Przejdź do treści

„Dzieci nie potrafią się skupić, kiedy stoi nad nimi krytykujący je rodzic”. Jak złość i kłótnie rodziców wpływają na dzieci? Tłumaczy mediatorka Patrycja Juszkat

Patrycja Juszkat. Zdjęcie: archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kasztanowe moelleux z pieczonymi gruszkami
Kasztanowe moelleux z pieczonymi gruszkami. To deserowe mistrzostwo!
Dysmorfofobia / istockphoto.com
Dysmorfofobia. Gdy wygląd staje się obsesją
męska depresja
Męska depresja. Inna niż kobieca?
Muniek Staszczyk przed studiem "Dzień Dobry TVN"
Muniek Staszczyk o życiu po wylewie: choroba zmienia punkt widzenia i uczy pokory
kiszona czerwona kapusta
Kisimy czerwoną kapustę! Skorzystaj z naszego przepisu

Dziecko jest niegrzeczne, więc krzyczysz. Powtarzasz piąty raz, a ono wciąż nie słucha. Nie wytrzymujesz i wpadasz w złość, często przy tym krytykujesz. Co się wtedy dzieje w organizmie dziecka? –  Serce dziecka zaczyna szybciej bić, zwiększa się ciśnienie krwi, oddech staje się przyspieszony i płytki, krew napływa do mięśni szkieletowych, przygotowując je do działania. Układ trawienny spowalnia, dziecko może odczuwać ściśnięty żołądek, ból brzucha. Również działanie układu odpornościowego schodzi na kolejny plan. Teraz ważna jest obrona przed zagrożeniem. Kora przedczołowa odpowiedzialna za logiczne, racjonalne myślenie „wyłącza się” – mówi w rozmowie z Hello Zdrowie Patrycja Juszkat, mediatorka specjalizująca się w sprawach rodzinnych.

Ewa Wojciechowska: W jaki sposób dzieci reagują na krzyk rodziców?

Patrycja Juszkat: Jako rodzice najczęściej krzyczymy kiedy jest w nas dużo stresu, napięcia, a także wtedy kiedy czujemy bezsilność. Dobrym przykładem jest poranna codzienność. Mamy świadomość, że za kilka minut powinniśmy wyjść z domu, tymczasem dziecko nie chce się ubrać i mocno podkreśla to swoim zachowaniem.

Dzieci, które często doświadczają krzyku rodziców, mogą odczuwać silny strach. Za uczucie strachu odpowiedzialne jest ciało migdałowate. To tutaj, za pośrednictwem wzgórza kierowane są informacje z narządów zmysłów. Ciało migdałowate wykrywa zagrożenie (krzyk rodzica) i w odpowiedzi błyskawicznie pobudza układ współczulny (dzieje się to w czasie ok. 1/10 sekundy). Układ współczulny z kolei przygotowuje ciało dziecka do jednej z trzech możliwych reakcji: walki, ucieczki lub znieruchomienia. Serce dziecka zaczyna szybciej bić, zwiększa się ciśnienie krwi, oddech staje się przyspieszony i płytki, krew napływa do mięśni szkieletowych, przygotowując je do działania. Układ trawienny spowalnia, dziecko może odczuwać ściśnięty żołądek, ból brzucha. Również działanie układu odpornościowego schodzi na kolejny plan. Teraz ważna jest obrona przed zagrożeniem. Kora przedczołowa odpowiedzialna za logiczne, racjonalne myślenie „wyłącza się”.

Organizm tnie „koszty energetyczne”, ponieważ potrzebuje siły, aby zmierzyć się z zagrożeniem. To właśnie dlatego dzieci nie potrafią skupić się, ani rozwiązywać zadań domowych, kiedy stoi nad nimi krzyczący, krytykujący je rodzic. Ich ciało znajduje się w trybie przetrwania. Dopóki ciało migdałowate nie wyłączy „alarmu”, dzieci nie będą miały zasobów, aby zareagować spokojnie i racjonalnie.

Takie same reakcje zachodzą w naszym dorosłym organizmie.

