fobia

Fobia dotyczy około 10% społeczeństwa. Przyczyn lęku może być nieskończenie wiele, jednakże do najczęstszych zalicza się fobie społeczne, na punkcie określonego gatunku zwierząt oraz pokarmu. Fobie można jednak zwalczać za pomocą znanych metod psychologicznych lub na terapii u psychologa bądź psychiatry.

Fobia jest specyficznym rodzajem lęku przed innymi ludźmi, chorobami, przedmiotami lub sytuacjami. Zgodnie z klasyfikacją zaburzeń psychicznych fobie dzieli się na sytuacyjne oraz specyficzne. Fobii bardzo często towarzyszą objawy somatyczne, w tym przyspieszone bicie serca, nadmierna potliwość, drżenie rąk oraz głosu.

Podział i rodzaje fobii

Obecnie fobie dzieli się na dwie grupy. Jedne z nich są fobiami specyficznymi, w których przebiegu ujawnia się lęk przed m.in. zwierzętami, chorobami, czynnikami środowiskowymi (np. mysofobia, czyli lęk przed zabrudzeniami), zamkniętymi pomieszczeniami czy krwią. Fobie sytuacyjne związane są z pojawieniem się lęku w konkretnych sytuacjach. Najczęstsze tego rodzaju fobie to:

  • ksenofobia – lęk przed obcymi,
  • aerofobia – lęk przed powietrzem,
  • hemofobia – lęk przed krwią,
  • klaustrofobia – lęk przed zamkniętymi pomieszczeniami,
  • nyktofobia – lęk przed ciemnością.

Z kolei do najdziwniejszych fobii zalicza się androfobię (lęk przed mężczyznami), triskaidekafobię (lęk przed liczbą 13) oraz kaligynefobię (lęk przed kobietami).

Socjofobia

Fobia społeczna określana jako socjofobia bywa mylona z nieśmiałością, jednakże jest czymś znacznie większym i znacząco wpływa na kontakty międzyludzkie. U chorego obserwowane są ograniczenia życiowe i problemy z podjęciem pracy. Objawy fobii społecznej to przede wszystkim uporczywy lęk przed jakąkolwiek sytuacją, w której uczestniczyć będą inni ludzie. Chorzy mogą także doświadczać drżenia rąk oraz mięśni, duszności, wzmożonej potliwości oraz przyspieszonego bicia serca. Głównym lękiem chorego jest ten przed upokorzeniem lub byciem wyśmianym.

Przyczyny fobii

Powstawanie fobii jest prawdopodobnie wynikiem zdarzeń z przeszłości (często z okresu dzieciństwa), które wywołały u osoby chorej poczucie lęku i niebezpieczeństwa. Mówi się wówczas o fobii nabytej w okresie życia osobniczego. Czasami zdarza się jednak, że fobia ma charakter wrodzony, np. w przypadku klaustrofobii, kiedy rozwija się silny lęk przed ciasnymi i zamkniętymi przestrzeniami w momencie zatrzaśnięcia się w takim pomieszczeniu. Zarówno fobia wrodzona, jak i nabyta mają podłoże psychologiczne. Fobia może mieć również związek z innymi zaburzeniami, w tym depresją.

Objawy fobii

Osoby doświadczające fobii przy kontakcie z czynnikiem go wywołującym odczuwają silny napad lęku i paniki. Oczywiście dokładne symptomy często uzależnione są od nasilenia fobii. W skrajnych przypadkach może dojść do utraty przytomności, szczękościsku, a nawet pojawienia się halucynacji. Często występuje uczucie suchości w ustach, drżenie mięśniowe oraz nadpotliwość. Nierzadko objawy utrudniają codziennie funkcjonowanie. Niemniej lęk osób cierpiących na fobię jest wyolbrzymiony i nieadekwatny do sytuacji rzeczywistej.

Jak wygląda leczenie fobii?

Lekkie fobie czasami próbuje się pokonywać na własną rękę. Najczęstszą metodą jest „rzucenie się na głęboką wodę” i próbowanie pokonania lęku samemu. Jednakże jeśli strach jest zbyt silny, konieczna jest wizyta u specjalisty.

Diagnoza fobii odbywa się przy pomocy lekarza psychiatry lub psychologa, w zależności od stopnia zaawansowania schorzenia. Specjalista wdraża zazwyczaj terapię behawioralną. Ma ona na celu powolne i konsekwentne odwrażliwianie pacjenta od rzeczy lub sytuacji, które są przyczyną lęku.

Istnieją trzy powszechnie znane i stosowane metody leczenia fobii o różnym podłożu:

  • metoda zanurzenia (inaczej implozywna) – pacjent ma za zadanie kwestionować realizm niebezpieczeństwa, w efekcie czego strach stopniowo się zmniejsza;
  • metoda systematycznej desensytyzacji – przebiega w sposób bardzo intensywny; pacjent celowo wystawiany jest na działanie bodźca lękotwórczego, przez co musi skonfrontować swój strach przed samym sobą. Wymaga to dużego zaufania na linii terapeuta – pacjent;
  • metoda modelowania polega na obserwowaniu przez pacjenta kogoś, kto dotknięty jest jednym z rodzajów fobii. Ważne jest, aby obserwacja ta miała miejsce w sytuacji wywołującej u pacjenta lęk.

Okazuje się, że terapie fobii cieszą się dużą skutecznością sięgającą do 92%. Wiele zależy jednak od samego pacjenta i jego woli do podjęcia leczenia oraz świadomości o istnieniu problemu. Aby leczenie było skuteczne, szacuje się, że potrzeba do tego około 8–12 pełnych sesji z terapeutą.

Najnowsze