Przejdź do treści

„Przemoc psychiczna nie wymaga siły czy przewagi fizycznej. Wystarczy, że jest się wystarczająco inteligentnym i wie się, jak sprawić ból” – mówi Renata Durda, kierowniczka Pogotowia „Niebieska Linia”

Przemoc psychiczna nie wymaga siły czy przewagi fizycznej. Wystarczy, że jest się wystarczająco inteligentnym i wie się, jak sprawić ból
Przemoc psychiczna nie wymaga siły czy przewagi fizycznej. Wystarczy, że jest się wystarczająco inteligentnym i wie się, jak sprawić ból
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Mamy przepis na pączki nietłuściochy!
Tłusty czwartek. Mamy przepis na pączki nietłuściochy!
Kobieta z telefonem, przy komputerze
Przeglądarka skierowań. Co to jest i jak z niej skorzystać?
Adele / gettyimages
Dieta Adele. Adele schudła kilkadziesiąt kilogramów dzięki specjalnej diecie. Chodzi o dietę sirtfood. Jakie są jej zasady?
IKEA Kraków wprowadziła wtorki przyjazne sensorycznie dla osób ze spektrum autyzmu
Magdalena Jarzynka-Jendrzejewska / Dietosfera
Magdalena Jarzynka-Jendrzejewska i Ewa Sypnik-Pogorzelska: Zbilansowana dieta wegańska wcale nie musi być jednostajna. Kluczem jest sezonowość!

– Raniąca krytyka pojawia się zwykle w związku, gdy potrzeby drugiej osoby nie są zaspokajane, zauważane, albo są wręcz lekceważone. Wtedy pojawia się przemoc psychiczna, która staje się zastępczym narzędziem do wyrażania potrzeb – mówi Renata Durda, kierowniczka Pogotowia „Niebieska Linia”. Jak rozpoznać przemoc psychiczną? Jak się przed nią bronić?

Nina Harbuz: Po czym poznałaby pani, że doświadcza przemocy psychicznej?

Renata Durda, kierowniczka Niebieskiej Linii: Po dyskomforcie psychicznym. Kiedy doświadczamy przemocy psychicznej, czujemy się źle w obecności drugiego człowieka. Ranią nas jego lub jej słowa, a zachowanie sprawia, że czujemy się ograniczani, zalęknieni, zmanipulowani. Komunikaty, które słyszymy bądź odbieramy, nie są jednak wprost i jednoznaczne. Nie chodzi więc o to, że ktoś mnie zwyzywa, obrazi czy zarzuci bezpodstawne kłamstwo.

Ta subiektywność odczuć sprawia, że osoba stosująca przemoc psychiczną może powiedzieć, że jest pani przewrażliwiona, przesadza i tylko pani tak reaguje.

I wielu sprawców tak właśnie odpowiada, ucinając temat. Wyobraźmy sobie sytuację, że na początku związku mężczyzna mówi do kobiety, że ta jego „niunia jest taka głupiutka”, że ten jego „kochany misiaczek to zupełnie nie rozumie na czym polegają nowe technologie”. Po wielu latach bycia razem powie jej wprost, że jest idiotką o ptasim móżdżku, która nigdy nie była w stanie pojąć jak działa komórka. W obu sytuacjach komunikował dokładnie to samo, choć w pierwszej wypowiedzi dobór słów był znacznie bardziej subtelny. Mimo to, wiele kobiet zgłasza, że już wtedy czuły się źle, ale gdy próbowały zwrócić partnerowi uwagę, słyszały, że przecież nic wielkiego się nie wydarzyło. Nie chciał ich obrazić, a jedynie stwierdził fakt. Poza tym, są kochane takie, jakie są. Łatwo takie tłumaczenie przyjąć za dobrą monetę.

Renata Durda
Są ludzie, którzy są jak drwal i rąbią ciosy siekierą, a są tacy, którzy precyzyjnie wypalą nam dziurę laserem. Jedno i drugie jest tak samo bolesne dla kogoś, kto tego doświadcza. Inteligencja, rozumiana jako wykształcenie, szeroki zasób słów, rozumienie psychiki drugiego człowieka, pozwoli w subtelny sposób wymierzać cios

I zostawić sytuację bez zmian, na kolejne lata.

Osoby, które doświadczają przemocy psychicznej i decydują się na kontakt z Niebieską Linią bardzo często mówią, że same nie wiedzą, czym jest to, czego doświadczają. Są pomieszane i nierzadko twierdzą, że nie mają pewności, czy wszystko jest z nimi w porządku, czy dobrze rozumieją sytuację, w której się znajdują. Zastanawiają się, czy przypadkiem się nie mylą. Najczęściej są to kobiety, choć zdarzają się też mężczyźni, bo przecież przemoc psychiczna nie wymaga siły czy przewagi fizycznej. Wystarczy, że jest się wystarczająco inteligentnym i wie się, jak sprawić ból.

Joanna Stojer-Polańska

I z jakim pytaniem zgłaszają się osoby do Niebieskiej Linii?

Potrzebują upewnić się u drugiego człowieka, czy to co czują, jest prawdziwe. Od razu też dodam, że nikt z zewnątrz nie może nam tego powiedzieć. Sami musimy sobie odpowiedzieć na to pytanie, ale najczęściej to, co czujemy jest prawdziwe i ciało jest dobrym drogowskazem. O ile umysł można oszukać, o tyle ciała już nie. To w nim odkłada się stres, napięcie, traumy, emocje. Najlepiej czujemy to gdy zaczynają się objawy somatyzacji. To znak, że doświadczamy jakiegoś rodzaju krzywdy czy trudnego doświadczenia. Nasze ciało zawsze zna prawdziwą odpowiedź, więc jeśli ludzie mówią, że źle się czują po czyichś słowach czy zachowaniu, to tak właśnie jest. Trudność polega na tym, że nasz próg tolerancji na krytykę jest różny, więc zdarza się, że nawet jeśli ktoś traktowany jest w sposób obraźliwy czy poniżający, może nie uznać tego za przekroczenie granicy.

Bo pochodzi ze środowiska, w którym wzajemne obrażanie było na porządku dziennym.

Tak i nawet gdy usłyszy wulgarne wyzwisko pod swoim adresem, to nie odbiera tego jako czegoś szczególnie trudnego czy przykrego. Dlatego tzw. obiektywne miary nie są użyteczne. Należy zaufać osobistym odczuciom.

Renata Durda, kierowniczka Niebieskiej Linii. Zdj: archiwum prywatne

Kiedy pojawia się przemoc psychiczna?

Raniąca krytyka pojawia się zwykle w związku, gdy potrzeby drugiej osoby nie są zaspokajane, zauważane, albo są wręcz lekceważone. Wtedy pojawia się przemoc psychiczna, która staje się zastępczym narzędziem do wyrażania potrzeb. Zamiast wprost wyrazić żal i powiedzieć, że chciałoby się być bardziej zauważanym, docenianym, że potrzebuje się towarzyszenia w trudnych sytuacjach, padają oskarżenia, a druga strona obwiniana jest o to, że jest zimna, nieczuła, że nigdy nie powie nic dobrego, nic jej nie pasuje, w przeciwieństwie do tych wszystkich innych, którzy doceniają starania i nie szczędzą pochwał.

dziecko

Jak zatrzymać przemoc psychiczną?

Jedyna droga to powiedzieć, że źle się czujemy z oskarżeniami czy ocenami, że nas to zasmuca, że czujemy się atakowani. Zacząć o tym rozmawiać. Wiele osób mówi: przestań tak się do mnie odzywać, nie obrażaj mnie. To nie działa, bo znów mówimy o drugim człowieku, oceniamy jego czy jej zachowanie. Poza tym, ktoś może zaprzeczyć, że wcale tego nie robi. Jedynym sposobem na porozumienie się jest powiedzenie, jak ja się czuję. Czyli: „kiedy mówisz, że jestem głupia, to moje poczucie wartości maleje, nie mam ochoty z tobą rozmawiać, zamykam się w sobie…”. Zdaję sobie sprawę, że dla wielu ludzi jest to trudne, bo jesteśmy przyzwyczajeni, żeby krytykować, pouczać, jak ktoś powinien się zachowywać i czego nie powinien robić. Żeby się dogadać, trzeba zagłębić się w sobie i powiedzieć o swoich odczuciach, zamiast oceniać tego drugiego. Bo z uczuciami nie bardzo da się dyskutować. Kobiety często mówią, że zwracają uwagę partnerowi, żeby ich nie obrażał, a w odpowiedzi słyszą, że on wcale tego nie robi. I zaczyna się awantura, bo jedna osoba mówi, że ktoś coś robi, a druga temu zaprzecza. I w ten sposób można się przerzucać argumentami „bo ty” do końca świata. Jeżeli zaczynam mówić o tym, jak ja się czuję, to ta druga strona już nie ma pola do dyskusji, bo przecież nie wie, co przeżywam.

Renata Durda
Osoby, które doświadczają przemocy psychicznej i decydują się na kontakt z Niebieską Linią bardzo często mówią, że same nie wiedzą, czym jest to, czego doświadczają. Są pomieszane i nierzadko twierdzą, że nie mają pewności, czy wszystko jest z nimi w porządku, czy dobrze rozumieją sytuację, w której się znajdują

Chyba, że powie: jak zwykle przesadzasz.

I to się często zdarza, bo przyjęcie, że druga osoba czuje się źle i prawdopodobnie ma to związek z tym, co ja robię, jest trudne. Nagle trzeba uznać swoją sprawczość, niekoniecznie w pozytywnym kontekście. Padają więc kontrargumenty, że inni by się tak nie czuli, a poza tym, to był żart.

Unsplash

A nam brak poczucia humoru.

Brak nam poczucia humoru i powinniśmy się leczyć, bo sposób w jaki reagujemy nie jest normalny. Inteligencja sprawców przemocy, w tym inteligencja emocjonalna, pozwala im doskonale czuć drugą osobę i manipulować nią, grać na jej uczuciach. Powiem obrazowo, są ludzie, którzy są jak drwal i rąbią ciosy siekierą, a są tacy, którzy precyzyjnie wypalą nam dziurę laserem. Jedno i drugie jest tak samo bolesne dla kogoś, kto tego doświadcza. Inteligencja, rozumiana jako wykształcenie, szeroki zasób słów, rozumienie psychiki drugiego człowieka, pozwoli w subtelny sposób wymierzać ciosy. Na początku pojawiają się sygnały, które wydają się w porządku, nie ma się do czego przyczepić. Dopiero z czasem stają się dotkliwe. Osoby, które przychodzą do Niebieskiej Linii opowiadają także o sytuacjach czytelnych wyłącznie dla danej pary, zupełnie niezauważalnych dla ludzi postronnych. Chodzi na przykład o zdradzanie powierzonych sekretów, rodzinnych tajemnic czy intymnych zwierzeń. To nawet nie musi być opowiadanie wprost o partnerce, czy parterze. Wystarczy, że o jej czy jego historiach opowiada się publicznie jak o zdarzeniach pozornie z życia innej osoby. Wprowadzana jest atmosfera zagrożenia, braku poczucia bezpieczeństwa. Kobiety często wyrażają żal, że zaufały i powiedziały o najintymniejszych historiach z życia własnego czy bliskiej rodziny. Z drugiej strony, cóż to za związek, w którym przez cały czas musimy trzymać w zamkniętym kuferku różne swoje tajemnice i nie możemy ich ujawnić. Musimy stać na ich straży, żeby nie wypłynęły, żeby nasz partner się o nich nie dowiedział, bo nie można mu zaufać. To pochłania mnóstwo energii.

Jak polskie prawo zabezpiecza osoby doświadczające przemocy psychicznej?

Nie mamy w polskim prawodawstwie przepisów, które wprost mówią o przemocy psychicznej. Pojawia się ona w artykule 207 Kodeksu Karnego, który mówi o znęcaniu się fizycznym i psychicznym nad osobami najbliższymi, czyli członkami rodziny. Przepis zakłada, że znęcanie się trwało przez jakiś czas,  np. od czerwca do grudnia, czyli nie było to zdarzenie jednorazowe. Polskie prawo mówi też o przestępstwach, które wiążą się z naruszaniem godności, obrażaniem, naruszaniem czci, pomawianiem itd. Tu, dla odmiany, trzeba udowodnić, że osoba rzeczywiście miała taki zamiar, czyli że powiedziała coś z intencjonalnym zamiarem znieważenia, obrażenia, naruszenia godności osobistej. O przemocy psychicznej mówią też przepisy prawa dotyczące stalkingu, czyli  sytuacji, w których ktoś nas nęka poprzez niepożądane przez nas zachowania. Na samym początku, pozornie, nie mają one nic wspólnego z przemocą psychiczną. Są wręcz rodzajem adoracji. Kobiety opowiadają, że najpierw mężczyzna wysyłał im co rano smsa, że je kocha i życzy im miłego dnia. Po jakimś czasie smsy przychodzą już nie tylko na początku dnia, ale też o godzinie 10, 11, 12, 13,14, aż do wieczora. Z czasem ich częstotliwość wzrasta jeszcze bardziej i dochodzi do 200 czy nawet 300 smsów w ciągu doby. I choć w treści pojawiają się zapewnienia o miłości, tęsknocie, to dawno przestały sprawiać przyjemność adresatce. Wręcz zaczęły przeszkadzać w życiu.

Renata Durda
Raniąca krytyka pojawia się zwykle w związku, gdy potrzeby drugiej osoby nie są zaspokajane, zauważane, albo są wręcz lekceważone. Wtedy pojawia się przemoc psychiczna, która staje się zastępczym narzędziem do wyrażania potrzeb

Innym przykładem stalkingu może być sytuacja, która zaczęła się od propozycji podwiezienia z pracy do domu. Na początku było to przyjemne, wygodne, bo nie trzeba wracać samej do domu. Ale z czasem zaczyna wychodzić na jaw, że nie chodzi o to, żeby kobiecie było miło, tylko żeby ją kontrolować, czy przypadkiem w  drodze z pracy do domu z kimś się nie spotyka, nie rozmawia. To już nie jest objaw adoracji. W Polsce dyskusja o stalkingu zaczęła się od pewnej amerykańskiej historii o mężczyźnie, który codziennie rano przynosił kobiecie róże i zostawiał je na wycieraczce. Wszyscy, którzy zaczynają słuchać tej historii mówią: cudownie, codziennie rano miała na wycieraczce kwiaty! Tylko, że to były róże przyniesione z cmentarza, powyciągane z wiązanek i tak naprawdę nie były wyrazem miłości, a groźbą „jeżeli ze mną nie będziesz, to skończysz tam, skąd wziąłem te kwiaty”. Ten mężczyzna nie powiedział wprost: „zabiję cię”, co byłoby groźbą karalną. Pamiętajmy o tym, że inteligentni sprawcy są na tyle bystrzy, że nie będą zachowywać się w sposób łamiący prawo. Trudno jest się więc do czegoś przyczepić i nawet jeżeli składa się zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, to najczęściej organy ścigania nie znajdują wystarczających dowodów i znamion jego popełnienia. Dlatego, na początku naszej rozmowy, powiedziałam, że tym, co tak naprawdę jest najlepszą wskazówką, żeby rozpoznać, czy doświadcza się przemocy psychicznej, nie są zachowania sprawcy, tylko to, jak się czuje ofiara. Nasze własne uczucia to najlepszy barometr.

Renata Durda – kierowniczka Pogotowia „Niebieska Linia” Instytutu Psychologii Zdrowia PTP, www.niebieskalinia.pl, Poradnia Telefoniczna -22-668-70-00, czynna 7 dni w tygodniu w godz. 12.00-18.00.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Klaps dla dziecka / Marcos Paulo Prado / Unsplash

„Wiesz co tatuś musi teraz zrobić. Muszę dać ci klapsa…” Książka Tedda Trippa „Pasterz serca dziecka” promuje bicie dzieci (i niemowląt!) za karę

dziecko

Stop przemocy. Dlaczego społeczeństwo wciąż przyzwala na bicie dzieci

Joanna Stojer-Polańska

Dr Joanna Stojer-Polańska, kryminalistyczka: Ofiarę przemocy domowej słyszę tylko wtedy, kiedy zdecyduje się mówić. Obawiam się jednak, że sporo z nich milczy przez wiele lat

istockphoto.com

Siedzisz w tramwaju, obok nieznany mężczyzna zaczyna się masturbować. Czy wiesz, co robić?

Niestandardowe modelki na okładkach Glamour. Magazyn zmienia oblicze piękna kobiet!

Paulina Młynarska / fot. Tatiana Jachyra

„Wkurzyłam się maksymalnie. Na was kobiety. Na część z was…” – pisze Paulina Młynarska. Chodzi o dyskusję na temat nowej kampanii, która mówi m.in., że miejsce kobiety jest w kuchni

Przytulające się kobiety - Sisters in arms

Projekt Zuzy Krajewskiej dla Sisters of Europe Polska. Jej zdjęcia pokazują, jak kobiety potrafią się wspierać

Postaw na wykroki

Postaw na wykroki i popraw swoją siłę, stabilność, giętkość i równowagę

Borys Szyc / Facebook

„Jesteście państwo chorzy i to smutne. Ale to można leczyć. Trzeba tylko mieć odwagę dokonać zmiany…” Borys Szyc odważnie o swoim alkoholizmie

Oto Miss Niemiec 2020. Ma 35 lat, jest mamą i prowadzi sklep internetowy

Brzuszki szkodzą / unsplash

Robienie brzuszków szkodzi! Gosia Włodarczyk tłumaczy, dlaczego to najgorsza opcja na wzmocnienie mięśni brzucha

Unikasz small talku jak ognia? Sprawdź, dlaczego czasem warto wdać się w małe gadu-gadu

Zastanawiasz się, czy skorzystać z pomocy trenera personalnego? Oto 5 argumentów „za”

Kobieta biegnie

Biegowe fakty i mity. Dementujemy najpopularniejsze

Amy Schumer w czerwonej sukience pozuje na ściance

Amy Schumer już po kolejnym etapie zapłodnienia in vitro. „Dziękuję za wasze wsparcie, jest ogromnie pokrzepiające”

Trening na mięśnie brzucha, czyli jak wypracować płaski i silny brzuch?

Kortyzol – hormon zabójca, który niszczy ci życie. Co o nim wiemy?

Anna Lewandowska pokazała ćwiczenie dla kobiet w ciąży. O czym powinnaś pamiętać, jeśli chcesz trenować?

Czego kobiety nie tolerują na pierwszej randce? Znamy wyniki badań

Smutna nastolatka / istock

97 chłopców i dziewcząt poniżej 18. roku życia popełniło samobójstwo w 2018 roku. To tak jakby w ciągu roku zniknęły cztery 25-osobowe klasy w szkole

Smutna kobieta / istockphoto

Ważne telefony, maile i miejsca, gdzie osoby w kryzysie i ofiary przemocy mogą znaleźć pomoc. Internautka stworzyła listę, która przyda się każdej z nas

Ćwiczenia na siłowni / istock

Trening na siłowni może powodować wypadanie włosów? Co mówi trycholożka?

Joanna Jóźwik o akceptacji ciała

Joanna Jóźwik: często słyszę, że wyglądam jak facet, jestem mało kobieca

Monika Płatek

Monika Płatek: od wielu lat jestem stara i bardzo mi z tym dobrze

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

mózg

Chorzy ze stresu – co się dzieje z naszym organizmem w sytuacjach stresowych?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – jak interpretować wyniki?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

8 sposobów na podniesienie libido

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności