Przejdź do treści

Amnezja – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci?

Kobieta z amnezją próbująca coś sobie przypomnieć.
Amnezja – przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci / AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Kichasz, gdy patrzysz na słońce? Biotechnolog Dawid Polak wyjaśnia to zjawisko
Jak poznać, że upał ci zaszkodził? „Są trzy zjawiska kliniczne, które świadczą o nadmiernym działaniu ciepła” – mówi lekarz Michał Sutkowski
Zmagasz się z zaparciami? Fizjoterapeutka tłumaczy, jakie mogą być tego konsekwencje
Petting – co to jest, sposoby pettingu, petting a ciąża
„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska

Amnezja, czyli całkowity lub czasowy zanik pamięci, to schorzenie, które dotyka nie tylko osobę chorą, ale i jej najbliższe otoczenie. Obecnie dzieli się ją na kilka rodzajów: wsteczną, następczą, globalną oraz psychogenną. Co może ją spowodować i na czym polega leczenie?

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Co to jest amnezja?

Amnezja, inaczej niepamięć, jest to zaburzenie pamięci, w którego przebiegu obserwuje się u chorego zmianę w ilości przechowywanych wspomnień. Zanik pamięci może dotyczyć całego życia osoby chorej, co oznacza, że nie będzie on pamiętał żadnego faktu ze swojego życia lub też konkretnego okresu ze swojego życia np. ostatnich kilku miesięcy.

Nie należy mylić amnezji z zapominaniem, czyli normalnym, powszechnym procesem utraty zapamiętanych informacji u zdrowych ludzi. Bez możliwości zapominania nasz mózg byłby przeciążony mnóstwem niepotrzebnych danych.

Zjawisko niepamięci od dawien dawna fascynuje artystów – amnezja doczekała wielu filmów i książek, które próbują zgłębić jej problematykę.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

3 produkty na dobrą pamięć i koncentrację

Rodzaje amnezji

Współczesna medycyna wyróżnia kilka rodzajów zaników pamięci:

  • amnezja dysocjacyjna, inaczej psychogenna występuje znacznie częściej u mężczyzn niż u kobiet. Jej objawem jest zapominanie ważnych wydarzeń, które miały miejsce w życiu chorego. Bardzo często ma to związek z wydarzeniami traumatycznymi, które wypierane są z pamięci. Zanik pamięci jest prawdopodobnie spowodowany przez bardzo silny uraz psychiczny. Dotknięty amnezją dysocjacyjną może mieć również problemy z określeniem własnej tożsamości;
  • amnezja wsteczna – występuje najczęściej. Ma miejsce wówczas, gdy chorzy nie mogą przypomnieć sobie zdarzeń z przeszłości. Nasilenie amnezji wstecznej zależy od indywidualnego przypadku. Jedni ludzie mogą tracić pamięć tylko z okresu, który bezpośrednio poprzedza czynnik będący przyczyną amnezji np. wypadek samochodowy (amnezja powypadkowa), a inni całkowicie tracą zdolność przywoływania wspomnień;
  • amnezja następcza objawia się niepamięcią zdarzeń, które wystąpiły w życiu człowieka już po pojawieniu się czynnika będącego przyczyną amnezji. Dlatego też chory może doskonale pamiętać wydarzenia ze swojej przeszłości, mając jednocześnie problemy z zapamiętaniem tego, co wydarzyło mu się w ciągu ostatnich kilku dni lub tygodni. W skrajnych przypadkach cierpiący na amnezję następczą nie są w stanie przypomnieć sobie, co jedli tego dnia na śniadanie.
  • amnezja globalna należy do form przejściowych schorzenia. Chory cechuje się wówczas bardzo rozległymi ubytkami w pamięci sięgającymi nawet kilkudziesięciu lat wstecz. Jednakże w odróżnieniu od innych rodzajów amnezji, objawy te są przejściowe i przemijają w sposób samoistny, niewymagający wspomagania farmakologicznego. Dokładne przyczyny powstawania amnezji globalnej nie są do końca znane.

Przyczyny amnezji

Do rozwoju niepamięci może przyczynić się bardzo wiele czynników. Mogą mieć one charakter zarówno patologicznego uszkodzenia struktur mózgu związanych z pamięcią lub też być nagłym wynikiem urazu mechanicznego głowy. Do najczęstszych przyczyn amnezji zalicza się:

  • urazy głowy np. po wypadkach komunikacyjnych; mówi się wówczas o amnezji pourazowej;
  • niektóre choroby tkanki nerwowej, w tym zapalenie mózgu, nowotwory centralnego układu nerwowego lub niedotlenienie tkanki nerwowej;
  • przyjmowanie niektórych leków może zwiększać prawdopodobieństwo pojawienia się amnezji; dowiedziono, że przewlekłe stosowanie leków z grupy beznodiazepin może skutkować pojawieniem się amnezji.

Warto dodać, że utrata pamięci po wypadku, np. samochodowym, wśród młodych osób zdarza się statystycznie najczęściej. Chwilowe zaniki pamięci po urazie – pod warunkiem, że nie towarzyszą im zmiany bądź uszkodzenia struktur mózgu widoczne w tomografii komputerowej lub w rezonansie magnetycznym,  raczej nie powinny niepokoić.

Diagnostyka amnezji – badania

Jeśli amnezja pojawia się u osoby, która doświadczyła urazu głowy, wówczas za przyczynę zaników pamięci zazwyczaj uznaje się wypadek. Inaczej jest w sytuacji, gdy człowiek nagle i z niewiadomych przyczyn doświadcza niepamięci – wtedy do postawienia diagnozy niezbędne jest wykonanie badań.

Po pierwsze – u osób z amnezją trzeba wykluczyć m.in. zaburzenia otępienne. Dokonuje się tego na podstawie obserwacji, czy u pacjenta występują jeszcze jakieś inne problemy z pamięcią i funkcjami poznawczymi. Robiony jest też np. test zegara czy test MMSE.

Aby stwierdzić, czy pacjent cierpi na niepamięć, wykonuje się badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny głowy. Pozwalają one zaobserwować m.in. wewnątrzczaszkowe zmiany nowotworowe, ogniska poudarowe czy zmian sugerujących zapalenie mózgu.

Leczenie amnezji

Leczenie amnezji nie zawsze wygląda tak samo i nie zawsze wycofanie się niepamięci (czyli wyleczenie) jest możliwe. Wszystko zależy od przyczyny tego stanu. Czasami objawy amnezji ustępują samoistnie. Po pewnym czasie chory zaczyna przypominać sobie coraz więcej faktów z życia. Niestety to, kiedy pamięć wróci całkowicie, jest sprawą indywidualną.

Poprawienie funkcjonowania pamięci wspomagane jest najczęściej terapiami – indywidualnymi lub grupowymi. Nie ma żadnego, skutecznego i bezpiecznego środka farmakologicznego, który przywróciłby pamięć choremu z amnezją. Pozytywnie na problemy z pamięcią wpływają treningi usprawniające sieci neuronalne w obszarach mózgu zaangażowanych w pamięć. Podczas zajęć z doświadczonym i certyfikowanym terapeutą chory powoli uczy się przyswajać nowe informacje, co wpływa na procesy plastyczności synaps. Skuteczna terapia jednak wymaga czasu. Dlatego też kluczowym czynnikiem, którego nie może zabraknąć podczas leczenia, jest cierpliwość.

Należy pamiętać, że negatywne emocje lub wyrzuty kierowane do osoby poszkodowanej utrudniają procesy zapamiętywania, zmniejszają jej motywację oraz zniechęcają do dalszej terapii. Aby wspomóc chorego na amnezję podczas żmudnego i długiego procesu leczenia, czasami podaje się mu również środki przeciwdepresyjne oraz przeciwlękowe.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Dieta bogata w kwasy omega-3 może ochronić przed chorobą Alzheimera? Wyniki najnowszego badania są jednoznaczne

Dieta bogata w kwasy omega-3 może chronić przed chorobą Alzheimera? Wyniki najnowszego badania są jednoznaczne

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Przekazując diagnozę rodzicom, mówi: „Gratuluję, mają państwo dziecko z zespołem Aspergera”. O różnorodności, która występuje w spektrum autyzmu, mówi Tony Attwood

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Billie Eilish

Billie Eilish o zespole Tourette’a: „Podczas rozmowy ze mną się tego nie zauważa, ale dla mnie to wszystko jest bardzo męczące”

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Choroba Devica – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Nowa metoda leczenia choroby Parkinsona / istock

Polscy neurochirurdzy zoperowali mózg bez otwierania czaszki. Tak „wyłączyli” objawy Parkinsona

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Malformacja – co to jest? Czy naczyniak mózgu jest niebezpieczny?

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Tam, gdzie ktoś inny zastanawia się trzy razy czy iść i zaryzykować, tam Polak już jest”. O medycynie ekstremalnej mówi Dariusz Jaroń, autor książki „Ekstremalni”

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×