liszaj

Pod pojęciem liszaj kryją się aż 3 jednostki chorobowe – liszaj płaski, twardzinowy i rumieniowaty. Wszystkie dotyczą objawów pojawiających się na skórze, jednak inne jest ich podłoże i sposób leczenia. Różnią się od siebie również zmiany pojawiające się na skórze. Liszaj czasem jest mylony z liszajcem – inną chorobą skóry o podłożu bakteryjnym.

Najczęściej występuje pod postacią liszaja płaskiego. Prawdopodobnie jest to choroba pochodzenia autoimmunologicznego, chociaż mogą ją wywołać niektóre leki, a nawet silny stres. Ma przewlekły charakter. Na skórze, paznokciach i błonach śluzowych pojawiają się silnie swędzące zmiany o wyglądzie grudek. Liszaj rumieniowaty również ma podłoże autoimmunologiczne. Prawidłowa nazwa schorzenia to toczeń rumieniowaty układowy. Objawy choroby w postaci zmian mogą atakować nie tylko skórę, ale również narządy wewnętrzne. Odmiana skórna choroby ma łagodny przebieg, jednak postać narządowa jest dość niebezpieczna, ponieważ upośledza pracę narządów. Liszaj twardzinowy to choroba ludzi starszych i objawia się przede wszystkim zmianami skórnymi. Wywołują ją niedobory hormonów, infekcje wirusowe oraz bakteryjne, nie bez znaczenia są również geny. Osoby nie związane z medycyną określają zmiany skórne pojawiające się w tych chorobach jako liszaje.

Liszaj – objawy chorób

Wszystkie trzy jednostki chorobowe łączą zmiany występujące na skórze, jednak ich wygląd i umiejscowienie różni się od siebie. Podobnie różne mogą być objawy współwystępujące poza skórą. Objawy liszaja płaskiego to charakterystyczne wykwity w kolorach niebieskim i purpurowym o średnicy 1–3 mm i różnych kształtach. Na ich powierzchni występuje biała siateczka – kilka dni po podrapaniu skóry w zakażonej okolicy pojawia się nowy wysyp grudek (objaw Köbnera). Liszaj na paznokciach ma formę podłużnych, żółtych bruzd. Najbardziej podatne miejsca to dłonie, przedramiona, okolica lędźwiowa, pępek i narządy płciowe. Czasem Liszaj pojawia się na twarzy i w jamie ustnej. Zmiany skórne są swędzące i pojawiają się nagle. Objawy liszaja twardzinowego to porcelanowo-białe grudki zlewające się w większe, lekko stwardniałe ogniska z szybko rogowaciejącym naskórkiem. Choroba może mieć charakter przewlekły i trwać wiele lat. Inaczej jest nazywana również liszajem zanikowym. Najczęściej chorują osoby starsze i dzieci. Ogniska choroby najczęściej koncentrują się wokół narządów płciowych, zarówno u kobiet jak i u mężczyzn – mogą pojawić się również liszaje odbytu. U kobiet choroba może powodować marskość sromu, u mężczyzn stulejkę i zapalenie żołędzia.

Objawy liszaja rumieniowatego, czyli tocznia, nie są łatwe do wymienienia. Choroba ma dość skomplikowany przebieg i dwie postaci – narządową i skórną. Zmiany mogą jednak występować na skórze i na narządach jednocześnie. Ze względu na wielonarządowe symptomy choroba jest obiektem zainteresowania nie tylko dermatologów, ale również wielu innych specjalistów. Najważniejszym objawem tocznia rumieniowatego jest charakterystyczny liszaj na twarzy w kształcie motyla. Pojawiają się zmiany skórne rumieniowo-bliznowaciejące, nadżerki błon śluzowych w jamie ustnej, bóle stawów i zmiany zapalne, zwiększona ilość białka w moczu. Mogą wystąpić objawy ze strony narządów zajętych chorobą. Toczeń rumieniowaty w postaci narządowej jest bardzo niebezpieczną chorobą, która nierzadko kończy się zgonem. Postać skórna jest łagodna i przewlekła.

Liszaj – leczenie

Leczenie liszaja płaskiego polega na podawaniu odpowiednich leków. Przy zmianach wysiewnych podawane są kortykosteroidy w postaci 15–40 mg prednizonu dziennie przez kilka tygodni. Przy ciężkiej postaci liszaja płaskiego podaje się metotreksat połączony z niewielkimi dawkami leków steroidowych. Miejsca zajęte liszajem smarowane są według zaleceń lekarza maściami i kremami steroidowymi, przepisanymi na receptę. Liszaj w jamie ustnej może być smarowany pochodną witaminy A, o ile oczywiście taki zostanie przepisany przez dermatologa. Do zmian skórnych przy liszaju płaskim stosuje się również maści przeciwbakteryjne i przeciwdrożdżakowe.

W liszaju twardzinowo-zanikowym stosuje się maści z kortykosteroidami. Leczeniem wspierającym jest także podawanie witaminy E w wysokich dawkach. Kiedy zmiany skórne są rozległe i jest ich dużo, kortykosteroidy są podawane doustnie, czasem nawet w dość dużych dawkach. Ważne jest zachowanie odpowiedniej higieny i stosowanie nie drażniących, delikatnych środków do mycia – tak, aby np. liszaj twardzinowy sromu nie został dodatkowo podrażniony substancjami chemicznymi.

Leczenie liszaja rumieniowatego również polega na stosowaniu kortykosteroidów. Postać narządowa wymaga leczenia szpitalnego. Dawka jest zależna od stanu pacjenta, stopnia zajęcia narządów wewnętrznych i skóry. W bardzo ciężkich przypadkach tocznia rumieniowatego podaje się aż do 100 mg prednizonu dziennie, w jednorazowej dawce po śniadaniu. Z czasem dawka ta jest systematycznie obniżana do 10 mg dziennie, czyli leczenia podtrzymującego. Stosowane są również leki mające na celu wyciszenie reakcji autoimmunologicznych w postaci leków immunosupresyjnych. Stosuje się również odpowiednie leczenie internistyczne, wspierające funkcjonowanie narządów wewnętrznych zajętych przez chorobę. Leczenie może być długotrwałe, polegać na długiej hospitalizacji, najczęściej na oddziałach dermatologicznych, internistycznych lub reumatologicznych.

Najnowsze