Przejdź do treści

Jaka będzie normalność po koronawirusie? „Może część z nas za kilka lat będzie pamiętać okres pandemii jako przyjemne «wakacje»” – mówi Stanisław Seidel, psycholog i terapeuta

Jaka będzie normalność po koronawirusie?
Jaka będzie normalność po koronawirusie?
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czego nie robić w ciąży? Rozmowa z osteopatką Eweliną Tyszko-Bury
Czego nie powinnyśmy robić w ciąży? Rozmowa z osteopatką Eweliną Tyszko-Bury
Kolejna ważna akcja trenerki Marty Stoberskiej
„Z niedoskonałościami możesz być zdrowa i sprawna”. Kolejna ważna akcja trenerki Marty Stoberskiej
Edukacja seksualna / rawpixel
Matka Lekarka o (braku) edukacji seksualnej: „W pracy przekonałam się, że wciąż wszystko jest jednym wielkim tematem tabu”
Extreme hunger - co to jest i czym różni się od kompulsywnego jedzenia? Wyjaśnia psychodietetyczka
Extreme hunger – co to jest i czym różni się od kompulsywnego jedzenia? Wyjaśnia psychodietetyczka
Produkty, których nie należy jeść przed snem / istock
Produkty, których nie powinniśmy jeść przed snem

– Jeśli sytuacja epidemiologiczna nie zmieni się, to podejrzewam, że raczej do niej przywykniemy. Człowiek to ciekawe stworzenie, potrafi zaadaptować się do nowych warunków. To część naszej natury, choć na pierwszy rzut oka kiepskie z nas drapieżniki – mamy tępe kły, kruche pazury, niezbyt dużo siły – mówi Stanisław Seidel, psycholog i terapeuta.

Jolanta Pawnik: Wraz z łagodzeniem obostrzeń związanych z pandemią coraz więcej osób wraca do pracy, część dzieci już wróciła do przedszkoli. Pora zacząć planować  normalne życie… Co to znaczy normalne?

Stanisław Seidel: Każdy z nas samodzielnie zdefiniuje swoją codzienną „normalność”. Dla większości ludzi będzie to zapewne powrót do sposobu funkcjonowania sprzed pandemii. Myślę, że to proces, który paradoksalnie zaczął się wraz z ogłoszeniem pierwszych obostrzeń. Chcieliśmy, by były one dla nas jak najmniej odczuwalne, więc zaczęliśmy podejmować działania, które miały zmniejszyć dyskomfort . Stworzyliśmy substytuty tego, czego zaczęło nam brakować (spotkania on-line, zamawianie jedzenia na wynos, ostatnio powrót kin samochodowych).

Teraz zdaje się, że jesteśmy coraz bliżej życia sprzed pandemii, choć na co dzień uzyskujemy informacje, które mogą powodować dysonans. Otwieramy salony fryzjerskie, by po chwili słyszeć w telewizji, że „województwo śląskie może być zamknięte”. Restauracje wracają do działania, ale jednocześnie mówi się, że jesteśmy przed szczytem zachorowań. To może budzić lęk. Największe trudności pojawiają się (i zapewne będą się pojawiać) wśród osób o bardzo dużej potrzebie kontroli i skłonności do lękowości.

 

Stanisław Seidel, psycholog i terapeuta
Jeśli ktoś cieszy się dziś tym, że spędza więcej czasu z najbliższą rodziną, ma więcej wolnego czasu, wówczas za kilka lat prawdopodobnie będzie pamiętać okres pandemii jako przyjemne "wakacje"

Niepewność skłania do prób przewidywania przyszłości. Wówczas często tworzymy w myślach najgorsze możliwe scenariusze, a te powodują już całkiem realny lęk. To tak jak w horrorach, gdy czekamy, aż w końcu „coś” pojawi się na ekranie. Oczekiwanie jest straszniejsze, niż pojawienie się mordercy (który bywa często dość groteskowy).

