Przejdź do treści

Pektyny w diecie i medycynie

Pektyny w diecie i medycynie
Pektyny w diecie i medycynie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak dbać o zęby z próchnicą?
Jak dbać o zęby z próchnicą? Wyjaśnia dentysta Tomasz Kupryś
Kobieta trzyma niemowlaka
Dlaczego dziecko chce być przy piersi mamy? Nie zawsze chodzi o głód
Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?
Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?
kobiety w łóżku
„Szantażowanie seksem wciąż cieszy się popularnością” – twierdzi psycholożka
Dziecko w szkole
Koronawirus w Polsce a nauka zdalna. MEN: dzieci nie wrócą do szkół do końca roku szkolnego

Pektyny to naturalnie występujące wielocukry pozyskiwane głównie z owoców cytrusowych. Dzięki właściwościom żelującym i zagęszczającym  są chętnie wykorzystywane przez przemysł spożywczy do produkcji m.in przetworów owocowych. Z medycznego punktu widzenia  regulują poziom cholesterolu, wspomagają odchudzanie, działają przeciwnowotworowo –  a to tylko jedne z wielu ich właściwości prozdrowotnych. 

Co to są pektyny? 

Najprościej mówiąc, pektyny są jednym ze składników błonnika pokarmowego, a dokładniej jego frakcji rozpuszczalnej w wodzie. Z chemicznego puntu widzenia należą do oligo i polisacharydów (wielocukrów). Zbudowane są z sacharydów takich jak: ramnoza, arabinoza, galaktoza, ksyloza i fukoza oraz kwasu d-galakturonowego. 

Po raz pierwszy wykryte zostały w roku 1790 w owocach tamaryndowca – egzotycznej rośliny pochodzącej z Afryki. Wyizolowano je dopiero 35 lat później, tym razem z jabłka. Wtedy też opisano ich właściwości oraz nadano związaną z nimi nazwę “pektos”, z greckiego oznaczającą krzepnąć, twardnieć. 

Kobieta / unsplash

Pektyny – gdzie ich szukać?

Pektyny występują w ścianach komórkowych owoców i warzyw. Można je znaleźć we wszystkich roślinach, ale najwyższa zawartość pektyn występuje w skórkach owoców cytrusowych: cytrynach, grejpfrutach, pomarańczach, limonkach. 

Inne źródła pektyn to m.in buraki cukrowe, główki nasion słonecznika bez pestek, fasola, morele, banany, jeżyny czy jabłka. 

Suszona pulpa jabłkowa zawiera zazwyczaj 15–20% pektyn, a suszona skórka cytrusów od 30 do 35%. Owoce takie jak pigwa, śliwki i agrest zawierają znacznie więcej pektyn w porównaniu do owoców miękkich, takich jak wiśnie, winogrona i truskawki, w których znajdziemy zaledwie 0,5- 1% pektyn.  

Miska z aronią

Pektyny – zastosowanie w diecie 

Pektyna (E 440i) i amidowana pektyna (E 440ii) są dopuszczone w Unii Europejskiej jako bezpieczne dodatki do żywności.  W przemyśle spożywczym pektyny pełnią funkcje: 

  • Żelujące i zagęszczające napoje owocowe i mleczne, dżemy, galaretki, marmolady, koncentraty i serki twarogowe. 
  • Emulgujące napoje z mleka acidofilnego, margaryny, majonezy i sosy sałatkowe. 
  • Stabilizujące soki, nektary i napoje. 

Stosuje się je do produkcji wyrobów cukierniczych, przetworów owocowych i warzywnych oraz żywności dietetycznejobniżonej zawartości tłuszczu i cholesterolu. 

jedzenie na talerzu w kształcie serca

Pektyny w domowym użytku 

Pektyny można kupić w supermarketach (zazwyczaj na półkach z dodatkami do pieczenia i żywnością bio), sklepach ze zdrową żywnością i sklepach internetowych. Mają postać białego, beżowego lub jasnobrązowego proszku. Są bezzapachowe i lekko słodkie w smaku.  

 Na opakowaniu znajdziemy informację z jakich roślin zostały wyekstrahowane.  Zazwyczaj są to jabłka i cytrusy.  Pektynę można stosować m.in. do zagęszczania przetworów owocowych, np. dżemów. W tym celu odpowiednią ilość proszku, zgodną z zaleceniami producenta miesza się z cukrem i dodaje do gotujących się owoców. 

Tańszą alternatywą będzie zrobienie domowej pektyny z jabłek. Jej wykonanie jest banalnie proste.  

Zgodnie z przepisem, jabłka należy dokładnie umyć a następnie pokroić wraz z pestkami i skórką w kostkę. Następnie wrzucić do garnka, zalać wodą i gotować przez 2 godziny, od czasu do czasu mieszając roztwór. Po upływie czasu pektynę trzeba przecedzić przez gazę, odcisnąć i przełożyć do słoika. Tak pozyskana pektyna powinna być zużyta w ciągu tygodnia.

Skończyłaś 30 lat? Sprawdź, jakie badania powinnaś robić

Zastosowanie pektyn w medycynie 

Pektyny nie są rozkładane w przewodzie pokarmowym ani trawione przez enzymy trawienne, a mimo to ich obecność jest niezbędna w zrównoważonej diecie. Z medycznego punktu widzenia pektyny: 

  • Wpływają korzystnie na gospodarkę węglowodanową

Pektyny wykazują działanie obniżające biodostępność glukozy oraz stężenie insuliny we krwi. Dzięki temu mogą przeciwdziałać insulinooporności oraz cukrzycy typu 2.

  • Zmniejszają przyswajanie cholesterolu i lipidów.

Wiążąc się z cholesterolem w przewodzie pokarmowym, pektyny zapobiegają jego wchłanianiu. W badaniu z udziałem 57 osób dorosłych, wśród ochotników, którzy otrzymywali 15  gram pektyny dziennie, zaobserwowano obniżenie zawartości cholesterolu LDL o 7 %. Poprawiając profil lipidowy, pektyny obniżają ryzyko wystąpienia chorób serca.

  •  Zmniejszają ryzyko nowotworu jelita grubego

Wykazano, iż pektyny powodują apoptozę komórek rakowych jelita grubego, a także potencjalne działanie bójcze w przypadku komórek nowotworowych piersi, wątroby, żołądka i płuc.

  • Pomagają w utrzymaniu prawidłowej masy ciała

Spożycie błonnika zmniejsza ryzyko nadwagi i otyłości.  Produkty bogate w pektyny zwiększają poziom sytości, dzięki czemu sprzyjają odchudzaniu.

  • Wspomagają trawienie

Rozpuszczalne włókna do których należą pektyny, zmiękczają stolec i przyspieszają czas przejścia treści pokarmowej przez przewód pokarmowy, zapobiegając zaparciom. Pektyny  są również prebiotykiem – źródłem pożywienia dla zdrowych bakterii żyjących w jelitach. W czterotygodniowym badaniu z udziałem 80 osób z zaparciami zaobserwowano, iż spożywanie  24 gram pektyn  dziennie znacząco zwiększało populacje zdrowych bakterii w jelitach i redukowało zaparcia.

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

Bibliografia:

[1] V. Nayak, B. Chogtu i wsp., “Pectin from fruit peels and it’s uses as pharmaceutical and food grade: a descriptive review. ”European Journal of Biomedical and Pharmaceutical science, 2014.

[2] Pranati Srivastava and Rishabha Malviya, “Sources of pectin, extraction and its applications in pharmaceutical industry – An overview,” Indian Journal of Natural Products and Resources, 2011.

[3] E. A. M. S. Almeida et al., “Synthesis and characterization of pectin derivative with antitumor property against Caco-2 colon cancer cells,” Carbohydr. Polym., vol. 115, pp. 139–145, Jan. 2015.

