Przejdź do treści

„Na pierwszy plan wybija się ogromny żal do matek i innych najbliższych. W wielu wypadkach wiedzieli, co się dzieje, ale nic nie robili” – mówią autorki książki „Molestowane. Historie bezbronnych”

Były molestowane jako małe dziewczynki. Dziś zabrały głos i opowiedziały o swoim piekle
Molestowane. Zdj: Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Adam Lewanowicz
Jak pomóc bliskiej osobie, która tkwi w toksycznej relacji? Radzi psychoterapeuta Adam Lewanowicz [WIDEO]
projektowanie uśmiechu
„Od razu zauważam, gdy ktoś ma problem, bo mówi czy uśmiecha się, przekręcając głowę w bok, lub zasłania usta dłonią”. Lek. dent. Marcin Krupiński o projektowaniu uśmiechu
„Złość piękności szkodzi”? W żadnym wypadku. Pozwólmy dziewczynkom się złościć!
Złość piękności szkodzi? „Zbyt długo dałyśmy sobie wmawiać bajkę o złości, co to kobiecości nie przystoi”
Pokonała już raka i sepsę, teraz 102-latka po raz drugi wyzdrowiała z COVID-19
Pokonała już raka i sepsę, teraz 102-latka po raz drugi wyzdrowiała z COVID-19
Kobieta w ciąży
Suplementacja DHA w ciąży. Nowe rekomendacje PTGiP

Gdy padły ofiarą wykorzystywania seksualnego miały trzy, pięć lub 12 lat. Sprawcami byli najbliżsi- ojciec, matka, brat, kuzynka, „przyjaciel” rodziny… W książce „Molestowane. Historie bezbronnych” opowiadają o piekle, które czytelnikowi trudno sobie wyobrazić. Bolesne wyznania dorosłych już kobiet spisała dziennikarka Anna Matusiak- Rześniowiecka oraz pedagog i coach Katarzyna Borowska. – Wchodząc do kawiarni w centrum Warszawy, jestem pewna, że co najmniej cztery z 30 siedzących tam osób były wykorzystywane – mówi autorka książki w rozmowie z Hello Zdrowie.

„W naszym najbliższym otoczeniu są ofiary molestowania”

W 2018 roku Kasia i Ania wydały swój pierwszy reportaż „Skazane” na temat kobiet osadzonych w polskich zakładach karnych. Pomysł na kolejną książkę zrodził się przypadkiem – Kasia podczas urlopu na Bali poznała kobietę, która wyznała jej, że w dzieciństwie była molestowana.

– To miała być nasza pierwsza bohaterka, ale po jakimś czasie wycofała się ze współpracy- mówi Kasia Borowska. – Mimo to nie chciałyśmy rezygnować z tak ważnego tematu. Poprzez media społecznościowe szukałyśmy kobiet, które byłyby gotowe podzielić się z nami swoimi historiami. Udało nam się je znaleźć bez większego trudu, co doskonale pokazuje skalę problemu.

Katarzyna Borowska.

Katarzyna Borowska.. Zdj: archiwum prywatne

Gdy lista rozmówczyń wydawała się zamknięta, Kasia w podróży służbowej przypadkiem poznała pewną kobietę. Podczas pogawędki o pasji i pracy, powiedziała, że piszę reportaż na temat ofiar molestowania. W odpowiedzi usłyszała: „Mnie też molestowano w dzieciństwie”. Nowa znajoma zgodziła się opowiedzieć o swoich doświadczeniach i stała się kolejną bohaterką książki.

– Praca nad „Molestowanymi” otworzyła mi oczy. Wykorzystywania seksualnego w dzieciństwie doświadczyło znacznie więcej osób, niż możemy przypuszczać – mówi Kasia. – Wchodząc do kawiarni w centrum Warszawy, jestem pewna, że co najmniej cztery z 30 siedzących tam osób były wykorzystywane.

– Przerażające jest nie tylko, jak często, ale również w jak nieoczywistych okolicznościach może dochodzić do molestowania – dodaje Ania Matusiak- Rześniowieka. – Jedna z bohaterek jako mała dziewczynka spędzała wakacje u kuzynostwa. Spała w łóżku z siostrą cioteczną, która nocami brutalnie wykorzystywała ją seksualnie, a w dzień szantażowała: „Jak komuś powiesz, to mama się dowie, jaka jesteś zboczona, jaka jesteś zła!”.

 

Autorki przyznają, że po ich bohaterkach nie widać traumatycznej przeszłości. Choć przeżyły piekło, dziś mają dobre prace, dzieci i szczęśliwe małżeństwa.

