Tarczyca

Objawy nadczynności czy niedoczynności tarczycy są bardzo zróżnicowane. By rozpoznać te choroby, wystarczy podstawowe badanie poziomu TSH. Choroby tarczycy mogą pojawić się nie tylko u dorosłych, lecz także u dzieci.

Zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy mogą przebiegać w sposób jawny lub subkliniczny. Tarczyca jest narządem pełniącym wiele funkcji, stąd objawy kliniczne są zróżnicowane i niejednokrotnie bardzo niecharakterystyczne. Ponadto utajona postać nadczynności lub niedoczynności tarczycy nie daje objawów klinicznych poza odchyleniami w badaniach laboratoryjnych. Przesiewowe badanie funkcji tarczycy stanowi badanie TSH, czyli hormonu tyreotropowego przysadki. Jego odchylenie od normy jest pierwszym sygnałem, że z tarczycą dzieje się coś niepokojącego.

Nadczynność tarczycy – definicje

Subkliniczna nadczynność tarczycy jest stanem łagodnego nadmiaru hormonów tarczycy. Przebiega bezobjawowo, a w badaniach laboratoryjnych charakteryzuje ją obniżenie poziomu TSH, lecz brak odchyleń w zakresie hormonów tarczycy (fT3 i fT4). Pod pojęciem nadczynności tarczycy, czyli jawnej klinicznie postaci choroby, rozumie się istotny wzrost stężenia hormonów tarczycy. Jeśli poziom TSH jest przy tym obniżony, mówi się o pierwotnej nadczynności tarczycy, której przyczyna leży w zaburzeniu funkcji tarczycy. Zdarza się jednak, że nadczynność tarczycy ma charakter wtórny. Dochodzi wtedy również do wzrostu poziomu TSH mimo wysokiego poziomu hormonów tarczycy. We wtórnej nadczynności ma miejsce nadmierna stymulacja tarczycy przez TSH bez fizjologicznego zwrotnego efektu hamowania przysadki mózgowej przez nadmiar hormonów tarczycy. Nadmiar hormonów tarczycy prowadzi do powstania objawów klinicznych, co określane jest mianem tyreotoksykozy. Skrajnym stanem jest przełom tarczycowy, czyli zagrażający życiu nagły stan związany z zaburzeniem równowagi organizmu, przebiegający z utratą świadomości, wstrząsem czy niewydolnością wielonarządową.

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy jest z kolei stanem niedoboru hormonów tarczycy w organizmie. Ze względu na spowolnienie procesów metabolicznych w organizmie dochodzi do zwiększonej tendencji do pojawienia się ich nieprawidłowości. Podobnie jak w przypadku nadczynności, tu również wyróżnia się pierwotną niedoczynność tarczycy, której przyczyną są choroby tarczycy, jak również wtórną niedoczynność tarczycy przebiegającą najczęściej pod postacią choroby Hashimoto. Niedoczynność tarczycy może mieć również wtórny charakter, gdy dochodzi do znacznego niedoboru hormonu TSH.

Objawy niedoczynności tarczycy

Niedoczynność tarczycy może mieć obraz subkliniczny. Oznacza to, że podwyższonemu poziomowi TSH nie towarzyszy niedobór hormonów tarczycy. Najczęściej ten etap choroby jest bezobjawowy. Czasami pojawia się niewielkie obniżenie nastroju, zwiększona skłonność do depresji czy wzrost poziomu cholesterolu. Jednak objawy kliniczne rzeczywiście pojawiają się dopiero przy obniżeniu poziomu hormonów tarczycy:

  • przyrost masy ciała mimo braku apetytu,
  • nadmierna senność,
  • zmęczenie,
  • nietolerancja wysiłku,
  • obrzęk podskórny,
  • zimna, sucha skóra,
  • obrzęk powiek,
  • spadek potliwości,
  • spowolnienie akcji serca,
  • spadki ciśnienia tętniczego,
  • zaparcia,
  • ochrypły głos,
  • brak skupienia uwagi, zaburzenia koncentracji,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • poronienia.

Objawy nadczynności tarczycy

Wśród objawów nadczynności tarczycy wymienia się spadek masy ciała mimo normalnego apetytu i żadnej diety. Pojawiają się osłabienie, nietolerancja ciepła, nadmierna potliwość, przekrwienie skóry, pobudzenie psychoruchowe, drżenia rąk. Przy autoimmunologicznym tle nadczynności tarczycy (choroba Gravesa-Basedova) charakterystyczne są oczne objawy prowadzące do orbitopatii tarczycowej, specyficznego wrażenia, że chory wpatruje się w punkt, w który patrzy czy inne objawy oczne typu objaw Graefego – ukazanie się rąbka twardówki nad tęczówką przy patrzeniu w dół, bądź objaw Kochera – ukazanie się rąbka twardówki przy patrzeniu do góry. Kobiety z pewnością zwrócą uwagę na cienkie, łamliwe i wypadające włosy, utratę masy ciała, powiększenie obręczy szyi. Kiedy obecne są wole tarczycowe, objawem jest widoczne powiększenie tarczycy. Nadczynność tarczycy istotnie wpływa na funkcje narządów wewnętrznych. Z reguły pojawiającymi się objawami są kołatanie serca, przyspieszenie akcji serca, niemiarowość, nasilenie niewydolności krążenia, biegunka, powiększenie wątroby, żółtaczka czy zaburzenia miesiączkowania.

Najnowsze