Zdjęcie: archiwum prywatne Patrycji Juszkat

Jakie konsekwencje niosą częste wybuchy złości przy dzieciach lub wobec nich? Widać to później w ich dorosłym życiu?

Słowa, które wypowiadamy do naszych dzieci, stają się z czasem ich głosem wewnętrznym. Wielu dorosłych ludzi, którzy mogą pochwalić się całkiem dobrym życiem, w momentach zwątpienia myśli, że do niczego się nie nadaje. Myśli „nie jestem wystarczająco dobry”, „nigdy mi się to nie uda”, „zawsze wszystko psuję” są często głosem ich rodziców. W swoim gabinecie bardzo często spotykam osoby, którym niskie poczucie własnej wartości znacząco utrudnia życie. Dzieci, których rodzice nie radzą sobie z własnymi emocjami, mają trudność z rozumieniem i regulacją własnych emocji. Ciężko im odnaleźć w sobie spokój i zadbać o siebie, co widać często w szkolnych korytarzach. Uczymy dzieci tabliczki mnożenia, ale nie pokazujemy, jak radzić sobie z frustracją, złością, stratą. Z czasem część dzieci może stać się wycofana, inne mogą zachowywać się agresywnie. I tutaj niektóre będą zachowywać się agresywnie względem innych, pozostałe natomiast będą kierować agresję do środka. Warto pamiętać, że dzieci, które zachowują się agresywnie, najpewniej nie czują się wartościowymi osobami i/lub doświadczają sporo lęku. Ich ciało migdałowate włącza się zdecydowanie zbyt często.

Mediatorka Patrycja Juszkat
Dzieci nie uczą się poprzez napominanie, kazania czy tłumaczenia. One obserwują nas i nasze reakcje. W ten sposób w każdej sekundzie przyswajają sobie pewną wiedzę o świecie. Od nas zależy, jaki obraz świata zbudują w swoim wyobrażeniu

Psychika dziecka mocno cierpi przez takie częste kłótnie rodziców?

Dzieci, które często są świadkami intensywnych kłótni, odczuwają silny strach. Mogą również czuć się winne, zwłaszcza kiedy spór dotyczy ich samych. To z kolei powoduje, że zaczynają myśleć o sobie negatywnie „Gdyby mnie nie było, rodzice byliby szczęśliwi”, „To moja wina”. Dzieci bardzo często odbierają zachowanie rodziców osobiście. Tutaj rodzi się kolejny problem. Dorośli ludzie, którzy stają się rodzicami, często zapominają, że są dla siebie partnerami. W konflikcie rodzic-dziecko stają „w obronie dziecka”, kiedy druga strona w ich oczach reaguje niewłaściwie. To powoduje często, że partner, któremu jest „pod górkę”, czuje się krytykowany, brakuje mu także wsparcia drugiego dorosłego. Doświadczenie zawodowe pokazuje mi, że jest to częsty przepis na kłótnię w naszych domach.

Wina leży w nas, czy w złym zachowaniu dziecka?

Wiele zachowań dzieci, które nazywamy „niewłaściwym”, jest po prostu zachowaniem wynikającym z ich wieku. Dwuletnie dziecko może ugryźć w przypływie złości i jest to całkiem normalne. Jego układ nerwowy nie jest dojrzały, nie potrafi nazwać swoich emocji, ani ująć powodu swojej frustracji w słowa. Zadaniem rodzica jest pomoc w zrozumieniu tego, co czuje dziecko, zadbanie o własne granice oraz pokazanie bardziej konstruktywnych sposobów radzenia sobie ze złością. Na przykład „nie podoba mi się, że gryziesz swojego brata, ale rozumiem dlaczego się zdenerwowałeś. Pokażę ci, co możesz zrobić, kiedy następnym razem zepsuje ci konstrukcję z klocków”. Dzięki temu, że nie potępiamy dziecka, nie czuje się ono „zepsute” i nie reaguje jeszcze większą agresją. Dodatkowo w takim ujęciu zyskuje cenną wiedzę o sobie, swoich emocjach i sposobach radzenia sobie w podobnych sytuacjach.

Co zatem kryje się za złym zachowaniem dzieci?

Bliski jest mi pogląd, że dzieci, które nie czują się dobrze, pokazują nam to swoim zachowaniem, nastrojem, niezdolnością do słuchania czy trudnością w interakcjach z innymi dziećmi. „Niegrzeczne” dzieci, to najczęściej dzieci, które doświadczają nadmiernego stresu, gdzie stres odnosi się do wszystkich bodźców, które wymagają zużywania energii, aby utrzymać pewnego rodzaju równowagę. Dr Stuart Shanker twierdzi, iż problem jest znacznie głębszy. W miarę jak stres wyczerpuje rezerwy energii, organizm wykorzystuje do funkcjonowania adrenalinę i kortyzol. To wyjaśnia, dlaczego dzieci stają się nadmiernie pobudzone, co jest dla nich równie bolesne jak dla nas. Jako dorośli, możemy przeformułować trudne dla nas zachowanie dziecka, aby skutecznie pomóc mu w regulacji emocji i powróceniu do stanu równowagi.

Mediatorka Patrycja Juszkat
Dzieci, których rodzice nie radzą sobie z własnymi emocjami, mają trudność z rozumieniem i regulacją własnych emocji. Ciężko im odnaleźć w sobie spokój i zadbać o siebie, co widać często w szkolnych korytarzach. Uczymy dzieci tabliczki mnożenia, ale nie pokazujemy, jak radzić sobie z frustracją, złością, stratą

Od dawna wiemy, że klaps to nie jest dobry sposób na niesforne dziecko. Rodzice uciekają się wciąż do tego sposobu?

Rodzice, którzy biją swoje dzieci, najczęściej sami padli ofiarą takiego traktowania w swoim domu rodzinnym. Z badań przeprowadzonych na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka wynika, że 58% Polaków aprobuje uderzanie dziecka, a 26% uznaje bicie dzieci za skuteczną metodę wychowawczą.

Jak taki klaps, szturchnięcie czy inna „niewinna” przemoc, działa na dziecko?

Okres dziecięcy to czas, kiedy młody człowiek kształtuje swój system wartości i wizję świata. Dla małego dziecka rodzic jest całym światem. To od niego zależy jego przetrwanie. Jeżeli zamiast troski i życzliwego wsparcia doświadczy upokorzenia i przemocy, nabierze przekonania, że to w nim tkwi problem, że to ono jest „złe” i bezwartościowe. Jeżeli by tak nie było, dlaczego rodzice mieliby posuwać się do tak drastycznych środków? Bicie i upokarzanie może sprawić, że dzieci zaczną zachowywać się agresywnie, kierując wściekłość i agresję przeciwko innym lub sobie.

 

W takim razie jak zachować spokój przy niesfornym dziecku i zapanować nad własnym gniewem?

Regulacja własnych emocji jest dla wielu rodziców ogromnym wyzwaniem. Tak było również w moim przypadku. Moje doświadczenie, a także setek rodziców, z którymi miałam przyjemność pracować, pokazuje mi, jak ważne jest rozwijanie samoświadomości. Uświadamianie sobie własnych emocji, myśli, przekonań oraz powiązanych z nimi reakcji fizjologicznych. Aby reagować z empatią, warto pielęgnować w sobie wewnętrzny spokój. Ćwiczyć uważność, zatrzymywać się. Dbać o swoje potrzeby a także granice. Jakość naszego życia zależy także od pytań, jakie sobie zadajemy: „Co jest dla mnie w tym ważne?”, „ Co sprawia, że to konkretne zachowanie dziecka jest dla mnie trudne, boli, uwiera?”, „Jak  interpretuję to, że dziecko zatyka uszy i nie chce mnie słuchać?”, „Co wtedy myślę o sobie, o dziecku?” Pytania są bardzo ważne, ponieważ pozwalają nam lepiej poznać nas samych oraz skłaniają do refleksji. A to pierwszy krok do zmiany.

Mediatorka Patrycja Juszkat
Słowa, które wypowiadamy do naszych dzieci, stają się z czasem ich głosem wewnętrznym. Wielu dorosłych ludzi, którzy mogą pochwalić się całkiem dobrym życiem, w momentach zwątpienia myśli, że do niczego się nie nadaje. Myśli „nie jestem wystarczająco dobry”, „nigdy mi się to nie uda”, „zawsze wszystko psuję” są często głosem ich rodziców

Jakie zachowanie wobec niegrzecznego dziecka jest bardziej efektywne?

Przede wszystkim powinniśmy zachować spokój. W przypadku płaczącego niemowlaka łatwo nam zareagować z troską i łagodnością i zadbać o jego potrzeby bez potępiania go. W przypadku kilkuletniego dziecka pojawiają się już nasze oczekiwania, interpretacje, porównania do innych dzieci lub strach przed oceną. W pracy często słyszę pytanie: „Co inni sobie o mnie pomyślą, kiedy moje dziecko wpadnie w złość w miejscu publicznym?”. I jest to dość silny strach. Boimy się, jak wypadniemy w oczach rodziny, przyjaciół. Obawiamy się, że ktoś może pomyśleć, że sobie nie radzimy. To często sprawia, że pojawia się dodatkowe napięcie i reagujemy emocjonalnie.

Kolejnym krokiem jest zadbanie o dziecko. Zastanowienie się, czy nie jest przeciążone nadmiernym stresem. Bardzo cenne jest zawsze spojrzenie na zachowanie dziecka z szerszej perspektywy, nie zatrzymywanie się tylko na tym, co widzimy. Szczere zainteresowanie się tym, co przeżywa dziecko. Jaka atmosfera panuje w jego szkole/ przedszkolu?  Jak traktują go nauczyciele? Jak wyglądają jego relacje z innymi dziećmi? Jakie są wasze relacje z dziećmi? Czego w nich brakuje? Czy dochodzi między wami do częstych spięć i co je powoduje? Jak wygląda sytuacja w rodzinie? Jaka atmosfera panuje w domu? Jak czujecie się w relacji z partnerem/ partnerką? Czy w ostatnim czasie miało miejsce jakieś trudne wydarzenie: rozwód, problemy finansowe, zdrowotne, przeprowadzka, zmiana szkoły?

 Bezstresowe wychowanie jest dobre, czy jednak powinno się trzymać rękę na pulsie?

Bliskie jest mi spojrzenie Jespera Juula, który porównuje rodzica do przewodnika. Dziecko przychodzi na świat jako pełnowartościowy człowiek, brakuje mu jednak doświadczenia i mądrości życiowej. Jako rodzice możemy życzliwie wspierać nasze dzieci, żyjąc autentycznie i w zgodzie z naszymi wartościami. Dzieci nie uczą się poprzez napominanie, kazania czy tłumaczenia. One obserwują nas i nasze reakcje. W ten sposób w każdej sekundzie przyswajają sobie pewną wiedzę o świecie. Od nas zależy, jaki obraz świata zbudują w swoim wyobrażeniu.

Patrycja Juszkat – trener relacji, mediator specjalizujący się w sprawach rodzinnych, członek Stowarzyszenia Mediatorów Sądowych, założycielka Pracowni Dobrych Relacji, autorka programu „Kocham bez Krzyku” oraz „Dobrych Myśli”. Pracuje z osobami mieszkającymi w różnych zakątkach świata, w języku polskim oraz włoskim, podczas indywidualnych sesji telefonicznych oraz online. 

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Nigdy nie będziemy w stanie dać każdemu z dzieci w każdej sytuacji tyle samo siebie i swojej uwagi”. Psycholog radzi, co zrobić, gdy czujesz, że faworyzujesz któreś ze swoich dzieci

kobieta robiąca selfie, oświetlona na żółto

Jak rozpoznać narcyza? Sprawdź, co mówią psychologowie

Keira Knightley na premierze "Official Secrets"

Keira Knightley o macierzyństwie: to trzeci raz od porodu, gdy mam uczesane włosy

Mąż na sali porodowej zmotywował swoją żonę w niezwykły sposób. Film z jego relacją zobaczyło już 2,6 mln osób

Amy Schumer pokazuje, jak zareagowała na wieść o ciąży. Jej zdjęcie jest hitem sieci!

„Głównym problemem w relacjach psio-ludzkich jest to, że mówimy w innych językach”. Zofia Zaniewska-Wojtków i Piotr Wojtków, behawioryści psów, tłumaczą nam mowę czworonogów

Mama z rócką robią pranie. Mama siedzi ze słożonymi rzeczami a mała dziewczynka przyniosła jej cały kosz ubrań.

W jaki sposób doceniać dziecko? Zachętą czy pochwałą? Podpowiada psycholożka

Wszyscy potrzebujemy wsparcia. Potrzebujemy więzi, bycia zauważonym, zrozumianym.

„Grupa wsparcia to takie podlewanie trawnika. Mały zabieg pielęgnacyjny, który dużo daje” – mówią Katarzyna Dołęgowska-Urlich i Janka Rykowska z Fundacji Sto Pociech

„Uwielbiam dzieci i to, co robię, to jest dla tych dzieci, co już chodzą po ziemi i dla tych, które przyjdą na świat. Ale sama nie chcę mieć dziecka. W jakim świecie miałoby żyć?” – mówi Monika Sadkowska, działaczka na rzecz klimatu i praw obywatelskich

Smoczek – czy twoje dziecko na pewno go potrzebuje? Pyta psycholożka

„Nawet tak nieidealne ciała mogą wbić się w fajną bieliznę…” Popularna blogerka pokazała, jak wygląda jej brzuch po ciążach

Ula Chincz

Ula Chincz: kiedy nagrywałam ten film byłam w ciąży, ale potem poroniłam

„Jeśli matka sama wstydzi się swojego ciała i swojej seksualności, to trudno oczekiwać by córka nabierała innego nastawienia względem własnego ciała” – mówi Paulina Podrez, psycholog seksuolog

freepik.com

„Wepchnę ci arbuza w brzuch tak, że wszystkie twoje narządy wewnętrzne przemieszczą się do klatki piersiowej i zobaczę, jak dobrze śpisz”. Zobacz, jak mamy opisują stan ciąży

„Jak urodzisz, to Ci się odmieni i pokochasz dzieci”. Kaya Szulczewska wymienia, jakie teksty słyszy bezdzietna z wyboru

„Odkąd jestem matką, jestem lepszym pediatrą”. Lekarka Monika Działowska o realiach pracy z ciężko chorymi dziećmi

Przeklinanie ma swoje korzyści. Nie wierzysz? Sprawdź

„Krzycząca mama to taka, która potrzebuje wsparcia i pomocy” – mówi Joanna Kokoszkiewicz, coach mam i pedagog

istockphoto.com

„Czy podoba mi się moje ciało poporodowe? Nieszczególnie, ale jestem z niego bardzo dumna”. Kobiety pokazały, jak wyglądały po porodzie

pexels.com

Często kłócisz się z partnerem? Sprawdź 6 sposobów na to, by wymiana zdań wyszła wam na dobre

„Im bardziej jesteśmy zestresowani, tym częściej chorujemy, tym częściej ulegamy kontuzjom” – mówi Agnieszka Bonar-Sadulska, trenerka rozwoju osobistego

Nie uciekaj od smutku

Instagram

Młoda matka pokazała inny rodzaj macierzyństwa. W komentarzach zawrzało

Nie może pani zostać w domu? Ciąża jako społeczny ciężar

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

11 witamin i minerałów, których potrzebujesz, gdy masz 20, 30, 40, 50 lat

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

„Życie człowieka, którym się zajmuję, nie może zależeć od tego czy mi smutno, czy jestem zły, czy się boję” – mówi Mateusz Sieradzan, znany na FB jako Pan Pielęgniarka