Przejdź do treści

Trauma – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, PTSD

Trauma - co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, PTSD Pexels,.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Lekarz zbagatelizował jej objawy. O tym, że to rak piersi, 29-latka dowiedziała się w ósmym miesiącu ciąży
Natalia Nykiel: „Normalne, że ich dotykam”. To ważny spot, który powinna obejrzeć każda nastolatka
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP
Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”

Trauma psychologiczna jest wynikiem stresujących wydarzeń, które niszczą poczucie bezpieczeństwa. Uraz sprawia, że chory zmaga się z emocjami, wspomnieniami i niepokojem, które nie mogą zniknąć.

Co to jest trauma?

Trauma to zmiana w psychice, która jest związana z silnym przeżyciem. Trauma często wiąże się z wydarzeniem związanym z zagrożeniem życia lub zdrowia, ale każda sytuacja, w której ktoś czuje się zagrożony i odizolowany, może skutkować traumą, nawet jeśli nie wiąże się z fizyczną krzywdą. To nie obiektywne okoliczności decydują o tym, czy wydarzenie jest traumatyczne, ale subiektywne, emocjonalne przeżycie zdarzenia. Im bardziej ofiara jest przestraszona i bezradna w czasie wydarzenia, tym większe jest prawdopodobieństwo, że dozna traumy.

Rodzaje zdarzeń wywołujących traumę

  • Zdarzenia jednorazowe, takie jak wypadek, kontuzja lub napaść, zwłaszcza jeśli były nieoczekiwane lub wydarzyły się w dzieciństwie;
  • Ciągły stres, taki walka z chorobą zagrażającą życiu lub doświadczanie powtarzających się traumatycznych wydarzeń, takich jak zastraszanie, przemoc w rodzinie lub zaniedbanie w dzieciństwie;
  • Inne przyczyny, takie jak operacja (zwłaszcza w pierwszych 3 latach życia), nagła śmierć bliskiej osoby, zerwanie ważnego związku lub upokarzające lub głęboko rozczarowujące doświadczenie, zwłaszcza jeśli ktoś był celowo okrutny.

Najczęstsze przyczyny traumy

Wśród zdarzeń, które mogą wywoływać traumę wymienia się:

  • znęcanie się, zaniedbywanie w dzieciństwie;
  • wykorzystywanie fizyczne, psychiczne lub seksualne;
  • napaść na tle seksualnym;
  • wypadek drogowy;
  • ciężki poród dziecka;
  • choroby zagrażające życiu;
  • nagła utrata ukochanej osoby;
  • porwanie;
  • akty terroryzmu;
  • klęski żywiołowe.

Traumatyczne wydarzenia mogą być pojedynczymi incydentami lub powtarzać się, a nawet trwającym dłuższy czas stanem. Można również doświadczyć traumy po tym, jak jest się świadkiem, jak coś traumatycznego przydarzyło się komuś innemu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Trauma dziecięca i ryzyko przyszłej traumy

Chociaż traumatyczne wydarzenia mogą przytrafić się każdemu, bardziej prawdopodobne jest, że ktoś dozna traumy, jeśli jest już pod dużym obciążeniem stresowym lub doznał traumy już wcześniej – zwłaszcza jeśli wystąpiła wcześniejsza trauma w dzieciństwie.

Trauma z dzieciństwa może wynikać z wszystkiego, co zakłóca poczucie bezpieczeństwa dziecka, w tym:

  • Niestabilne lub niebezpieczne środowisko;
  • Oddzielenie od rodzica;
  • Poważna choroba;
  • Inwazyjne procedury medyczne;
  • Przemoc seksualna, fizyczna lub słowna;
  • Przemoc w rodzinie.

Doświadczenie traumy w dzieciństwie może skutkować ciężkim i długotrwałym efektem. Kiedy trauma z dzieciństwa nie zostaje rozwiązana, poczucie strachu i bezradności przenosi się w dorosłość, przygotowując grunt pod dalsze zaburzenia.

Objawy traumy

Wszyscy reagują na traumę na różne sposoby, doświadczając szerokiego zakresu reakcji fizycznych i emocjonalnych. Nie ma „właściwego” lub „złego” sposobu przeżywania traumy, odczuwania lub reagowania.

Częste objawy emocjonalne i psychologiczne:

  • Szok, zaprzeczenie lub niedowierzanie;
  • Skołowanie, trudności z koncentracją;
  • Gniew, drażliwość, wahania nastroju;
  • Lęk i strach;
  • Wina, wstyd, obwinianie siebie;
  • Wycofywanie się z życia społecznego, rodzinnego;
  • Uczucie smutku, rozpaczy;
  • Poczucie odłączenia od świata lub odrętwienia psychicznego.

Objawy fizyczne:

Kobieta

Zdrowienie z traumy

Objawy traumy trwają zwykle od kilku dni do kilku miesięcy, stopniowo zanikając w miarę przetwarzania niepokojącego wydarzenia. Ale nawet gdy ofiara traumy czuje się lepiej, od czasu do czasu mogą ją niepokoić bolesne wspomnienia lub emocje – szczególnie w odpowiedzi na czynniki wyzwalające, takie jak rocznica wydarzenia lub coś, co przypomina o traumie.

Jeśli objawy urazu psychicznego nie ustąpią – lub jeśli staną się jeszcze gorsze – chory może doświadczać zespołu stresu pourazowego (PTSD). Podczas gdy trauma emocjonalna jest normalną odpowiedzią na traumatyczne wydarzenie, staje się ona PTSD, gdy układ nerwowy „utknie” i pozostaje w szoku psychologicznym, nie mogąc zrozumieć, co się stało, ani przetworzyć emocji.

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – objawy

PTSD rozwija się, gdy objawy urazu utrzymują się lub nasilają w ciągu tygodni i miesięcy po stresującym wydarzeniu. Objawy obejmują silny niepokój, retrospekcje i uporczywe wspomnienia. Innym objawem PTSD są zachowania unikowe. Jeśli osoba stara się unikać myślenia o traumatycznym wydarzeniu, odwiedzania miejsca, w którym nastąpiło, lub unikania jego wyzwalaczy, może to być oznaką PTSD.

PTSD może trwać latami, chociaż leczenie może pomóc ludziom opanować objawy i poprawić jakość życia.

Czynniki ryzyka rozwoju PTSD obejmują:

  • poprzednia trauma;
  • fizyczny ból lub uraz;
  • mając niewielkie wsparcie po urazie;
  • radzenie sobie z innymi stresorami w tym samym czasie, takimi jak trudności finansowe;
  • wcześniejszy lęk lub depresja.

Większość osób, które doświadczyły traumatycznego wydarzenia, nie rozwija PTSD. National Institute of Mental Health szacuje, że występowanie PTSD w ciągu życia w Stanach Zjednoczonych wynosi 6,8 proc.

Kiedy szukać profesjonalnej terapii traumy

Wychodzenie z traumy wymaga czasu, a każdy zdrowieje we własnym tempie. Ale jeśli minęły miesiące, a objawy nie ustępują, chory może potrzebować profesjonalnej pomocy.

Pomocy w przypadku traumy warto poszukać, jeśli:

  • Ma się problemy z funkcjonowaniem w domu lub w pracy;
  • Cierpi się wyraźnie z powodu silnego strachu, niepokoju lub depresji;
  • Występuje niemożność nawiązani bliskich, satysfakcjonujących relacji z innymi;
  • Często wracają przerażające wspomnienia, koszmary lub retrospekcje;
  • Występuje unikanie wszystkiego, co przypomina o traumie;
  • Chory czuje się emocjonalnie otępiały i odłączony od innych;
  • Występuje nadużywanie alkoholu lub narkotyków, aby poczuć się lepiej.

Przepracowanie traumy może być przerażające i bolesne, więc najlepiej podjąć tę pracę z pomocą doświadczonego specjalisty od traum.

Leczenie traumy

Istnieje kilka sposobów na leczenie traumy. Terapia poznawczo-behawioralna pomaga przetwarzać i oceniać myśli i uczucia związane z traumą. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) zawiera elementy terapii poznawczo-behawioralnej połączonej z formami rytmicznej stymulacji lewa-prawa, która może „odmrozić” traumatyczne wspomnienia.

 

Bibliografia:

  1. Storr CL, Ialongo NS, Anthony JC, Breslau N (2007). „Childhood antecedents of exposure to traumatic events and post-traumatic stress disorder”. American Journal of Psychiatry. 164(1): 119–25;
  2. Carlson, Eve B.; Josef Ruzek. „Effects of Traumatic Experiences: A National Center for PTSD Fact Sheet”. National Center for Post-Traumatic Stress Disorder;
  3. Rothschild B (2000). The body remembers: the psychophysiology of trauma and trauma treatment. New York: Norton;
  4. Schnurr, PP.; Friedman, MJ.; Engel, CC.; Foa, EB.; Shea, MT.; Chow, BK.; Resick, PA.; Thurston, V.; et al. (Feb 2007). „Cognitive behavioral therapy for posttraumatic stress disorder in women: a randomized controlled trial”. JAMA297(8): 820–30.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta trenuje

Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy

Kobieta

Czujesz w jelitach ucisk, bulgotanie i przelewanie, kiedy się stresujesz? Możesz to złagodzić w prosty i szybki sposób

Filofobia – gdy miłość wywołuje atak paniki. Jakie są przyczyny strachu przed zakochaniem? 

Bóle głowy – rodzaje, objawy, diagnostyka. Co oznacza ból z tyłu głowy a co ból w skroniach?

Stresujesz się? Sięgnij po... szklankę wody! / unsplash

Stresujesz się? Sięgnij po… szklankę wody!

Odporność psychiczna – czym jest? Jak ją wzmocnić?

Odczuwasz lęk i niepokój, choć nic złego się nie dzieje? Sprawdź, co może ci dolegać

Kobieta ćwiczy

Kręgosłup – jak o niego zadbać i nie nadwyrężać? Oto 10 cennych rad od fizjoterapeuty

Erytrofobia – czym jest, przyczyny, leczenie 

Uczucie ucisku w szyi – jak się go pozbyć?

"Naprawdę boli cię brzuch czy tylko wymuszasz uwagę?". Psycholożka pokazuje, co by było, gdybyśmy tratowali choroby somatyczne tak samo, jak psychiczne

„Naprawdę boli cię brzuch, czy tylko wymuszasz uwagę?”. Psycholożka pokazuje, co by było, gdybyśmy traktowali choroby somatyczne tak samo jak psychiczne

„Ludzie się boją, że inflacja za chwilę sprawi, że zniknie nasze życie. To, które dzisiaj znamy”. O jej wpływie na nasze zdrowie psychiczne mówi psychoterapeutka Renata Składanek

12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

Nerwica przełyku – co to jest, objawy. Jak leczyć „gulę” w gardle?

Kobieta

Ziewasz, swędzi cię skóra, masz zimne dłonie? To mogą być objawy zaburzeń lękowych

"To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego organizm nie może wyjść z opresji, szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota" - podkreśla lek. Dorota Helim-Sobkowiak

„To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota” – pisze o… stresie lek. Dorota Helim-Sobkowiak

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Czy w ciąży można przyjmować leki od psychiatry? Wyjaśnia Joanna Adamiak

Czy w ciąży można przyjmować leki od psychiatry? Wyjaśnia Joanna Adamiak

Czy IBS jest chorobą psychiczną? Psychiatrka odpowiada

Koszmary senne – zapobieganie, leczenie, wpływ na organizm

„Słowami nazywamy to, co już wiemy, natomiast ciało ma dostęp do treści, które są w nas tajemnicą”. O mocy terapii tańcem mówi Katarzyna Dańska

Chcesz mieć udany dzień? Nie wstawaj lewą nogą!

Koszmarne poranki. Dlaczego niektórzy z nas najgorzej czują się tuż po przebudzeniu, tłumaczy psycholożka Milena Wojnarowska

Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres? Psycholożka wyjaśnia, na czym pole iluzja przejrzystości

Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres i lęk? Psycholożka wyjaśnia, na czym polega iluzja przejrzystości

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×