Przejdź do treści

„Mamy w naszej szerokości geograficznej bardzo dzielne kobiety. Pokoleniowo przekazywano nam, że mamy być silne”. Doula Basia Purgał o swojej pracy i mitach związanych z ciążą

Basia Purgał. Zdj: archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Anna Mucha
Anna Mucha: dziękujemy bohaterom, którzy narażają swoje zdrowie i życie, żeby to wszystko jeszcze mogło jakoś funkcjonować
Kosmetyki
Czytamy Etykiety apeluje: nie tylko w prima aprilis nie daj się nabrać! Portal zebrał najgorsze chwyty marketingowe na jednym opakowaniu
Jak wygląda przebieg i leczenie po operacji plastycznej?
Operacje plastyczne. Jak wygląda przebieg i leczenie po operacji plastycznej?
MCHC w morfologii - co oznacza obniżone lub podwyższone?
MCHC w morfologii – co oznacza obniżone lub podwyższone?
Kobieta stoi przy oknie, na ramionach ma nałożoną kurtkę jeansową
Furagina i witamina C na zapalenie dróg moczowych to dobre połączenie? Wyjaśnia farmaceutka

Kiedyś kobieta w ciąży i w połogu nie była zostawiona sama sobie. W przygotowaniu do porodu i potem, w opiece nad noworodkiem, pomagały jej inne kobiety. Dziś tę rolę przejęła doula, towarzyszka, na którą zawsze można liczyć. Basia Purgał jest jedną z nich.

Ewa Kaleta: Kim jest doula?

Basia Purgał: Doula to kobieta, która służy innej kobiecie, wspiera ją w czasie ciąży, porodu i połogu. Na całym świecie ten zawód nazywa się tak samo, a samo słowo pochodzi ze starogreckiego i znaczy: służąca, niewolnica. Ideą tego zawodu jest wsparcie okołoporodowe. Towarzyszenie, obecność, emocjonalne wsparcie, ale też wypełnianie luk w systemie. Doula może masować w czasie skurczy porodowych i oferuje różne niefarmakologiczne sposoby ulżenia kobiecie w tym czasie. Jest też wsparciem informacyjnym, czasem, kiedy lekarz mówi coś szybko lub niezrozumiałym medycznym slangiem, doula może to po prostu przetłumaczyć rodzicom i oswoić ich z tą wiedzą. Po porodzie, może pomóc przy karmieniu piersią, w okresie połogu, może być wsparciem w baby bluesie, ale też, w uczeniu się pielęgnacji malucha, i we wszelkich domowych czynnościach, które wtedy nie są tak proste, jak zazwyczaj.

Doula Basia.
Zdjęcie: Magdalena Uszyńska

Brzmi, jak kobiece wsparcie z przeszłości, kiedy poród odbierały inne kobiety z tej samej wsi albo plemienia. Czy to jest taka nowoczesna forma tych starych zwyczajów?

Sam zawód powstał w latach 70., ale jest nawiązaniem do tamtych starych czasów. Jeszcze sto lat temu nie było szansy, aby kobieta przed swoim własnym porodem, nie miała kontaktu z małymi dziećmi. Zazwyczaj już jako dziewczyna, nastolatka albo młoda kobieta opiekowała się małymi dziećmi w rodzinie, siostrzeńcami, bratankami albo własnym rodzeństwem. Praktycznie nie było szansy, żeby pierwsze dziecko jakie trzyma na rękach było jej własnym. Mogła też często widzieć czyjś poród. Tym samym młoda kobieta miała wiele możliwości i sporo czasu, żeby poród i macierzyństwo oswoić. W dawnych czasach po porodzie, kobiety przez 4-6 tygodni niewiele wstawały nawet z łóżka i nie wychodziły na dwór. Dziś, po pierwsze, nie mamy takiego otoczenia i takiego doświadczenia z kobietami i ich macierzyństwem. Kobiety w połogu często zostają same. W przypadku naszych przodków nie było takiej opcji.

Ilustracja - mama karmi piersią dziecko w wannie

Kobiety w mieście często mówią o samotności w macierzyństwie. Mąż pracuje, znajomi pracują, one same z dziećmi, zamknięte w mieszkaniu od rana do nocy.

Jest szczególnie trudno, kiedy rodzina jest daleko, chociaż nie zawsze kobieta może liczyć na wsparcie rodziny, nawet kiedy ta jest blisko. Najtrudniej mają te kobiety, które rodzą jako pierwsze w swoim otoczeniu i te, które rodzą jako ostatnie. Czasem kobiety, które mają starsze dzieci już nie są w temacie, są w innym świecie, nie mają już pewnych odruchów. bo nie pamiętają już jak to jest z niemowlakami.

Doula w tym okresie połogu, kiedy kobieta doświadcza zmian hormonalnych, i w ogóle przez pierwszy rok życia dziecka, zazwyczaj najbardziej intensywny dla kobiety w stawaniu się mamą, może być realnym oparciem.

Pojawia się wtedy wymaganie wobec mężczyzn, żeby byli bardziej obecni bardziej zaangażowani.

W latach 90. otwarto porodówki, i fantastycznie, partnerzy zaczęli móc być przy porodzie jeśli chcieli. Ale razem z tym pojawiła się presja, że panowie powinni być obecni a kobiety powinny tego chcieć. Nawet w rozmowach między sobą panowie słyszą – jak to nie będziesz rodził z żoną? Między kobietami jest podobnie – nie chcesz rodzić z mężem? Coś jest nie tak z waszym związkiem.

Oczekuje się od mężczyzn żeby byli wsparciem, tymczasem oni też potrzebują wsparcia. Panowie często działają zadaniowo, gorzej im wychodzi cierpliwe czekanie na rozwój wydarzeń. Panie czasem nie chcą żeby je dotykać albo nawet do nich mówić, a panowie patrzą na swoje partnerki, które fizycznie cierpią i próbują działać. Doule są od tego żeby w tych sytuacjach zdejmować tę presję partnerów wobec siebie i wypełniać luki, wspierać obie strony.

Bo panowie też są w nowej sytuacji, niekoniecznie można od nich wymagać żeby się zdystansowali. Też po raz pierwszy stają się ojcami.

Trudno zostać doulą?

I tak, i nie. Sam proces szkolenia nie jest tak wymagający, jak praca potem. Stowarzyszenie „Doula w Polsce” powstało w 2011 roku, i przez nie są prowadzone były prowadzone kilkudniowe kursy podstawowe, potem dalsze szkolenia uzupełniające, staż, czyli praca pod mentoringiem doświadczonej douli. Na koniec jest egzamin i tym samym zdobycie certyfikatu. Bodajże 3 lata temu powstało też prywatne studium w Poznaniu, w formie szkoły podyplomowej. Stowarzyszenie również idzie teraz w kierunku prowadzeniu kursów w formie studium.

Z jakimi mitami dotyczącymi ciąży spotykasz się w swojej pracy najczęściej?

Pierwszy mit to, że doula pomaga tylko kobiecie i tylko w czasie porodu, albo tylko przy porodzie siłami natury. Zdecydowanie pomagamy również odciążyć partnera, który jest w stresie i jest bezpośrednio zaangażowany emocjonalnie, podpowiadamy mu jak najlepiej pomóc kobiecie. Nawet partner, który był w szkole rodzenia nie jest przygotowany tak, jak profesjonalna doula, która przeszła ileś godzin szkoleń i ma wiele porodów za sobą. Poza tym moja praca bardzo często dotyczy też samego okresu ciąży lub samego połogu. Wspieram też przed i po porodzie. Poród to punkt. To co dzieje się wcześniej i później jest równie ważne.

 

Drugi mit to wąska miednica. Na Zachodzie np. w Belgii ginekolog za stwierdzenie ”za wąska miednica” może zostać pozwany do sądu. Wizualna szerokość miednicy ma niewiele wspólnego z porodem. Liczą się wymiary w środku, które zmieniają się w trakcie porodu pod wpływem relaksyn.

Kolejny problem to społeczne biegunowe podejście do porodu. Albo rodzimy naturalnie i każda ingerencja nie wchodzi grę, albo tylko cesarka i znieczulenie, bo nie żyjemy przecież w średniowieczu. Oczywiście zdrowo, jest jeśli kobieta rodzi fizjologicznie, ale znieczulenie też ma swoje plusy, np.: dzięki znieczuleniu kobiety miewają siłę urodzić w przypadku długich porodów. Cesarskie cięcie bywa potrzebne, ale jest poważną operacją.

Faktem jest, że w Polsce jest bardzo dużo cesarskich cięć, bo aż 40%, tymczasem przez WHO zalecane jest 15%. W Skandynawii cesarskie cięcia to tylko 10% wszystkich porodów.

Kobieta z dzieckiem

Skąd ta różnica? Dlaczego tak dużo jest u nas cesarskich cięć?

