Przejdź do treści

„Proszę sobie wyobrazić, że czuje się pani źle, a słyszy tylko, żeby wzięła się pani w garść. Hipochondria wymaga taktu”

Katarzyna Kożuch-Sajdak:
Katarzyna Kożuch-Sajdak:. Zdj: archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Krowa za bramą
Hodowla zwierząt wyrządza większe szkody dla klimatu niż auta, podaje raport Greenpeace
Kobieta w ciąży
Włosy w ciąży. Co można a czego nie wolno? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan
Muesli/iStockphoto
Muesli – szczęście w proszku. 3 pomysły na zdrowe śniadanie
Dorośli stoją w szlafrokach
Duńska telewizja publiczna pokazuje dzieciom nagich dorosłych: „Tak wyglądają normalne ciała”
Mamy polski lek na COVID-19! To pierwszy taki produkt na świecie
Mamy polski lek na COVID-19. To pierwszy taki produkt na świecie

– To są ludzie, którym towarzyszy duży lęk i stąd szukają pomocy. Niestety, niewiele wiadomo o przyczynach takich zaburzeń – o trudnym życiu pacjenta z zaburzeniami hipochondrycznymi rozmawiamy z Katarzyną Kożuch-Sajdak, lekarką z Wrocławia.

Jolanta Pawnik: Zwykło się uważać, bardzo stereotypowo, że hipochondryk to osoba samotna, nadwrażliwa, w średnim lub starszym wieku. Ile jest w tym prawdy?

Katarzyna Kożuch-Sajdak: Niewiele. Zaburzenia hipochondryczne najczęściej występują u młodych ludzi, porównywalnie często u kobiet i mężczyzn.

Spotkałam się z definicją, że hipochondryk  jest chory nie z urojenia, ale ze strachu o swoje zdrowie. Mogłaby pani opisać różnice?

To ciekawe, bo pierwsze skojarzenie z „Chorym z urojenia” to właśnie komedia molierowska, wspaniałe dzieło o hipochondryku! Natomiast faktycznie czym innym jest zaniepokojenie swoimi objawami somatycznymi, które mają podłoże psychologiczne (jak w zaburzeniu somatyzacyjnym), a czym innym błędna interpretacja prawidłowych doznań płynących z ciała (zaburzenie hipochondryczne).

Podam przykład: Kiedy przychodzi młoda pacjentka z uczuciem szybkiego bicia serca, dusznością, uczuciem ucisku w klatce piersiowej, objawy te pojawiają się zwykle podczas jazdy do pracy, a pacjentka oczekuje ich leczenia, mamy do czynienia z zaburzeniami somatyzacyjnymi. Kiedy natomiast pacjentka ma te objawy po intensywnym treningu i jest przekonana, że może być ciężko chora kardiologicznie, oczekuje więc poszukiwania choroby, która je wywołuje, bo jest przekonana, że zagrożone jest jej zdrowie i życie, to zaburzenia  hipochondryczne.

Katarzyna Kożuch-Sajdak
Lekceważenie chyba nigdy nie jest dobrym rozwiązaniem. Proszę sobie wyobrazić, że czuje się pani źle, a słyszy tylko, żeby wzięła się pani w garść. To rodzi dodatkowe trudności w relacji.

Obie te sytuacje zakładają, że wykluczyliśmy wcześniej choroby somatyczne, ale pacjentka w dalszym ciągu zgłasza objawy. Nie jesteśmy w stanie ich zobiektywizować, wyniki badań laboratoryjnych, obrazowych, specjalistycznych są prawidłowe, ale pacjentka w dalszym ciągu zgłasza się z tymi samymi objawami. I wtedy zaczyna się wyzwanie. Stres może nasilać te dolegliwości i ich subiektywne odczuwanie.

Wszyscy znamy ludzi, którzy przesadnie i lękliwie podchodzą do swojego zdrowia. Co może być tego przyczyną?

Tak, to jest istotne: są to ludzie, którym towarzyszy duży lęk i stąd szukają pomocy. Niestety, niewiele wiadomo o przyczynach takich zaburzeń Często na początku występuje jakiś stresor, czasem trudne doświadczenia z dzieciństwa, które skutkują zaburzeniem postrzegania siebie, nieświadomą potrzebą wejścia w rolę chorego. Czasem jest to po prostu jeden z elementów innych zaburzeń psychicznych, np. depresji. Ludzie ci pojawiają się u internisty zamiast u psychiatry lub pomimo leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego.

Z ich punktu widzenia dolegliwości, jakich doświadczają, są jak najbardziej realne. Przychodzą do lekarza z gotową listą chorób, które u siebie widzą?

Z mojego punktu widzenia te dolegliwości też są realne, tylko ich podstawę widzę inaczej niż pacjent. Zdarza się, że od razu pada informacja: „wyczytałam, że to może być coś poważnego” i tu nazwa konkretnej choroby.

