Przejdź do treści

„Niektórzy pacjenci w sposób celowy zatajają informacje. Może chcą się przedstawić w lepszym świetle”. Skąd lekarz wie, że pacjent kłamie? Tłumaczy psycholog Milena Marczak

Kobieta jest w gabinecie lekarskim, widac jej plecy. Na przeciwko siedzi młoda lekarka, która słucha pacjentki.
iSttock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dieta Dukana. Zdrowa czy nie?
Dieta Dukana. Zdrowa? Niekoniecznie. Co o niej mówi dietetyczka?
Sandra Kubicka o swojej chorobie: Dzisiaj mijają 2 miesiące odkąd dowiedziałam się, że mam PCOS. Efekty? Da się? DA SIĘ!
Czy stres ma wpływ na alergię?
Jak powstają rozstępy? Dostałyśmy je od tygrysicy! Zobacz świetną animację
Nie radzisz sobie ze stresem? Polub się z adaptogenami!

Idziesz do lekarza na wizytę, nie wiesz co cię czeka, boisz się bólu, niezrozumienia a może i małego upomnienia za niezdrowy tryb życia. Jednak obecnie lekarze dobrze wiedzą, jak odczytywać mimikę, gesty i ogólne zachowanie pacjenta sprawiając, by wizyta była przyjemna dla obu stron. – Samo wypowiedzenie słowa „ból” powoduje, że mimowolnie koncentrujemy się na doznaniach, które mogą je wywołać i w efekcie możliwe jest nadmierne reagowanie na bodźce – tłumaczy psycholożka Milena Marczuk. Dla Hello Zdrowie mówi też o tym, jak lekarze sprytnie usprawniają komunikację z pacjentem.

Ewa Wojciechowska: Jaki przypadek pacjenta jest dla lekarzy najtrudniejszy?

Milena Marczak: Każdy pacjent jest inny. Nawet jeżeli dwoje pacjentów przejawia identyczne objawy somatyczne, to reagują na nie w odmienny sposób. Ma na to wpływ ich osobowość, temperament, indywidualne reakcje na stres, ale również poziom posiadanej wiedzy o chorobie oraz wcześniejsze doświadczenia. Dlatego najtrudniejsze dla lekarza może być reagowanie w odmienny sposób na każdego pacjenta, co w przypadku leczenia kilku lub kilkudziesięciu pacjentów może stanowić wyzwanie.

W takim razie, na jakie zachowania pacjenta lekarz powinien szczególnie zareagować?

Na zachowania niepokojące – odstające od objawów typowych dla jednostki chorobowej, ale również zachowania będące reakcją na chorobę lub jej diagnozę. Szczególnie należy zwracać uwagę na objawy lub zachowania mogące stanowić niebezpieczeństwo dla pacjenta lub jego otoczenia.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

W trakcie rozmowy nie zawsze chcemy lub potrafimy nie zgodzić się z rozmówcą🙄. Wstydzimy się😔, brakuje nam odwagi, aby się sprzeciwić lub o coś zapytać. Na szczęście (lub nie)😁 nasze ciało robi to za nas. Dlatego jeżeli lekarz wie, że ciało pacjenta jest „przedłużeniem” jego myśli🧠 i uczuć❤️ powinien umieć wykorzystać wskazaną wiedzę w rozmowie🗣👥 . Dziś napiszę o wątpliwościach pacjenta🤧❓❓. Przedstawiacie mu plan leczenia, proponujecie rozwiązania. On słucha uważnie, kiwa głową, może i zadaje pytania. Ale to ciała zdradza jego prawdziwą postawę do was‼️ Jeżeli lekarz mówi, a pacjent zakrywa ręką usta🤭🤔 – zwykle podpiera głowę ręką, ale wyraźnie dłoń zakrywa usta – oznacza to, że nie wierzy w słowa lekarza i ma wątpliwości. . ▶️Dlaczego akurat ten gest oznacza wątpliwości? Bo w myślach chciałby on zapytać o coś lub wyrazić wątpliwość, ale boi się lub wstydzi odezwać. Dlatego niekontrolowane zakrywanie ust ma „zahamować” ewentualnie wydobywający się z nich dźwięk. . ▶️👩🏼‍⚕️👨🏼‍⚕️Co może zrobić lekarz? Najlepiej jest wtrącić pytanie – „Czy dodać coś do wypowiedzi” lub „Może wyjaśnić to dokładniej”. Dzięki temu zmobilizujecie pacjenta do uzewnętrznienia jego wątpliwości, otrzyma on czas dla siebie, swojej wypowiedzi. . . . #lekarz #lekarski #lekarzdentysta #szkoleniadlalekarzy #futuredoc #stomatolog #stomatologia #dentysta #dentystka #medstudent #studentmedycyny #studentstomatolog #polishdentist #pacjent #psychologia #planleczenia #psychologwmedycynie #komunikacjaniewerbalna #psychologia #postawapacjenta

Post udostępniony przez Milena Marczak (@psycholog_w_medycynie)

Przyjmując nowego pacjenta, po jakich gestach lekarz jest w stanie go ocenić? Jak powinna wyglądać taka „5 sekundowa diagnoza” postawy pacjenta?

Lekarz zwraca uwagę na to co pacjent mówi oraz na sposób w jaki komunikuje informacje. Na pewno istotna jest tutaj komunikacja niewerbalna – ton głosu, mimika oraz gesty i ruchy ciała, z których można wnioskować o nastawieniu do lekarza oraz do sytuacji badania lub zabiegu. Oczywiście, aby trafnie wnioskować o postawie lekarz powinien posiadać wiedzę psychologiczną z tego zakresu oraz rozwinięte umiejętności miękkie, jak przykładowo inteligencję emocjonalną.

Lepiej mówić pacjentowi, że będzie bolało czy raczej nie?

Nie powinno się stawiać obietnic, których nie można dotrzymać. Skutkuje to utratą zaufania. Lekarz nie potrafi przewidzieć, w jaki sposób pacjent zareaguje. Zaleca się poinformowanie pacjenta, że „może odczuwać dyskomfort”. Natomiast samo wypowiedzenie słowa „ból” powoduje, że mimowolnie koncentrujemy się na doznaniach, które mogą je wywołać i w efekcie możliwe jest nadmierne reagowanie na bodźce.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Informacje przekazywane pacjentowi 📣są podstawową formą komunikacji lekarza budującą zaufanie pacjenta👥. Pamiętaj, żeby uwzględnić, czy jest on pacjentem bólowym😭 – wtedy trzeba szczególnie uwzględnić psychologiczny aspekt leczenia❤️🧠. O pacjencie bólowym napiszę niebawem🔜 . 1️⃣Przy terapii bólu w pierwszej kolejności koncentrujemy się na jego zlokalizowaniu oraz wyciszeniu lub usunięciu⛔️📉 2️⃣ Poinformuj pacjenta o jego możliwej etiologii🔙 3️⃣ Wytłumacz, jeśli ból ma charakter przeniesiony i promieniuje do innych części ciała♨️ 4️⃣ Przy leczeniu nie zapewniaj, że ból ustąpi‼️ – nie jesteś w stanie tego zagwarantować! Skoncentruj się na punkcie 2️⃣ i 3️⃣💪👨🏼‍⚕️ Wyjaśniając pacjentowi etiologię oraz charakter występowania bólu pacjent będzie wiedzieć, że jeśli po wizycie będzie go doświadczać jest on związany ze stanem przewlekłym lub stanowi efekt przebytego zabiegu. Tym samym będzie wiedział, że lekarz wykonał zabieg prawidłowo🏆 oraz zadbał o komfort poznawczy☺️ udzielając najważniejszych informacji🧠 . . . . #lekarz #lekarski #lekarzdentysta #szkoleniadlalekarzy #futuredoc #stomatolog #stomatologia #dentysta #dentystka #medstudent #studentmedycyny #studentstomatolog #polishdentist #pacjent #psychologia #planleczenia #ból #psychologwmedycynie

Post udostępniony przez Milena Marczak (@psycholog_w_medycynie)

Co lekarz może zrobić w sytuacji, gdy pacjent płacze?