– To jeszcze bardziej utwierdziło mnie w przekonaniu, że nawet w naszym najbliższym otoczeniu z całą pewnością są osoby, które doświadczyły wykorzystywania seksualnego, ale swoje przeżycia trzymają w ścisłej tajemnicy – mówi Ania.

Większość kobiet opisanych przez Anię i Kasię przepracowało trudne doświadczenia i dziś nie mierzy się z objawami stresu pourazowego, który jest charakterystyczny dla niewyleczonej traumy. Jednak część z nich wciąż nachodzą demony przeszłości.

– Jedna z kobiet zaraz przed umówionym spotkaniem, napisała nam, że nie jest pewna, czy uda jej się dojechać – mówi Ania. Podróżowanie autobusami dla ofiar molestowania bywa nie do zniesienia. Tłum ludzi, ktoś może cię dotknąć, ktoś może na ciebie wpaść… to wywołuje lęk.

„Don’t call me Murzyn”. - ciemnoskóre Polki o rasizmie, który jest problemem również w Polsce

Autorki dodają, że wyzwalacz ataku lękowego wcale nie musi być wytłumaczalny. Ich rozmówczynie jednogłośnie stwierdzały, że panika często pojawia się znienacka.

Anna Matusiak- Rześniowiecka

Anna Matusiak- Rześniowiecka. Zdj: archiwum prywatne

– Wstają rano, wydaje się, że wszystko jest dobrze. Oprowadzają dzieci do szkoły, jadą na zakupy, wracają do domu i nagle ich dopada. Nie mogą się ruszyć, są załamane. Przez kolejny tydzień walczą ze sobą, by wrócić do codzienności. Za dwa miesiące przeżywają kolejny atak i wszystko zaczyna się od początku. Nieprzepracowana trauma ma dużo większe konsekwencje, niż sądziłyśmy – mówi Ania.

Zawód na najbliższych

Dla wielu kobiet występujących w książce „Molestowane” nie sam akt seksualny był najgorszy, lecz wspomnienie opuszczenia przez najbliższych. Członkowie rodziny, którzy widząc rozgrywającą się pod ich nosem tragedię, niejednokrotnie odwracali oczy w obawie o skandal i utratę dotychczasowej codzienności.

– To, co wybijało się na pierwszy plan w rozmowach z dziewczynami, to ogromny żal do matek i innych najbliższych. W wielu wypadkach wiedzieli, co się dzieje, ale nic nie robili.  Odsuwali dramat dziecka od swojej świadomości, bo ta sytuacja była zbyt trudna, by mogli się z nią skonfrontować. Brak reakcji ze strony bliskich wzmacniał w dzieciach poczucie, że widocznie muszą to robić, muszą się poświęcać, by innych członków rodziny nie spotkało to samo – tłumaczy Kasia.

Dokładnie takie poczucie powinności towarzyszyło Ilonie. Dziewczyna była regularnie gwałcona przez  pięciu mężczyzn: ojca, dziadka i ich trzech przyjaciół. Mężczyźni urządzali libacje, podczas których dochodziło do brutalnych gwałtów. Bohaterka książki wielokrotnie miała nadzieję, że nie dożyje poranka, a koszmar wreszcie się skończy. Przed każdą libacją matka zabierała jej siostry i opuszczała dom. Pewnego dnia dziewczynka poprosiła, by również mogła wyjść. W odpowiedzi usłyszała, że ktoś musi pilnować domu, by ojciec wszystkiego nie rozwalił lub nie wyniósł. „Ty świetnie sobie z tym radzisz”- powiedziała mama.

„Nie uczy się nas miłości do siebie. Uważane jest to za egoizm. A im będziemy lepsi dla siebie, tym będziemy lepsi dla innych i mniej będzie konfliktów” – mówi psycholog i coach Joanna Chmura

Autorki przyznają, że ta historia wywołała w nich najwięcej emocji.

– Musiałyśmy robić przerwy w czasie rozmowy. Nasza bohaterka co jakiś czas patrzyła na nas z troską i pytała, czy damy radę słuchać dalej mówi Kasia.

Inna bohaterka na łamach książki opowiedziała o dramatycznych wydarzeniach, które rozegrały się w jej rodzinnym domu, gdy miała zaledwie 11 lat. Przez kilka miesięcy odwiedzał ją wujek – wchodził na górę, zamykał drzwi, a po kilkudziesięciu minutach bez słowa opuszczał dom. Wszystkiemu przyglądała się babcia, która nigdy nie zapytała o cel wizyt w pokoju wnuczki. Pewnego dnia dziewczynka zdobyła się na rozmowę z babcią. Wyznała, że jest dotykana i gwałcona przez wujka. „To starszy, schorowany człowiek. Tak trzeba” – usłyszała w odpowiedzi. Dziewczyna w rozmowie z Anią i Kasią powiedziała, że tamtego dnia jej życie się skończyło, ponieważ nie obroniła jej najdroższa na świecie osoba. Choć dziś wyleczyła się z traumy, dalej nie jest w stanie odwiedzić grobu babci.

