Przejdź do treści

Krokosz barwierski, jego właściwości i zastosowanie w medycynie

Krokosz barwierski, jego właściwości i zastosowanie w medycynie
Krokosz barwierski, jego właściwości i zastosowanie w medycynie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Wybielanie zębów. Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Okres w czasie karmienia piersią/iStock
Okres w czasie karmienia piersią. Co jest normą a co powinno cię zaniepokoić?
Niemowlę leży na kocu
Połóż niemowlaka na boku. Dlaczego warto? Tłumaczy fizjoterapeutka
Matka z dzieckiem na łóżku
Zmuszasz się do zabawy z dzieckiem? Nie musisz. Psycholożka wyjaśnia dlaczego

Krokosz barwierski to roślina uniwersalna – suszone kwiaty są przyprawą i barwnikiem, a olej krokoszowy to potężna dawka zdrowych kwasów tłuszczowych. Wspomaga leczenie chorób sercowo– naczyniowych, nadciśnienia i cukrzycy. Przyda się do sałatek i zup, zachwyci aromatem. Czas, by krokosz barwierski znów powrócił do łask.

Krokosz barwierski- niezwykły barwnik 

Jeszcze w latach 50- tych XX wieku krokosz barwierski był rośliną powszechnie znaną i cenioną. Wszystko to za sprawą barwników jakie pozyskiwano z jego kwiatów- kartaminy , inaczej zwanej  czerwienią hiszpańską oraz żółcieni krokoszowej. Wykorzystywany do barwienia środków spożywczych, kosmetycznych i tkanin, krokosz zyskał miano rośliny barwierskiej. Stąd też jego łacińska nazwa – Carthamus tinctorius , co po hebrajsku oznacza barwić, farbować. Wraz z rozwojem syntetycznych barwnikow anilinowych, krokosz coraz bardziej tracił na znaczeniu. Całkiem niesłusznie, ma bowiem wiele właściwości prozdrowotnych.

Krokosz- jak go rozpoznać i uprawiać? 

Krokosz swoim wyglądem przypomina astry i osty, ponieważ obie rośliny należą do tej samej rodziny astrowatych. Jest rośliną jednoroczną lub dwuletnią, dorastającą do 1,5 metra wysokości. Łatwo poznać go po charakterystycznych liściach zakończonych kolcami. Kwiaty są rurkowate o trzech dominujących barwach i ich wariacjach: żółtej, pomarańczowej i czerwonej. 

Pierwotnie krokosz pochodzi z Indii i Bliskiego Wschodu. Obecnie jest uprawiany w wielu krajach Europy, Azji, Ameryki Północnej i Południowej. Krokosz barwierski nie jest rośliną wymagającą – wytrzyma susze i niskie temperatury, nawet przymrozki. Sadzi się go w kwietniu, na słonecznych stanowiskach, bowiem w cieniu słabo kwitnie i słabo się wybarwia. Wykorzystuje się go do produkcji oleju lub jako roślinę ozdobną. 

O krokoszu mówi się czasem szafran łąkowy albo fałszywy szafran. Obydwie rośliny są znakomitymi przyprawami, z tym że krokosz jest tańszym (ale nie gorszym) odpowiednikiem szafranu. Można użyć go do barwienia zup, ciast i napojów. 

Chcesz uwolnić się z objęć PMS? Może ci w tym pomóc Ashwagandha

Olej krokoszowy- bogactwo kwasu linolowego

Krokosz barwierski jest cenną rośliną oleistą. Z jego nasion pozyskuje się olej krokoszowy, zwany też olejem kartamusowym. Sto gram oleju krokoszowego dostarcza 884 kalorii. Znajdziemy w nim: 

  • Zdrowy profil kwasów tłuszczowych. Krokosz jest doskonałym źródłem kwasu linolowego, oraz w mniejszej ilości kwasu oleinowego – niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT).  Ich działanie lecznicze opiera się na hamowaniu rozwoju komórek nowotworowych, opóźnianiu rozwoju cukrzycy typu II, redukcji tkanki tłuszczowej, a także wzmacnianiu odporności i działaniu bakteriostatycznym.  

Zawartość wybranych kwasów tłuszczowych w oleju krokoszowym została przedstawiona w poniższej tabeli. 

Zawartość wybranych kwasów tłuszczowych w 100 gramach oleju krokoszowego 
Kwas palmitynowy 16:0  4,86 [g] 
Kwas stearynowy 18:0  1,91 [g] 
Kwasy tłuszczowe nasycone ogółem  7,54 [g] 
Kwas oleinowy 18:1  74,83 [g] 
Kwasy tłuszczowe jednonienasycone ogółem  75.22 [g] 
Kwas linolowy 18:2  12.72 [g] 
Kwas alfa- linolenowy 18:3  0,09 [g] 
Kwasy tłuszczowe wielonienasycone ogółem  12,82 [g] 

Na podstawie U.S Department of Agriculture 

  • Wysoką zawartość flawonoidów (pochodne kemferolu, kwercetyny, flawanony), fitosterole oraz witaminę E. W oleju z krokosza znajdziemy więcej alfa – tokoferolu niż w oliwie z oliwek – aż 34,1 mg.  Substancje te są antyoksydantami – zapobiegają działaniu wolnych rodników.
  • Delikatny, orzechowy, niedominujący smak. Pod względem koloru i smaku przypomina olej słonecznikowy. Może być stosowany jako dodatek do sałatek, surówek czy dressingów.

Olej krokoszowy znalazł zastosowanie nie tylko w przemyśle spożywczym, ale i kosmetycznym. Często stanowi składnik preparatów na trądzik pospolity i odżywek do włosów. Poleca się go do cery tłustej, mieszanej, skłonnej do stanów zapalnych, wrażliwej i starzejącej się. Ma właściwości nawilżające i odżywcze. Można  kupić go w aptekach i drogeriach.

Kozieradka – panaceum na kobiece dolegliwości

Krokosz barwierski- zastosowanie w medycynie 

Znany już od starożytności, krokosz był dla medycyny tradycyjnej bardzo ważną rośliną. Powszechnie wykorzystywano jego właściwości zdrowotne w dolegliwościach takich jak bolesne miesiączkowanie, urazy i bóle stawów.   

Obecnie wiodącym zastosowaniem krokosza barwierskiego jest profilaktyka i wspomaganie leczenia chorób sercowo naczyniowych. Dzięki wysokiej zawartości steroli roślinnych, krokosz ma działanie prewencyjne w miażdżycyhiperlipemii i chorobie wieńcowej serca.  Obniża poziom cholesterolu we krwi oraz zapobiega tworzeniu się skrzepów. 

Posiada właściwości regulujące poziom glukozy we krwi, dlatego też poleca się go diabetykom. Może być stosowany w stanach podgorączkowych, ponieważ działa napotnie. Ponadto ze względu na właściwości wykrztuśne, pomaga w  zwalczaniu infekcji dróg oddechowych. Naukowcy przypisują mu działanie przeciwnadciśnieniowe i neuroprotekcyjneJest uważany za środek przeciwbólowy i przeciwzapalny. 

 

Bibliografia:

[1] N. Khalid, R. Sanaullah Khan, M. I. Hussain, M. Farooq, A. Ahmad, and I. Ahmed, “A comprehensive characterisation of safflower oil for its potential applications as a bioactive food ingredient – A review,” 2017. 

[2] K. Zemour, A. Labdelli, A. Adda, A. Dellal, T. Talou, and O. Merah, “Phenol Content and Antioxidant and Antiaging Activity of Safflower Seed Oil (Carthamus Tinctorius L.),” Cosmetics, vol. 6, no. 3, p. 55, Sep. 2019.

[3] L. E. Norris et al., “Comparison of dietary conjugated linoleic acid with safflower oil on body composition in obese postmenopausal women with type 2 diabetes mellitus,” Am. J. Clin. Nutr., vol. 90, no. 3, pp. 468–476, Sep. 2009.

[4] E. Delshad, M. Yousefi, P. Sasannezhad, H. Rakhshandeh, and Z. Ayati, “Medical uses of Carthamus tinctorius L. (Safflower): a comprehensive review from Traditional Medicine to Modern Medicine,” Electron. Physician, vol. 10, no. 4, pp. 6672–6681, Apr. 2018.

[5] “FoodData Central.” [Online]. Available: https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html?fbclid=IwAR3KIjVkWwqbWoC7amNy9VY1lGHjyql95GDUkTqPpxSkfdRXrfPoyR3T3lM#/food-details/343878/nutrients. [Accessed: 13-Mar-2020].

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Balsam kapucyński - dawne panaceum. Poznaj jego skład i działanie

Balsam kapucyński – poznaj skład i właściwości dawnego panaceum

Czosnek niedźwiedzi - właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Czosnek niedźwiedzi – jakie są jego właściwości lecznicze i zastosowanie?

Miodunka - właściwości i zastosowanie

Miodunka. Poznaj lecznicze właściwości i zastosowanie płucnika lekarskiego

kobieta podczas badań

Biorezonans – na czym polega, jak działa i czy jest skuteczny?

Jeżówka purpurowa – właściwości i zastosowanie. Kiedy warto po nią sięgnąć?

Jeżówka purpurowa – właściwości i zastosowanie. Kiedy warto po nią sięgnąć?

Rośliny dobre dla cery / rawpixel

7 składników prosto z natury. Dlaczego brzoza czy mniszek lekarski mogą nam pomóc w walce o piękną cerę?

Płodność / rawpixel

Jak poprawić płodność i przygotować się do ciąży? Naturopatka ma kilka rad

Miód

Przepis na miód z mniszka lekarskiego. Naturalny, bez cukru i pyszny!

Jak zrobić własnoręcznie płyny dezynfekujące do domu i ekologiczne środki czystości

„Koronawirus pokazuje ludziom, jak cenne są małe rzeczy, oczywiste, zwyczajne, codzienne”. Jak zrobić własnoręcznie płyny dezynfekujące do domu i ekologiczne środki czystości?

Arnika górska - roślina lecznicza i trująca

Arnika na krążenie i na cerę naczynkową – właściwości i działanie lecznicze

Estragon

Estragon to cenne źródło przeciwutleniaczy. Sprawdź, jak możesz go wykorzystać w kuchni

Pokrzywa - sok z pokrzywy, herbata z pokrzywy, właściwości, zastosowanie

Pokrzywa – sok z pokrzywy i herbata z pokrzywy. Jakie właściwości ma pokrzywa?

Chaber bławatek i jego zastosowanie w medycynie

Chaber bławatek i jego zastosowanie w medycynie

Przywrotnik – ziele o wielu właściwościach

Przywrotnik – ziele o wielu właściwościach

Mięta pieprzowa - 11 zastosowań jej właściwości

Mięta pieprzowa – 11 zastosowań jej właściwości

Lubczyk i jego właściwości zdrowotne

Lubczyk i jego właściwości zdrowotne

Borówka brusznica - sposób na zdrowe przetwory i nie tylko

Borówka brusznica – sposób na zdrowe przetwory i nie tylko

Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie

Nagietek lekarski – właściwości i zastosowanie w medycynie

Miłorząb japoński – jakie ma właściwości i działanie? Rozmawiamy z ekspertem Piotrem Sokołowskim

Dziewanna - kwiat o wielu właściwościach

Dziewanna – kwiat o wielu właściwościach

Zioła, których nie może zabraknąć w żadnej kuchni

Zioła, których nie powinno zabraknąć w twojej kuchni

Męczennica cielista

Męczennica cielista nie tylko pomoże ci ukoić nerwy i lepiej spać. O jej zastosowaniach mówi trener postaw żywieniowych

Syrop z mniszka lekarskiego – przepis, właściwości, działanie

Syrop z mniszka lekarskiego – przepis, właściwości, działanie

Mydlnica lekarska

Mydlnica lekarska i jej wpływ na ciało i włosy

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?