Przejdź do treści

W leczeniu depresji lek przeciwzapalny jest tak samo skuteczny jak przeciwdepresyjny? O tak zwanej zapalnej teorii depresji rozmawiamy z profesorem Piotrem Gałeckim

Prof. Piotr Gałecki: „Okazało się, że w leczeniu depresji lek przeciwzapalny jest tak samo skuteczny jak przeciwdepresyjny” Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Katarzyna Warnke i Piotr Stramowski
Katarzyna Warnke i Piotr Stramowski o seksie po urodzeniu dziecka: „W tym okresie trudno znaleźć przestrzeń na seksualność”
Monocyty – o czym świadczy ich poziom?
nastolatka w szpitalu
„Taki duży i z mamą?”. Róża Hajkuś o prawie nastolatek i nastolatków do obecności rodzica w szpitalu
Respirator
Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska
Miesiączka niepełnosprawnych. „To jest często nie do zaakceptowania dla rodziców, gdy dziewczynka potrzebuje wsparcia w higienie intymnej”

W jednym z badań porównano działanie leku przeciwdepresyjnego z silnym niesteroidowym środkiem przeciwzapalnym. Wnioski były zaskakujące: oba leki mają podobną skuteczność. Co z tego wynika dla osób cierpiących na depresję (zwłaszcza tych z Hashimoto lub innymi chorobami autoimmunologicznymi)? Wyjaśnia psychiatra prof. Piotr Gałecki.

Jako jeden z niewielu specjalistów w kraju zajmuje się tzw. teorią zapalną depresji, wedle której jedną z przyczyn depresji są procesy zapalne występujące w organizmie. Prof. Piotr Gałecki – kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii i najczęściej cytowany praktykujący psychiatra w Polsce – tłumaczy, skąd tak częste występowanie depresji z chorobami autoimmunologicznymi. Wyjaśnia też, dlaczego wnioski płynące z najnowszych badań dają nadzieję osobom z depresją lekooporną.

 

Anna Jastrzębska: Gdybym miała zdiagnozowaną depresję, powinnam łykać aspirynę?

Prof. Piotr Gałecki: Aspiryna na depresję na pewno nie zaszkodzi. Jednak nie można mówić, że jest to lek, który leczy depresję; nie zalecałbym jego stosowania.

Kiedyś użył pan sformułowania, że depresja to coś jakby chroniczna infekcja organizmu.

Rzeczywiście użyłem takiego porównania, ono obrazowo pozwala zrozumieć, o czym mowa. Przy czym infekcja oznacza coś, co jest z zewnątrz…

A problem jest wewnątrz?

Wszystkie aktualne badania pacjentów, którzy cierpią na zaburzenia depresyjne, wykazują, że występuje u nich mobilizacja części prozapalnej układu immunologicznego. Najnowsze badania wskazują, że istotną rolę w patofizjologii depresji lekoopornej odgrywa mobilizacja przeciwciał tzw. szlaku Th17. I w tym szlaku upatruje się przyszłego celu terapeutycznego, badając leki o innym mechanizmie działania niż klasycznie stosowane leki przeciwdepresyjne.

Szlak Th17 odpowiada bowiem również za patofizjologię chorób autoimmunologicznych. Stąd tak częste występowanie depresji ze stwardnieniem rozsianym, wirusowym zapaleniem wątroby, chorobami takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, całą dużą grupą chorób autoimmunologicznych dermatologicznych.

Z Hashimoto też?

Choroba Hashimoto jest także chorobą autoimmunologiczną, przy czym mobilizacja przeciwciał szlaku Th17 jest tu relatywnie mała. Manifestacja obniżonym nastrojem i zespołem depresyjnym jest więc rzadsza i mniejsza niż w reumatoidalnym zapaleniu stawów czy stwardnieniu rozsianym.

Ale faktycznie choroba Hashimoto jest jednym z czynników ryzyka lekooporności depresji. Jeśli ktoś ma Hashimoto i depresję, to możemy się spodziewać, że w podstawowym schemacie działania leki przeciwdepresyjne mogą się okazać nieskuteczne.

Czyli jeśli mam Hashimoto i depresję, to już zawsze będę cierpieć?

Nie. To nie oznacza, że nie uda nam się osiągnąć remisji choroby. Natomiast posiadanie choroby autoimmunologicznej jest zawsze czynnikiem nawrotowości depresji. Możemy się spodziewać, że gdy osiągniemy remisję i będziemy stosować lek przeciwdepresyjny przez odpowiedni okres czasu w leczeniu podtrzymującym, po odstawieniu go po pewnym czasie może nawrócić epizod depresyjny. I to wcale nie z powodu problemów psychologicznych, środowiskowych, kryzysów w życiu zawodowym, społecznym czy rodzinnym.

A dlaczego?

Dlatego, że w organizmie cały czas trwa mobilizacja układu immunologicznego.

Skąd w ogóle bierze się powiązanie układu odpornościowego z zaburzeniami depresyjnymi?

Ten związek kształtuje się w życiu płodowym i pierwszych latach życia. Uważa się, że to dzieje się do 3. roku życia i jest związane z rozwojem układu nerwowego i immunologicznego w tym samym czasie. Układ immunologiczny jest ważny dla przekaźników, które regulują funkcjonowanie nastroju i emocji w ośrodkowym układzie nerwowym, czyli m.in. serotoniny. Serotonina produkowana jest w naszym organizmie z tryptofanu, czyli aminokwasu egzogennego, który musimy dostarczyć z pożywieniem. I teraz: jeśli z jakiegokolwiek powodu nastąpi wzrost ekspresji interleukiny 1, 6, interferonu…

Czyli białek pobudzających komórki układu odpornościowego do określonych reakcji?

Można tak powiedzieć. Jeśli nastąpi wzrost ich ekspresji, to ten tryptofan, z którego ma być produkowana serotonina, kradziony jest do innego szlaku. Produkowane są katabolity tryptofanu, które nie mają żadnego znaczenia, jeśli chodzi o regulację nastroju. Tu warto wspomnieć, jak działają nowoczesne leki przeciwdepresyjne. One nie produkują serotoniny, lecz powodują, że następuje tzw. inhibicja wychwytu zwrotnego tego neuroprzekaźnika.

Wyjaśnijmy: inhibicja to inaczej zahamowanie lub opóźnienie jakiegoś procesu.

W dużym uproszczeniu polega to na tym, że serotonina, która wychodzi z neuronu do szczeliny synaptycznej, żeby przekazać sygnał następnemu neuronowi, jest potem rozkładana i wchłaniana z powrotem do neuronu. Inhibitor wychwytu zwrotnego powoduje, że ta serotonina nie jest wchłaniana. Po pewnym czasie, gdy kolokwialnie mówiąc, nazbiera się odpowiednia ilość serotoniny w szczelinie synaptycznej, układ neuroprzekaźników zaczyna działać prawidłowo i mijają objawy depresji. Dlatego leki przeciwdepresyjne działają z pewnym opóźnieniem, około dwutygodniowym.

Co się stanie, gdy odstawimy antydepresant?

Gdy mamy chorobę Hashimoto, ten tryptofan jest cały czas kradziony. Jeśli przyjmowaliśmy lek przeciwdepresyjny, który hamował wychwyt zwrotny, na jakiś czas serotoniny wystarczy. Ale gdy lek przestaniemy przyjmować, wychwyt w końcu wróci do podstawowego poziomu i będą nawracały epizody depresyjne. Dlatego często, gdy dziennikarze zadają pytania o to, czy depresję można wyleczyć, odpowiedź brzmi: można wyleczyć epizod depresyjny. Jeśli jednak mamy czynnik ryzyka nawrotowości depresji, to ona może wrócić. To jest tak, jakby zadać pytanie: czy można wyleczyć zapalenie płuc? Oczywiście można. I ono u pewnych osób ono może nigdy się już nie pojawić. Ale jeżeli mamy chorobę, która z jakiegoś powodu powoduje obniżenie odporności, np. w infekcję grypopodobną czy astmę, to zapalenie płuc będzie wracało. Z depresją jest podobnie.

Skoro wiadomo już, że depresja ma związek z chorobami o podłożu zapalnym, to dlaczego nie leczy się jej lekami przeciwzapalnymi?

Były prowadzone takie badania. Było np. badanie, często cytowane, przeprowadzone przez doktora Müllera z ośrodka w Monachium, gdzie porównano działanie leku przeciwdepresyjnego z celekoksybem, silnym niesteroidowym preparatem przeciwzapalnym. Okazało się, że ten lek przeciwzapalny jest tak samo skuteczny jak lek przeciwdepresyjny.

No więc dlaczego dotąd nie wprowadzono tych leków do walki z depresją?

Otóż dlatego, że leki przeciwdepresyjne – fluoksetyna, citalopram, tetralina – same w sobie też działają przeciwzapalnie. Przy czym tych preparatów nie można łączyć z klasycznymi lekami niesteroidowymi przeciwzapalnymi. Z uwagi na to, że receptory serotoninowe znajdują się też na płytkach krwi, mogłoby dojść do poważnych konsekwencji hematologicznych, tzn. zaburzeń krzepnięcia. Pozostaje to więc obserwacją kliniczną, istotną dla przyszłych badań, ale trudno do leczenia danej jednostki chorobowej wprowadzać na rynek nowy lek, jeśli istnieje już lek bezpieczny i skuteczny.

Ciałopozytywna terapia / Instagram

W takim razie co zmienia wiedza, że depresja ma związek ze stanem zapalnym w organizmie?

Nie jest tajemnicą, że w drugiej fazie badań klinicznych są już preparaty biologiczne, które działają na układ immunologiczny. Czyli te same leki, które są stosowane teraz w chorobach reumatoidalnych, mogą być przydatne w leczeniu depresji. Wszystkie obserwacje potwierdzają, że leki te poprawiają nastrój i działają przeciwlękowo u pacjentów, którzy przyjmują je w podstawowym wskazaniu, czyli reumatoidalnym zapaleniu stawów. Na pewno jest to więc kierunek badań, który wyznacza nowy cel terapeutyczny dla pacjentów.

Leki przeciwdepresyjne są lekami bardzo bezpiecznymi i skutecznymi. One działają u 70 proc. pacjentów – po trzech miesiącach stosowania osiągamy remisję, czyli ich skuteczność jest większa niż skuteczność antybiotyków w ich własnym wskazaniu. Ale problemem jest te 30 proc. pacjentów. Bo jeżeli w Polsce codziennie lek przeciwdepresyjny przyjmują 2 mln dorosłych osób, a 30 proc. ma depresję lekooporną, to znaczy, że 600 tys. Polaków jest cały czas chorych.

To tak, jakby chorował prawie cały Wrocław.

Dokładnie. Najgorszym powikłaniem depresji jest samobójstwo. Najnowsze dane z komendy głównej policji, które niedawno dostałem, pokazują, że w 2019 r. w Polsce było 5255 samobójstw. To też już jest miasteczko. A przecież musimy pamiętać, że samobójstwo jednej osoby to jest tragedia całej rodziny, więc tę jedną osobę należałoby pomnożyć co najmniej razy 4. Dlatego pomoc pacjentom z depresją lekooporną jest tak istotna. I w tym kierunku – żeby reagować na układ immunologiczny – będą szły leki przeciwdepresyjne.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nietypowe oznaki depresji. Sprawdź, na co zwracać uwagę

Psychosomatyczne objawy Hashimoto

Psychosomatyczne objawy Hashimoto. Przyjmujesz hormony, odstawiłaś gluten i nadal czujesz się źle? Jest jeszcze jedna rzecz, której powinnaś spróbować

Kobieta siedzi zmęczona

Brak energii – zwykłe zmęczenie czy objaw choroby?

Hormonami tarczycy nie da się wyleczyć otyłości

„Brzuch tarczycowy? Nie ma takiego objawu. Mylimy pojęcia” – mówi endokrynolog Maciej Jędrzejowski

Bielactwo - dermatolog obala mity dotyczące tej choroby.

Bielactwo nabyte i wrodzone – objawy, przyczyny, leczenie

Czy spożywanie kwasów omega-3 może wspomagać leczenie depresji? Odpowiada farmaceutka, Zosia Winczewska

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Dieta przy chorobach tarczycy. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Dieta przy chorobach tarczycy. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Jak powinna wyglądać dieta w chorobach autoimmunologicznych

Dieta przy chorobach autoimmunologicznych. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Choroby autoimmunologiczne - wizyta u dietetyka

Choroby autoimmunologiczne – objawy, dieta, leczenie, lista

Nie tylko Hashimoto

„Choroba Hashimoto jest często wymówką dla paru dodatkowych kilogramów czy niechęci do aktywności fizycznej”- mówi dr Jarosław Szymczuk, chirurg i endokrynolog

ADHD u dorosłych

ADHD u dorosłych – objawy, test. Leczenie ADHD u dorosłych

Kobieta na plaży w swetrze i kapeluszu

„Kryzys psychiczny może spotkać mnie, ciebie, twoją matkę, brata, przyjaciółkę… każdego” – pisze lekarka z okazji Marszu Żółtej Wstążki

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Depresja – objawy, przyczyny i leczenie. Jak pomóc osobie z depresją?

Choroba Hashimoto dotyka coraz więcej osób.

Hashimoto – jakie są jej objawy i przyczyny, jak wygląda leczenie?

kobieta w wannie

Jak podnieść libido przy Hashimoto? Podpowiada Lidia Wójcik z Ogarnij Hashimoto

Selen a choroba Hashimoto. Dlaczego warto suplementować ten pierwiastek? Tłumaczy farmaceutka

Julia Wieniawa / Instagram

Julia Wieniawa spotkała się ze swoją dietetyczką kliniczną. Ekspertka zdradziła, z jaką chorobą żyje celebrytka

Dziewczyna dotyka szyby, widać jej odbicie

Depresja dotyka także najmłodszych. Nie bagatelizuj jej! „Próby samobójcze podejmują już nawet kilkuletnie dzieci”, pisze lekarka

„Przed ostatnim epizodem pomyślałam, że kolejnego nie przeżyję. Ale dziś myślę, że przeżyję, tylko wcześniej pójdę po pomoc”. Alicja o wychodzeniu z depresji

matka zmęczona dzieci

Niedobór witaminy B12? Zawroty głowy to tylko jeden z sygnałów wysyłanych przez organizm

Jakie są przyczyny i metody leczenia apati?

Apatia – co to jest i jakie są objawy apatii? Sprawdź, na czym polega leczenie

Kobieta w czarnej bluzce stoi naprzeciwko szyby, opiera się o nią głową

Załamanie nerwowe – jakie mogą być objawy, przyczyny i jak je leczyć?

dr Magda

Hashimoto a ciąża – jakie TSH, aby zajść w ciążę?. Rozmowa z endokrynolożką.

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?