„Dziecko, wolno ci się bać”

Dla Ani i Kasi praca nad książką nie była łatwa. Podczas spotkań z bohaterkami niejednokrotnie pojawiały się łzy lub ból głowy. Potrzebne były przerwy, by złapać dystans. Obie jednak przyznają, że ani razu nie zadały sobie pytania: „Czy warto?”. Reportaż powstał po to, by osoby, które przeżyły molestowanie, nie bały się opowiedzieć swojej historii. W książce podano adres mailowy [email protected], na który mogą pisać czytelnicy. Do tej pory do skrzynki trafiło kilka poruszających maili. Ich nadawczynie wyznają, że one również przeszły przez piekło.

– Dziewczyny wysyłają nam swoje historie, ale nie po to, by zostały opublikowane, lecz z potrzeby zrzucenia z siebie ciężaru – tłumaczy Ania.– W czasie lektury „Molestowanych” poznały kilkanaście kobiet sobie podobnych i chcą powiedzieć głośno: „Ja też to przeżyłam!”. Takie wyznanie jest oczyszczające i wyzwalające. Mam nadzieję, że będzie się na nie zdobywać coraz więcej osób.

Kasia dodaje, że zachęcenie ofiar molestowania do otworzenia się to nie jedyny cel książki.

– Przez lata pracowałam jako nauczycielka i dyrektorka szkoły. Wiem, że kadra wychowawcza bardzo często nie ma kompetencji z zakresu aktywnego słuchania, nie ma wystarczająco dużo empatii i uwagi skierowanej na subtelne sygnały wysyłane przez uczniów. Bardzo bym chciała, żeby to się zmieniło – mówi i przywołuje wspomnienie sprzed 20 lat, gdy jako świeżo upieczona wychowawczyni, pracowała w jednej z podwarszawskich wiejskich szkół. Pewnego dnia podczas przerwy przysiadła się do niej 9-letnia dziewczynka. Czytała psychologiczną książeczkę dla dzieci o wykorzystywaniu seksualnym. „Wypożyczyłam ją z biblioteki” – powiedziała dziewczynka do młodej nauczycielki. Kasia zdziwiła się, ale nie przyszło jej do głowy, że uczennica mogła być ofiarą przemocy.

Z perspektywy czasu żałuje, że nie zainteresowała się głębiej życiem tamtego dziecka. Dziś ma podejrzenia, że dziewczynka była wykorzystywania, ale wtedy zabrakło jej kompetencji.

– Napisanie tej książki jest jednocześnie moim apelem do wszystkich, którzy pracują z dziećmi, by się kształcili, uczestniczyli w dodatkowych szkoleniach psychologicznych i pedagogicznych. Nie dla papierka, tylko dla dzieciaków – mówi.

Katarzyna z racji zawodu trenera, niedawno brała udział w spotkaniu z psychologami i coachami, którzy dawniej przeżyli molestowanie, a dziś pomagają innym uporać się z traumą. Podczas szkolenia wspólnie wypracowali schemat działań, które powinien podjąć dorosły, dowiedziawszy się o tym, że bliskie mu dziecko zostało wykorzystane.

– Dziecko w takiej sytuacji najbardziej na świecie potrzebuje przytomnego dorosłego: mamy, babci, taty czy wychowawcy, który udzieli mu bezwzględnego wsparciatłumaczy Kasia. – Towarzyszenie dziecku, zwłaszcza jeśli jest się jego rodzicem, to bardzo trudne zadanie. Dorośli także przeżywają ból, wstyd, niemoc i bezradność. Często na straszną wieść, reagują natychmiastowym załatwieniem wizyty u psychologa dla małej ofiary. Tymczasem, to oni bardziej potrzebują specjalisty, by mieć w sobie siłę do emocjonalnego wsparcia dziecka.

Kasia dodaje, że gdy dziecko widzi roztrzęsionego bliskiego, zaczyna się obwiniać. Niejednokrotnie żałuje, że wyznało prawdę, skoro tym samym tak zmartwiło mamę lub tatę. Palące poczucie winy sprawia, że trauma staje się jeszcze silniejsza.

– Doświadczenie pedagogiczne i trenerskie oraz praca nad „Molestowanymi” pokazały mi, że wykorzystane dziecko bardziej niż czegokolwiek na świecie, potrzebuje, aby przytomny dorosły zapewnił mu swoją delikatną, subtelną i nienaruszającą obecność. Te dzieci czasami nie dają się nawet dotknąć. Trzeba być spokojnym i bardzo ostrożnym, jednocześnie stabilnym i pewnym siebie. Swoją postawą dać komunikat: „Dziecko, wolno ci się bać. Wolno ci płakać. To nie twoja wina. Pozwól, że pobędę przy tobie. Wszystkim się zajmę”.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Maja Staśko: „żart” to nie jest wytłumaczenie seksistowskich zachowań

Maja Staśko: „Żart” to nie jest wytłumaczenie seksistowskich zachowań. Dotknięcie piersi bez zgody to zawsze molestowanie

Emily Ratajkowski oskarża fotografa Jonathana Ledera o molestowanie seksualne

„Nagle jego palce znalazły się we mnie”. Emily Ratajkowski wyznaje, że została wykorzystana seksualnie

Blogerka „Łysa Mówi” o Syndromie Dziecka Maltretowanego: „Miałam w życiu taką sytuację, że mając niewiele ponad 18 lat, zsikałam się w majtki na widok paska do spodni”

Maja Staśko: kiedy wrzucam zdjęcia z odkrytym ciałem lub w seksualnych pozach, nie uprzedmiotawiam się

„Nasz kawałek pośladka na widoku nikogo nie krzywdzi. Wasze zdjęcia tak” – pisze Maja Staśko. To odpowiedź na nową akcję mężczyzn w sieci

Salma Hayek: słyszałam od reżyserów: "mów durniej i szybciej!"

Salma Hayek: słyszałam od reżyserów: „mów durniej i szybciej!”

Harvey Weinstein został skazany na 23 lata więzienia za gwałt i napaść seksualną. To ważny moment dla ruchu #MeToo

Pokaz mody #ForgetMeNot

Niezwykły pokaz mody. Modelkami były osoby, które doświadczyły przemocy seksualnej

Harvey Weinstein przed sądem w Nowym Jorku

Harvey Weinstein został uznany za winnego napaści seksualnej. Dla wielu kobiet wyrok jest rozczarowujący

„Jeśli przełożony zaczyna lizać po twarzy swoją pracownicę, a ona się temu sprzeciwia, to jest najsłuszniejsza reakcja” – mówi o krakowskim #metoo Joanna Grzymała-Moszczyńska

Molestowanie seksualne / Katarzyna Koczułap / Instagram

„Sama chciałaś”, „Brałbym”, „Spoko cycki”, „Niezła dupa” – te zdania każda z nas słyszała przynajmniej raz. To molestowanie seksualne

CPK / Centrum Praw Kobiet

„Sąd nie da mi rozwodu, bo współżycie między mną a moim mężem nie ustało. No bo nie ustało. Mąż gwałci mnie co noc”. Zobacz poruszający spot Centrum Praw Kobiet

Studentka robiąca notatki

Niemal co druga polska studentka była molestowana seksualnie

kobieta siedzi w metrze obok siedzenia w kształcie mężczyzny z widocznym penisem

Penis na siedzeniu w wagonie metra. Niech mężczyźni poczują to, czego doświadczają molestowane kobiety

kobieta na imprezie

Sukienka, która liczy niechciany dotyk. Wyniki są szokujące

Szokujący podręcznik do edukacji seksualnej, czyli czego uczą się dzieci w podstawówkach

Billie Eilish

Billie Eilish odpowiada na krytykę odnośnie swojej wagi: tak właśnie wyglądam

Ellen Page już nie ma, jest Elliot. Aktor oznajmił, że jest transseksualnym mężczyzną. "Wreszcie kocham to, kim jestem"

Ellen Page już nie ma, jest Elliot. Aktor oznajmił, że jest transpłciowym mężczyzną. „Wreszcie kocham to, kim jestem”

marnowanie jedzenia w Polsce / iStock

92 kg jedzenia rocznie wyrzuca przeciętny Polak! Ekoaktywistka o wynikach najnowszego badania dotyczącego marnowania jedzenia

„Przestańmy mówić w imieniu kobiet, nie zabierajmy im głosu”. Znani mężczyźni radzą, jak wspierać kobiety w walce o ich prawa

Japonka

W Japonii więcej osób przez miesiąc popełniło samobójstwo niż zmarło na COVID-19 w 2020 roku. To przestroga dla świata!

Julia Maciocha

„Jeśli chcemy coś zmienić, to nie emocjami, a ciężką pracą” – zauważa aktywistka Julia Maciocha

Sarah Fuller

Sarah Fuller została pierwszą kobietą, która zagrała w meczu Power 5. To wielki krok dla kobiet i feminizmu

noworodek

Kaya Szulczewska: antynatalizm wywodzi się z empatii i troski, nie jest przeciwko żyjącym, ani nawet pragnącym się rozmnożyć

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?