Przejdź do treści

„Czy umieranie boli? Odpowiadam, że nie będzie, to udowodnione, że sam moment śmierci nie boli”

Cicho towarzyszę, jestem obecna
rawpixel.com Freepik
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Łyżeczki z przyprawami
Cukier biały a cukier brązowy. Który jest lepszym wyborem? Tłumaczy dietetyczka
zmęczenie w pracy
Wypalenie zawodowe? Podpowiadamy, jak znów zapalić się do pracy
Pasta i szczoteczka do zębów
Co warto wiedzieć o pastach do zębów? Jaką najlepiej wybrać? Tłumaczy stomatolożka
trening
Trening funkcjonalny – przyda ci się na pewno!
Koronawirusy / gettyimages
W ciągu ostatnich 14 dni byłaś w Chinach lub miałaś kontakt z kimś, kto właśnie wrócił z podróży? MZ podpowiada, co robić

Elżbieta Nasierowska- Bachanek jest kierowniczką Domu Opieki Józefina. Od 30 lat zajmuje się pacjentami w ostatnim momencie ich życia. Stara się dać pacjentom ulgę w bólu. Z powołania zgłębia tajemnicę śmierci, towarzysząc pacjentom w czekaniu na jej nadejście. – Pacjent tak naprawdę potrzebuje aby mu towarzyszyć w tych trudnych rozmowach, niekoniecznie oczekuje odpowiedzi na zadawane pytania – mówi Nasierowska- Bachanek.

Ewa Kaleta: Opieka paliatywna. Co charakteryzuje ten rodzaj opieki?

Elżbieta Nasierowska- Bachanek: Opieka paliatywna wywodzi się od łacińskiego słowa pallium, czyli płaszcz. To odniesienie do płaszcza rzymskiego osłaniającego całe ciało otulając je od stóp po głowę. W medycynie paliatywnej oznacza to całościową opiekę,  zarówno fizyczną, psychiczną jak i duchową. Ten płaszcz obejmuje też bliskich i rodzinę, a opieka ta trwa również po śmierci, kiedy bliscy są osieroceni, w żałobie i potrzebują naszego wsparcia. Specyfika tej dziedziny polega na tym, że nie pomagamy pacjentowi w zdrowieniu i odzyskaniu sił, ale robimy wszystko co w naszej mocy, żeby pomóc nie tylko umrzeć w spokoju, ale żyć aż do śmierci.

 

Elżbieta Nasierowska- Bachanek
Zazwyczaj pacjenci samej śmierci się nie boją. Obawiają się nieznanego, osamotnienia, utraty rodziny, przyjaciół, utraty samokontroli, tożsamości, nierozwiązanych konfliktów i bólu totalnego, egzystencjalnego

Czego potrzebuje pacjent paliatywny?

U pacjentów paliatywnych następuje odwrócenie hierarchii potrzeb. Wartości, które wyznawali przez całe życie zmieniają się. Na pierwszy plan wysuwają się potrzeby biologiczne oraz potrzeba poszanowania ich godności. Te dwie potrzeby charakteryzują takiego pacjenta. Nie chce być on traktowany jak jednostka chorobowa, chce pozostać człowiekiem. Ważne stają się aspekty religijne, które w takich przypadkach często są podstawową potrzebą duchową.

Ale przede wszystkim potrzebuje on, aby nie czuć bólu,  potrzebuje, aby zadbać o jego podstawowe potrzeby biologiczne, odpowiednią higienę, eliminację wspomnianego bólu, ulgi w oddychaniu, eliminacji często występujących nudności i wymiotów czy właściwego gojenia odleżyn. Świadomy pacjent potrzebuje w aspekcie psychologicznym prawdy o jego stanie i empatii, przejawiającej się w zrozumieniu jego stanów emocjonalnych, który często przejawia stany agresji, której towarzyszy złość, gniew, oskarżanie bunt i lęk. Są to mechanizmy obronne pacjenta, który musi przejść wszystkie etapy choroby i potrzebuje od nas, od opiekunów, lekarzy i rodziny, żeby mu pomóc przejść przez tę ostatnią drogę.

Spotyka pani pacjenta w najtrudniejszym momencie życia. Pacjenci zwlekają ze zwracaniem się o pomoc paliatywną, czy opóźniają ten moment?

Kiedy pacjent dowiaduje się, że jest nieuleczalnie chory przeżywa różne okresy. Najpierw bunt, potem wypieranie, potem negocjacja z Bogiem a na końcu akceptacja. To ważne żeby pacjent z diagnozą szybko trafił pod opiekę paliatywną kiedy nie ma jeszcze tak bardzo nasilonych objawów. Wtedy możemy pomóc mu przejść, przez te wszystkie etapy. Pracujemy interdyscyplinarne, w zespole, na oddziałach są lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci, psycholog, duchowny. Razem w zintegrowanej pomocy możemy naprawdę zadbać o jakość życia w tych ostatnich momentach.

Cicho towarzyszę, jestem obecna

Czym zajmuje się pielęgniarka paliatywna?

Wielozadaniowością. Kiedyś przeczytałam takie zdanie: świadcząc opiekę paliatywną asystujemy przy narodzinach śmierci. Praca różni się w zależności od tego czy opieka obejmuję pracę na oddziale czy pracę w domu. Ale niezależnie od tego moim zadaniem jest rozpoznanie potrzeb pacjenta. Mam na myśli wszystkie potrzeby, społeczne, fizyczne a także duchowe.

Pielęgniarka, która pracuje w opiece domowej, jest koordynatorem, dyrektorem, kierownikiem, pielęgniarką oddziałową, bo musi radzić sobie sama. Edukuję najbliższych, podaję leki przeciwbólowe. Uczę, jak zapobiegać odleżynom, jak łagodzić skutki radioterapii. Tych problemów jest bardzo dużo. Poza tym, często występuje u pacjentów potrzeba rozmowy, padają trudne pytania: czy umrę? czy będzie bolało? Takich rozmów nie można się bać, bo one bardzo pomagają pacjentom. Nie możemy kłamać, że „będzie dobrze”, bo to zaburza jakość życia, pacjent potem oczekuje, że będzie lepiej a nie jest, a taka prawda pozwoli mu na oswojenie lęku przed umieraniem.

Elżbieta Nasierowska- Bachanek
Czasem pytają, czy będzie bolało, czy umieranie boli? Odpowiadam, że nie będzie, to udowodnione, że sam moment śmierci nie boli

Dlatego pielęgniarka, szczególnie w pracy w domu chorego, oprócz czynności typowo medycznych i opiekuńczych przebywa razem z pacjentem, trwa przy nim, staje się odpowiedzialna za pacjenta nie tylko w sferze biologicznej, ale także w sensie etycznym; wspiera go więc także w sferze duchowej, psychologicznej i religijnej.

Cicho towarzyszę, jestem obecna

Czy to pani powołanie?

Na pewno coś z tym powołaniem jest na rzeczy. Zaczynałam pracę na oddziale geriatrycznym w 1988 roku. Dopiero powstawała opieka paliatywna, nie było hospicjów. Śmierć miała miejsce w domu albo za szpitalnym parawanem. Od początku spotykałam się z ludźmi umierającymi, oddanymi do szpitala żeby nie umierali w domu. Pracowałam tam przez 11 lat. Zawsze chciałam zgłębiać tajemnicę śmierci. Wychowałam się w rodzinie wielopokoleniowej i śmierć była naturalnym etapem, który obserwowałam w domu. Nie bałam się tego. Wile osób mi się dziwi, że wykonuję ten zawód. Mówią, że pewnie mi bardzo ciężko, całe życie praca z chorym umierającym. Ale pacjent paliatywny to wdzięczny pacjent. Człowiek czuje sens tej pracy bo pomógł, bo ulżył. Czuję się potrzebna w tej ważnej chwili, a to przecież  ważna, nieodwracalna chwila, być przy narodzinach śmierci.

Czy ta praca pomaga oswoić temat śmierci? Zaakceptować, mniej się bać?

