Jak długo trzeba jeść awokado, żeby obniżyć poziom cholesterolu?

Klątwa MONW, czyli otyłość, której nie widać. Jak ją rozpoznać i jak z nią walczyć, mówi Klaudia Wiśniewska, dietetyczka

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Zdrowie trzeba sobie wychodzić

Olej palmowy – dlaczego budzi tyle kontrowersji?

„Może pełnić ważną funkcję w zapobieganiu otyłości i insulinooporności”. O brązowej tkance tłuszczowej, którą warto mieć, mówi dr Iwona Boniecka

zamyślona kobieta o jasnych włosach

Jakie badania profilaktyczne zrobić, by nie bać się choroby? Wiele dolegliwości długo nie daje objawów

Flawonoidy w pomidorach koktajlowych

Flawonoidy – czym są, gdzie występują, rola w diecie

Kobieta wybiera dietę miażdżycową

Miażdżyca – co to jest, objawy, przyczyny, leczenie, dieta

mama cholesterol

Podwyższony cholesterol u twojej mamy? Sprawdź, jak możesz jej pomóc

Dyslipidemia aterogenna – przyczyny, badania, leczenie

Niedobór kwasów tłuszczowych Omega-3 może być równie szkodliwy co palenie papierosów - alarmują naukowcy

Niedobór kwasów tłuszczowych Omega-3 może być równie szkodliwy co palenie papierosów – alarmują naukowcy

Kawa filtrowana, po turecku czy z french pressu? Dietetyk podpowiada, w jaki sposób ją przygotowywać, żeby uniknąć wzrostu poziomu "złego" cholesterolu

Kawa filtrowana, po turecku czy z french pressu? Dietetyk podpowiada, w jaki sposób ją przygotowywać, żeby uniknąć wzrostu poziomu „złego” cholesterolu

Masz niedoczynność tarczycy i zaburzony lipidogram? Sprawdź, z czego to może wynikać i kiedy pojawia się powód do niepokoju

Zaburzony lipidogram przy niedoczynności tarczycy? Dietetyczka wyjaśnia, skąd ten problem

20 produktów, które zmniejszają ryzyko zawału serca

Jak wybrać dobre kwasy tłuszczowe omega? Radzi dietetyczka Zofia Pomes

Jak wybrać dobre kwasy tłuszczowe omega? Radzi dietetyczka Zofia Pomes

olej z wiesiołka

„Cudowny” olej z wiesiołka – prawdziwe remedium na kobiece dolegliwości?

Aparat Golgiego – co to jest, budowa i funkcje

Jedzenie, które leczy. Sprawdź, czego nie wiesz o żywności funkcjonalnej

Lipidy – podział, funkcje, zaburzenia przemian lipidów

Dyslipidemia – rodzaje, przyczyny, objawy, dieta i leczenie

Margaryna czy masło na cholesterol? Skład margaryny

Płukanie ust olejem – opinie, efekty. Czy jest szkodliwe?

owoce

Kwas gamma-linolenowy GLA – działanie, źródła, niedobór

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin