Przejdź do treści

Niepełnosprawność intelektualna – jakie są jej przyczyny i stopnie?

azjatka ze znakiem
Fot. oka/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Psycholożka o pułapkach leczenia niepłodności
„Nie kupię nowej sukienki, bo za chwilę będę w ciąży”. Psycholożka Anna Wietrzykowska o pułapkach niepłodności
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w... nosie!
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w… nosie! Nowe ustalenia włoskich naukowców
„Nie jestem nikomu winna wyglądu” – mówi Maja Staśko, wyjaśniając zjawisko przemocy psychicznej w sieci
Zdjęcie rentgenowskie mózgu
Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Niepełnosprawność intelektualna, inaczej upośledzenie umysłowe, to zaburzenie rozwojowe związane z obniżeniem niektórych funkcji intelektualnych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Niepełnosprawność intelektualna może być związana z wieloma chorobami, zarówno genetycznymi, neurologicznymi jak i metabolicznymi. Często jej przyczyny powstają już w okresie płodowym człowieka lub są następstwem poważnych urazów fizycznych.

Niepełnosprawność intelektualna – stopnie

Obecnie wyróżnia się cztery rodzaje niepełnosprawności intelektualnej:

  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim – ten rodzaj niepełnosprawności dotyczy osób z IQ 50–69. Ludzie ze stwierdzoną niepełnosprawnością umysłową w stopniu lekkim posługują się mową w stopniu niezbędnym do podtrzymania rozmów i zaspokajania podstawowych potrzeb. Lekka niepełnosprawność intelektualna pozwala na podjęcie pracy oraz wykonywanie zwykłych domowych czynności. Jednakże mogą występować pewne trudności w nauce (zarówno w czytaniu jak i pisaniu). Osoba taka ma mniejszą podzielność uwagi, mniej zasobne słownictwo, a także zaburzenia motoryki.
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanymumiarkowany stopień niepełnosprawności umysłowej występuje u osób dorosłych, których ogólny poziom rozwoju porównywalny jest do rozwoju 8-letniego dziecka. IQ mieści się w zakresie 35–49. U takich ludzi częściej występują choroby somatyczne, a także wady narządów. Mimo, że osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności potrafią pod nadzorem wykonywać pewne nieskomplikowane czynności, mają duży problem z nauką pisania, czytania oraz posługiwania się mową czy też rozumieniem wypowiedzi innych osób.
Cukier / PSX, Unsplash
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu znacznym znaczny stopień niepełnosprawności umysłowej dotyka osoby, których IQ wynosi 20–34. Poziom rozwoju umysłowego osoby dorosłej porównuje się do 6-letniego dziecka. Osoba taka jest w stanie posługiwać się prostą mową (do kilku zdań), często cierpi na choroby somatyczne i posiada duże wady wzroku. Co więcej, potrafi rozróżniać podstawowe cechy fizyczne, ich kształty oraz samodzielnie korzysta z toalety. Musi jednak znajdować się pod stałą opieką.
  • niepełnosprawność intelektualna w stopniu głębokimgłęboki stopień niepełnosprawności umysłowej to najpoważniejsze zaburzenie umysłowe, które dotyka osoby z IQ poniżej 20 punktów. Dorosłe osoby posiadają rozwój intelektualny i społeczny zbliżony do 3-letniego dziecka. Bardzo często zdarza się, że cierpią na porażenia kończyn, mają wady wzroku i słuchu. Osoby takie poruszają się w stopniu ograniczonym (lub w ogóle się nie poruszają), mają bardzo ograniczony zasób słownictwa i nie są w stanie płynnie posługiwać się mową. Na ogół mają poważne wady neurologiczne.

Zobacz także

Niepełnosprawność intelektualna – przyczyny

Przyczyny upośledzenia umysłowego mogą mieć dwa źródła: pierwotne oraz wtórne. Te pierwsze związane są z mutacjami genetycznymi mającymi miejsce już w okresie płodowym. Do najczęstszych zalicza się aberracje chromosomowe, czyli zmiany w strukturze lub liczbie chromosomów – np. trisomia 21 chromosomu nazywana częściej zespołem Downa. Inne z nich to m.in. zaburzenia metabolizmu o podłożu genetycznym np. fenyloketonuria. Wtórne przyczyny rozwoju niepełnosprawności intelektualnej związane są najczęściej z uszkodzeniami kory mózgowej w okresie dziecięcym (chociaż zdarzają się one także w okresie płodowym). Jakie mogą być czynniki zwiększające ryzyko niepełnosprawności intelektualnej u dziecka? Przede wszystkim zażywanie niedozwolonych i silnych leków przez kobietę ciężarną – nasennych z grupy benzodiazepin i psychotropów. Prawdopodobieństwo rośnie także przy zakażeniu wirusem odry, różyczki, ospy wietrznej czy świnki u kobiety w ciąży. Zarówno skrajne niedożywienie ciężarnej, jak i doświadczenie traumatycznych wydarzeń w ciąży (śmierci bliskiej osoby, utraty dachu nad głową, rozwodu) również nie pozostają bez wpływu na rozwój intelektualny dziecka. Bezpośrednie narażenie płodu na działanie promieniowania radiacyjnego, uszkodzenia mechaniczne czy działanie toksycznych lub trujących czynników chemicznych może uszkadzać płód. Na możliwość niepełnosprawnego rozwoju małego dziecka mają wpływ także infekcje przebyte w pierwszych miesiącach życia, chociażby zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Komender J., Upośledzenie umysłowe – niepełnosprawność umysłowa, [w:] Bilikiewicz A. (red.), Psychiatria. T. II Psychiatria kliniczna, Wrocław, Urban&Partner, 2002, s. 617–644.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia. Przyczyny, objawy i leczenie

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – komfort w chorobie w starszym wieku. Na czym polega? Czy możemy się tego nauczyć?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku