Przejdź do treści

Twoja przyjaciółka została zgwałcona. Jak można jej pomóc? „W pierwszej kolejności możemy po prostu być i to jest najważniejsze”

Zdjęcie: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Osobom, które doświadczyły gwałtu trudno jest uwierzyć, że nie są temu winne. Tym bardziej, że nadal zdarza im się usłyszeć, że „mogły się lepiej prowadzić”, nie ubierać się w taki czy inny sposób, nie prowokować. – Żeby zaprzestać samoobwiniania, potrzebujemy poczuć się bezpiecznie, dlatego akceptacja, zrozumienie i wsparcie najbliższych jest tak ważne – mówi psycholożka i seksuolożka Maria Jędrzejewska.

Trudno jest mówić o tym, jak pomaga się zgwałconej przyjaciółce. Bo co można powiedzieć, kiedy słów brak? Trudno jest nawet objąć kogoś, czyje ciało i jego granice zostały tak okrutnie naruszone. I ta myśl, że przecież też jest się kobietą. Że mogło się być na jej miejscu.

Koleżanki, przyjaciółki, siostry, matki mówią więc zdawkowo:

– Było mi trudno, bo odświeżyło wspomnienia tego, co mnie spotkało kiedyś.

– Wspierałam przyjaciółkę molestowaną przez wujka. Trudne to było dla mnie. Nadal jest. Dlatego, że nie zdecydowała się zgłosić sprawy na policję.

– Miałam ogromną potrzebę działania: czy to pójść na policje, czy najchętniej – zorganizować zemstę. Bardzo trudno było ochłonąć i zobaczyć, że to były moje potrzeby, a nie córki. Że zemsta nie cofnęłaby tego, co się stało – a my moglibyśmy ponieść konsekwencje prawne – i tym bardziej nie moglibyśmy jej wspierać.

– Nie wiem, czy moje wsparcie coś jej dawało, bo póki byłyśmy dziećmi on to robił, a ona nie potrafiła się mu przeciwstawić. Mam do siebie żal, że nie powiedziałam wtedy mojej mamie. Ale to były „nasze” dziecięce sekrety na śmierć i życie.

– Nie wiem, czy coś z tego, co robiłam, było pomocne? Może dało to, że wie, że to nie jej wina?

Poczuć się bezpiecznie

Osobom, które doświadczyły gwałtu trudno jest uwierzyć, że nie są temu winne. Tym bardziej, że nadal zdarza im się usłyszeć, że „mogły się lepiej prowadzić”, nie ubierać się w taki czy inny sposób, nie prowokować.

– Paradoksalnie, łatwiej jest się wpędzić w rolę winnej, co zresztą nie zdarza się rzadko, niż poczuć swoją bezradność w obliczu doświadczonej krzywdy – komentuje Maria Jędrzejewska –psycholożka, seksuolożka, psychotraumatolożka. –  Wina implikuje wpływ na sytuację. To brzmi dramatycznie, ale z punktu widzenia mechanizmów psychologicznych, ma ona swoją funkcję. Za wszelką cenę usiłujemy uniknąć bezradności, którą dotkliwie przeżywamy w sytuacjach zagrożenia.

Maria Jędrzejewska, psycholożka, seksuolożka i psychotraumatolożka
Żeby zaprzestać samoobwiniania, potrzebujemy poczuć się bezpiecznie, dlatego akceptacja, zrozumienie i wsparcie najbliższych jest tak ważne w procesie radzenia sobie z traumą seksualną.

U osób, które doświadczyły radykalnego nadużycia i przemocy, podkreślanie ich sprawczości i zgody na podejmowanie jakichkolwiek działań, w tym oferowaną im pomoc, jest niezwykle ważne. – To co można zrobić jest jednocześnie niesłychanie proste i trudne – stwierdza Renata Durda, szefowa Niebieskiej Linii. – Bo w pierwszej kolejności możemy po prostu być i to jest najważniejsze. Jest to trudne o tyle, że większość z nas ma w głowie tryb zadaniowy i uważa, że musi w tej sytuacji jakoś zadziałać. A wiele osób, które mają w swoim życiorysie takie traumatyczne doświadczenia mówi, że przez długi czas czuły się całkowicie zamrożone, wszystkiego się bały, a perspektywa zrobienia czegokolwiek była przerażająca. Powstrzymajmy się więc przed działaniem, bo najczęściej jest ono naszą potrzebą, a nie osoby pokrzywdzonej, dla której może być wręcz nie do udźwignięcia.

Być obok i słuchać

Najważniejsze jest samo bycie i słuchanie. Bez oceniania tego co się stało, zaprzeczania i deprecjonowania uczuć osoby, która zdecydowała się zwierzyć. Danie przestrzeni na przeżywanie bezradności, strachu, rozpaczy, złości, które są jak najbardziej adekwatne w zaistniałej sytuacji.

– Kiedyś, w przypływie szczerości, powiedziałam o najgorszym zdarzeniu w moim życiu, bycia ofiarą przemocy seksualnej, swojej wieloletniej przyjaciółce – opowiada Magda. – Jednak mimo mojego odsłonięcia się, nie otrzymałam od niej wsparcia i współczucia, którego chyba oczekiwałam. Przyjaciółka, owszem była poruszona, ale niestety uznała, że jest to idealny moment na podzielenie się ze mną swoimi traumami z dzieciństwa, które nie miały z tematem gwałtu nic wspólnego. Chyba myślała, że mówiąc mi coś w stylu „wiesz, ale moja trauma jest gorsza niż twoja”, sprawi, że poczuję się lepiej. Wywołało to odwrotny efekt do zamierzonego i spowodowało, że już nigdy nie byłam w stanie więcej szczerze zwierzyć się tej dziewczynie z istotnych rzeczy. Straciłam do niej zaufanie. Wywołało to też we mnie przekonanie, że nie powinnam z nikim poruszać tego tematu, bo pewnie sprawi to, że poczuję się tylko gorzej. Od tamtej pory jedyną osobą, z którą na ten temat otwarcie próbowałam rozmawiać, jest terapeutka.

 

– Ważne, żeby mieć świadomość, dlaczego i jakie impulsy popychają nas do bycia osobą pomagającą, albo wycofują nas z takiej roli podpowiada Maria Jędrzejewska. – Wielokrotnie słyszałam, że ktoś nie dzwonił, nie spotykał się, dlatego że miał poczucie, że osoba, która doświadczyła nadużycia, nie chciałaby tego i najlepiej dać takiej osobie przestrzeń i spokój. Dość szybko jednak okazywało się, że pod tymi przekonaniami krył się lęk osoby, która czuła powinność, żeby pomóc. Niełatwo jest się z tym skonfrontować i myślę, że pomaganie to bardzo trudna rola i trzeba mieć na nią przestrzeń w sobie.

Nie pomagać za wszelką cenę

Dobrze jest mieć też świadomość, że nasze możliwości pomocy są ograniczone i dużo zależy też od formy, w jakiej same jesteśmy. Można to porównać do zasady panującej w samolotach. Najpierw opiekun zakłada maskę tlenową sobie, a dopiero później dziecku. Warto też zadbać o to, żeby nie być jedyną wspierającą osobą, bo udźwignięcie takiego ciężaru, może okazać się nazbyt przytłaczające, mimo szczerych i dobrych intencji.

– Nie będziemy dobrymi pomagaczami, kiedy pozbawimy się własnych zasobów, próbując pomagać za wszelką cenę, być dostępną na każde zawołanie – podsumowuje Jędrzejewska.

– Po pierwsze, wiele nas to kosztuje, a po drugie ten koszt obniża jakość naszego kontaktu, skuteczności w roli, jaką chcemy przyjąć. Być może, w niektórych sytuacjach, można powiedzieć: słuchaj, będę dla ciebie dostępna za kilka dni, bo teraz mam ważne sprawy do załatwienia. Jedna osoba przyjmie to ze zrozumieniem, a drugą to zrani i sprawi, że poczuje się odrzucona. Mimo to uważam, że dobrze jest dawać sobie prawo do tego, żeby wybierać siebie, zwłaszcza, kiedy czujemy, że nasze zasoby są mocno na wyczerpaniu. I być może to jest moment, żeby zasugerować wsparcie osób wykwalifikowanych do niesienia pomocy, czy to psychoterapeuty, czy psychotraumatologa, a w niektórych przypadkach, psychiatry..

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Terapia poznawczo-behawioralna, czyli nauka oduczania

Terapia poznawczo-behawioralna, czyli nauka oduczania

CPK / Centrum Praw Kobiet

„Sąd nie da mi rozwodu, bo współżycie między mną a moim mężem nie ustało. No bo nie ustało. Mąż gwałci mnie co noc”. Zobacz poruszający spot Centrum Praw Kobiet

Jak sobie radzić z toksycznym szefem

Katarzyna Miller o toksycznym szefie: zostawi nas w złym stanie, żebyśmy się potem musieli pozbierać łyżeczką do kupy

Skandaliczne porównanie na szkoleniu dla lekarzy. USG porównane do „gwałtu w ciemnej uliczce”!

Leczenie elektrowstrząsami - skuteczna czy drastyczna forma terapii?

Elektrowstrząsy – skuteczne leczenie depresji?

Żądamy sprawiedliwości! / istockphoto.com

„Nie chcę iść do więzienia, bo mówię o przemocy”. Wraz z Mają Staśko chcemy sprawiedliwości dla zgwałconej Katarzyny

Smutna dziewczyna / istockphoto.com

Rząd nie finansuje Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży, który codziennie ratuje życie dzieci. „Zbieram, bo trafia mnie szlag” – pisze Szymon Hołownia

Paulina Młynarska

Paulina Młynarska o chorobie ojca: W stanach remisji był cudowny. Agresja pojawiała się nagle

istockphoto.com

„Był alkohol? W takiej sytuacji ciężko mówić o gwałcie. Ofiara może przecież nie pamiętać…”. Nasza czytelniczka opisała, co spotkało ją w szpitalu psychiatrycznym

Amnesty International

Seks bez twojej zgody zawsze jest gwałtem. Amnesty International wzywa Ministra Sprawiedliwości do zmian

„Na policji kobieta, która doświadczyła gwałtu w małżeństwie, może usłyszeć, że właściwie nic się nie stało, bo ona jest żoną i seks należy do jej obowiązków” – mówi Joanna Piotrowska, założycielka Feminoteki

Dlaczego nie potrafisz być szczęśliwa? Tłumaczy psychoterapeutka

dziewczyna z lustrem

„Udaje mi się uprawiać seks, bez orgazmu oczywiście. Tylko jakim kosztem?”. Ofiara gwałtu o swoim życiu seksualnym

Unsplash

Partner ściągnął prezerwatywę podczas seksu i nic ci o tym nie powiedział? To przemoc seksualna

„Przez uwarunkowania kulturowe, społeczne i religijne kobiety zgwałcone przez męża często nie wiedzą, że są ofiarami przestępstwa” – mówią Kamila Ferenc i Adam Kuczyński z Fundacji Przeciw Kulturze Gwałtu

Masz zaburzenia lękowe? Wydaje ci się, że nie jesteś nikomu potrzebna? Zobacz ilustracje, które powinna zobaczyć każda osoba z problemami zdrowia psychicznego

„Wielu pacjentów woli wyjść z gabinetu z rozpoznaniem medycznym konkretnej choroby niż przyjąć do wiadomości, że problem ma naturę emocjonalną” – mówi psychoterapeutka Małgorzata Kuberska-Kędzierska

„Co miałaś na sobie?”. Wystawa, która prezentuje ubrania, jakie miały na sobie ofiary gwałtu w momencie napaści

„Przestań się smucić”, „weź się w garść” – takie słowa mogą zadziałać odwrotnie. Czego nie mówić osobie z depresją? Tłumaczy psycholog Katarzyna Binkiewicz

Obrazkowy savoir-vivre, czyli genialne grafiki, które pokazują, jak pomagać osobom niepełnosprawnym

Pączkowa akcja charytatywna! Przyczyń się do stworzenia ogrodu warzywnego dla dzieciaków z Domu Dziecka

Studentka robiąca notatki

Niemal co druga polska studentka była molestowana seksualnie

„Nie mów: jak będziesz czegoś potrzebować, to zadzwoń. Powiedz: będę do ciebie dzwonić”. Psycholog o wsparciu w żałobie

„Moje dziecko przyznało się, że ma myśli samobójcze. Szukałam psychiatry, ale nie znalazłam, wszędzie kolejki są wielomiesięczne”

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Zbliżenie oka z wadą wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.