[4] Waszkiewicz-Robak “Pektyny i ich zastosowanie w przemyśle spożywczym,” Katedra Żywności Funkcjonalnej i Towaroznawstwa, pp. 25–27.

[5] Pińkowska H i in., Pektyny – występowanie, budowa chemiczna i właściwości, Wiadomości Chemiczne, 68, 683-700, 2014.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

Wskaźnik BMR. Oblicz swoje dzienne zapotrzebowanie energetyczne

Wskaźnik BMR. Oblicz swoje dzienne zapotrzebowanie energetyczne

Łuszczyca – 10 produktów, które warto jeść, gdy na nią chorujesz

Łuszczyca – 10 produktów, które warto jeść, gdy na nią chorujesz

Ziemniaki w diecie / rawpixel

Czy ziemniaki rzeczywiście tuczą? Trener personalny wyjaśnia to na dobrym przykładzie

Dieta na trądzik / pexels

Czym powodowane są problemy z trądzikiem? Dietetyczka Paulina Ihnatowicz ma dla nas odpowiedź

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

3 jogurty naturalne i wiśnie. Wszystko położone na obrusie

Chcesz być zdrowa i mieć piękną skórę? Jedz codziennie te produkty!

Dieta na piękne włosy

Dieta na piękne włosy. Są tkanką martwą, dlatego by były w dobrej kondycji, trzeba wzmacniać je od środka

Pełne ziarno – wybierz najlepsze metodą 10:1

Pełne ziarno – wybierz najlepsze metodą 10:1. Na czym polega ta technika?

Dieta w czasie kwarantanny - jak wzmocnić organizm i nie przytyć?

Dieta w czasie kwarantanny – jak wzmocnić organizm i nie przytyć?

Sól – szczypta nie zaszkodzi

Sól – szczypta nie zaszkodzi

Dodawanie soli do potraw / istock

Polacy spożywają prawie trzykrotnie za dużo soli. Mamy jednak dobrą wiadomość: szybko możemy się od niej odzwyczaić

Zakupy podczas pandemii / rawpixel

Kuchnia w dobie kwarantanny. Dlaczego Polacy kupują makaron i ser żółty?

Po co nam węglowodany? Specjaliści wyjaśniają

Po co nam węglowodany? Specjaliści wyjaśniają

Dieta bananowa - zasady i efekty

Dieta bananowa – zasady i efekty

Dieta FODMAP - na czym polega, produkty, tabela, przepisy

Dieta FODMAP – na czym polega? Czy każdy może skorzystać?

Czy alkohol tuczy?

Czy alkohol tuczy? Zbyt częste spożywanie alkoholu pogarsza wydolność, ale co ze spalaniem tkanki tłuszczowej?

Białko źródłem zdrowia? Nie zawsze! Tak samo jak w przypadku tłuszczów, są dobre i złe źródła białka

Białko źródłem zdrowia? Nie zawsze! Tak samo jak w przypadku tłuszczów, są dobre i złe źródła białka

Cholesterol w diecie / istock

Po co nam cholesterol? Dietetyczka Zofia Suszka wyjaśnia, czy jest on nam potrzebny do życia

Kwercetyna - ważny składnik diety

Kwercetyna – ważny składnik diety

Wielkanoc w wersji fit. Podpowiadamy, jak nie stracić zdrowych nawyków w święta

Wielkanoc w wersji fit. Podpowiadamy, jak nie stracić zdrowych nawyków w święta

Dieta ketogeniczna

Dieta ketogeniczna. Jakie są zasady? Czy każdy może stosować dietę ketogeniczną?

Drożdże - czym je zastąpić? / istock

Drożdże to towar deficytowy w czasach pandemii. Dietetyczka wyjaśnia, czy możemy je czymś zastąpić

Przełam się

Nie daj się i przełam się! Co zrobić, kiedy nie widać efektów ćwiczeń i diety?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?