Przejdź do treści

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Neuron - budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Ciężko ustać ci w tej pozycji? Naukowcy mówią, o czym może to świadczyć
„Nadżerkę, taką prawdziwą, będzie miało tylko 30 proc. z was. To, czym najczęściej 'straszą’ was ginekolodzy, to ektopia” – mówi dr Agnieszka Nalewczyńska
Dieta łagodząca objawy PMS, czyli co jeść, żeby mniej cierpieć
Ciśnieniomierze odejdą w zapomnienie? Grafenowy tatuaż sam zmierzy ciśnienie krwi
Wyleczą migrenę botoksem. Przełomową terapię zrefunduje państwo

Neuron, inaczej komórka nerwowa, to najmniejszy element układu nerwowego. Liczne neurony znajdujące się w mózgu człowieka tworzą specjalną sieć, która umożliwia odbieranie i przekazywanie informacji do różnych części ciała. To dzięki komórkom nerwowym powstają wszystkie procesy w organizmie, w tym poruszanie się, widzenie i słyszenie. Uszkodzenie neuronu ruchowego prowadzi do rozwoju stwardnienia rozsianego – choroby, w której postępujące osłabienie mięśni doprowadza do ich zaniku.

Budowa neuronu

Co to jest neuron? Neurony to komórki nerwowe, które zbudowane są z jądra komórki znajdującego się w ciele komórki (perykarionie), pojedynczego aksonu (neurytu) oraz licznych dendrytów, czyli krótkich wypustek odchodzących od ciała komórki. Akson chroniony jest przez specjalną osłonkę (otoczkę) mielinową, którą tworzą komórki Schwanna. Pomiędzy neurytami usytuowane są przewężenia Ranviera, dzięki czemu impulsy nerwowe szybciej się przenoszą.

Neurony nie stykają się bezpośrednio między sobą, lecz tworzą synapsy, którymi przekazywane są substancje chemiczne. Połączenie to powstaje między aksonem jednej komórki nerwowej i dendrytem drugiej komórki nerwowej. Dlaczego neurony mają duże rozmiary? Neurony mają duże rozmiary, ponieważ tworzą w mózgu rozległe sieci.

Zadaniem neuronów jest przewodzenie impulsów elektrycznych. Dendryty przekazują impulsy do ciała komórki, natomiast aksony od ciała komórki na obwód. Aksony wraz z wypustkami tworzą włókno nerwowe. Każdy nerw zbudowany jest z pęczków włókien nerwowych. Z tkanki nerwowej powstaje ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy. W obrębie obwodowego układu nerwowego tworzą się sploty nerwowe, od których odchodzą nerwy czuciowe, ruchowe i mieszane.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Rodzaje neuronów

Ze względu na kształt wyróżnia się trzy rodzaje neuronów:

  • neurony dwubiegunowe – zbudowane są z jednego dendrytu, znajdują się w nabłonku zmysłowym,
  • neurony wielobiegunowe – składają się z więcej niż jednego dendrytu, to najczęstszy typ neuronu,
  • neurony pozornie jednobiegunowe – powstają z komórek dwubiegunowych, zawierają jedną wypustkę.

Podział neuronów dotyczy także rodzaju wydzielanych przez nich neuroprzekaźników. Należą tu:

  • neurony cholinergiczne wydzielające acetylocholinę, która wpływa na procesy pamięciowe, odpowiada za skurcze mięśni i spadek ciśnienia,
  • neurony dopaminergiczne wydzielające dopaminę, która reguluje procesy emocjonalne oraz kontroluje procesy poznawcze i pracę układu hormonalnego,
  • neurony noradrenergiczne wydzielające noradrenalinę, która pobudza akcję serca, rozkurcza mięśnie przewodu pokarmowego i stymuluje proces rozpadu tkanki tłuszczowej,
  • neurony glutaminergiczne wydzielające glutaminę – najważniejszy pobudzający neurotransmiter, biorący udział w procesach uczenia się i zapamiętywania,
  • neurony serotoninergiczne wydzielające serotoninę regulującą sen,
  • neurony GABA-ergiczne wydzielające kwas gamma-aminomasłowy – najważniejszy hamujący neurotransmiter, odpowiadający za relaksację komórek mięśniowych.

Funkcje neuronu

Główną rolą neuronów w mózgu jest odbieranie, przewodzenie i analizowanie bodźców pochodzących ze środowiska zewnętrznego. Od typu neuronu zależy, jaką funkcję pełni on w organizmie. Neurony ruchowe (motoryczne) przekazują impulsy do narządów i mięśni. Neurony czuciowe odbierają bodźce termiczne, dotykowe i zapachowe i przekazują je do struktur w ośrodkowym układzie nerwowym. Trzecim typem neuronu są neurony wstawkowen odpowiadające za funkcje kojarzeniowe.

W organizmie ludzkim znajdują się również neurony lustrzane, dzięki którym możliwe jest interpretowanie i odtwarzanie obserwowanego zachowania oraz emocji. . Komórki te po raz pierwszy zaobserwowano w mózgu makaka w 1996 roku. Uważa się, iż dzięki nim człowiek potrafi rozpoznać emocje innych ludzi. Aktywność neuronów lustrzanych koreluje z poziomem empatii. Zaburzenia struktur mózgu, w których znajdują się neurony lustrzane może być jedną z przyczyn występowania autyzmu bądź schizofrenii.

Kobieta leży na łóżku

Jak przewodzone są impulsy nerwowe?

W przewodzeniu impulsów elektrycznych bierze udział błona komórkowa neuronów. W stanie spoczynku jest ona spolaryzowana. Jeśli na komórkę zadziała jakiś bodziec, dochodzi do zmiany właściwości elektrycznych błony neuronu. Proces depolaryzacji powoduje otwarcie kanałów sodowych, wpłynięcie jonów sodu do komórki, oraz wypłynięcie jonów potasu. Depolaryzacja powstająca w danym miejscu błony przesuwa się falą depolaryzacyjną do sąsiadujących obszarów. Powstający impuls nerwowy przemieszcza się z perikarionu wzdłuż aksonu na obwód.

We włóknach bezmielinowych potencjał czynnościowy przechodzi wzdłuż aksonu, dociera do synapsy i powoduje uwolnienie neuroprzekaźnika. Z kolei we włóknach mielinowych potencjał czynnościowy przekazywany jest skokowo, od jednego do drugiego węzła, przez co przewodzenie odbywa się o wiele szybciej.

Nicole Radomska

Choroby neuronu ruchowego

Choroby neuronu ruchowego można podzielić na trzy typy, w zależności od umiejscowienia uszkodzenia komórki nerwowej. Wyróżnia się:

  • choroby górnego i dolnego motoneuronu: należy do nich uogólniona postać stwardnienia bocznego zanikowego (SLA),
  • choroby górnego motoneuronu, czyli pierwotne stwardnienie boczne (PLS) oraz postępujące porażenie opuszki (PBP),
  • choroby dolnego motoneuronu, w tym sporadyczna oraz dziedziczna postać rdzeniowego zaniku mięśni (SMA).

Najczęściej z chorobami neuronu ruchowego kojarzone jest stwardnienie zanikowe boczne. Choroba ta występuje z częstotliwością 5/100 tys. osób rocznie. W SLA uszkodzeniu ulegają neurony znajdujące się w rdzeniu kręgowym, pniu mózgu oraz korze mózgowej. Do objawów klinicznych uszkodzenia neuronu ruchowego należą: osłabienie mięśniowe kończyn górnych i dolnych, problemy z mówieniem i połykaniem, zanik osłabionych mięśni. Ponadto można zaobserwować drżenie i falowanie mięśni, kurcze mięśni, ślinienie podczas połykania, a w zaawansowanej fazie choroby niedowład kończyn i niewydolność oddechową.

Niestety stwardnienie rozsiane jest chorobą nieuleczalną. Leczenie polega jedynie na łagodzeniu objawów. Stosuje się preparaty zmniejszające sztywność mięśni i nadmierne ślinienie. Ponadto wykorzystuje się leki o działaniu przeciwlękowym i przeciwdepresyjnym. Ważnym elementem terapii jest rehabilitacja oraz terapia logopedyczna.

Bibliografia:

  1. „Tkanka nerwowa” online: http://nedo.gumed.edu.pl/wszpziu/skrypty/My%9Cliwski%20skrypt/Tkanka%20nerwowa.pdf
  2. Gołąb B., „Anatomia czynnościowa ośrodkowego układu nerwowego”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.
  3. Hubert Kwieciński, Agnieszka Słowik, „Choroby neuronu ruchowego”, Polski Przegląd Neurologiczny, 2010, tom 6, supl. A.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Przekazując diagnozę rodzicom, mówi: „Gratuluję, mają państwo dziecko z zespołem Aspergera”. O różnorodności, która występuje w spektrum autyzmu, mówi Tony Attwood

25-latka była pewna, że jej synek cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

25-latka była pewna, że jej dziecko cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

„To jest gonitwa myśli w głowie, wrażenie umierania, duszenia się, zasłabnięcia”. Polska influencerka opowiedziała o atakach paniki

„Samodzielność dla osób ze spektrum autyzmu to wolność i godne życie” – mówi Monika Kłeczek, prezeska stowarzyszenia AS

Gen-przełącznik pomoże przywrócić słuch. Co wiemy o TBX2?

Leczenie nerwobóli będzie prostsze? Australijscy naukowcy na drodze do stworzenia innowacyjnych leków

Choroba Devica – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Naprawią serca i oczy. Innowacyjne syntetyczne neurony zrewolucjonizują świat?

Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki? / Fot. Pexels

„Piasek mózgowy” może powodować bezsenność, występuje nawet u 30-latków. Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki, mówi neurolożka Magdalena Podbrożna

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Rodzice podjęli się tego niewiarygodnego zadania, żeby w domu pełnym ciszy wychować muzyków”. Olga Bończyk o świecie osób niesłyszących

Tachykardia zatokowa – co to jest, objawy, czy jest groźna?

„Ludzie mogą nie tylko wypierać wspomnienia, ale też tworzyć fałszywe”. Co ukrywa przed nami nasz mózg, mówi prof. Tomasz Maruszewski

"Z medycyną nie ma wiele wspólnego, a przy tym może bardzo pacjentowi zaszkodzić". Farmaceutka przestrzega przed świecowaniem uszu

„Z medycyną nie ma wiele wspólnego, a przy tym może bardzo pacjentowi zaszkodzić”. Farmaceutka przestrzega przed świecowaniem uszu

Bruce Willis

Bruce Willis kończy karierę. Zdiagnozowano u niego ciężką chorobę

Kobieta z ręcznikiem na głowie. Na twarzy ma okulary przeciwsłoneczne

Optometrystka sprawdziła okulary przeciwsłoneczne kupione w sklepie. Jej wnioski przerażają

Holoprosencefalia – odmiany, objawy, diagnostyka dziecka

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe – przyczyny, objawy i radzenie sobie z brakiem przyjemności przy wykonywaniu codziennych obowiązków

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

"Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego" - podkreśla farmeceutka. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

„Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego” – podkreśla Zofia Winczewska. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

Trening Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

otolaryngolog

Ucho pływaka i inne problemy ucha zewnętrznego. Poznaj ich przyczyny i objawy

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×