Przejdź do treści

„Nierealistyczne uwielbienie dla siebie skutkuje odpychającym dla innych poczuciem, że wszystko się takiej osobie należy”. O samoakceptacji mówi nam psycholog Katarzyna Wawer-Dziedziak

Zdjęcie: Marco Lastella Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Pomyśl, zanim powiesz”. W ciałopozytywnej kampanii modelki plus size mówią o szacunku i akceptacji dla każdego człowieka
Tylko pacjent mający cztery wskazane objawy może z teleporady zostać skierowany na test na koronawirusa. Lekarze rodzinni się temu sprzeciwiają
Chrissy Teigen, amerykańska modelka i prezenterka telewizyjna, poroniła. „Odczuwamy ból, jakiego nigdy wcześniej nie czuliśmy”
Chłopiec z nebulizatorem
Jak wybrać dobry i bezpieczny dla dziecka nebulizator? Wyjaśnia specjalistka
Amarantus – zbożowy hit. Nie tylko dla zestresowanych

Brak samoakceptacji i niskie poczucie własnej wartości stanowią hamulec dla naszego potencjału. Hamulec, za który sami pociągamy. Najlepszym rozwiązaniem jest przyjaźń z samym sobą, jednak zanim się to stanie czeka nas długa droga. – Z reguły nikt z nas nie czuje się bezwartościowy przez cały czas, a tylko w określonych sytuacjach. Warto wiec nauczyć się, jak dawać sobie, a ściśle mówiąc swojemu układowi nerwowemu, czas na ochłonięcie i obudzenie się racjonalnego myślenia – mówi psycholog Katarzyna Wawer- Dziedziak.

Ewa Wojciechowska: Skąd bierze się poczucie własnej wartości?

Katarzyna Wawer – Dziedziak: Jako psycholog specjalizujący się w psychoterapii bardzo często spotykam ludzi krytycznie oceniających samych siebie. Większość z nas nie zwróciłaby się do ważnej osoby – ty idioto, jesteś głupi, beznadziejny, gadasz bzdury – podczas, gdy sami do siebie nie wahamy się tego powiedzieć.  Pokusiłabym się nawet o stwierdzenie, że zdecydowana większość z nas ma problem z czymś, co nazywamy „samooceną”. Dla uściślenia znaczenia tego słowa będę się posługiwała definicją Rosenberga, która mówi, że samoocena to „stosunek do własnej osoby”. Można ją rozumieć jako pozytywną lub negatywną postawę wobec własnego „Ja”, globalną ocenę siebie. Oceniamy wszyscy i wszystko. Nasze własne „Ja” jest jednym z tych obiektów, na których temat mamy opinie.

Wysoka samoocena w tym kontekście oznacza subiektywne przekonanie, że jest się „wystarczająco kompetentnym, atrakcyjnym i wartościowym człowiekiem. Niska – niezadowolenie z siebie a nawet odrzucenie własnego „Ja”. Osoby o wysokiej samoocenie postrzegają siebie jako uzdolnione, inteligentne i popularne, mimo że obiektywnie nie różnią się w tym zakresie od osób o niskiej samoocenie.

Katarzyna Wawer – Dziedziak, archiwum prywatne

Nasza samoocena mocno rzutuje na nasze życie?

Rzeczywiste różnice są widoczne w poziomie wytrwałości i aktywności. Ci, którzy pozytywnie oceniają siebie, mają większa inicjatywę i podejmują więcej różnorodnych aktywności, do tego bardziej ryzykownych, czyli wiążących się z wychodzeniem ze strefy komfortu. Dzięki temu szybciej i więcej się uczą. Są oni również przekonani o własnej skuteczności oraz czują, że mają wpływ na swoje życie i otaczającą rzeczywistość. Osoby o niskiej samoocenie częściej unikają wyzwań i ryzyka. Zbyt małe uznanie dla samego siebie utrudnia osiągnięcie pełni swojego potencjału i popycha do godzenia się na złe traktowanie ze strony innych. Bowiem jeśli człowiek uważa się za mało wartego, nie dziwi go, że ktoś również tak właśnie go postrzega i traktuje.

Z drugiej strony, zupełnie nierealistyczne uwielbienie dla siebie skutkuje odpychającym dla innych poczuciem, że wszystko się takiej osobie należy. W skrajnej postaci oznacza to narcystyczne zaburzenia osobowości, w których osoba jest skupiona na sobie, arogancka i manipulacyjna. Co ciekawe, pod tym pozornym poczuciem wyjątkowości kryje się zazwyczaj bardzo głęboki lęk, że tak naprawdę jest się nic nie wartym. Narcystyczna osoba jest więc stale zajęta upewnianiem się, żeby nikt nie odkrył jej słabości, wad i niedociągnięć, i robi to wykorzystując, krytykując i poniżając innych.

Psycholog Katarzyna Wawer - Dziedziak
Z reguły nikt z nas nie czuje się bezwartościowy przez cały czas, a tylko w określonych sytuacjach. Warto wiec nauczyć się, jak dawać sobie, a ściśle mówiąc swojemu układowi nerwowemu, czas na ochłonięcie i obudzenie się racjonalnego myślenia

Co może świadczyć o naszej niskiej samoocenie?

Oto kilka przykładów, które mogą wskazywać, że borykasz się z niską samooceną:

– ciągle priorytetyzowanie potrzeb innych ponad swoje własne;

– poczucie, że twoja opinia nie jest ważna;

– nienawidzenie siebie, poczucie bezwartościowości siebie i własnego życia;

– ocena, że to co się robi, nigdy nie jest wystarczająco dobre;

– nadwrażliwość na opinie innych;

– stale obecny brak poczucia bezpieczeństwa;

– wątpienie w każdą swoja decyzję;

– trudność z budowaniem i utrzymywaniem więzi;

– trudności z wyznaczaniem zdrowych granic.

Jak sobie radzić z toksycznym szefem

Od czego jeszcze uzależniamy poczucie własnej wartości?

Samoocena wpływa na życie na wiele sposobów, od sukcesów akademickich i zawodowych, po związki i zdrowie psychiczne i fizyczne. Nie jest jednak niezmienną cechą – sukcesy i niepowodzenia, zarówno osobiste, jak i zawodowe mogą powodować zmiany poczucia własnej wartości. Różne czynniki wpływają na naszą samoocenę. Genetyka i fizjologia – to jaki mamy typ układu nerwowego, odporność i temperament, co wpływało na nasza mamę w okresie, gdy była w ciąży. Wychowanie – to jak nasze potrzeby były zaspokajane przez rodziców, dalszą rodzinę, szkołę, szerokie środowisko społeczne. Doświadczenia życiowe – ważne wydarzenia, w tym szczególnie pozytywne lub szczególnie traumatyczne. A ponadto: wiek, zdrowie fizyczne, porównywanie siebie z innymi i setki innych czynników.

Psycholog Katarzyna Wawer - Dziedziak
Terapia rozwija zrozumienie, że samoocena jest opinią, a nie faktem, a przekonania są oparte na naszych interpretacjach rzeczywistości

Ścieżka do samoakceptacji różni się w zależności od płci?

Kobiety i mężczyźni na równi borykają się z niską samooceną. Na terapię przychodzą między innymi z problemami w relacjach – lękiem społecznym, uczuciem zależności od partnera, powtarzającymi się niepowodzeniami w związkach. Z perfekcjonizmem – ciągłym udowadnianiem, że jest się bardzo dobrym i poszukiwaniem pochwały innych, jak również z nadużywaniem substancji psychoaktywnych. Alkohol jest najczęściej stosowanym znieczulaczem negatywnych uczuć wynikających z niskiej samooceny.

Katarzyna Wawer – Dziedziak, archiwum prywatne

Często zgłaszają się do pani pacjenci z problemami związanymi z niedoścignionym obrazem męskości i kobiecości w społeczeństwie?

Współczesne normy i oczekiwania społeczne stawiają zarówno kobietom jak i mężczyznom bardzo wysokie wymagania w kontekście rodzinno-zawodowym. Od obu płci oczekujemy niezależności finansowej, bycia idealnym rodzicem i jeszcze do tego wykonywania obowiązków domowych. A ta wszechstronność jest bardzo trudna do osiągnięcia. Obecnie kobiety pracują więcej, mężczyźni więcej zajmują się domem. Żyjemy w stresie wynikającym z poczucia niemożności osiągnięcia wygórowanych standardów, które zresztą sami zbiorowo kreujemy. I jeśli nasze poczucie własnej wartości jest już nie za wysokie, to będziemy mieć tendencje do obwiniania siebie za porażki, które są w gruncie rzeczy nieuniknione, ponieważ standardy są nierealistyczne.

Psycholog Katarzyna Wawer - Dziedziak
Zupełnie nierealistyczne uwielbienie dla siebie skutkuje odpychającym dla innych poczuciem, że wszystko się takiej osobie należy

Jak pokochać siebie? Od czego zacząć?

Na temat uzdrawiania własnej samooceny napisano miliony porad, często ze sobą sprzecznych. Ja więc skupię się tylko na tym, w jaki sposób odbywa się to podczas psychoterapii. Kiedy klient dzieli się z terapeutą swoimi myślami i uczuciami, a terapeuta reaguje akceptacją, obiektywizmem i zrozumieniem, a nie krytycznym osądem, pozwala to stworzyć podstawy zdrowej samooceny dla klienta. Akceptacja przez terapeutę staje się dla klienta wzorcem, jak ma traktować samego siebie.

Katarzyna Wawer – Dziedziak, archiwum prywatne

Terapia rozwija zrozumienie, że samoocena jest opinią, a nie faktem, a przekonania są oparte na naszych interpretacjach rzeczywistości. Interpretacjach pochodzących często z okresu dzieciństwa, kiedy to jeszcze nie potrafiliśmy myśleć racjonalnie, tylko byliśmy zależni od sposobu traktowania nas przez najbliższych oraz generalnie od rzeczywistości, która nas otaczała. Terapeuta pomaga identyfikować i doceniać pozytywne doświadczenia życiowe, na których można następnie oprzeć nowe, lepsze przekonanie o sobie. W efekcie uświadamia to klientowi, że może on być dokładnie tą samą osobą co teraz i mieć wysoką samoocenę zamiast niskiej.

Katarzyna Wawer Dziedziak. Zdjęcie: archiwum prywatne

Co może najważniejsze, terapia umożliwia rozwijanie zdolności samoregulacji, czyli wytrzymywania i akceptowania własnych stanów emocjonalnych, również wtedy, kiedy są bardzo intensywne, zamiast podejmowania działań, które tylko pozornie pomagają. Na przykład unikania sytuacji, w których możemy zostać skrytykowani czy odrzuceni lub wręcz przeciwnie – perfekcjonizmu, którym chcielibyśmy zasłużyć na pochwałę. Z reguły nikt z nas nie czuje się bezwartościowy przez cały czas, a tylko w określonych sytuacjach. Warto wiec nauczyć się, jak dawać sobie, a ściśle mówiąc swojemu układowi nerwowemu, czas na ochłonięcie i obudzenie się racjonalnego myślenia.  Jeśli rozwiniemy umiejętność obserwowania swoich wewnętrznych przeżyć bez nadmiernego utożsamienia się z nimi nasz ból, dyskomfort, strach miną szybciej.

Katarzyna Wawer Dziedziak – psycholog specjalizujący się w psychoterapii, licencjonowany psycholog Brytyjskiego Stowarzyszenia Psychologicznego, rekomendowany specjalista Stowarzyszenia Polskich Psychologów w Wielkiej Brytanii, biegły psycholog sądowy, popularyzator tematyki związanej z psychologią i psychoterapią. W Birmingham prowadzi prywatną praktykę psychologiczną.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziewczynka odrabia lekcje

Uczniowie złożyli projekt obywatelski w Sejmie. Domagają się psychologa w każdej szkole

Zosia Lenczewska-Samotyj

„Cudnie jest być sobą”. Fotografka Zosia LS nie retuszuje zdjęć, bo chce pokazać naturalne piękno ciała

Całodobowe wsparcie psychologiczne na infolinii NFZ

Całodobowe wsparcie psychologiczne na infolinii NFZ. Wiedziałyście, że istnieje coś takiego?

Co każda dziewczyna powinna wiedzieć? Zobacz grafikę, która podbiła serca kobiet!

Kasia Smutniak

Kasia Smutniak cierpi na bielactwo. Na Instagramie stworzyła filtr, który pokazuje, jak wygląda twarz dotknięta chorobą

Mik Zazon

Blogerka nie akceptowała swojego znamienia na policzku. Do momentu, gdy zdała sobie sprawę, jak niezwykły ma kształt

„Za dużo pokazuje! Kobieta powinna być skromna” – Ciałopozytywna terapia o toksycznych wzorcach kobiecości

Joanna Jóźwik o akceptacji ciała

Joanna Jóźwik: często słyszę, że wyglądam jak facet, jestem mało kobieca

Magda i Sylwia - bohaterki sesji „Stomia to symbol zwycięstwa”

„Ze stomią można normalne żyć i wyglądać fajnie”. Poznajcie historie Magdy i Sylwii

Joanna Godecka / Damian Deja

Joanna Godecka: gdy ignorujemy nasze emocje, zatykamy na nie uszy, one krzyczą coraz głośniej

Eliza Wydrych skrytykowana za wystający brzuch

Po treningu przeczytała: „ale masz tłuszcz na brzuchu”. W odwecie podała kilka faktów na temat tej części ciała

młoda kobieta

„Weź się wyluzuj!”. Tylko jak? Oto kilka rad, dzięki którym nauczysz się „odpuszczać”

Schizofrenia / istockphoto

Schizofrenia – jak chorują kobiety?

„Troska o siebie to nie ucieczka do SPA od czasu do czasu. To trudne budowanie rzeczywistości, od której nie chcesz uciekać”. Poruszający wpis Nepenthe

Co na prezent dla dziewczynki? Oto 7 pomysłów na prezenty, które uczą niezależności i samoakceptacji!

kobieta w lustrze

Kilka słów o akceptowaniu swojego ciała

Badania psychotechniczne — dowiedz się wszystkiego o badaniach psychotechnicznych!

Badania psychotechniczne – wskazania, jak się do nich przygotować?

Do dobrego seksu potrzebna jest akceptacja

„Do dobrego seksu potrzebna jest akceptacja, nie tylko tego, jak wyglądamy, ale też jak się zachowujemy, jak pachniemy, jak się poruszamy”

Maisie Williams

Maisie Williams: nadal leżę w łóżku i przed snem wyliczam rzeczy, które w sobie nienawidzę

„Drażni mnie terror ciałopozytywności, z pozytywności obdzierany” – blogerka szczerze o body positive

archiwum prywatne

Wrzuciłam do sieci swoją fotkę, na której jestem bez makijażu. Zrobiłam to, bo jestem dla siebie ważna

Kompleksy i historie, które kryją się za nimi. Seria zdjęć „Rock Your Body” pokazuje, jak odważna jest prawda

„Jeśli jesteś kobietą, musisz ciągle udowadniać swoją wartość. Może to mnie nauczyło pracować intensywniej niż inni? Choć taka sytuacja doprowadza mnie do wściekłości” – mówi Agnieszka Sierotnik

Rozstępy – czy można je polubić? Katarzyna: teraz jestem w znacznie lepszej relacji ze swoim ciałem, niż kiedykolwiek wcześniej

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta leży na łóżku

Seks analny to czysta przyjemność! Jak wzbogacić swój erotyczny repertuar?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?