Płacz jest reakcją. Może być efektem odczuwania bólu, dyskomfortu lub obawy. Jeżeli lekarz zauważy łzy u pacjenta powinien zapytać o ich przyczynę. Informacje od pacjenta pozwolą na odpowiednie zareagowanie na jego zachowanie. Lekarz będzie mieć możliwość zaspokojenia potrzeb pacjenta – może to być uspokojenie, udzielenie informacji na czym będzie polegał zabieg. Płacz może być też efektem nagromadzenia napięcia i emocji i po prostu potrzebuje „ujścia”, które nastąpiło w gabinecie.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Płacz😭, a raczej łzy😢 – bo powinniśmy skoncentrować się na zauważalnym wskaźniku🎯 – są reakcją na bodźce pochodzące z wnętrza organizmu oraz z zewnątrz. Zwróćcie uwagę, co dzieje się w sytuacji, gdy do gałki ocznej dostanie się ciało obce👁 – organizm wypłukuje je, aby się go pozbyć💦. Również łzy pochodzenia emocjonalnego❤️ mogą mieć na celu „pozbycie się” napięcia utrzymującego się w organizmie🥺. Dlatego przyczyną płaczu pacjenta może być smutek, ból, oburzenie, strach, ale także radość i zaskoczenie😂😤🤬😳😬🤪 Pacjent ma prawo do płaczu. Lekarz powinien pamiętać, że łzy są naturalną reakcją. Nie powinny one krępować ani oburzać lekarza👨🏼‍⚕️👩🏼‍⚕️💪. Nie mówię to o reakcjach skrajnych lub agresywnych pacjenta. Gdy pacjent rozpłacze się dajmy mu chwilę na poradzenie sobie z emocjami🥊. Można zapytać, czy potrzebuje chwili dla siebie⏱. Pamiętajmy także, że łzy są wyrazem bezsilności😞, ale mogą też stanowić formę manipulacji lekarzem🧙🏻‍♂️. Człowiek posiada ewolucyjną oraz nieświadomą umiejętność odczytywania sygnałów z otoczenia📺. Płacz (zwykle dziecka) drugiego człowieka powoduje troskę i koncentrację uwagi na „cierpiącym”👨‍👩‍👧‍👧. Dlatego należy być asertywnym, gdyż pacjenci emocjonalni (i nie tylko) mogą próbować wykorzystać przychylność lekarza i podejmować próby manipulacji płaczem📌 . . #lekarz #lekarski #lekarzdentysta #szkoleniadlalekarzy #stomatolog #dentysta #dentystka #medstudent #studentmedycyny #studentstomatolog #polishdentist #pacjent #psychologia #planleczenia #płacz #emocje #psychologiaspoleczna #psychologwmedycynie

Post udostępniony przez Milena Marczak (@psycholog_w_medycynie)

Często zapominamy, że lekarz to też człowiek – wychodzi na chwilę do toalety a zewsząd wzdychania: „Gdzie on znowu wychodzi? Na kawę?”. Skąd bierze się taka reakcja?

Jest to ocenianie innych ludzi – tutaj akurat lekarzy wyłącznie na podstawie informacji posiadanych przez jednostkę. Pacjent ocenia lekarzy, pielęgniarki oraz innych pracowników ochrony zdrowia jako inną grupę – z którą się nie utożsamia. Oznacza to, że członków innej grupy traktuje jako „takich samych”. W tym przypadku dla pacjenta wszyscy lekarze są identyczni. Pracują w ten sam sposób i posiadają lub powinni posiadać te same cechy. Życzeniowo jest to poświęcenie pacjentowi jak największej ilości czasu, ale z jednoczesnym zastrzeżeniem, aby on nie musiał czekać na swoją kolej. Jeżeli wskazane wyobrażenie jest niespełnione – przykładowo lekarz wychodzi na chwilę z gabinetu pacjent zaczyna oceniać go w sposób negatywny – gdyż „lekarz nie spełnił jego oczekiwań”.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Nikt z nas nie lubi czekać😡⌛️. W XXI wieku dzięki Internetowi wszystko mamy „tu i teraz”. Dlatego czekanie w kolejce👥👥👥 sprawia nam trudność. Często się zdarza, że pacjent (z różnych przyczyn) czeka w kolejce do lekarza. Gabinet czy klinika może jednak zminimalizować dyskomfort psychiczny związany z czekaniem☺️😊😌⌛️. Przykładowo powinno się zadbać o miejsce do siedzenia🛋 🔙(pisałam o tym w poście: Dlaczego pacjent w poczekalni powinien usiąść). Badania pokazują, że oczekiwanie dłuższe niż 20 minut interpretowane jest jako brak organizacji lekarza📚📗🗄 lub wywyższanie się👑 („każe na siebie czekać”). Zmuszanie do oczekiwania jest także sposobem obniżenia statusu osoby, która czeka‼️ Może to zabrzmi banalnie🤔, ale zapewnienie „zajęcia” pacjentowi poprzez czasopisma📚, telewizor📺 czy ulotki i plakaty🗾 sprawi, że „będzie on zajęty”. Tzn. jego uwaga🧠 przeniesie się na czynność czytania lub oglądania, co zmniejszy dyskomfort związany z sytuacją oczekiwania. . . . Pease, A., Pease, B. (2004). The Definite Book of Body Language. Orion Publishing Group. . . . #lekarz #lekarze #lekarzrodzinny #instalekarz #lekarzenainstagramie #lekarzdentysta #znanylekarz #mlodylekarz #dobrylekarz #szkoleniadlalekarzy #przyszlilekarze #kursydlalekarzy #doktor #doktorka #stomatolog #stomatologia #dentysta #dentystyka #dentystyczny #studentmedycyny #studentstomatolog #lekarski #psychologia #psychologiaspoleczna #pacjent #gabinet #polishdentist #doctor #medstudents

Post udostępniony przez Milena Marczak (@psycholog_w_medycynie)

 

Co w sytuacji, kiedy pacjent jest niemiły i opryskliwy?

Każdy człowiek inaczej wyraża emocje. Natomiast przy zachowaniach odbiegających od akceptowanych społecznie każdy rozmówca – nie tylko lekarz powinien zareagować. Niegrzeczne zachowanie pacjenta jest objawem jego emocji, zmęczenia, strachu. Ale zachowania nieakceptowane społecznie mogą być też objawem zaburzeń psychicznych. Dlatego lekarz nie powinien reagować emocjonalnie na takie zachowanie. Powinien się zapytać o ich przyczynę, aby móc zrozumieć postawę pacjenta.

 Ludziom zdarza się kłamać u lekarza (np. palę tylko jednego papierosa dziennie). Po czym lekarz jest w stanie stwierdzić, że pacjent kłamie?

Pacjenci często nie mówią całej prawdy, gdyż nie pamiętają o wszystkim – zażywanych lekach lub przebytych chorobach. Zdarza się, że w ich mniemaniu informacje te nie są dla lekarza istotne. Dlatego często zdarza się, że lekarz zmuszony jest przeprowadzać szczegółowy wywiad i dopytywać pacjenta o najmniejsze szczegóły. Niektórzy pacjenci w sposób celowy zatajają informacje. Możliwe, że chcą przedstawić się w lepszym świetle lub chcą, aby lekarz przypisał im określone leki. W każdym przypadku lekarz powinien odwoływać się do swojej wiedzy i doświadczenia. Wszystkie podane lub zatajone przez pacjenta informacje znajdują się w jego karcie. Na ich podstawie oraz po obserwacji zachowania pacjenta lekarz podejmuje decyzję o jego prowadzeniu.

 

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobiety plotkują

Użalasz się nad sobą? Robisz sobie krzywdę…

Toksyczne związki

„Jeśli masz swoje przekonania, inne poglądy, to ta inność przez osobę toksyczną będzie odbierana jako zdrada”. Toksyczne związki okiem psychoterapeuty

dziewczyna zwiedza Włochy

Drobiazgi uszczęśliwiają. Mają większy wpływ na jakość życia, niż nam się wydaje

para rozmawia ze sobą

Rozstanie z klasą, kulturalne odejście z pracy. Eksperci podpowiadają, jak zamykać sprawy

Stoicyzm dziś, czyli jak być szczęśliwą

Niedotykalscy. Dlaczego niektórzy ludzie nie chcą się przytulać?

babcia, córka i wnuczka przytulają się

„Widzimy to, czego nam brak, zamiast być zadowolone z tego, co już mamy”. Kasia Bem o praktyce wdzięczności

Jak reagować na złośliwość? Oto kilka rad od psychologa

Patenty na zdrową przerwę w pracy

Idziesz na kawę czy szybki spacer? Poznaj patenty na zdrową przerwę w pracy

Depresja w masce. Jak ją zdekonspirować i zadziałać skutecznie?

Bałagan – czy ma wpływ na nasze decyzje?

Co pamiętamy z dzieciństwa?

Smutna kobieta stoi, oparta o belkę i rozmyśla.

Postanowienia zmian, chodzenia na siłownię czy przejścia na dietę znów nie wypaliły? Brakuje ci silnej woli! Sprawdź, jak możesz ją trenować!

uśmiechnięta dziewczyna

Pesymizm nie opłaca się. Podpowiadamy jak być optymistą!

Jak być szczerym i nie mieć wrogów?

4 sygnały, że za bardzo przejmujesz się opinią innych

O złych przeżyciach najlepiej zapomnieć. Podpowiadamy, jak przestać rozpamiętywać

Kobieta uczesana w koka, w jasnym płaszczu i koszulce patrzy na zegarek, trzymając telefon. Widać, że brakuje jej czasu i jest spóźniona

Nigdy na nic nie masz czasu? Zobacz na czym możesz codziennie zaoszczędzić czas

Kryzys wieku średniego dotyka wiele osób. Blogerka Agata Komorowska dzieli życie na 10-tki, by pokazać, na co tracimy czas

para kłótnia

„Nie rozmawiamy ze sobą, tłumiąc emocje”. Związek to wybór – nie zawsze dobry!

Godziny mijają, a ty nie wpadałaś na żaden ciekawy pomysł? Zobacz, jak pokonać załamanie kreatywności

Budzisz się bez siły i energii? Poznaj skuteczne sposoby, jak pozbyć się zmęczenia

Wszyscy kłamiemy. Wiesz, którym typem kłamcy jesteś? Sprawdź i zastanów się, czy warto

Jak dobrze się kłócić? Poznaj 5 kroków do udanej i dojrzałej kłótni