Mam wrażenie, jakby wiele osób zastygło w oczekiwaniu na stan „w końcu musi przecież być, tak jak było”. A może raczej trzeba nam godzić się z myślą, że to normalne życie jeszcze przez długi czas będzie musiało przebiegać w cieniu koronawirusa, czyli powinniśmy szukać normalności w nienormalnej sytuacji. Jak to zrobić?

Może normalnością w nienormalnej sytuacji są właśnie te emocje, które nam towarzyszą? U niektórych to będzie lęk przed chorobą, u innych złość na władze, a u jeszcze innych radość, że mają święty spokój, bo nie muszą chodzić do pracy. Emocje z kolei służą motywowaniu do działania. Kiedy pojawia się lęk, możemy próbować uciekać lub walczyć. Tylko jak uciekać przed niewidzialnym wirusem? I tu pojawia się problem. Podejmowane działania mogą okazać się mało skuteczne w radzeniu sobie z napięciem w sytuacji pandemii.

Trudno tutaj o proste rozwiązania, bo i to, co jest dla nas „normalnością”, jest bardzo różne. Dla osób pracujących od lat w ramach tzw. home office różnice mogą być prawie niezauważalne. U kosmetyczek, restauratorów – bardzo znaczące. I znów wracamy do problemów wynikających z niepewności. Część z nas poradzi sobie z nią bardzo dobrze, a inni gorzej. Podobnie jest z bezradnością, zwłaszcza gdy sytuacja jest „nienormalna”. Trudno doszukiwać się w niej głębszego sensu. Na szczęście działania, które w związku z nią podejmiemy, mogą być jak najbardziej sensowne.

Dla wielu z nas normalne życie to planowanie – weekendów, wakacji,  najbliższych świąt, remontów, może ważnych decyzji.  Jak żyć bez planowania? Wielu z nas musi się tego nauczyć.

Odnoszę wrażenie, że koronawirus pokazał nam, że niczego nie musimy. Poza tym nadal będziemy planować, bo ludzki mózg jest do tego stworzony. Będą to jednak inne czynności. Życzę sobie i innym, by z czasu pandemii wyciągnąć jedną ważną lekcję: planowanie może być super, ale nie róbmy z niego celu w życiu, bo pogrążymy się w ciągłej niepewności. Może pora zacząć żyć tym, co realizujemy tu i teraz? Przypomina mi się historia Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Lillehammer z 1994 roku. Gdy Komitet Olimpijski przyznał temu małemu norweskiemu miasteczku organizację igrzysk, zapanowała euforia. Zaczęło się planowanie, przygotowywanie, organizowanie. Igrzyska się odbyły. I koniec. Czym żyć? Co teraz dobrego może nas czekać? Duża część mieszkańców pogrążyła się w depresji.

Stanisław Seidel. Zdj: archiwum prywatne

Chciałbym być tu dobrze zrozumiany – w planowaniu nie ma niczego złego. Może nam dawać radość, nadzieję, ale ważne, żeby brać pod uwagę, że nie zawsze wszystko pójdzie po naszej myśli. Wówczas warto uczyć się akceptacji i nie mylić jej z naiwnym przyjmowaniem wszystkiego lub poddawaniem się. Dopiero, gdy nauczymy się akceptować zdarzenia, na które nie mamy wpływu, będziemy mogli podejmować konstruktywne działania.

Izolacja uświadomiła nam, że wiele z tego, co robiliśmy na co dzień nie ma większego znaczenia – do przyjęcia  jest nieperfekcyjny wygląd,  mamy całkiem fajne dzieci, choć na pełny zegar pewnie męczące, a  wymuszony sytuacją minimalizm tylko wychodzi nam na zdrowie. Czy takie wnioski są na tyle trwałe, by pozostać z nami na dłużej?

Taka perspektywa byłaby wspaniała! Serdecznie tego wszystkim życzę.

