Przejdź do treści

Amnezja – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci?

Kobieta z amnezją próbująca coś sobie przypomnieć.
Amnezja – przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci / AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Bezpłatne testy antygenowe na obecność wirusa SARS-CoV-2 w aptekach. MZ opublikowało mapę punktów
Za „long COVID” może odpowiadać mikrobiom jelitowy. Najnowsze ustalenia naukowców
Suplementujesz się biotyną? Uważaj! Może fałszować wyniki badań diagnostycznych
4 rzeczy, które możesz zrobić przed wiosną, by wkroczyć w nią z nową energią
Permanentne zmęczenie. Z czego może wynikać?

Amnezja, czyli całkowity lub czasowy zanik pamięci, to schorzenie, które dotyka nie tylko osobę chorą, ale i jej najbliższe otoczenie. Obecnie dzieli się ją na kilka rodzajów: wsteczną, następczą, globalną oraz psychogenną. Co może ją spowodować i na czym polega leczenie?

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Co to jest amnezja?

Amnezja, inaczej niepamięć, jest to zaburzenie pamięci, w którego przebiegu obserwuje się u chorego zmianę w ilości przechowywanych wspomnień. Zanik pamięci może dotyczyć całego życia osoby chorej, co oznacza, że nie będzie on pamiętał żadnego faktu ze swojego życia lub też konkretnego okresu ze swojego życia np. ostatnich kilku miesięcy.

Nie należy mylić amnezji z zapominaniem, czyli normalnym, powszechnym procesem utraty zapamiętanych informacji u zdrowych ludzi. Bez możliwości zapominania nasz mózg byłby przeciążony mnóstwem niepotrzebnych danych.

Zjawisko niepamięci od dawien dawna fascynuje artystów – amnezja doczekała wielu filmów i książek, które próbują zgłębić jej problematykę.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

3 produkty na dobrą pamięć i koncentrację

Rodzaje amnezji

Współczesna medycyna wyróżnia kilka rodzajów zaników pamięci:

  • amnezja dysocjacyjna, inaczej psychogenna występuje znacznie częściej u mężczyzn niż u kobiet. Jej objawem jest zapominanie ważnych wydarzeń, które miały miejsce w życiu chorego. Bardzo często ma to związek z wydarzeniami traumatycznymi, które wypierane są z pamięci. Zanik pamięci jest prawdopodobnie spowodowany przez bardzo silny uraz psychiczny. Dotknięty amnezją dysocjacyjną może mieć również problemy z określeniem własnej tożsamości;
  • amnezja wsteczna – występuje najczęściej. Ma miejsce wówczas, gdy chorzy nie mogą przypomnieć sobie zdarzeń z przeszłości. Nasilenie amnezji wstecznej zależy od indywidualnego przypadku. Jedni ludzie mogą tracić pamięć tylko z okresu, który bezpośrednio poprzedza czynnik będący przyczyną amnezji np. wypadek samochodowy (amnezja powypadkowa), a inni całkowicie tracą zdolność przywoływania wspomnień;
  • amnezja następcza objawia się niepamięcią zdarzeń, które wystąpiły w życiu człowieka już po pojawieniu się czynnika będącego przyczyną amnezji. Dlatego też chory może doskonale pamiętać wydarzenia ze swojej przeszłości, mając jednocześnie problemy z zapamiętaniem tego, co wydarzyło mu się w ciągu ostatnich kilku dni lub tygodni. W skrajnych przypadkach cierpiący na amnezję następczą nie są w stanie przypomnieć sobie, co jedli tego dnia na śniadanie.
  • amnezja globalna należy do form przejściowych schorzenia. Chory cechuje się wówczas bardzo rozległymi ubytkami w pamięci sięgającymi nawet kilkudziesięciu lat wstecz. Jednakże w odróżnieniu od innych rodzajów amnezji, objawy te są przejściowe i przemijają w sposób samoistny, niewymagający wspomagania farmakologicznego. Dokładne przyczyny powstawania amnezji globalnej nie są do końca znane.

Przyczyny amnezji

Do rozwoju niepamięci może przyczynić się bardzo wiele czynników. Mogą mieć one charakter zarówno patologicznego uszkodzenia struktur mózgu związanych z pamięcią lub też być nagłym wynikiem urazu mechanicznego głowy. Do najczęstszych przyczyn amnezji zalicza się:

  • urazy głowy np. po wypadkach komunikacyjnych; mówi się wówczas o amnezji pourazowej;
  • niektóre choroby tkanki nerwowej, w tym zapalenie mózgu, nowotwory centralnego układu nerwowego lub niedotlenienie tkanki nerwowej;
  • przyjmowanie niektórych leków może zwiększać prawdopodobieństwo pojawienia się amnezji; dowiedziono, że przewlekłe stosowanie leków z grupy beznodiazepin może skutkować pojawieniem się amnezji.

Warto dodać, że utrata pamięci po wypadku, np. samochodowym, wśród młodych osób zdarza się statystycznie najczęściej. Chwilowe zaniki pamięci po urazie – pod warunkiem, że nie towarzyszą im zmiany bądź uszkodzenia struktur mózgu widoczne w tomografii komputerowej lub w rezonansie magnetycznym,  raczej nie powinny niepokoić.

Diagnostyka amnezji – badania

Jeśli amnezja pojawia się u osoby, która doświadczyła urazu głowy, wówczas za przyczynę zaników pamięci zazwyczaj uznaje się wypadek. Inaczej jest w sytuacji, gdy człowiek nagle i z niewiadomych przyczyn doświadcza niepamięci – wtedy do postawienia diagnozy niezbędne jest wykonanie badań.

Po pierwsze – u osób z amnezją trzeba wykluczyć m.in. zaburzenia otępienne. Dokonuje się tego na podstawie obserwacji, czy u pacjenta występują jeszcze jakieś inne problemy z pamięcią i funkcjami poznawczymi. Robiony jest też np. test zegara czy test MMSE.

Aby stwierdzić, czy pacjent cierpi na niepamięć, wykonuje się badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny głowy. Pozwalają one zaobserwować m.in. wewnątrzczaszkowe zmiany nowotworowe, ogniska poudarowe czy zmian sugerujących zapalenie mózgu.

Leczenie amnezji

Leczenie amnezji nie zawsze wygląda tak samo i nie zawsze wycofanie się niepamięci (czyli wyleczenie) jest możliwe. Wszystko zależy od przyczyny tego stanu. Czasami objawy amnezji ustępują samoistnie. Po pewnym czasie chory zaczyna przypominać sobie coraz więcej faktów z życia. Niestety to, kiedy pamięć wróci całkowicie, jest sprawą indywidualną.

Poprawienie funkcjonowania pamięci wspomagane jest najczęściej terapiami – indywidualnymi lub grupowymi. Nie ma żadnego, skutecznego i bezpiecznego środka farmakologicznego, który przywróciłby pamięć choremu z amnezją. Pozytywnie na problemy z pamięcią wpływają treningi usprawniające sieci neuronalne w obszarach mózgu zaangażowanych w pamięć. Podczas zajęć z doświadczonym i certyfikowanym terapeutą chory powoli uczy się przyswajać nowe informacje, co wpływa na procesy plastyczności synaps. Skuteczna terapia jednak wymaga czasu. Dlatego też kluczowym czynnikiem, którego nie może zabraknąć podczas leczenia, jest cierpliwość.

Należy pamiętać, że negatywne emocje lub wyrzuty kierowane do osoby poszkodowanej utrudniają procesy zapamiętywania, zmniejszają jej motywację oraz zniechęcają do dalszej terapii. Aby wspomóc chorego na amnezję podczas żmudnego i długiego procesu leczenia, czasami podaje się mu również środki przeciwdepresyjne oraz przeciwlękowe.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Funkcje poznawcze – co to jest, zaburzenia, trening

Stres to mocny przeciwnik – jak się z nim mierzyć?

„Nie oddzielam tego, co dzieje się w głowach moich pacjentów, od tego, co dzieje się w ich ciałach” – mówi Magdalena Kicińska, fizjoterapeutka

pms - krzycząca kobieta

PMS (Zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy, przyczyny

Nadmierne gazy – jak się pozbyć krępującej dolegliwości? Przyczyny i sposoby leczenia

Tężyczka może nie być łatwa do rozpoznania.

Tężyczka – przyczyny, objawy, rodzaje i leczenie. Badania na tężyczkę

kobieta mająca migrenę

Migrena – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie. Ile trwa migrena?

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Dłonie starszej kobiety z czarno-białymi zdjęciami

Choroba Alzheimera – etapy, objawy, leczenie. Jakie są jej przyczyny?

Depilacja laserowa - jak działa i jakie daje efekty?

Depilacja laserowa – skuteczny sposób na gładkie ciało? O czym warto wiedzieć przed zabiegiem?

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Demencja starcza - co to jest i jakie daje objawy?

Demencja starcza – czym jest, jakie są jej przyczyny i główne objawy?

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

5 błędów, które popełniają mężczyźni podczas seksu

×