Przejdź do treści

Niepełnosprawność intelektualna – jakie są jej przyczyny i stopnie?

azjatka ze znakiem
Fot. oka/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Niepełnosprawność intelektualna, inaczej upośledzenie umysłowe, to zaburzenie rozwojowe związane z obniżeniem niektórych funkcji intelektualnych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Niepełnosprawność intelektualna może być związana z wieloma chorobami, zarówno genetycznymi, neurologicznymi jak i metabolicznymi. Często jej przyczyny powstają już w okresie płodowym człowieka lub są następstwem poważnych urazów fizycznych.

Niepełnosprawność intelektualna – stopnie

Obecnie wyróżnia się cztery rodzaje niepełnosprawności intelektualnej:

  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim – ten rodzaj niepełnosprawności dotyczy osób z IQ 50–69. Ludzie ze stwierdzoną niepełnosprawnością umysłową w stopniu lekkim posługują się mową w stopniu niezbędnym do podtrzymania rozmów i zaspokajania podstawowych potrzeb. Lekka niepełnosprawność intelektualna pozwala na podjęcie pracy oraz wykonywanie zwykłych domowych czynności. Jednakże mogą występować pewne trudności w nauce (zarówno w czytaniu jak i pisaniu). Osoba taka ma mniejszą podzielność uwagi, mniej zasobne słownictwo, a także zaburzenia motoryki.
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanymumiarkowany stopień niepełnosprawności umysłowej występuje u osób dorosłych, których ogólny poziom rozwoju porównywalny jest do rozwoju 8-letniego dziecka. IQ mieści się w zakresie 35–49. U takich ludzi częściej występują choroby somatyczne, a także wady narządów. Mimo, że osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności potrafią pod nadzorem wykonywać pewne nieskomplikowane czynności, mają duży problem z nauką pisania, czytania oraz posługiwania się mową czy też rozumieniem wypowiedzi innych osób.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
Odporność
Iskial MAX + CZOSNEK, Suplement diety wspierający odporność i układ oddechowy, 120 kapsułek
42,90 zł
Odporność
WIMIN Twój mikrobiom, 30 kaps.
79,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
59,00 zł
Cukier / PSX, Unsplash
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu znacznym znaczny stopień niepełnosprawności umysłowej dotyka osoby, których IQ wynosi 20–34. Poziom rozwoju umysłowego osoby dorosłej porównuje się do 6-letniego dziecka. Osoba taka jest w stanie posługiwać się prostą mową (do kilku zdań), często cierpi na choroby somatyczne i posiada duże wady wzroku. Co więcej, potrafi rozróżniać podstawowe cechy fizyczne, ich kształty oraz samodzielnie korzysta z toalety. Musi jednak znajdować się pod stałą opieką.
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu głębokimgłęboki stopień niepełnosprawności umysłowej to najpoważniejsze zaburzenie umysłowe, które dotyka osoby z IQ poniżej 20 punktów. Dorosłe osoby posiadają rozwój intelektualny i społeczny zbliżony do 3-letniego dziecka. Bardzo często zdarza się, że cierpią na porażenia kończyn, mają wady wzroku i słuchu. Osoby takie poruszają się w stopniu ograniczonym (lub w ogóle się nie poruszają), mają bardzo ograniczony zasób słownictwa i nie są w stanie płynnie posługiwać się mową. Na ogół mają poważne wady neurologiczne.

Zobacz także

Niepełnosprawność intelektualna – przyczyny

Przyczyny upośledzenia umysłowego mogą mieć dwa źródła: pierwotne oraz wtórne. Te pierwsze związane są z mutacjami genetycznymi mającymi miejsce już w okresie płodowym. Do najczęstszych zalicza się aberracje chromosomowe, czyli zmiany w strukturze lub liczbie chromosomów – np. trisomia 21 chromosomu nazywana częściej zespołem Downa. Inne z nich to m.in. zaburzenia metabolizmu o podłożu genetycznym np. fenyloketonuria. Wtórne przyczyny rozwoju niepełnosprawności intelektualnej związane są najczęściej z uszkodzeniami kory mózgowej w okresie dziecięcym (chociaż zdarzają się one także w okresie płodowym). Jakie mogą być czynniki zwiększające ryzyko niepełnosprawności intelektualnej u dziecka? Przede wszystkim zażywanie niedozwolonych i silnych leków przez kobietę ciężarną – nasennych z grupy benzodiazepin i psychotropów. Prawdopodobieństwo rośnie także przy zakażeniu wirusem odry, różyczki, ospy wietrznej czy świnki u kobiety w ciąży. Zarówno skrajne niedożywienie ciężarnej, jak i doświadczenie traumatycznych wydarzeń w ciąży (śmierci bliskiej osoby, utraty dachu nad głową, rozwodu) również nie pozostają bez wpływu na rozwój intelektualny dziecka. Bezpośrednie narażenie płodu na działanie promieniowania radiacyjnego, uszkodzenia mechaniczne czy działanie toksycznych lub trujących czynników chemicznych może uszkadzać płód. Na możliwość niepełnosprawnego rozwoju małego dziecka mają wpływ także infekcje przebyte w pierwszych miesiącach życia, chociażby zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Komender J., Upośledzenie umysłowe – niepełnosprawność umysłowa, [w:] Bilikiewicz A. (red.), Psychiatria. T. II Psychiatria kliniczna, Wrocław, Urban&Partner, 2002, s. 617–644.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

wątroba

Przewlekła choroba, która niszczy ważny narząd. Czym jest marskość wątroby?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – wyjaśniamy, jak interpretować wyniki badania

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

dłonie

Skąd się bierze i co oznacza drętwienie palców u rąk? Wyjaśniamy

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka to twój częsty problem? Poznaj przyczyny i domowe sposoby leczenia

Guzek pod pachą - Kobieta bada palcami pachę.

Martwi cię guzek pod pachą? Poznaj przyczyny, objawy i metody diagnostyczne zmian pod pachami

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

×