Przejdź do treści

Trauma – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, PTSD

Trauma - co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, PTSD Pexels,.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Przez pandemię psychika dzieci jest w tragicznym stanie. Odpowiedź rządu? Infolinia prowadzona przez księdza egzorcystę
Przez pandemię psychika dzieci jest w tragicznym stanie. Odpowiedź rządu? Infolinia prowadzona przez księdza egzorcystę
Ericka Hart pokazała na wybiegu blizny po mastektomii. Prawdziwa rewolucja na tygodniu mody w Nowym Jorku
Kobieta siedzi przy biurku
L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe
Seks oralny – pozycje, choroby. Seks oralny a HIV
Kobieta
Nawet 70 proc. Polaków ma przeciwciała koronawirusa – wynika z badań Państwowego Zakładu Higieny

Trauma psychologiczna jest wynikiem stresujących wydarzeń, które niszczą poczucie bezpieczeństwa. Uraz sprawia, że chory zmaga się z emocjami, wspomnieniami i niepokojem, które nie mogą zniknąć.

Co to jest trauma?

Trauma to zmiana w psychice, która jest związana z silnym przeżyciem. Trauma często wiąże się z wydarzeniem związanym z zagrożeniem życia lub zdrowia, ale każda sytuacja, w której ktoś czuje się zagrożony i odizolowany, może skutkować traumą, nawet jeśli nie wiąże się z fizyczną krzywdą. To nie obiektywne okoliczności decydują o tym, czy wydarzenie jest traumatyczne, ale subiektywne, emocjonalne przeżycie zdarzenia. Im bardziej ofiara jest przestraszona i bezradna w czasie wydarzenia, tym większe jest prawdopodobieństwo, że dozna traumy.

Rodzaje zdarzeń wywołujących traumę

  • Zdarzenia jednorazowe, takie jak wypadek, kontuzja lub napaść, zwłaszcza jeśli były nieoczekiwane lub wydarzyły się w dzieciństwie;
  • Ciągły stres, taki walka z chorobą zagrażającą życiu lub doświadczanie powtarzających się traumatycznych wydarzeń, takich jak zastraszanie, przemoc w rodzinie lub zaniedbanie w dzieciństwie;
  • Inne przyczyny, takie jak operacja (zwłaszcza w pierwszych 3 latach życia), nagła śmierć bliskiej osoby, zerwanie ważnego związku lub upokarzające lub głęboko rozczarowujące doświadczenie, zwłaszcza jeśli ktoś był celowo okrutny.

Najczęstsze przyczyny traumy

Wśród zdarzeń, które mogą wywoływać traumę wymienia się:

  • znęcanie się, zaniedbywanie w dzieciństwie;
  • wykorzystywanie fizyczne, psychiczne lub seksualne;
  • napaść na tle seksualnym;
  • wypadek drogowy;
  • ciężki poród dziecka;
  • choroby zagrażające życiu;
  • nagła utrata ukochanej osoby;
  • porwanie;
  • akty terroryzmu;
  • klęski żywiołowe.

Traumatyczne wydarzenia mogą być pojedynczymi incydentami lub powtarzać się, a nawet trwającym dłuższy czas stanem. Można również doświadczyć traumy po tym, jak jest się świadkiem, jak coś traumatycznego przydarzyło się komuś innemu.

Trauma dziecięca i ryzyko przyszłej traumy

Chociaż traumatyczne wydarzenia mogą przytrafić się każdemu, bardziej prawdopodobne jest, że ktoś dozna traumy, jeśli jest już pod dużym obciążeniem stresowym lub doznał traumy już wcześniej – zwłaszcza jeśli wystąpiła wcześniejsza trauma w dzieciństwie.

Trauma z dzieciństwa może wynikać z wszystkiego, co zakłóca poczucie bezpieczeństwa dziecka, w tym:

  • Niestabilne lub niebezpieczne środowisko;
  • Oddzielenie od rodzica;
  • Poważna choroba;
  • Inwazyjne procedury medyczne;
  • Przemoc seksualna, fizyczna lub słowna;
  • Przemoc w rodzinie.

Doświadczenie traumy w dzieciństwie może skutkować ciężkim i długotrwałym efektem. Kiedy trauma z dzieciństwa nie zostaje rozwiązana, poczucie strachu i bezradności przenosi się w dorosłość, przygotowując grunt pod dalsze zaburzenia.

Objawy traumy

Wszyscy reagują na traumę na różne sposoby, doświadczając szerokiego zakresu reakcji fizycznych i emocjonalnych. Nie ma „właściwego” lub „złego” sposobu przeżywania traumy, odczuwania lub reagowania.

Częste objawy emocjonalne i psychologiczne:

  • Szok, zaprzeczenie lub niedowierzanie;
  • Skołowanie, trudności z koncentracją;
  • Gniew, drażliwość, wahania nastroju;
  • Lęk i strach;
  • Wina, wstyd, obwinianie siebie;
  • Wycofywanie się z życia społecznego, rodzinnego;
  • Uczucie smutku, rozpaczy;
  • Poczucie odłączenia od świata lub odrętwienia psychicznego.

Objawy fizyczne:

Kobieta

Zdrowienie z traumy

Objawy traumy trwają zwykle od kilku dni do kilku miesięcy, stopniowo zanikając w miarę przetwarzania niepokojącego wydarzenia. Ale nawet gdy ofiara traumy czuje się lepiej, od czasu do czasu mogą ją niepokoić bolesne wspomnienia lub emocje – szczególnie w odpowiedzi na czynniki wyzwalające, takie jak rocznica wydarzenia lub coś, co przypomina o traumie.

Jeśli objawy urazu psychicznego nie ustąpią – lub jeśli staną się jeszcze gorsze – chory może doświadczać zespołu stresu pourazowego (PTSD). Podczas gdy trauma emocjonalna jest normalną odpowiedzią na traumatyczne wydarzenie, staje się ona PTSD, gdy układ nerwowy „utknie” i pozostaje w szoku psychologicznym, nie mogąc zrozumieć, co się stało, ani przetworzyć emocji.

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – objawy

PTSD rozwija się, gdy objawy urazu utrzymują się lub nasilają w ciągu tygodni i miesięcy po stresującym wydarzeniu. Objawy obejmują silny niepokój, retrospekcje i uporczywe wspomnienia. Innym objawem PTSD są zachowania unikowe. Jeśli osoba stara się unikać myślenia o traumatycznym wydarzeniu, odwiedzania miejsca, w którym nastąpiło, lub unikania jego wyzwalaczy, może to być oznaką PTSD.

PTSD może trwać latami, chociaż leczenie może pomóc ludziom opanować objawy i poprawić jakość życia.

Czynniki ryzyka rozwoju PTSD obejmują:

  • poprzednia trauma;
  • fizyczny ból lub uraz;
  • mając niewielkie wsparcie po urazie;
  • radzenie sobie z innymi stresorami w tym samym czasie, takimi jak trudności finansowe;
  • wcześniejszy lęk lub depresja.

Większość osób, które doświadczyły traumatycznego wydarzenia, nie rozwija PTSD. National Institute of Mental Health szacuje, że występowanie PTSD w ciągu życia w Stanach Zjednoczonych wynosi 6,8 proc.

Kiedy szukać profesjonalnej terapii traumy

Wychodzenie z traumy wymaga czasu, a każdy zdrowieje we własnym tempie. Ale jeśli minęły miesiące, a objawy nie ustępują, chory może potrzebować profesjonalnej pomocy.

Pomocy w przypadku traumy warto poszukać, jeśli:

  • Ma się problemy z funkcjonowaniem w domu lub w pracy;
  • Cierpi się wyraźnie z powodu silnego strachu, niepokoju lub depresji;
  • Występuje niemożność nawiązani bliskich, satysfakcjonujących relacji z innymi;
  • Często wracają przerażające wspomnienia, koszmary lub retrospekcje;
  • Występuje unikanie wszystkiego, co przypomina o traumie;
  • Chory czuje się emocjonalnie otępiały i odłączony od innych;
  • Występuje nadużywanie alkoholu lub narkotyków, aby poczuć się lepiej.

Przepracowanie traumy może być przerażające i bolesne, więc najlepiej podjąć tę pracę z pomocą doświadczonego specjalisty od traum.

Leczenie traumy

Istnieje kilka sposobów na leczenie traumy. Terapia poznawczo-behawioralna pomaga przetwarzać i oceniać myśli i uczucia związane z traumą. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) zawiera elementy terapii poznawczo-behawioralnej połączonej z formami rytmicznej stymulacji lewa-prawa, która może „odmrozić” traumatyczne wspomnienia.

 

Bibliografia:

  1. Storr CL, Ialongo NS, Anthony JC, Breslau N (2007). „Childhood antecedents of exposure to traumatic events and post-traumatic stress disorder”. American Journal of Psychiatry. 164(1): 119–25;
  2. Carlson, Eve B.; Josef Ruzek. „Effects of Traumatic Experiences: A National Center for PTSD Fact Sheet”. National Center for Post-Traumatic Stress Disorder;
  3. Rothschild B (2000). The body remembers: the psychophysiology of trauma and trauma treatment. New York: Norton;
  4. Schnurr, PP.; Friedman, MJ.; Engel, CC.; Foa, EB.; Shea, MT.; Chow, BK.; Resick, PA.; Thurston, V.; et al. (Feb 2007). „Cognitive behavioral therapy for posttraumatic stress disorder in women: a randomized controlled trial”. JAMA297(8): 820–30.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

10 sposobów, które pozwolą ci obniżyć poziom stresu /fot.Pexels, Olia Danilevich

10 sposobów, które pozwolą ci obniżyć poziom stresu

Ewa Wojciechowska

Less Stress From Plants, czyli suplementacja dla wszystkich, którzy chcą naturalnie zadbać o swój układ nerwowy. Przetestowałam!

Dorota Szelągowska

Dorota Szelągowska cierpiała na nerwicę lękową. „Miesiącami nie wychodziłam z domu”

Jak w naturalny sposób uspokoić zszargane nerwy? Sprawdziłem to stosując Less Stress From Plants/fot. archiwum prywatne Wojciecha Gojke

Jak w naturalny sposób uspokoić zszargane nerwy? Sprawdziłem to stosując Less Stress From Plants

Maja Bohosiewicz

Maja Bohosiewicz wyznała, że zmaga się z FOMO. „Uczę się, że nie ścigam się w zawodach o najciekawsze życie na świecie”

Kobieta

„Oddech jest podstawowym i najszybszym sposobem, aby zapanować nad trudnymi emocjami”. Psychoonkolożka wyjaśnia, jak świadomie oddychać

"Chowałam się. Wstydziłam się. Nigdy więcej". Martyna Kaczmarek o tym, jak ważne jest normalizowanie nadmiernej potliwości

„Chowałam się. Wstydziłam się. Nigdy więcej”. Martyna Kaczmarek o tym, jak ważne jest normalizowanie nadmiernej potliwości

Witaj Słońce! Poświęć 20 minut o poranku na te ćwiczenia, a poczujesz się jak nowo narodzona

terapia czaszkowo-krzyżowa/ pexels

„Układ nerwowy dostaje sygnał: nie musi tak być, nie trzeba tkwić w ciągłym bólu, jest wyjście”. Fizjoterapeutka o „rozmasowywaniu” traum

Kobieta

Masz problem z obrzękami? Sprawdź poziom kortyzolu

Naomi Osaka: Jestem Azjatką, jestem czarnoskóra, jestem kobietą, jestem zwyczajna, ale dobra w tenisa

Nerwica w ciąży – objawy, leczenie, wpływ na dziecko

Jak uwolnić się od lęku? Skuteczne sposoby

„Konsekwencje pracoholizmu to wyczerpanie fizyczne i emocjonalne”. Kiedy za bardzo kochasz swoją pracę?

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Kobieta

Endorfiny – co to za hormony i co je wytwarza?

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Kobieta

Dermatolog o nadpotliwości: zapach potu nie powinien być drażniący

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Masz brzuch stresowy? Pani Fizjotrener ma dla ciebie kilka ćwiczeń

Kobieta

Dermatillomania, czyli patologiczne skubanie skóry. „U każdej osoby może mieć inne przyczyny i podłoże”

Do czego może służyć grzebień podczas porodu? Wyjaśnia położna Izabela Dembińska

Do czego może służyć grzebień podczas porodu? Wyjaśnia położna Izabela Dembińska

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?