Są różne powody dlaczego kobiety rodzą przez cesarskie cięcie. Na pierwszym miejscu są powody zdrowotne, niektóre kobiety po prostu muszą rodzić przez cesarskie cięcie. W Polsce teoretycznie nie ma cesarki na życzenie, ale w praktyce często jest, kobiety dzielą się różnymi sposobami „jak załatwić” wskazanie. W Skandynawii, kiedy kobieta zgłasza taką potrzebę cesarskiego cięcia, to spotyka się wielokrotnie z psychologiem, dostaje wsparcie od systemu służby zdrowia, ma szansę przeanalizować swoją decyzję, przegadać to i ostatecznie się zdecydować. W Polsce kobieta, która zgłasza potrzebę cesarki, jest pozostawiona sama sobie.

Po drugie, poród fizjologiczny może długo trwać, trzeba czekać, przyglądać się kobiecie, być czujnym. Łatwiej jest skierować na zabieg. Poza tym ginekolodzy są najczęściej pozywaną sądowo grupą lekarzy, więc łatwo zrozumieć lekarzy, którzy w sytuacjach potencjalnie problematycznych wolą od razu skierować kobietę na cesarskie cięcie.

Może to dlatego, że znamy tak dużo trudnych historii porodowych, wszyscy narzekają na służbę zdrowia, szczególnie na położnictwo. Wybór cesarskiego cięcia wydaje się być formą oszczędzenia sobie dodatkowego cierpienia.

To kolejny mit. W społecznym sensie cesarskiego cięcia nie traktuje się jak operacji. Jeśli ktoś ma operację wątroby i trzeba otworzyć jamę brzuszną, to musi mieć rekonwalescencję i rehabilitację, musi odpocząć, mówimy wtedy żeby na siebie uważał i niczego nie dźwigał. Ale kobieta po cesarskim cięciu powinna szybko wziąć prysznic i od razu wstać do dziecka. Więc po cesarce, jak po każdej operacji kobiety są w gorszym stanie, muszą mieć czas żeby dojść do siebie.

Negatywna narracja dookoła porodów ma duży wpływ na to jak rodzimy w Polsce. Mamy w naszej kulturze duże przyzwolenie na negatywne historie porodowe, i mało jest miejsca na pozytywne. Polecam pięknporód.pl i vivatporod.pl, żeby trochę odczarować ten obraz. Jest też taka już dość stara, ale nadal moja ulubiona książka w temacie : „Poród naturalny” Iny May Gaskin, amerykańskiej położnej; są tam pozytywne historie i różne triki kobiet jak sobie ulżyć w porodzie naturalnym.

 

Kobiety w ciąży często słyszą, że nie mogą się nad sobą użalać, że nie mogą za bardzo się na sobie skupiać, nie histeryzować.

Mamy na naszej szerokości geograficznej bardzo dzielne kobiety. Pokoleniowo przekazywano nam, że mamy być dzielne i silne. To jest taki syndrom kraju postkomunistycznego i wspomnień wojennych.

Mężczyzn nie było, nie było pomocy, trzeba było sobie radzić. Są nam przekazywane bardzo trudne historie porodowe. Bohaterem jest ten który przetrwał, martyrologia porodowa jest bardzo mocno zakorzeniona.

Często rozmawiam z koleżankami doulami i wszystkie mówią to samo: kobiety nie proszą o pomoc w trakcie połogu. Czasem mimo, że mają wykupiony cały pakiet porodowy u douli – w skład którego wchodzą spotkania po porodzie – to rezygnują z ostatnich spotkań połogu. Długo zastanawiałam się dlaczego tak jest, aż dotarło do mnie, że kobiety nie chcą prosić o pomoc bo musza udowodnić, że dadzą sobie radę.

Jak się czujesz w roli douli? Jesteś przyjaciółką, opiekunką? Jak na ciebie wpływa ta praca?

Wpływ pracy douli na życie – to duży temat: kiedy jestem w gotowości nie wyjeżdżam nigdzie dalej niż półtorej godziny od miejsca, które kobieta wybrała na poród; jestem pod telefonem 24 godziny na dobę i tak ustawiam zajęcia, by móc je w razie czego odwołać, kiedy poród się rozpocznie. Bardzo wpływa to na codzienność.

Nie nazwałabym się opiekunką, bo w opiece to nie jest równa relacja. A ja odbieram moje relacje z klientkami jako partnerskie. Jestem bardziej towarzyszką, przechodzę razem z kobietą, czy parą, jakiś fragment ich życia: taki nie najprostszy dla nich, ale ja już parę razy z kimś go przeszłam, więc wiem gdzie w tym lesie może być kamień, gdzie dołek, kiedy będzie najpewniej wiało, a kiedy jest polana, dobra na odpoczynek, i podpowiadam którędy można iść. Ale to oni wybierają drogę, bo oni znają najlepszą dla siebie. Dla mnie to jest zaszczyt i radość iść z nimi. Zapraszają mnie do jednego z najważniejszych wydarzeń w życiu.

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Antydepresanty a ciąża i karmienie piersią. Czy można je wtedy stosować?

Ważne jest, by nie zaprzeczać, że poronienie miało miejsce, ale iść dalej

„Ważne jest, by nie zaprzeczać, że poronienie miało miejsce, ale iść dalej” – mówi terapeutka i psychiatra

„Poronienie jest społecznie ignorowane, bo przecież można mieć następne dziecko, więc po co się nad tym rozwodzić”. Malina Błańska o dwukrotnym poronieniu

Kobieta w ciąży

Kobiety całują klamki gabinetów ginekologicznych. „Myślałam, że czas mojej ciąży będzie najpiękniejszym okresem w moim życiu, przez koronawirusa tak nie jest”

Jesteś w połogu i obficie się pocisz? Spokojnie, to normalne – uspokaja położna Katarzyna Płaza-Piekarzewska

Luteina podczas ciąży - jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Luteina podczas ciąży – jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Odczyn Coombsa - czym jest i jak interpretować wyniki?

Odczyn Coombsa – czym jest i jak interpretować wyniki?

Połóg - odchody połogowe / istock

Odchody połogowe. Położna Kasia wyjaśnia, czym są i jak powinna wyglądać higiena po porodzie

"Kazano mi wybierać: albo sekcja zwłok, albo wydanie ciała do pogrzebu"

„Nie, nie, na sali porodowej martwych dzieci się nie rodzi”

porodówka

Położna o wstrzymaniu porodów rodzinnych: nie my powinniśmy być obiektem rozładowywania frustracji

Tycie w ciąży - ile to zdrowo, ile zbyt dużo?

Tycie w ciąży – ile to zdrowo, ile zbyt dużo?

usg ciążowe

Drugi trymestr ciąży – czego powinnaś się spodziewać?

kobieta w ciąży

Ciąża a koronawirus. Co powinnaś wiedzieć?

Kobieta w ciazy siedzi na łóżku szpitalnym

Koronawirus a porodówki w Polsce. Porody rodzinne wstrzymane, zakaz odwiedzin, ciężarne boją się, że nie będą miały gdzie rodzić

Objawy poronienia – późnego i wczesnego

Poronienie wczesne i późne – objawy

Poronienie. Co dzieje się w psychice kobiety, która straciła nienarodzone dziecko? Odpowiada psycholog Anna Bajkowska

Dr Wojciech Falęcki

Odporność kobiet w ciąży. Dr Wojciech Falęcki o tym, jak powinno się o nią zadbać

kobieta w ciąży

Kolka nerkowa w ciąży – przyczyny, diagnostyka i leczenie. Co powinnaś o niej wiedzieć?

kobiece ciało

Tyłozgięcie macicy – na czym polega i jego konsekwencje podczas ciąży, porodu, stosunku

Izabela Dembińska / fot. Monika Ostrowska

,,Pierwsze chwile z noworodkiem” autorstwa położnej Izabeli Dembińskiej to spojrzenie na świat nowonarodzonego człowieka z jego perspektywy. Premiera książki już 11 marca 2020 r.!

Powrót do seksu po porodzie dla wielu par bywa trudny/pexels.com

„Pijemy, kiedy chce nam się pić, a nie wtedy, kiedy mamy wodę pod ręką”. O trudnych czasem powrotach do seksu po porodzie opowiadają ginekolog i psycholożka

Wypadanie włosów po ciąży / ArthurHidden/Freepik

Wypadanie włosów po ciąży. Kiedy to poważny problem, którego nie możemy bagatelizować?

badanie krwii, test, ciążą

Test ciążowy z krwi – kiedy go zrobić i jak interpretować wynik?

Dieta a płodność / freepik.com

Płodność – czy da się wspierać ją zdrowym odżywianiem? Dietetyczka odpowiada

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta wycierająca nos

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości