Przejdź do treści

Niepełnosprawność intelektualna – jakie są jej przyczyny i stopnie?

azjatka ze znakiem
Fot. oka/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Anna Mucha
Anna Mucha: dziękujemy bohaterom, którzy narażają swoje zdrowie i życie, żeby to wszystko jeszcze mogło jakoś funkcjonować
Kosmetyki
Czytamy Etykiety apeluje: nie tylko w prima aprilis nie daj się nabrać! Portal zebrał najgorsze chwyty marketingowe na jednym opakowaniu
Jak wygląda przebieg i leczenie po operacji plastycznej?
Operacje plastyczne. Jak wygląda przebieg i leczenie po operacji plastycznej?
MCHC w morfologii - co oznacza obniżone lub podwyższone?
MCHC w morfologii – co oznacza obniżone lub podwyższone?
Kobieta stoi przy oknie, na ramionach ma nałożoną kurtkę jeansową
Furagina i witamina C na zapalenie dróg moczowych to dobre połączenie? Wyjaśnia farmaceutka

Niepełnosprawność intelektualna, inaczej upośledzenie umysłowe, to zaburzenie rozwojowe związane z obniżeniem niektórych funkcji intelektualnych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Niepełnosprawność intelektualna może być związana z wieloma chorobami, zarówno genetycznymi, neurologicznymi jak i metabolicznymi. Często jej przyczyny powstają już w okresie płodowym człowieka lub są następstwem poważnych urazów fizycznych.

Niepełnosprawność intelektualna – stopnie

Obecnie wyróżnia się cztery rodzaje niepełnosprawności intelektualnej:

  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim – ten rodzaj niepełnosprawności dotyczy osób z IQ 50–69. Ludzie ze stwierdzoną niepełnosprawnością umysłową w stopniu lekkim posługują się mową w stopniu niezbędnym do podtrzymania rozmów i zaspokajania podstawowych potrzeb. Lekka niepełnosprawność intelektualna pozwala na podjęcie pracy oraz wykonywanie zwykłych domowych czynności. Jednakże mogą występować pewne trudności w nauce (zarówno w czytaniu jak i pisaniu). Osoba taka ma mniejszą podzielność uwagi, mniej zasobne słownictwo, a także zaburzenia motoryki.
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanymumiarkowany stopień niepełnosprawności umysłowej występuje u osób dorosłych, których ogólny poziom rozwoju porównywalny jest do rozwoju 8-letniego dziecka. IQ mieści się w zakresie 35–49. U takich ludzi częściej występują choroby somatyczne, a także wady narządów. Mimo, że osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności potrafią pod nadzorem wykonywać pewne nieskomplikowane czynności, mają duży problem z nauką pisania, czytania oraz posługiwania się mową czy też rozumieniem wypowiedzi innych osób.
Cukier / PSX, Unsplash
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu znacznym znaczny stopień niepełnosprawności umysłowej dotyka osoby, których IQ wynosi 20–34. Poziom rozwoju umysłowego osoby dorosłej porównuje się do 6-letniego dziecka. Osoba taka jest w stanie posługiwać się prostą mową (do kilku zdań), często cierpi na choroby somatyczne i posiada duże wady wzroku. Co więcej, potrafi rozróżniać podstawowe cechy fizyczne, ich kształty oraz samodzielnie korzysta z toalety. Musi jednak znajdować się pod stałą opieką.
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu głębokimgłęboki stopień niepełnosprawności umysłowej to najpoważniejsze zaburzenie umysłowe, które dotyka osoby z IQ poniżej 20 punktów. Dorosłe osoby posiadają rozwój intelektualny i społeczny zbliżony do 3-letniego dziecka. Bardzo często zdarza się, że cierpią na porażenia kończyn, mają wady wzroku i słuchu. Osoby takie poruszają się w stopniu ograniczonym (lub w ogóle się nie poruszają), mają bardzo ograniczony zasób słownictwa i nie są w stanie płynnie posługiwać się mową. Na ogół mają poważne wady neurologiczne.

Zobacz także

Niepełnosprawność intelektualna – przyczyny

Przyczyny upośledzenia umysłowego mogą mieć dwa źródła: pierwotne oraz wtórne. Te pierwsze związane są z mutacjami genetycznymi mającymi miejsce już w okresie płodowym. Do najczęstszych zalicza się aberracje chromosomowe, czyli zmiany w strukturze lub liczbie chromosomów – np. trisomia 21 chromosomu nazywana częściej zespołem Downa. Inne z nich to m.in. zaburzenia metabolizmu o podłożu genetycznym np. fenyloketonuria. Wtórne przyczyny rozwoju niepełnosprawności intelektualnej związane są najczęściej z uszkodzeniami kory mózgowej w okresie dziecięcym (chociaż zdarzają się one także w okresie płodowym). Jakie mogą być czynniki zwiększające ryzyko niepełnosprawności intelektualnej u dziecka? Przede wszystkim zażywanie niedozwolonych i silnych leków przez kobietę ciężarną – nasennych z grupy benzodiazepin i psychotropów. Prawdopodobieństwo rośnie także przy zakażeniu wirusem odry, różyczki, ospy wietrznej czy świnki u kobiety w ciąży. Zarówno skrajne niedożywienie ciężarnej, jak i doświadczenie traumatycznych wydarzeń w ciąży (śmierci bliskiej osoby, utraty dachu nad głową, rozwodu) również nie pozostają bez wpływu na rozwój intelektualny dziecka. Bezpośrednie narażenie płodu na działanie promieniowania radiacyjnego, uszkodzenia mechaniczne czy działanie toksycznych lub trujących czynników chemicznych może uszkadzać płód. Na możliwość niepełnosprawnego rozwoju małego dziecka mają wpływ także infekcje przebyte w pierwszych miesiącach życia, chociażby zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Komender J., Upośledzenie umysłowe – niepełnosprawność umysłowa, [w:] Bilikiewicz A. (red.), Psychiatria. T. II Psychiatria kliniczna, Wrocław, Urban&Partner, 2002, s. 617–644.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Mężczyzna na wózku

Czy osoba na wózku może uprawiać seks i czerpać z niego przyjemność? Odpowiada Łukasz Wala z kanału „Keep Wheel”

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Jak rozpoznać zawał i pomóc osobie, która go przechodzi? Poznaj porady ratownika medycznego!

rozciągająca się kobieta

O czym może świadczyć ból żeber? Jak wyglądają objawy? Jak złagodzić ból?

Seks niepełnosprawnych

„Dla niepełnosprawnych seks jest dokładnie tak samo ważny, jak dla pełnosprawnych, ale przez to, że społeczeństwo pomija ich potrzeby, oni sami zaczynają je wypierać” – mówi Monika Rozmysłowicz, trener psycho-fizjo-seksualny

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

omdlenie

Czym jest utrata przytomności? Udzielanie pierwszej pomocy przy omdleniu

zgaga

Przyczyny zgagi – co może powodować dyskomfort i palenie za mostkiem?

naukowiec

Objawy salmonelli – jak je szybko rozpoznać?

kobieta w ciąży

Wzdęcia w ciąży – jak sobie z nimi radzić?

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

badania wysokościowe

Badania wysokościowe – na czym polegają? Jak się do nich przygotować?

USG ginekologiczne - na czym polega, jak się do niego przygotować?

USG ginekologiczne – na czym polega, jak się do niego przygotować?

Tomografia komputerowa - cena, jak się przygotować do badania?

Tomografia komputerowa – cena, jak się przygotować do badania?

Obdukcja — czym jest potwierdzenie doznania obrażeń, co daje i jak je wykonać?

Obdukcja – czym jest? Jaki lekarz ją wykonuje?

Stopnie niepełnosprawności - ich rodzaje i wyjaśnienie

Stopnie niepełnosprawności – rodzaje i objaśnienie

Otolaryngologia — jakimi chorobami się zajmuje?

Otolaryngologia – jakimi chorobami się zajmuje ta dziedzina?

alkohol

Na czym polega detoks alkoholowy? Gdzie poddać się oczyszczeniu organizmu z toksyn?

Na czym polega balneologia?

Na czym polega balneologia?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta wycierająca nos

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości

Produkty zawierające witaminę A

Witamina A – właściwości, występowanie i suplementacja. Za co odpowiada w organizmie?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.