Mam pacjentkę z ciężkim zaburzeniem, która obawia się o swoje zdrowie i życie nawet w trakcie podstawowego badania lekarskiego. Ma przekonanie, że dotykanie brzucha przeze mnie może wywołać poważne uszkodzenia wewnątrz. Nie nazywa ich, po prostu wyraża o to lęk. Jest sfrustrowana, kiedy przechodzę do pytań o postępy w psychoterapii (jest od lat pod opieką psychiatry), bo nie wiąże tych objawów z chorobą psychiczną.

To zresztą wydaje się logiczne, jeśli uznać, że ktoś naprawdę obawia się o swoje zdrowie i życie (przecież wspomniane wcześniej duszność i ucisk w klatce są jednymi z objawów zawału!),  a tu otrzymuje informację, że warto skonsultować się z psychiatrą. To są trudne rozmowy. Poza tym lęk nasilają jeszcze dodatkowo zachowania anty-zdrowotne, takie jak palenie papierosów, picie alkoholu czy zajadanie. Mamy wtedy dodatkowo czynniki chorób somatycznych.

Po czym poznać, że pacjent cierpi na to zaburzenie? Bo przecież nie każdy człowiek, który dużo i głośno mówi o swoich dolegliwościach jest hipochondrykiem.

Nie jest to łatwe. Nie zawsze od razu potrafimy rozpoznać takiego pacjenta,  a zgłaszane dolegliwości najczęściej prowadzą do wykonywania kolejnych badań specjalistycznych. Nie wykazują one nieprawidłowości, jednak pacjent ma potrzebę kolejnych wizyt i kolejnych badań.

Często dopiero po wielu wizytach i rozmowach można rozpoznać zaburzenia hipochondryczne. Wówczas zaczyna się trudna droga, która wymaga spojrzenia na potrzeby tego pacjenta i zbudowaniu zaufania, aby czując się zaopiekowanym powoli zaczął dopuszczać myśl, że być może warto byłoby skonsultować się jeszcze z psychologiem czy z psychiatrą.

Spotkałam się z opinią, że część osób z zaburzeniami hipochondrycznymi to ludzie, którzy manifestując swoje problemy zdrowotne domagają się zainteresowania i uwagi otoczenia.

Tak się zdarza, ale dopiero w gabinecie psychologa lub psychiatry można dotrzeć do prawdziwego źródła tych zaburzeń. Problem w tym, żeby chcieć do tego psychiatry dotrzeć.

Jak to zrobić, by pacjent, który jest kierowany od lekarza ogólnego do psychiatry, nie poczuł się lekceważony? Z pewnością wymaga to dużego taktu.

Staram się zawsze tak prowadzić rozmowę z pacjentem, abyśmy wspólnie doszli do wniosku, że występuje potrzeba konsultacji z psychiatrą, a być może także podjęcie terapii. Zawsze podkreślam, że psychika to nieodłączna część człowieka i czasem wymaga wsparcia tak jak inne obszary. Trochę jak hardware i software w komputerach. Oczywiście, traktuję poważnie i pacjenta, i jego dolegliwości, staram się też pokazać, że nie tyle te objawy są problemem, co ich subiektywne odczuwanie czy przekonanie o tym, co je wywołuje.

Dobrym przykładem jest subiektywne odczuwanie bólu. Każdy z nas ma przecież wyobrażenie o tym, że ból można przeżywać inaczej. Jeśli więc można przeżywać inaczej ból, można też inaczej przeżywać inne objawy. Staram się wspierać pacjenta w sytuacjach stresowych, kiedy wiem, że przeżywanie dolegliwości będzie nasilone. Namawiam do zastanowienia się nad tym, jak sobie radzić z objawami, a nie skupiać się na ich przyczynie. Nie włączam stałego leczenia farmakologicznego bez konsultacji psychiatrycznej.

Czy wielu pacjentów zmienia lekarza, bo obraża się na tego, który nie „wspiera” go w jego chorowaniu?

To jest indywidualna kwestia, trudno mi odpowiedzieć jednoznacznie. Dobrze, jeśli uda mi się zbudować na tyle bezpieczną relację z pacjentem, że kolejne wizyty odbywa także u mnie i wówczas nie musi zaczynać od nowa całej historii z kolejnym lekarzem. Bardzo cenne jest też wsparcie rodziny, która może pomóc pacjentowi podjąć terapię i w niej trwać, pod warunkiem jednak, że będzie to wsparcie budujące.

Aleksandra Serocka

Osoby z zaburzeniami hipochondrycznymi to nie tylko trudni pacjenci, to także trudni partnerzy, członkowie rodziny, współpracownicy. Jak nauczyć się z nimi żyć? Wspierać ich w ich obawach czy raczej je lekceważyć?

Lekceważenie chyba nigdy nie jest dobrym rozwiązaniem. Proszę sobie wyobrazić, że czuje się pani źle, a słyszy tylko, żeby wzięła się pani w garść. To rodzi dodatkowe trudności w relacji. Z pewnością taka osoba może mieć większe trudności w trwaniu w stałym związku, w zależności od nasilenia objawów i tego, czy jest leczona prawidłowo.

Ważna jest edukacja rodziny, wciąganie jej w proces terapeutyczny. Na moim etapie spotkania z rodziną dotyczą głównie zwrócenia uwagi na konieczność podjęcia leczenia psychiatrycznego, ale pamiętajmy, że mówimy o osobach dorosłych, które muszą wyrazić zgodę na moją rozmowę z rodziną. Rodzina czy parter mogą szukać też dróg do złagodzenia lęku o zdrowie, mogą czasem łatwiej zauważać sytuacje, w których takie nasilenia się pojawiają i mogą wiedzieć, co pomaga pacjentowi w takich sytuacjach.

Zdarza się, że hipochondryk wszystkie swoje niepowodzenia składa na nierozpoznane choroby, które mu dolegają. Jak mu może pomóc terapia?

Jestem daleka od uogólnień tego typu. Czasem naprawdę nasilenie dolegliwości powoduje znaczne zaburzenia w codziennym funkcjonowaniu i stąd potem liczne niepowodzenia. Farmakoterapia łagodzi zaburzenia lękowe i depresyjne, psychoterapia dodatkowo może pomóc pacjentowi radzić sobie z objawami i rozwijać inne sposoby wyrażania emocji. Najważniejsze, to podjąć próbę leczenia.

Katarzyna Kożuch – Sajdak jest lekarzem rezydentem w trakcie specjalizacji z chorób wewnętrznych, pracuje w Klinice Chorób Wewnętrznych, Zawodowych i Nadciśnienia Tętniczego w USK we Wrocławiu i wrocławskich przychodniach.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

psychiatria dziecięca w Polsce

W psychiatrii dziecięcej brakuje lekarzy i kompleksowej opieki. Miażdżąca ocena NIK

Pandemia koronawirusa a zaburzenia odżywiania

Pandemia pogłębiła problemy osób z zaburzeniami odżywiania. Niepokojące wyniki badań komentuje psychodietetyczka

Medicine, Dorota Masłowska

„Nie moglibyśmy naśmiewać się z depresji”. Dorota Masłowska i marka Medicine tłumaczą się z „ubrań, które leczą”

Perfekcjonizm prowadzi do wielu chorób. Jak ich uniknąć?

depresja, czego nie mówić

„Naucz się mówić do osób chorych na depresję”. Gwiazdy kina w poruszającej kampanii Ministerstwa Zdrowia

Hipochondria - objawy i leczenie. Kim jest hipochondryk?

Hipochondria – objawy i leczenie. Kim jest hipochondryk?

Choroba OCD - zaburzenie obsesyjno - kompulsyjne

Choroba OCD – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Opieka psychiatryczna w Polsce – jaki jest jej stan i jak może to się zmienić po pandemii? 

Analiza stanu opieki psychiatrycznej w Polsce pokazuje, jak bardzo jest źle. Jak może to się zmienić po pandemii? 

Catherine Zeta-Jones: Żeby małżeństwo mogło działać, naprawdę należy mieć osobne łazienki

Catherine Zeta-Jones: żeby małżeństwo mogło działać, naprawdę należy mieć osobne łazienki

Koronawirus / istock

Brytyjscy psychiatrzy przestrzegają przed kolejnymi negatywnymi skutkami pandemii. To trauma, lęki czy zaburzenia snu

Leki na zaburzenia psychiczne – dlaczego nie powinniśmy się ich bać? Tłumaczy lekarka Aleksandra Pięta

Leki przepisane przez psychiatrę – dlaczego nie powinniśmy się ich bać? Tłumaczy lekarka Aleksandra Pięta

Toksyczne związki

Toksyczne związki okiem psychoterapeuty. Kiedy związek jest toksyczny?

kobieta, załamana nieudanymi próbami zrzucenia wagi

Anoreksja – przyczyny, objawy, leczenie. Jak pomóc chorej osobie?

Na zespół Aspergera mogą cierpieć zarówno dzieci, jak i dorośli.

Zespół Aspergera – objawy i przyczyny. Jak przebiega u dorosłych i dzieci?

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Pająk na ręce - arachnofobia

Arachnofobia – co to jest i jakie są jej objawy? Wyjaśniamy, jak leczyć arachnofobię

Mitoman - na czym polega ta przypadłość?

Mitoman – na czym polega ta przypadłość?

Bulimia / istock

Bulimia – przyczyny, objawy, leczenie

Zaburzenia OCD

Zaburzenia OCD

Osobowość narcystyczna, związek z narcyzem

Osobowość narcystyczna, związek z narcyzem

Schizoidalne zaburzenie osobowości / freepik

Nie dla wszystkich kwarantanna jest ciężkim doświadczeniem. Istnieje grupa ludzi, dla których brak związków międzyludzkich jest czymś typowym

Osobowość paranoiczna – jak ją zidentyfikować i jak postępować?

Osobowość paranoiczna – jak ją zidentyfikować i jak postępować?

Zaburzenia lękowe - co to, objawy, diagnoza, leczenie

Zaburzenia lękowe – czym są? Jak sobie z nimi radzić?

Martyna Wojciechowska o depresji

Martyna Wojciechowska tłumaczy się z wpisu o depresji. „Sama byłam wiele razy na dnie”

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm