Przejdź do treści

Dlaczego zapominamy?

Dlaczego zapominamy
Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobiety z pomalowaną górną częścią ciała
„Żyję pełną piersią. Nie dam się rakowi”. Bodypaintingowa kampania społeczna, zobacz niesamowite malunki
Monika Krzywkowska na jesiennej ramówce TVN
Monika Krzywkowska o walce z rakiem: czerniak jest czymś okropnym, ale można przez to przejść, a można go też nie przeżyć
Mikołaj Roznerski wspiera Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi
Mikołaj Roznerski wspiera Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi
Mołek, Rozenek, Młynarska i Jabłczyńska znikają z Instagrama. Znane Polki biorą "Dzień na U"
Mołek, Rozenek, Młynarska i Jabłczyńska znikają z Instagrama. Znane Polki biorą „Dzień na U”, ty też weź!
Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?
Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?

Pamiętasz swoją ostatnią sobotę albo co było wczoraj na obiad? A ile jest 7 razy 6? No właśnie ‒ możesz to pamiętać lub nie. Zapominanie to kwestia okoliczności przyrody… twojego mózgu.

„Zapomnieć… czy to jest pociecha?!” – pytał Tomasz Mann w powieści „Buddenbrookowie”. To zależy – wariacji na temat jest wiele. Czasem udaje się zapomnieć, a czasem nie, czasem chcemy pamiętać, a jednak zapominamy. Niesforność pamięci zapewne każdemu dała kopniaka. I to niejeden raz. Jednak żeby zapomnieć, trzeba najpierw zapamiętać. I o tym na początek – o koniecznym minimum do niepamięci.

Zasady zapamiętywania

Starożytni Grecy wierzyli, że pamięć otrzymali w darze od bogini Mnemozyny. Dziś wiadomo, że się trochę… mylili. Pamięć nie jest boskim darem, lecz podstawową zdolnością umysłu, której fundament ulokowany jest w mikroświecie mózgu ‒ pośród komórek i cząsteczek. Pożywką dla niego są wszelkie informacje. I nie chodzi tu o newsy z show-biznesu, tylko o dane docierające z otaczającego świata oraz wnętrza organizmu.

Przekazywane są one pod postacią impulsu nerwowego pomiędzy komórkami nerwowymi, tzw. neuronami. Miejsca styku neuronów to synapsy, dzięki którym w ogóle możliwa jest komunikacja. Przesył impulsu zmienia środowisko biochemiczne synaps, a wówczas powstaje engram – ślad pamięciowy. Jeśli trwa krótko, tj. od kilku sekund do kilkudziesięciu minut, to i my zapamiętujemy na krótko.

Kiedy informacja jest powtarzana, do danych synaps docierają kolejne impulsy, które wzmacniają ślad. Podczas snu lub niezobowiązującego odpoczynku zachodzi tzw. konsolidacja pamięci. To utrwalenie śladów pamięciowych dzięki trwałym zmianom strukturalnym w synapsach. Tym sposobem zapamiętujemy na długo. Informacje, choć ukryte, przechowujemy przez długie lata.

Niezależnie od systemu pamięci mózg zapamiętuje to, co jest ważne. Ale bywa, że i to czasem zapomina. Rozszerzając słowa Ravaisson-Molliena, francuskiego XIX-wiecznego filozofa, właśnie cała ta materialność cząsteczek daje nam zapomnienie. Mechanizmy zapominania są różne. Bo i różnie zapominamy…

Zapomnieć na krótko

Idziesz sobie przez park, rozmyślając trochę o pracy, trochę o kolacji. Wpadasz w kałużę, a za chwilę głaskasz teriera, który przybiegł się przywitać. Potem kupujesz ulubione lody i odbierasz telefon. Aż tu nagle wpada na ciebie dziecko na rowerze, boleśnie wbijając kierownicę w udo. To tylko kilka puzzli z milionowej układanki wrażeń dnia codziennego. Większości z nich nie zapamiętasz, bo mózg rejestruje je na bieżące potrzeby.

To pierwszy z mechanizmów zapominania ‒ zjawisko zanikania śladów pamięciowych, które po prostu bezpowrotnie się rozpadają. Dzięki takiej gospodarności mózg nie kumuluje rzeczy zbędnych. I to niepamiętanie z punktu widzenia higieny umysłu jest bardzo pożądane. Gdyby było inaczej, nie wystarczyłby nam mózg wielkości pokoju!

Zapomnieć na długo

No, ale w naszej codzienności zapominanie nie zawsze popłaca. Dość często bywa, że nie możemy sobie przypomnieć całości pakietu informacji, bo coś nam się miesza tak jak wtedy, gdy w nowym porządku szuflad i tak szukamy według poprzedniego rozkładu rzeczy. Albo też wtedy, gdy dzisiejsze informacje od szefa zmieniają to, co dotychczas myśleliśmy o rozmowie z klientem.

To interferencja – drugi na liście mechanizm zapominania. Przejawia się on hamowaniem jednych informacji przez drugie. W przykładzie z szufladami działa proaktywnie, czyli do przodu, gdy stare informacje zakłócają nowe. W przykładzie z szefem – działa odwrotnie, retroaktywnie, czyli do tyłu. Tutaj to nowe informacje zakłócają stare. To jeszcze pół biedy.

Bywa jednak tak, że mamy nieodparte wrażenie, że już zupełnie czegoś nie pamiętamy, a pamiętać bardzo byśmy chcieli. Takiego uczucia pustki w głowie, jakie towarzyszy po dniu intensywnej nauki, doświadczył chyba każdy. Przypadek ten, zwany efektem Kamina, jest na szczęście niegroźny ‒ wraz z nadejściem poranka powraca też wiedza, pod warunkiem że się wyśpimy. Niegroźny jest też doskonale znany efekt końca języka (nie możemy przypomnieć sobie danego słowa, nazwiska, choć mamy wrażenie, że mamy je na końcu języka właśnie), bo w końcu sobie przypominamy upragnione słowo.

Są jednak sytuacje, w których wiedza nie chce wrócić. Chyba najbardziej zaznajomieni są z tym – bez urazy – licealiści i studenci uczący się czasem w myśl zasady „wkuć i zapomnieć”. Określając z góry termin przydatności tej wiedzy, określamy jej dostępność. Utrata dostępu jest trzecim z naszych mechanizmów zapominania. Podobnie dzieje się gdy przechadzasz się po centrum handlowym i nagle kogoś spotykasz. Wiesz, że znasz tę osobę, ale nie masz pojęcia skąd.

Uśmiechasz się i grzecznie mówisz „dzień dobry”. Wracasz do domu i wciąż nie wiesz, że witałeś własnego laryngologa. W przychodni nie byłoby tego problemu. To efekt kontekstu społecznego, bowiem informacje o osobach zapisujemy, poczynając od roli społecznej, którą dla nas odgrywają.

Do dzisiaj pokutuje to, że główną rolą kobiety jest dbanie o dom

Zapomnieć na zawsze

Tak jak czasem usilnie chcemy coś pamiętać, tak czasem marzymy, by o czymś zapomnieć. Zazwyczaj to „coś” to bardzo nieprzyjemne wspomnienia. Ale tego nie da się zapomnieć, można jedynie zepchnąć do nieświadomości. Motywowane wypieranie, bo tak nazywa się ten proces, jest ostatnim z mechanizmów zapominania, ale bardzo nieopłacalnym. Nieświadomość to nie śmietnik na odpady z importu – to, co schowamy, będzie sukcesywnie powracało. Z takimi emocjami lepiej się rozprawić. Bo to, że czegoś nie pamiętamy, najczęściej nie stanowi dowodu, że tej informacji nie posiadamy.

To też dobrze działa w drugą stronę. Mówiąc wprost ‒ stosując własne skojarzeniowe wskazówki odpamiętywania, mamy duże szanse na przywołanie informacji. To pomoc doraźna w przypominaniu, a warto zadbać o higienę samego zapamiętywania, czyli o koncentrację, odpoczynek i powtarzanie. Bowiem to, jak zapamiętujemy, przekłada się na to, jak pamiętamy.

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Kim jest wysoko wrażliwa osobowość?

„Osoby wysoko wrażliwe (WWO) wchłaniają nastroje ludzi dookoła, silniej przeżywają stres, mają żywsze sny, bogatszą wyobraźnię i błyskotliwe poczucie humoru” – mówi dr psychologii Monika Baryła-Matejczuk

Bergamotka jest skarbnicą witaminy A i C

„Bergamotka jest prawdziwą skarbnicą witaminy A i C, pomaga przy przeziębieniach, ma pozytywny wpływ na psychikę, pomaga w stresie, ułatwia zasypianie oraz pogłębia sen” – mówi dr Grażyna Pająk

Joga powięziowa

„Na zajęciach jogi powięziowej masz czas, żeby zastanowić się, co się dzieje w twoim ciele, a ciało jest nośnikiem tego, co w głowie i w sercu” – mówi Patrycja Adaszewska, trenerka jogi powięziowej.

„Udowodniono, że kawa wykazuje szereg prozdrowotnych działań na pracę organizmu, dlatego znalazła się piramidzie prawidłowego żywienia”- mówi dr Agnieszka Jarosz

Zainteresują cię również:

Kobieta w kapeluszu i kręconych włosach stoi na targu,patrzy się na nas,, w jednej ręce ma kubek z pomidorami, w drugiej trzyma jednego pomidora zakrywając sobie nim oko

Dieta na lepszą pamięć i koncentrację. Co powinno znaleźć się w naszym menu? Wymieniają dietetycy

istockphoto.com

Chcesz wspomóc swoją pamięć i koncentrację? Sięgnij po… przekąski!

Najlepsza pozycja do spania. Jak spać, by się wyspać?

Fot: Unsplash

9 zalet chleba, których nie doceniamy

Brak energii, zły nastrój? Przyczyna może być prozaiczna

koncentracja w pracy

Masz problemy z koncentracją? Poznaj 3 sposoby na zapewnienie sobie energii w ciągu dnia

Przepis na witaminowe koktajle usprawniające pracę mózgu

Miksujemy: koktajl na dobrą pamięć

Miksujemy: koktajl na dobrą pamięć

Co pamiętamy z dzieciństwa?

O złych przeżyciach najlepiej zapomnieć. Podpowiadamy, jak przestać rozpamiętywać

Kobieta w krótkich siwych włosach trzyma się za głowę

Co to jest zespół Korsakowa? Przyczyny, objawy i leczenie choroby

zmartwiona kobieta

Demencja starcza – czym jest, jakie są jej przyczyny i główne objawy?

dziewczyna trzymająca się za głowę

Jak poprawić pamięć i koncentrację u dzieci? Trening pamięci dla najmłodszych

dziewczyna malująca kredą po asfalcie

Sawant – co kryje się pod tym terminem? Jak działa umysł osoby cierpiącej na zespół sawanta?

Kobieta z amnezją próbująca coś sobie przypomnieć.

Amnezja – jakie są przyczyny, objawy i skuteczne sposoby leczenia choroby?

kobieta, która traci "kawałki głowy"

Jak poprawić pamięć – proste ćwiczenia i wskazówki dla każdego

Seks poprawia pamięć!

Antybiotyki, jelita, mózg – jaki jest wspólny mianownik?

Twój mózg też chce dobrze zjeść

Jak trening wpływa na mózg?

Zapominasz? Jesteś mądrzejszy niż reszta!

Czy internet psuje nam pamięć?

Kiedy twój mózg starzeje się szybciej?

Kiedy twój mózg starzeje się szybciej?

Ruch i nastrój – zależność dwustronna

Ruch i nastrój – zależność dwustronna

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

https://www.istockphoto.com

To, co wydalamy, wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Sprawdź, co trzeba wiedzieć o… kupie

dłonie

Drętwienie palców u rąk – skąd się bierze i co oznacza?

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Chora trzustka – gdzie boli? Przyczyny i objawy chorób trzustki