Zaakceptować jako coś nieuchronnego. Śmierć jest zagadką, dopóki jej nie dostąpimy. Nie ma osób które się jej nie boją, nawet wiara, nawet towarzyszenie innym – nie likwiduje całkowicie lęku. Ale pozwala oswoić ten lęk, pozwala spojrzeć racjonalnie na tę nieuchronność. Bardziej boimy się tego, co będzie po śmierci, tego, czego już tu nie doświadczymy.

Cicho towarzyszę, jestem obecna

Czego najbardziej boją się pacjenci?

Zazwyczaj pacjenci samej śmierci się nie boją. Obawiają się nieznanego, osamotnienia, utraty rodziny, przyjaciół, utraty samokontroli, tożsamości, nierozwiązanych konfliktów i bólu totalnego, egzystencjalnego. Pacjent boi się, kiedy z nim o tym nie rozmawiamy. Czasem pytają, czy będzie bolało, czy umieranie boli? Odpowiadam, że nie będzie, to udowodnione, że sam moment śmierci nie boli. Rodziny boją się tego chrapliwego oddechu przed samą śmiercią, rodzina myśli, że bliski się dusi, ale to zwiotczenie mięśni  jest nieprzyjemne dla bliskich, ale nie dla osoby, która odchodzi. Staram się uświadamiać tę prawdę rodzinie, by zrozumiała proces umierania, by raczej wspierała, była razem z chorym aniżeli go pozostawiała w takiej chwili, by czuł się na koniec osamotniony. Staram się to tłumaczyć rodzinie, że bycie przy chorym i towarzyszenie jego umieraniu pozostawia mu nadzieję i wyzwala go z bólu egzystencjalnego.

O co panią pytają pacjenci? W trakcie tych trudnych rozmów o których Pani wspomniała.

Pacjent tak naprawdę potrzebuje aby mu towarzyszyć w tych trudnych rozmowach, niekoniecznie oczekuje odpowiedzi na zadawane pytania, Jest to swego rodzaju mozaika w której mieszają się plany na życie z przygotowywaniem do umierania.  Gdy pacjent jest słaby, ważna rolę odgrywa po prostu milczenie i życzliwa obecność.

Jak Panią odmienił ten zawód? Czy jest jakieś zdanie, jakieś słowo lub jakaś sytuacja z pani praktyki zawodowej, którą pani pamięta? coś co by pokazało głębię tej pracy?

Myślę, że nie odmienił. Całe swoje życie pracowałam z pacjentami, którym było raczej bliżej niż dalej do kresu ich drogi, dlatego nie widzę tu jakiejś radykalnej odmiany w mojej pracy. Ja bym tu widziała raczej utwierdzenie, potwierdzenie właściwego wyboru mojej drogi życiowej. Moją pracę można porównać do pracy położnej, ona pomaga przy przyjściu człowiekowi na ten świat, ja natomiast zajmuję się pomaganiem przy przejściu na tamten świat. Niejako czuję się odpowiedzialna za to. To tak jak lis tłumaczył Małemu Księciu cały proces oswajania, czyli tworzenia więzów, na zawsze. Bo dobrze widzi się tylko sercem, najważniejsze jest niewidoczne dla oczu – mówił lis do Małego Księcia.

Pielęgniarka powinna być jak ten sekret lisa, mieć serce. Bo pacjentowi paliatywnemu oprócz ulgi w cierpieniu ciała potrzebna jest pomoc w postaci ciepła, czułości, miłości, po prostu cichej obecności. Teraz już wiem, że praca moja potwierdziła mój życiowy wybór, który dokonał się ponad 30 lat temu, że warto jest pomagać ludziom w cierpieniu, w każdym rodzaju cierpienia, w dodatku tym, którzy w tym cierpieniu odchodzą.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Małgorzata Ciszewska Korona

„Czasami chory nie może umrzeć, bo nie dajemy mu na to przestrzeni” – mówi psychoonkolożka. Jak rozmawiać z chorym o umieraniu? Jak dobrze przeżyć swoją śmierć?

Jak rozmawiać z dziećmi o śmierci

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Wyjaśnia psychoterapeutka

Plamy opadowe (pośmiertne) - jak je rozpoznać, po jakim czasie występują?

Plamy opadowe (pośmiertne) – jak je rozpoznać, po jakim czasie występują?

Co słyszą młode pielęgniarki w pracy?

„No popatrz, niby po studiach, a jednak nie wiesz wszystkiego”. Siostra Bożenna o tym, co słyszą młode pielęgniarki w pracy

„Polska cierpi na schizofrenię. Przy całej dyskusji o aborcji zapomina się o dobru matki i dziecka” – mówi prof. Joanna Szymkiewicz-Dangel, pediatra, kardiolog, współzałożycielka pierwszego w Polsce Hospicjum Perinatalnego

istockphoto.com

Niepełnosprawni na SORze. Pielęgniarz opisał, jak wygląda szpitalna rzeczywistość, gdy pacjent nie widzi, nie ma nogi albo ma autyzm

www.istockphoto.com

Twoje dziecko lubi bawić się nad wodą? Uważaj! „Utopić się można w talerzu zupy!” – przypomina lekarka Marta Bik-Tavares

„Życie człowieka, którym się zajmuję, nie może zależeć od tego czy mi smutno, czy jestem zły, czy się boję” – mówi Mateusz Sieradzan, znany na FB jako Pan Pielęgniarka

„Bardzo się tego bałem, wyobrażałem sobie, że w inkubatorze będzie leżał jakiś embrion, a to był mały człowiek. Mój syn!”. Rozmawiamy z ojcami wcześniaków

„Żałoba nic nie powinna. To czas mierzenia się ze stratą, smutkiem, żalem”. Psycholog Katarzyna Binkiewicz mówi, jak radzić sobie ze stratą zwierzęcia

Emocjonalne zdjęcia ostatnich chwil właścicieli ze zwierzętami. Ich czworonożni przyjaciele przechodzą za „tęczowy most”

„Powinnyśmy stać z głową do góry, wypięta piersią i być dumne z tego, że jesteśmy pielęgniarkami”. Młoda pielęgniarka o swojej pracy

Gdańsk po śmierci Pawła Adamowicza

„Tam jest ogrom cierpienia i duża potrzeba zrozumienia”. Psycholog o rodzinie zabójcy Pawła Adamowicza

kosmetyki

Unikaj parabenów! Patrz na składy swoich ulubionych kosmetyków

Krótka Instrukcja Obsługi Poronienia

Pomóż nam zrobić kolejny krok w stronę stworzenia Krótkiej Instrukcji Obsługi Poronienia

FemFund - złóż wniosek / Simon Maage, Unsplash

Ubiegaj się o feministyczny grant na działanie wspierające kobiety

Eliza Wydrych skrytykowana za wystający brzuch

Po treningu przeczytała: „ale masz tłuszcz na brzuchu”. W odwecie podała kilka faktów na temat tej części ciała

Karmienie piersią / istock

Powrót do pracy nie musi oznaczać końca karmienia piersią

lustrzane neurony

Lustrzany mózg, czyli zachowania zaraźliwe

„Za dużo pokazuje! Kobieta powinna być skromna” – Ciałopozytywna terapia o toksycznych wzorcach kobiecości

kobieta w stroju sportowym

Mięśnie pamiętają wszystko. Ile potrzeba czasu, by wrócić do formy?

Nowa kolekcja Victoria's Secret - czuć zapowiadane radykalne zmiany?

Victoria’s Secret zmienia się dla kobiet. Światło dzienne ujrzała nowa kolekcja

Molestowanie seksualne / Katarzyna Koczułap / Instagram

„Sama chciałaś”, „Brałbym”, „Spoko cycki”, „Niezła dupa” – te zdania każda z nas słyszała przynajmniej raz. To molestowanie seksualne

Anna Lewandowska o brzuszkach w ciąży

Anna Lewandowska o trenowaniu mięśni brzucha w ciąży. Czy w ciąży można robić brzuszki?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kleszcze

Borelioza: objawy po wielu latach. Jak można wykryć chorobę?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

mózg

Chorzy ze stresu – co się dzieje z naszym organizmem w sytuacjach stresowych?

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę