Przejdź do treści

Nutrigenomika – jak karmić geny

Nutrigenomika – jak karmić geny
Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta je hamburgera
GIS wycofał popularne produkty gotowe do spożycia. Powodem jest obecność bakterii wywołującej listeriozę
Co robić po treningu? 5 rzeczy, o których musisz pamiętać
Jak sobie poradzić z diagnozą o raku? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz
Jak sobie poradzić z diagnozą o raku? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz
Testy na nietolerancje pokarmowe IgG – marketing czy wiarygodna diagnostyka?
Testy na nietolerancje pokarmowe IgG – marketing czy wiarygodna diagnostyka?
Zatkany kanalik – kiedy może się pojawić taki problem i jak temu zaradzić? Odpowiada Hafija
Zatkany kanalik – kiedy może się pojawić taki problem i jak temu zaradzić? Odpowiada Hafija

Dieta, która nie działa, albo produkty, po których nie czujesz się dobrze – znasz to? Nawet teoretycznie zdrowe jedzenie może nam nie służyć. Bo dieta powinna być dopasowana do… naszych genów.

Czas życia człowieka w krajach wysokorozwiniętych w ciągu ostatnich dwudziestu lat wydłużył się o kilka kolejnych. Jednak często lata te nie należą do zdrowych, co szczególnie dotyczy kobiet. Na świecie notuje się więcej zgonów spowodowanych jedzeniem niż głodem. Olivier De Schutter, sprawozdawca ONZ ds. żywności, informuje, że w kontekście zdrowia światowego zła dieta szkodzi nawet bardziej niż palenie papierosów! Cukrzyca, choroby układu krążenia, miażdżyca i nowotwory to tylko część zestawu chorób cywilizacyjnych XXI wieku, które wynikają z nieodpowiedniego odżywiania. Nieodpowiedniego, czyli niedobranego do charakteru organizmu. Przerażające? Przestaje przerażać, jeśli przyjrzeć się temu z bliska.

Aby określić rzeczywisty wpływ diety na organizm, dziś schodzi się do wnętrza komórek, na poziom molekularny, czyli do cząsteczek. Na tym poziomie analizuje się wpływ czynników żywieniowych na aktywność materiału genetycznego w kontekście konkretnej osoby. Właśnie takimi indywidualnymi relacjami – między żywieniem a genami – zajmuje się nutrigenomika. Przede wszystkim bada, jak dieta zaburza równowagę między zdrowiem a chorobą. Podejmuje próbę tworzenia profilu diety spersonalizowanej wobec określonych cech organizmu, np. predyspozycji do wystąpienia danej choroby. Dlaczego tak indywidualnie? Bo prawdę mamy we własnych genach.

Łyk genetyki

Materiał genetyczny to biblioteka wszystkich informacji o organizmie nazywana genomem. W każdej komórce somatycznej (każda oprócz rozrodczej) człowieka ma postać 46 chromosomów (dwóch kompletów po 23 chromosomy). Każdy chromosom jest mocno upakowaną nicią kwasu deoksyrybonukleinowego, w skrócie ‒ DNA. Upraszczając budowę cząsteczki DNA, tradycyjnie można przyrównać ją do drabiny, która jest nieco skręcona, jak wstążka. Szczeble tej drabiny tworzone są przez nukleotydy – podstawową jednostkę budulcową DNA. W zależności od występującej w nich zasady azotowej wyróżnia się ich cztery rodzaje. Kolejność ułożenia nukleotydów w nici określa dany gen. Gen jest podstawową jednostką dziedziczenia informacji. Ciąg nukleotydów w genach przepisywany jest na kwas rybonukleinowy RNA. Dalej, na podstawie powstałej nici RNA, wytwarzane są konkretne produkty, np. białko do budowy enzymu. Cały ten proces nazywa się ekspresją genów. Dzięki niemu komórka wytwarza produkty, jakich potrzebuje w konkretnym momencie.

To, czym się różnimy

Nutrigenomika – jak karmić geny

Materiał genetyczny u wszystkich ludzi cechuje się zróżnicowaniem. Zestaw wszystkich genów jednego osobnika jest dla niego charakterystyczny i nazywany jego genotypem. Wyznacza on zakres możliwości rozwojowych danego organizmu, których stopień realizacji zależy od czynników środowiskowych. W efekcie prowadzi to do wykształcenia fenotypu, czyli zbioru cech wyglądu zewnętrznego oraz dotyczących funkcjonowania organizmu.

U wszystkich ludzi genotyp w 99,9 proc. jest na tyle zbliżony, iż warunkuje wystąpienie tej samej cechy o podobnej jakości, np. posiadanie receptora dla frakcji LDL cholesterolu przez wszystkich ludzi. Pozostałe 0,1 proc. stanowią polimorfizmy jednego nukleotydu – SNP. Sprawiają one, że ten sam gen występuje w wielu wariantach różniących się pojedynczymi nukleotydami. U danego osobnika występuje jeden lub dwa warianty danego genu. I to stanowi genowy indywidualizm, który różnicuje ludzi między sobą. W jego wyniku dana cecha przejawia się z różnym natężeniem u różnych ludzi, i tak np. gen receptora LDL, mając wiele wariantów, warunkuje zróżnicowane możliwości przyłączania frakcji LDL cholesterolu u ludzi. Dodatkowo spora część cech jest warunkowana przez więcej niż jeden gen, co jeszcze zwiększa tę zmienność.

Akcja – reakcja

Wśród prawie 30 tysięcy genów kodujących budowę i funkcjonowanie naszego organizmu znajdują się również takie, które kodują produkty biorące udział w procesach metabolicznych organizmu. Występowanie SNP i ich lokalizacja dają międzyosobowe różnice w zakresie przemian metabolicznych, np. zróżnicowanie gospodarki cholesterolowej u ludzi. Jest to niejednolita odpowiedź organizmów na dietę. Mówiąc wprost: u różnych osób reakcja organizmu na to samo pożywienie może być różna. To tutaj leży przyczyna ewentualnych predyspozycji organizmu do wystąpienia zaburzeń jego funkcjonowania.

Dieta XXI wieku

Obecnie poznanych jest już wiele bioaktywnych składników tzw. żywności funkcjonalnej, które korzystnie wpływają na aktywność materiału genetycznego organizmu. Należy zwrócić szczególną uwagę na to, co jest wartościowe dla nas samych, czyli co powinny otrzymywać nasze geny. A także na to, czego nie powinny. W specjalistycznych placówkach i laboratoriach możemy już poznać, co skrywają nasze geny, a nutrigenomika pomoże nam zająć się efektem. Oprócz tego, że bada, jak wpływa na nas żywność, zgłębia też aspekt zdrowotny. Pracuje nad zwiększeniem profilaktyki chorób oraz nad oznaczaniem biomarkerów wskazujących na stan przedchorobowy. Wszystko to ma się odbywać za sprawą prozdrowotnej diety idealnej, byśmy mogli spać spokojnie.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta z zawałem serca podtrzymuje się ogrodzenia

Zawał serca – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc w zawale serca

rzut mózgu ludzkiego w 3D

Tętniak mózgu – objawy i rokowanie. Czym grozi pęknięcie tętniaka?

Kobieta wybiera dietę miażdżycową

Miażdżyca – jakie są przyczyny, objawy, jak wygląda leczenie i dieta

avocado

6 przyczyn zbyt wysokiego cholesterolu

Cholesterol w jajkach / istock

Cholesterol – obalamy mity

Drętwienie kończyn a miażdżyca, cukrzyca lub zespół cieśni nadgarstka.

„Drętwienie kończyn może mieć wiele przyczyn”. Kiedy warto udać się do neurologa?

10 produktów łagodzących objawy menopauzy

toast kieliszkami z winem

Wino – jakie przynosi korzyści dla zdrowia?

5 zdrowotnych „prawd”, które trzeba wysłać na emeryturę

Czosnek – serce go pokocha

Z cholesterolem walcz dietą

Z cholesterolem walcz dietą

Wino – wiesz, ile możesz wypić? Sprawdź, zanim sięgniesz po kieliszek

Unsplash

Czego nie wiesz o cholesterolu?

papierosy

Co papierosy robią z układem krążenia?

mama cholesterol

Twoja mama ma za wysoki cholesterol? Wraz z kardiologiem podpowiadamy, jak możesz jej pomóc

Młoda dziewczyna siedzi za biurkiem. Ma okulary, trzyma się za klatkę piersiową. Prawdopodobnie boli ją serce

Odczuwasz lęk, niepokój i nierówne bicie serca? Sprawdź, jakie są tego przyczyny

Kobieta ma wykonywane badanie żył na nogach

Etymologia choroby Buergera – objawy, leczenie, dieta

Serce masz tylko jedno. Jak o nie zadbać?

Pielęgniarka prowadzi kobietę z udarem niedokrwiennym mózgu

Udar niedokrwienny mózgu prawostronny lub lewostronny – rokowanie

Lekarka objaśnia na czym polega udar pnia mózgu

Udar pnia mózgu – najcięższa forma udaru mózgu

Graficzne przedstawienie miażdżycy mózgu

Co to jest miażdżyca mózgu? Jak leczyć i jak pokonać miażdżycę?

Miażdżyca tętnic

Arterioskleroza ‒ przyczyny i objawy. Terapia chorób naczyniowych

Kobieta z krwawiącym nosem, objawem miażdżycy

Miażdżyca ‒ objawy choroby. Jak rozpoznać chorobę?

Przekrój żyły z miażdżycą

Miażdżyca kończyn dolnych – objawy, przyczyny i leczenie

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę