Przejdź do treści

Trauma – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, PTSD

Trauma - co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, PTSD Pexels,.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Trauma psychologiczna jest wynikiem stresujących wydarzeń, które niszczą poczucie bezpieczeństwa. Uraz sprawia, że chory zmaga się z emocjami, wspomnieniami i niepokojem, które nie mogą zniknąć.

Co to jest trauma?

Trauma to zmiana w psychice, która jest związana z silnym przeżyciem. Trauma często wiąże się z wydarzeniem związanym z zagrożeniem życia lub zdrowia, ale każda sytuacja, w której ktoś czuje się zagrożony i odizolowany, może skutkować traumą, nawet jeśli nie wiąże się z fizyczną krzywdą. To nie obiektywne okoliczności decydują o tym, czy wydarzenie jest traumatyczne, ale subiektywne, emocjonalne przeżycie zdarzenia. Im bardziej ofiara jest przestraszona i bezradna w czasie wydarzenia, tym większe jest prawdopodobieństwo, że dozna traumy.

Rodzaje zdarzeń wywołujących traumę

  • Zdarzenia jednorazowe, takie jak wypadek, kontuzja lub napaść, zwłaszcza jeśli były nieoczekiwane lub wydarzyły się w dzieciństwie;
  • Ciągły stres, taki walka z chorobą zagrażającą życiu lub doświadczanie powtarzających się traumatycznych wydarzeń, takich jak zastraszanie, przemoc w rodzinie lub zaniedbanie w dzieciństwie;
  • Inne przyczyny, takie jak operacja (zwłaszcza w pierwszych 3 latach życia), nagła śmierć bliskiej osoby, zerwanie ważnego związku lub upokarzające lub głęboko rozczarowujące doświadczenie, zwłaszcza jeśli ktoś był celowo okrutny.

Najczęstsze przyczyny traumy

Wśród zdarzeń, które mogą wywoływać traumę wymienia się:

  • znęcanie się, zaniedbywanie w dzieciństwie;
  • wykorzystywanie fizyczne, psychiczne lub seksualne;
  • napaść na tle seksualnym;
  • wypadek drogowy;
  • ciężki poród dziecka;
  • choroby zagrażające życiu;
  • nagła utrata ukochanej osoby;
  • porwanie;
  • akty terroryzmu;
  • klęski żywiołowe.

Traumatyczne wydarzenia mogą być pojedynczymi incydentami lub powtarzać się, a nawet trwającym dłuższy czas stanem. Można również doświadczyć traumy po tym, jak jest się świadkiem, jak coś traumatycznego przydarzyło się komuś innemu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zdrowie umysłu
Deep Focus from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł
PROMOCJA
Zdrowie umysłu, Promocje
WIMIN Głębokie skupienie, 30 kaps.
20,00 zł 79,00 zł
Zdrowie umysłu
Miralo Sen, Suplement na dobry sen, 20 kapsułek
20,99 zł
Zdrowie umysłu
Miralo, Suplement diety wspomagający odporność na stres, 20 kapsułek
20,99 zł

Trauma dziecięca i ryzyko przyszłej traumy

Chociaż traumatyczne wydarzenia mogą przytrafić się każdemu, bardziej prawdopodobne jest, że ktoś dozna traumy, jeśli jest już pod dużym obciążeniem stresowym lub doznał traumy już wcześniej – zwłaszcza jeśli wystąpiła wcześniejsza trauma w dzieciństwie.

Trauma z dzieciństwa może wynikać z wszystkiego, co zakłóca poczucie bezpieczeństwa dziecka, w tym:

  • Niestabilne lub niebezpieczne środowisko;
  • Oddzielenie od rodzica;
  • Poważna choroba;
  • Inwazyjne procedury medyczne;
  • Przemoc seksualna, fizyczna lub słowna;
  • Przemoc w rodzinie.

Doświadczenie traumy w dzieciństwie może skutkować ciężkim i długotrwałym efektem. Kiedy trauma z dzieciństwa nie zostaje rozwiązana, poczucie strachu i bezradności przenosi się w dorosłość, przygotowując grunt pod dalsze zaburzenia.

Objawy traumy

Wszyscy reagują na traumę na różne sposoby, doświadczając szerokiego zakresu reakcji fizycznych i emocjonalnych. Nie ma „właściwego” lub „złego” sposobu przeżywania traumy, odczuwania lub reagowania.

Częste objawy emocjonalne i psychologiczne:

  • Szok, zaprzeczenie lub niedowierzanie;
  • Skołowanie, trudności z koncentracją;
  • Gniew, drażliwość, wahania nastroju;
  • Lęk i strach;
  • Wina, wstyd, obwinianie siebie;
  • Wycofywanie się z życia społecznego, rodzinnego;
  • Uczucie smutku, rozpaczy;
  • Poczucie odłączenia od świata lub odrętwienia psychicznego.

Objawy fizyczne:

Kobieta

Zdrowienie z traumy

Objawy traumy trwają zwykle od kilku dni do kilku miesięcy, stopniowo zanikając w miarę przetwarzania niepokojącego wydarzenia. Ale nawet gdy ofiara traumy czuje się lepiej, od czasu do czasu mogą ją niepokoić bolesne wspomnienia lub emocje – szczególnie w odpowiedzi na czynniki wyzwalające, takie jak rocznica wydarzenia lub coś, co przypomina o traumie.

Jeśli objawy urazu psychicznego nie ustąpią – lub jeśli staną się jeszcze gorsze – chory może doświadczać zespołu stresu pourazowego (PTSD). Podczas gdy trauma emocjonalna jest normalną odpowiedzią na traumatyczne wydarzenie, staje się ona PTSD, gdy układ nerwowy „utknie” i pozostaje w szoku psychologicznym, nie mogąc zrozumieć, co się stało, ani przetworzyć emocji.

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – objawy

PTSD rozwija się, gdy objawy urazu utrzymują się lub nasilają w ciągu tygodni i miesięcy po stresującym wydarzeniu. Objawy obejmują silny niepokój, retrospekcje i uporczywe wspomnienia. Innym objawem PTSD są zachowania unikowe. Jeśli osoba stara się unikać myślenia o traumatycznym wydarzeniu, odwiedzania miejsca, w którym nastąpiło, lub unikania jego wyzwalaczy, może to być oznaką PTSD.

PTSD może trwać latami, chociaż leczenie może pomóc ludziom opanować objawy i poprawić jakość życia.

Czynniki ryzyka rozwoju PTSD obejmują:

  • poprzednia trauma;
  • fizyczny ból lub uraz;
  • mając niewielkie wsparcie po urazie;
  • radzenie sobie z innymi stresorami w tym samym czasie, takimi jak trudności finansowe;
  • wcześniejszy lęk lub depresja.

Większość osób, które doświadczyły traumatycznego wydarzenia, nie rozwija PTSD. National Institute of Mental Health szacuje, że występowanie PTSD w ciągu życia w Stanach Zjednoczonych wynosi 6,8 proc.

Kiedy szukać profesjonalnej terapii traumy

Wychodzenie z traumy wymaga czasu, a każdy zdrowieje we własnym tempie. Ale jeśli minęły miesiące, a objawy nie ustępują, chory może potrzebować profesjonalnej pomocy.

Pomocy w przypadku traumy warto poszukać, jeśli:

  • Ma się problemy z funkcjonowaniem w domu lub w pracy;
  • Cierpi się wyraźnie z powodu silnego strachu, niepokoju lub depresji;
  • Występuje niemożność nawiązani bliskich, satysfakcjonujących relacji z innymi;
  • Często wracają przerażające wspomnienia, koszmary lub retrospekcje;
  • Występuje unikanie wszystkiego, co przypomina o traumie;
  • Chory czuje się emocjonalnie otępiały i odłączony od innych;
  • Występuje nadużywanie alkoholu lub narkotyków, aby poczuć się lepiej.

Przepracowanie traumy może być przerażające i bolesne, więc najlepiej podjąć tę pracę z pomocą doświadczonego specjalisty od traum.

Leczenie traumy

Istnieje kilka sposobów na leczenie traumy. Terapia poznawczo-behawioralna pomaga przetwarzać i oceniać myśli i uczucia związane z traumą. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) zawiera elementy terapii poznawczo-behawioralnej połączonej z formami rytmicznej stymulacji lewa-prawa, która może „odmrozić” traumatyczne wspomnienia.

 

Bibliografia:

  1. Storr CL, Ialongo NS, Anthony JC, Breslau N (2007). „Childhood antecedents of exposure to traumatic events and post-traumatic stress disorder”. American Journal of Psychiatry. 164(1): 119–25;
  2. Carlson, Eve B.; Josef Ruzek. „Effects of Traumatic Experiences: A National Center for PTSD Fact Sheet”. National Center for Post-Traumatic Stress Disorder;
  3. Rothschild B (2000). The body remembers: the psychophysiology of trauma and trauma treatment. New York: Norton;
  4. Schnurr, PP.; Friedman, MJ.; Engel, CC.; Foa, EB.; Shea, MT.; Chow, BK.; Resick, PA.; Thurston, V.; et al. (Feb 2007). „Cognitive behavioral therapy for posttraumatic stress disorder in women: a randomized controlled trial”. JAMA297(8): 820–30.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta z lampą w ręce

10 niezdrowych wieczornych nawyków

Kobieta

Co może boleć ze stresu? Sprawdź, zanim sięgniesz po leki przeciwbólowe

Eustres – czym jest, kogo dotyczy i jakie ma zalety? Eustres a dystres 

Kobieta ćwiczy jogę

Witaj Słońce! Poświęć 20 minut o poranku na te ćwiczenia, a poczujesz się jak nowo narodzona

Dystres – czym jest i jak sobie z nim radzić? Jak odróżnić go od eustresu

10 sposobów na to, by nie zwariować. Radzi Kasia Bem

„Pracując fizjoterapeutycznie, na twarzy pacjenta pojawia się uśmiech albo łzy – ale nie takie spowodowane bólem fizycznym” – o terapii uwalniania stresu mówi mgr Paulina Wciórka / archiwum prywatne

„Podczas pracy fizjoterapeutycznej na twarzy pacjenta pojawia się uśmiech albo łzy. Ale nie takie spowodowane bólem fizycznym” – o terapii uwalniania stresu mówi fizjoterapeutka Paulina Wciórka

Julie Bowen

Pielęgniarka rzuciła stresującą pracę, by wyleczyć zaburzenia odżywiania. „Emocje, które odczuwałam, musiały mieć drogę ujścia, więc zajadałam je”

Budzisz się w środku nocy i nie możesz zasnąć? Lekarka wyjaśnia, z czego to może wynikać

Budzisz się w środku nocy i nie możesz zasnąć? Lekarka wyjaśnia, z czego to może wynikać

Kobieta w wodzie

Zanurzenie twarzy w zimnej wodzie podczas dużego stresu to dobry pomysł? „Ma to sens” – wyjaśnia psycholożka

„Ludzie są specjalistami w różnych dziedzinach, a jednocześnie często są najmniejszymi specjalistami od samych siebie” /fot. Getty Images

„Ludzie są specjalistami w różnych dziedzinach, a jednocześnie są najmniejszymi specjalistami od samych siebie” – mówi o skutkach trudnego dzieciństwa psycholog dr Małgorzata Godlewska

Jak radzić sobie ze złością? Reakcje organizmu, choroby, leczenie i psychoterapia

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

smutna kobieta pakująca prezenty świąteczne

Nie lubisz świąt? Nie martw się, to… normalne. Dla wielu to zwykły przymus

Nerwica eklezjogenna, czyli jak religia wpływa na zdrowie psychiczne - wyjaśnia Dominik Haak

„Nerwica eklezjogenna”, czyli jak religia wpływa na zdrowie psychiczne – wyjaśnia Dominik Haak

Kobieta leży na kanapie

Masz za dużo na głowie lub odczuwasz nadmiar stresu? Prosta technika od fizjoterapeutki pomoże ci się rozluźnić

"INNI, którzy zgłaszają się na psychoterapię, są bardziej chorzy, zaburzeni, cierpiący?". Anna Kluczńska wyjaśnia dlaczego takie myślenie to droga donikąd

„Inni, którzy zgłaszają się na psychoterapię, są bardziej chorzy, zaburzeni, cierpiący?”. Anna Kluczyńska wyjaśnia, dlaczego takie myślenie to droga donikąd

kobieta pracująca w domu

Chcesz być zdrowsza? Poznaj 8 sekretów ludzi, którzy nie chorują

„Jeżeli kryzys pojawia się niespodziewanie, to ryzyko wystąpienia zespołu stresu pourazowego jest duże” – mówi psycholog Monika Wróbel-Harmas

„Całe życie towarzyszył mi natłok myśli. Jakby w mojej głowie grało radio” – mówi Paulina Pietrzak, psycholożka z diagnozą ADHD

"Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk". Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po informacjach o wybuchu rakiety na polskim terytorium

„Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk”. Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po wybuchu rakiety w Przewodowie

Kobieta patrzy w obiektyw

Kortyzol – norma i badanie. Jak obniżyć poziom kortyzolu?

Twoja mama ma nadciśnienie? Zobacz, co możesz dla niej zrobić!

Kobieta

„Głębokie oddychanie może nam pomóc wtedy, kiedy chcemy się ożywić, a nie uspokoić”. Psycholożka wyjaśnia, jak oddychać, by ostudzić emocje

Najpopularniejsze

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Grypa typu B - objawy, charakterystyka

Grypa typu B – przyczyny, objawy i leczenie

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

„Dobry seks to taki w kontakcie z własnym ciałem, emocjami i drugim człowiekiem. Nawet jeżeli miedzy kochankami nie ma miłości” – mówi Marta Niedźwiecka, psycholożka i sex coach

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

×