Przejdź do treści

Tarczyca. Co powinnaś o niej wiedzieć?

tarczyca
iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Red Lipstick Monster pokazała swoje zdjęcie w kostiumie kąpielowym – bez retuszu i filtra. „W końcu ktoś pokazuje prawdziwość kobiet”
Cztery zarzuty o napaść na tle seksualnym. Czy to koniec Kevina Spaceya?
Nietypowa bielizna do seksu oralnego. Agencja Żywności i Leków powiedziała TAK
Marianna Gierszewska wystąpiła w kampanii reklamowej bielizny z widoczną stomią. „Na długi czas zupełnie odcięłam się od swojego ciała”
Nimfy kleszczy – chociaż wyglądają jak niegroźne pieprzyki, mogą przenosić wiele niebezpiecznych chorób

Tarczyca reguluje tempo przemiany materii i kieruje metabolizmem komórek. Hormony tarczycy wpływają na całe ciało, a rozchwiane mogą doprowadzić m.in. do niepłodności, łysienia, otyłości, arytmii i depresji. Brzmi poważnie… Dlatego tak ważne jest, by obserwować swój organizm. Bo tarczyca jest mądra i gdy szwankuje, wysyła sygnały. Nie zawsze jednoznaczne, czasami bardzo subtelne. Jak więc je wyłapać?

Zapracowana szara eminencja

Wbrew powszechnej opinii tarczyca wcale nie jest taka mała. Jest jednym z największych gruczołów dokrewnych ‒ produkujących hormony. Leży w okolicy szyi i kształtem przypomina motyla, którego każde ze skrzydeł otacza tchawicę. Produkuje trzy hormony. Dwa z nich ‒ tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3) ‒ odpowiadają za przemianę materii, płodność, samopoczucie. Trzeci, kalcytonina ‒ za gospodarkę wapniowo-fosforową, a więc wpływa na kości, mięśnie i nerki. Do produkcji hormonów tarczycę pobudza przysadka mózgowa, czyli szef całego zakładu i ważna osobistość. Przysadka bowiem „zarządza” pracą wszystkich narządów dokrewnych (trzustki, nadnerczy, gruczołów płciowych, grasicy, szyszynki), w tym pracą tarczycy poprzez hormon tyreotropina (TSH). Zadaniem przysadki jest pobudzanie tarczycy do działania. Jeśli ta pracuje za mało wydajnie i wydziela za mało hormonów, przysadka pogania tarczycę, wytwarzając więcej TSH. A gdy tyroksyny jest za dużo, wstrzymuje produkcję TSH. Dlatego przy nadmiarze hormonów tarczycy stężenie TSH maleje, a przy niedoborze rośnie. W dużym uproszczeniu choroby tarczycy polegają na nadmiernym (nadczynność) lub niedostatecznym (niedoczynność) wydzielaniu hormonów i zapaleniach tarczycy kończących się nadczynnością lub niedoczynnością (np. choroba Gravesa-Basedowa czy autoimmunologiczne Hashimoto). Szacuje się, że na problemy z tarczycą cierpi aż 300 mln ludzi na świecie. Według danych British Thyroid Association niedoczynność tarczycy 10 razy częściej dotyka kobiety niż mężczyzn. Choroby tarczycy nie są demokratyczne ‒ to prawdopodobnie przez estrogeny, które wpływają na naszego szefa wszystkich szefów, przysadkę mózgową. W systemie hormonalnym jest jak w fabryce ‒ jedno słabe ogniwo i zostaje zakłócona praca pozostałych maszyn.

Nadczynność tarczycy

Jednym z pierwszych sygnałów, że zalewają cię hormony, jest trzepotanie serca. Nagle zaczynasz zauważać, że twoje serce pracuje (zwykle nie zwracamy uwagi na jego bicie), i to na ogół trochę za szybko. To niepokojące uczucie powinno skłonić do wizyty u lekarza. Kolejnym objawem jest zrzucanie wagi bez diety, sportu i zmian w trybie życia. Nadczynność tarczycy przyspiesza procesy metaboliczne ‒ oprócz chudnięcia przy zmniejszonym apetycie zaczynasz się pocić, ciągle ci za gorąco, pojawiają się rozdrażnienie, nerwowość, kłopoty z koncentracją. Łatwiej się męczysz, dopadają cię biegunki. Czas do lekarza.

 

dr Magda

Niedoczynność tarczycy

Tycie i zmęczenie ‒ te objawy towarzyszą wielu różnym schorzeniom, niezdrowemu stylowi życia, stresowi, dlatego często są lekceważone. „Tyję, bo się nie ruszam”, „Jestem zmęczona, bo za dużo pracuję” ‒ łatwo sobie to wytłumaczyć. Tymczasem przybranie na wadze plus ciągle zmęczenie i senność to często pierwsze sygnały, że tarczyca się nie wyrabia. Jeśli do tego dojdzie np. marznięcie, wypadanie włosów, sucha skóra, zaparcia, zaburzenia cyklu miesiączkowego, mniejsza ochota na seks, puchnięcie na twarzy ‒ wizyta u endokrynologa to konieczność. Niedoczynność tarczycy jest niebezpieczna, może skończyć się chorobami serca, niepłodnością, depresją, zaburzeniami lekowymi. Poza tym jest bardzo niebezpieczna dla kobiet w ciąży ‒ zwiększa ryzyko poronienia, a także wpływa na rozwój płodu. Zatem jeśli masz jakiekolwiek z tych objawów i zamierzasz zajść w ciążę ‒ koniecznie skonsultuj się z lekarzem.

Hashimoto ‒ zmora kobiet

Niedoczynność tarczycy może powodować schorzenie o podłożu autoimmunologicznym ‒ choroba Hashimoto, czyli przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy (jej nazwa pochodzi od nazwiska japońskiego chirurga Hakuru Hashimoto, który w 1912 roku opisał pierwsze cztery przypadki). Układ odpornościowy niszczy komórki tarczycy, uznając je za wroga ‒ podobny mechanizm występuje w innych chorobach autoimmunologicznych (alergie, reumatoidalne zapalenie stawów, atopowe zapalenie skóry). A przez to tarczyca staje się niewydolna, produkuje za mało hormonów i pojawiają się opisane wyżej objawy.

Jak rozpoznać choroby tarczycy?

No dobrze, ale czy każda nadwaga i zmęczenie albo, wręcz przeciwnie, chudnięcie i nerwowość kwalifikują się do leczenia? Na pewno powinny zmotywować do badań. I to zleconych, a potem interpretowanych przez endokrynologa. Tarczyca może bowiem chorować, mimo że wyniki badań mieszczą się w normie. Np. wielu lekarzy uważa, że wyniki TSH będące w górnej granicy normy powinny wzbudzać niepokój i mogą świadczyć o niedoczynności. Poza tym nie wystarczy zbadać sobie na własną rękę poziomu TSH i wolnych hormonów tarczycy fT3 i fT4 i uznać, że wszystko jest OK, bo jest w normie podanej przez laboratorium.

Z tarczycą nie jest tak łatwo, lubi się bawić w kotka i myszkę. Niestety, na ogół tylko lekarz jest w stanie wyłapać skomplikowane zależności, często musi też zlecić dodatkowe badania ‒ USG tarczycy oraz tzw. przeciwciała przeciwtarczycowe, żeby wykluczyć zapalenie tarczycy. Czasem nieprawidłowe wyniki badań pojawiają się, gdy szwankują enzymy przekształcające T4 do T3. Na wahania hormonalne mają także wpływ ciąża, przyjmowane leki i inne choroby. A niekiedy wahania hormonów tarczycy to wina przysadki, a nie tarczycy. Dlatego lekarz endokrynolog to prawdziwy detektyw, którego zadaniem jest wytropić, kto w organizmie robi krecią robotę.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Hashimoto a dieta bezglutenowa

Leczenie nadczynności i niedoczynności tarczycy

To oczywiście też zadanie dla lekarza, bo dietą i suplementami wahań hormonów wyleczyć się nie da. W niedoczynności zwykle podaje się brakujące hormony. Trzeba też regularnie robić badania krwi, bo dawki dobiera się zależnie od wyników, a choroba miewa okresy zaostrzeń, a czasami trochę odpuszcza. Nieco bardziej skomplikowane jest leczenie nadczynności tarczycy. Celem jest oczywiście obniżenie poziomu hormonów, ale metody są różne zależnie od przyczyny nadczynności ‒ oczywiście leki, ale czasami też usunięcie części tarczycy lub podanie radioaktywnego jodu (np. w przypadku guzków na tarczycy). Czasami (zwykle przez brak jodu w diecie) zdarza się sytuacja, że hormony są normie, a tarczyca nienaturalnie się rozrasta, tworząc tzw. wole, które utrudnia połykanie i oddychanie. Wtedy trzeba je usunąć chirurgicznie.

Czy można nie dopuścić do chorób tarczycy? Niestety, nie mamy na nią wielkiego wpływu, ale można wyłapać nieprawidłowości na wczesnym etapie i iść do lekarza, by wyregulował jej pracę. A także raz do roku podczas badań kontrolnych oznaczyć poziom TSH.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Szczepionka przeciwko rakowi trzustki / istock

Koniec z przedwczesną śmiercią spowodowaną rakiem trzustki? Naukowcy stworzyli szczepionkę przeciwko temu nowotworowi

WHO opublikowała nowy raport. Polska zajęła niechlubne drugie miejsce

WHO opublikowała nowy raport. Polska zajęła niechlubne drugie miejsce

Po udarze partnerka ReZigiusza ma niedowład ciała. Apeluje do kobiet o badania przed sięgnięciem po antykoncepcję

"Powiedział, że według jego mamy Alba jest chora i brzydka". Oburzony ojciec trzylatki ma ważny apel

„Powiedział, że według jego mamy Alba jest chora i brzydka”. Oburzony ojciec trzylatki ma nam coś ważnego do przekazania

Billie Eilish

Billie Eilish o zespole Tourette’a: „Podczas rozmowy ze mną się tego nie zauważa, ale dla mnie to wszystko jest bardzo męczące”

Zmiany klimatyczne zabierają nam sen. Zaskakujące odkrycie naukowców

Miała guza wielkości główki dziecka. Teraz przestrzega innych przed bagatelizowaniem bólu pleców

Kobieta się szczepi

Szczepienie na ospę wietrzną chroni przed małpią ospą? Wirusolog nie ma złudzeń

Czy Polskę czeka epidemia małpiej ospy? Ministerstwo Zdrowia uspokaja

Kobieta leży w łóżku

Raz w tygodniu miewasz migrenę? Przyczyną może być zła okluzja

Gdyby nie wizyta w salonie fryzjerskim, nie wiedziałaby, na co choruje. Teraz chce uświadamiać innych

„U chorych, każdy dzień niedostatecznego jedzenia to zaciąganie potężnego długu względem swojego organizmu”. O leczeniu żywieniowym mówi dr n. med. Paweł Kabata

8 kobiecych chorób, których objawem jest bolesny seks

5 dolegliwości, które niszczą twoje życie seksualne

Choroby, leki, a także hormony. Co jeszcze niszczy twoje życie seksualne?

Lyndsey Ashton / fot. Instagram @lyndsey_ashton22

22-letnia kobieta wygląda jak dziecko. Od ludzi mijanych na ulicy słyszy: „Czy ten dzieciak jest w ciąży?!”

„Nikomu o tym nie mówiłam, bo się wstydziłam”- olimpijka Agnieszka Kobus-Zawojska opowiedziała o walce z depresją

Rząd nałożył podatek VAT na lek dla chorych na SMA. "To jest okrutne"

Rząd nałożył podatek VAT na lek dla chorych na SMA. „To jest okrutne”

Kobieta w kombinezonie ochronnym

Małpia ospa dynamicznie rozprzestrzenia się w Europie. Wirus jest coraz bliżej Polski

Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące

Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące

86-letnia pacjentka przyjmowała 36 leków jednocześnie. "Lekarze nie mówili, żeby poprzednie odstawić"

86-letnia pacjentka przyjmowała 36 leków jednocześnie. „Lekarze nie mówili, żeby poprzednie odstawić”

Aminoglikozydy – spektrum działania i zastosowanie. Kiedy lekarz przepisze Ci antybiotyki?

Laparotomia – wskazania, przebieg i dieta po operacji jamy brzusznej

Szczepienia nie, wojsko tak. Jak Korea Północna walczy z koronawirusem

Prezenter Piotr Balicki walczy z nowotworem. „Boję się, że nie dożyję do wakacji”

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

×