Fizjoterapeuta tłumaczy, jak ćwiczyć, nie wychodząc z domu. Wałek, krzesło, dywan i kanapa to wszystko, czego potrzebujesz

Myślę jednak, że u większości ludzi nie będzie to trwałe. Zmiana przekonań, zasad, którymi kierujemy się w życiu, nie przychodzi łatwo ani szybko. Po śmierci Jana Pawła II kibice Cracovii i Wisły Kraków „pojednali się”, a mimo tego niedługo później znów słyszeliśmy o walkach na maczety. Możemy zaadaptować się na chwilę do nowej sytuacji, zmienić swoje pojedyncze zachowania. Niemniej jednak to, jak postrzegamy świat, siebie i innych kształtowało się w nas przez całe życie. Wątpię, by kilka tygodni pandemii to zmieniło. Kiedy (jeśli?) powrócimy do dawnej codzienności, najpewniej będziemy zachowywać się tak samo, jak wcześniej, bo i nasz sposób widzenia rzeczywistości się nie zmieni. Proszę nie traktować tego jednak jako pewnika – jeśli ktoś uświadomił sobie coś ważnego, chciałby pozostać przy nowych nawykach, to warto świadomie je kontynuować. W każdych okolicznościach i w każdym wieku zmiana, choć wymagająca wysiłku, jest możliwa, choć bywa bardzo trudna.

Czy może być tak, że zatęsknimy za czasem izolacji? Przecież przed nami  niełatwa codzienność – rygory komunikacyjne, konieczność ochrony osobistej,  dezynfekcji. W domu byliśmy w miarę bezpieczni, teraz będziemy musieli jednak wyjść naprzeciw niewidzialnym wirusom.

Nie chcę uogólniać, bo to dość złożona sprawa. Pewnie część z nas zatęskni, a część będzie pamiętała ten czas jako przepełniony lękiem i frustracją. Nasze wspomnienia nie są zwykle wiernym zapisem wydarzeń z przeszłości. Są mocno nacechowane emocjonalnie. Możliwe więc, że czas pandemii będziemy pamiętać przez ogólny nastrój, który nam towarzyszy w jej trakcie. Jeśli ktoś cieszy się dziś tym, że spędza więcej czasu z najbliższą rodziną, ma więcej wolnego czasu, wówczas za kilka lat prawdopodobnie będzie pamiętać okres pandemii jako przyjemne „wakacje” (pomimo tego, że obecnie mogą dziać się również nieprzyjemne zdarzenia, np. izolacja od pozostałych członków rodziny). Z kolei ktoś, komu grozi bankructwo lub musiał zamknąć działalność, zapamięta ten okres bardzo źle (nawet jeśli towarzyszyły mu również radosne zdarzenia, np. wypowiedzenie pierwszych słów przez dziecko).

To, że wirus jest niewidzialny, to ogromne pole do interpretacji. Część ludzi, którzy mają większą skłonność do odczuwania lęku, może rozwinąć zaburzenia lękowe, np. lęk o zdrowie (dawniej zwany hipochondrią). W takiej sytuacji zachęcam do podjęcia psychoterapii poznawczo-behawioralnej.

Jak dbać o kręgosłup, pracując w domu?

Jeśli sytuacja epidemiologiczna nie zmieni się, to znaczy restrykcje będą nam towarzyszyły dłużej, to podejrzewam, że raczej do nich przywykniemy. Człowiek to ciekawe stworzenie, potrafi się zaadaptować do nowych warunków. To część naszej natury. Dziś dominujemy na naszej planecie, choć na pierwszy rzut oka kiepskie z nas drapieżniki – mam tępe kły, kruche pazury, niezbyt dużo siły. Rozwinięta kora czołowa mózgu pozwoliła nam jednak przezwyciężyć nasze słabości. Brak kłów i pazurów? Stworzymy narzędzia, które je zastąpią. Homo sapiens, człowiek myślący – to do czegoś zobowiązuje. Oczywiście nie twierdzę, że ewentualne przywyknięcie do restrykcji będzie łatwe – przynajmniej dla części z nas.

Czy to możliwe, by było nam żal tego, co było w sumie restrykcją?

Nie wydaje mi się, byśmy tęsknili za maseczkami, płynami dezynfekcyjnymi czy brakiem możliwości skorzystania z usług fryzjerskich. Jeśli będziemy za czymś tęsknić, to za odpoczynkiem w domu, zbliżeniem się do rodziny, polepszeniem relacji, mniejszą ilością pracy. Zachęcam, by się temu przyjrzeć, bo wiele mówi o tym, jakie wartości są dla nas NAPRAWDĘ ważne. Jeśli potraktujemy je jako drogowskaz, to może warto podążać za nimi również po zakończeniu epidemii?

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Do kiedy dodatkowy zasiłek opiekuńczy? Ministerstwo podało datę

Do kiedy dodatkowy zasiłek opiekuńczy? Ministerstwo podało datę

koronawirus, transmisja koronawirusa

Dlaczego niektórzy roznoszą koronawirusa bardziej niż inni?

dziewczyna z lodem - wakacje a koronawirus

Wakacje z koronawirusem. Jak bezpiecznie wyjechać na wczasy? Radzi Ola Dufour

Kobieta w maseczce ochronnej

Nie wierzysz, że maseczki ochronne zabezpieczają przed wirusem? Zobacz ten filmik

Jennifer Aniston

Jennifer Aniston: Jeśli zależy wam na ludzkim życiu, proszę, noście cholerne maseczki

Probówki w laboratorium

Ile będzie kosztować remdesivir – lek na COVID-19? Za kurację trzeba będzie zapłacić prawie 10 tysięcy złotych

Pandemia zmieniła nasze przyzwyczajenia. Tych rzeczy nie będziemy chciały już nigdy dotykać

Koronawirus w Polsce. WUM: tylko co trzeci Polak skorzystałby ze szczepionki przeciw COVID-19

WUM: tylko co trzeci Polak skorzystałby ze szczepionki przeciw COVID-19

Lek na COVID-19? Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków przestrzega: uważaj na fałszywe produkty

Lek na COVID-19? Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków przestrzega: uważaj na fałszywe produkty

Koronawirus / istock

Brytyjscy psychiatrzy przestrzegają przed kolejnymi negatywnymi skutkami pandemii. To trauma, lęki czy zaburzenia snu

Wybory prezydenckie 2020 / istock

Wybory prezydenckie 2020. Ministerstwo Zdrowia wydało wytyczne dotyczące zasad bezpieczeństwa epidemiologicznego

Swój smartfon powinnaś czyścić codziennie, nie tylko w związku z pandemią

Plaża

Tłumy ludzi na brytyjskich plażach w trakcie pandemii koronawirusa. Za tydzień nad polskim morzem będzie podobnie?

Płuca z gałązek bzu

Szokujące zdjęcie płuc pacjentki z COVID-19. Pokazuje, jak groźny jest koronawirus

Tajemnice koronawirusa, których nikt nie potrafi wytłumaczyć

Koniec pracy zdalnej? Zobacz, jak uniknąć zarazków w publicznym transporcie

Kobieta stoi w maseczce w tramwaju

Kary do 30 tys. zł za brak maseczek w komunikacji miejskiej. W całym kraju ruszyły kontrole

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Jak dbać o skórę w czasie epidemii?

Jak dbać o skórę w czasie epidemii? Sprawdź, co radzą specjaliści – dermatolog i chirurg

Kobieta z maseczką ochronną stoi obok pociągu

Ministerstwo Zdrowia apeluje do Polaków. „To, co widziałem, woła o pomstę do nieba”

7 dobrych rzeczy, które nadal możesz zrobić dla swojej psychiki podczas epidemii

#NieOczerniajGórnika. Sonia Bohosiewicz w poruszających słowach staję murem za górnikami

#NieOczerniajGórnika. Sonia Bohosiewicz w poruszających słowach staje murem za górnikami

Druga fala koronawirusa w Chinach. Władze zaostrzyły restrykcje, żeby uniknąć powrotu pandemii

Druga fala koronawirusa w Chinach. Władze zaostrzyły restrykcje, żeby uniknąć powrotu pandemii

Koronawirus w Polsce. Czy test na za 30 zł, który pokazał Marek Jakubiak na debacie prezydenckiej, rzeczywiście jest skuteczny?

Koronawirus w Polsce. Czy test za 30 zł, który podczas debaty prezydenckiej pokazał Marek Jakubiak, rzeczywiście jest skuteczny?

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę