Przejdź do treści

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Neuron - budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dorota Szelągowska o atakach paniki
Dorota Szelągowska o swoim zdrowiu psychicznym. „Byłam na totalnym dnie”
„Nie powinniśmy się bać mówienia o tym, że problemy jelitowe należą już do chorób cywilizacyjnych” – mówi Roksana Środa, dietetyk kliniczna
Niezwykła szopka w Neapolu. Trzej Królowie z paszportem covidowym
Niezwykła szopka w Neapolu. „Trzej Mędrcy przybywają w tym roku z paszportem covidowym”
Kiedy trzecia dawka szczepionki przeciw COVID-19 dla wszystkich dorosłych? Wiceminister zdrowia podaje prawdopodobny termin
Kiedy trzecia dawka szczepionki przeciw COVID-19 dla wszystkich dorosłych? Wiceminister zdrowia podał prawdopodobny termin
Dr Fauci: Szczepionka Johnson & Johnson powinna być dwudawkowa
„Szczepionka Johnson&Johnson powinna być dwudawkowa” – mówi dr Anthony Fauci

Neuron, inaczej komórka nerwowa, to najmniejszy element układu nerwowego. Liczne neurony znajdujące się w mózgu człowieka tworzą specjalną sieć, która umożliwia odbieranie i przekazywanie informacji do różnych części ciała. To dzięki komórkom nerwowym powstają wszystkie procesy w organizmie, w tym poruszanie się, widzenie i słyszenie. Uszkodzenie neuronu ruchowego prowadzi do rozwoju stwardnienia rozsianego – choroby, w której postępujące osłabienie mięśni doprowadza do ich zaniku.

Budowa neuronu

Co to jest neuron? Neurony to komórki nerwowe, które zbudowane są z jądra komórki znajdującego się w ciele komórki (perykarionie), pojedynczego aksonu (neurytu) oraz licznych dendrytów, czyli krótkich wypustek odchodzących od ciała komórki. Akson chroniony jest przez specjalną osłonkę (otoczkę) mielinową, którą tworzą komórki Schwanna. Pomiędzy neurytami usytuowane są przewężenia Ranviera, dzięki czemu impulsy nerwowe szybciej się przenoszą.

Neurony nie stykają się bezpośrednio między sobą, lecz tworzą synapsy, którymi przekazywane są substancje chemiczne. Połączenie to powstaje między aksonem jednej komórki nerwowej i dendrytem drugiej komórki nerwowej. Dlaczego neurony mają duże rozmiary? Neurony mają duże rozmiary, ponieważ tworzą w mózgu rozległe sieci.

Zadaniem neuronów jest przewodzenie impulsów elektrycznych. Dendryty przekazują impulsy do ciała komórki, natomiast aksony od ciała komórki na obwód. Aksony wraz z wypustkami tworzą włókno nerwowe. Każdy nerw zbudowany jest z pęczków włókien nerwowych. Z tkanki nerwowej powstaje ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy. W obrębie obwodowego układu nerwowego tworzą się sploty nerwowe, od których odchodzą nerwy czuciowe, ruchowe i mieszane.

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Rodzaje neuronów

Ze względu na kształt wyróżnia się trzy rodzaje neuronów:

  • neurony dwubiegunowe – zbudowane są z jednego dendrytu, znajdują się w nabłonku zmysłowym,
  • neurony wielobiegunowe – składają się z więcej niż jednego dendrytu, to najczęstszy typ neuronu,
  • neurony pozornie jednobiegunowe – powstają z komórek dwubiegunowych, zawierają jedną wypustkę.

Podział neuronów dotyczy także rodzaju wydzielanych przez nich neuroprzekaźników. Należą tu:

  • neurony cholinergiczne wydzielające acetylocholinę, która wpływa na procesy pamięciowe, odpowiada za skurcze mięśni i spadek ciśnienia,
  • neurony dopaminergiczne wydzielające dopaminę, która reguluje procesy emocjonalne oraz kontroluje procesy poznawcze i pracę układu hormonalnego,
  • neurony noradrenergiczne wydzielające noradrenalinę, która pobudza akcję serca, rozkurcza mięśnie przewodu pokarmowego i stymuluje proces rozpadu tkanki tłuszczowej,
  • neurony glutaminergiczne wydzielające glutaminę – najważniejszy pobudzający neurotransmiter, biorący udział w procesach uczenia się i zapamiętywania,
  • neurony serotoninergiczne wydzielające serotoninę regulującą sen,
  • neurony GABA-ergiczne wydzielające kwas gamma-aminomasłowy – najważniejszy hamujący neurotransmiter, odpowiadający za relaksację komórek mięśniowych.

Funkcje neuronu

Główną rolą neuronów w mózgu jest odbieranie, przewodzenie i analizowanie bodźców pochodzących ze środowiska zewnętrznego. Od typu neuronu zależy, jaką funkcję pełni on w organizmie. Neurony ruchowe (motoryczne) przekazują impulsy do narządów i mięśni. Neurony czuciowe odbierają bodźce termiczne, dotykowe i zapachowe i przekazują je do struktur w ośrodkowym układzie nerwowym. Trzecim typem neuronu są neurony wstawkowen odpowiadające za funkcje kojarzeniowe.

W organizmie ludzkim znajdują się również neurony lustrzane, dzięki którym możliwe jest interpretowanie i odtwarzanie obserwowanego zachowania oraz emocji. . Komórki te po raz pierwszy zaobserwowano w mózgu makaka w 1996 roku. Uważa się, iż dzięki nim człowiek potrafi rozpoznać emocje innych ludzi. Aktywność neuronów lustrzanych koreluje z poziomem empatii. Zaburzenia struktur mózgu, w których znajdują się neurony lustrzane może być jedną z przyczyn występowania autyzmu bądź schizofrenii.

Kobieta leży na łóżku

Jak przewodzone są impulsy nerwowe?

W przewodzeniu impulsów elektrycznych bierze udział błona komórkowa neuronów. W stanie spoczynku jest ona spolaryzowana. Jeśli na komórkę zadziała jakiś bodziec, dochodzi do zmiany właściwości elektrycznych błony neuronu. Proces depolaryzacji powoduje otwarcie kanałów sodowych, wpłynięcie jonów sodu do komórki, oraz wypłynięcie jonów potasu. Depolaryzacja powstająca w danym miejscu błony przesuwa się falą depolaryzacyjną do sąsiadujących obszarów. Powstający impuls nerwowy przemieszcza się z perikarionu wzdłuż aksonu na obwód.

We włóknach bezmielinowych potencjał czynnościowy przechodzi wzdłuż aksonu, dociera do synapsy i powoduje uwolnienie neuroprzekaźnika. Z kolei we włóknach mielinowych potencjał czynnościowy przekazywany jest skokowo, od jednego do drugiego węzła, przez co przewodzenie odbywa się o wiele szybciej.

Choroby neuronu ruchowego

Choroby neuronu ruchowego można podzielić na trzy typy, w zależności od umiejscowienia uszkodzenia komórki nerwowej. Wyróżnia się:

  • choroby górnego i dolnego motoneuronu: należy do nich uogólniona postać stwardnienia bocznego zanikowego (SLA),
  • choroby górnego motoneuronu, czyli pierwotne stwardnienie boczne (PLS) oraz postępujące porażenie opuszki (PBP),
  • choroby dolnego motoneuronu, w tym sporadyczna oraz dziedziczna postać rdzeniowego zaniku mięśni (SMA).

Najczęściej z chorobami neuronu ruchowego kojarzone jest stwardnienie zanikowe boczne. Choroba ta występuje z częstotliwością 5/100 tys. osób rocznie. W SLA uszkodzeniu ulegają neurony znajdujące się w rdzeniu kręgowym, pniu mózgu oraz korze mózgowej. Do objawów klinicznych uszkodzenia neuronu ruchowego należą: osłabienie mięśniowe kończyn górnych i dolnych, problemy z mówieniem i połykaniem, zanik osłabionych mięśni. Ponadto można zaobserwować drżenie i falowanie mięśni, kurcze mięśni, ślinienie podczas połykania, a w zaawansowanej fazie choroby niedowład kończyn i niewydolność oddechową.

Niestety stwardnienie rozsiane jest chorobą nieuleczalną. Leczenie polega jedynie na łagodzeniu objawów. Stosuje się preparaty zmniejszające sztywność mięśni i nadmierne ślinienie. Ponadto wykorzystuje się leki o działaniu przeciwlękowym i przeciwdepresyjnym. Ważnym elementem terapii jest rehabilitacja oraz terapia logopedyczna.

Bibliografia:

  1. „Tkanka nerwowa” online: http://nedo.gumed.edu.pl/wszpziu/skrypty/My%9Cliwski%20skrypt/Tkanka%20nerwowa.pdf
  2. Gołąb B., „Anatomia czynnościowa ośrodkowego układu nerwowego”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.
  3. Hubert Kwieciński, Agnieszka Słowik, „Choroby neuronu ruchowego”, Polski Przegląd Neurologiczny, 2010, tom 6, supl. A.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lek na SMA bez refundacji. "Producent postawił zaporową cenę"

Lek na SMA bez refundacji ze względu na „zaporową cenę”. Magdalena Jutrzenka: „Problem sprowadza się do tego, że zdrowie nie jest priorytetem rządu”

Guz prolaktynowy (prolaktynoma) – objawy i leczenie

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

Enzymy – co to jest? Budowa, rodzaje, zastosowanie

Stwardnienie boczne zanikowe – rodzaje, objawy, długość życia

Kobieta siedzi przy biurku

L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię/fot. Pexels

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię

Co się dzieje w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Seks a mózg. Oto 7 rzeczy, które dzieją się w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Wojciech Gojke/fot. archiwum prywatne

Problemy z koncentracją? Deep Focus from Plants pobudzi twój mózg do działania. Przetestowałem!

Omdlenia odruchowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie mózgu

Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

Bierzesz udział w festiwalach kolorów? Uważaj na oczy - ostrzega optometrystka Justyna Nater

Bierzesz udział w festiwalach kolorów Holi? Uważaj na oczy – ostrzega optometrystka Justyna Nater

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Półpasiec uszny – u dorosłych i dzieci. Objawy, leczenie

Kobieta

Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

Terapia… lasem

Kleszcze przenoszą boreliozę

Borelioza – objawy i leczenie. Jak zdiagnozować boreliozę?

Niewidomy mężczyzna odzyskał częściowo wzrok dzięki eksperymentalnej terapii. To pierwszy taki przypadek

Niewidomy mężczyzna odzyskał częściowo wzrok dzięki eksperymentalnej terapii. To pierwszy taki przypadek

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?