Przejdź do treści

„Nierealistyczne uwielbienie dla siebie skutkuje odpychającym dla innych poczuciem, że wszystko się takiej osobie należy”. O samoakceptacji mówi nam psycholog Katarzyna Wawer-Dziedziak

Zdjęcie: Marco Lastella Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Uśmiechnięta kobieta z kubkiem herbaty
6 przepisów na rozgrzewającą herbatę. Taki napój wzmocni odporność i poprawi ci nastrój
Chłopiec przed komputerem
Hiszpania. Został umieszczony w szpitalu z powodu uzależnienia od gry komputerowej. To pierwszy taki przypadek na świecie
Amy Schumer
Amy Schumer przeszła zabieg usunięcia macicy. Powodem była endometrioza
stres trening
Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy
Gra wstępna – po co to wszystko i jak to się robi? Ten tekst możesz podesłać swojemu facetowi

Brak samoakceptacji i niskie poczucie własnej wartości stanowią hamulec dla naszego potencjału. Hamulec, za który sami pociągamy. Najlepszym rozwiązaniem jest przyjaźń z samym sobą, jednak zanim się to stanie czeka nas długa droga. – Z reguły nikt z nas nie czuje się bezwartościowy przez cały czas, a tylko w określonych sytuacjach. Warto wiec nauczyć się, jak dawać sobie, a ściśle mówiąc swojemu układowi nerwowemu, czas na ochłonięcie i obudzenie się racjonalnego myślenia – mówi psycholog Katarzyna Wawer- Dziedziak.

Ewa Wojciechowska: Skąd bierze się poczucie własnej wartości?

Katarzyna Wawer – Dziedziak: Jako psycholog specjalizujący się w psychoterapii bardzo często spotykam ludzi krytycznie oceniających samych siebie. Większość z nas nie zwróciłaby się do ważnej osoby – ty idioto, jesteś głupi, beznadziejny, gadasz bzdury – podczas, gdy sami do siebie nie wahamy się tego powiedzieć.  Pokusiłabym się nawet o stwierdzenie, że zdecydowana większość z nas ma problem z czymś, co nazywamy „samooceną”. Dla uściślenia znaczenia tego słowa będę się posługiwała definicją Rosenberga, która mówi, że samoocena to „stosunek do własnej osoby”. Można ją rozumieć jako pozytywną lub negatywną postawę wobec własnego „Ja”, globalną ocenę siebie. Oceniamy wszyscy i wszystko. Nasze własne „Ja” jest jednym z tych obiektów, na których temat mamy opinie.

Wysoka samoocena w tym kontekście oznacza subiektywne przekonanie, że jest się „wystarczająco kompetentnym, atrakcyjnym i wartościowym człowiekiem. Niska – niezadowolenie z siebie a nawet odrzucenie własnego „Ja”. Osoby o wysokiej samoocenie postrzegają siebie jako uzdolnione, inteligentne i popularne, mimo że obiektywnie nie różnią się w tym zakresie od osób o niskiej samoocenie.

Katarzyna Wawer – Dziedziak, archiwum prywatne

Nasza samoocena mocno rzutuje na nasze życie?

Rzeczywiste różnice są widoczne w poziomie wytrwałości i aktywności. Ci, którzy pozytywnie oceniają siebie, mają większa inicjatywę i podejmują więcej różnorodnych aktywności, do tego bardziej ryzykownych, czyli wiążących się z wychodzeniem ze strefy komfortu. Dzięki temu szybciej i więcej się uczą. Są oni również przekonani o własnej skuteczności oraz czują, że mają wpływ na swoje życie i otaczającą rzeczywistość. Osoby o niskiej samoocenie częściej unikają wyzwań i ryzyka. Zbyt małe uznanie dla samego siebie utrudnia osiągnięcie pełni swojego potencjału i popycha do godzenia się na złe traktowanie ze strony innych. Bowiem jeśli człowiek uważa się za mało wartego, nie dziwi go, że ktoś również tak właśnie go postrzega i traktuje.

Z drugiej strony, zupełnie nierealistyczne uwielbienie dla siebie skutkuje odpychającym dla innych poczuciem, że wszystko się takiej osobie należy. W skrajnej postaci oznacza to narcystyczne zaburzenia osobowości, w których osoba jest skupiona na sobie, arogancka i manipulacyjna. Co ciekawe, pod tym pozornym poczuciem wyjątkowości kryje się zazwyczaj bardzo głęboki lęk, że tak naprawdę jest się nic nie wartym. Narcystyczna osoba jest więc stale zajęta upewnianiem się, żeby nikt nie odkrył jej słabości, wad i niedociągnięć, i robi to wykorzystując, krytykując i poniżając innych.

Psycholog Katarzyna Wawer - Dziedziak
Z reguły nikt z nas nie czuje się bezwartościowy przez cały czas, a tylko w określonych sytuacjach. Warto wiec nauczyć się, jak dawać sobie, a ściśle mówiąc swojemu układowi nerwowemu, czas na ochłonięcie i obudzenie się racjonalnego myślenia

Co może świadczyć o naszej niskiej samoocenie?

Oto kilka przykładów, które mogą wskazywać, że borykasz się z niską samooceną:

– ciągle priorytetyzowanie potrzeb innych ponad swoje własne;

– poczucie, że twoja opinia nie jest ważna;

– nienawidzenie siebie, poczucie bezwartościowości siebie i własnego życia;

– ocena, że to co się robi, nigdy nie jest wystarczająco dobre;

– nadwrażliwość na opinie innych;

– stale obecny brak poczucia bezpieczeństwa;

– wątpienie w każdą swoja decyzję;

– trudność z budowaniem i utrzymywaniem więzi;

– trudności z wyznaczaniem zdrowych granic.

Jak sobie radzić z toksycznym szefem

Od czego jeszcze uzależniamy poczucie własnej wartości?

Samoocena wpływa na życie na wiele sposobów, od sukcesów akademickich i zawodowych, po związki i zdrowie psychiczne i fizyczne. Nie jest jednak niezmienną cechą – sukcesy i niepowodzenia, zarówno osobiste, jak i zawodowe mogą powodować zmiany poczucia własnej wartości. Różne czynniki wpływają na naszą samoocenę. Genetyka i fizjologia – to jaki mamy typ układu nerwowego, odporność i temperament, co wpływało na nasza mamę w okresie, gdy była w ciąży. Wychowanie – to jak nasze potrzeby były zaspokajane przez rodziców, dalszą rodzinę, szkołę, szerokie środowisko społeczne. Doświadczenia życiowe – ważne wydarzenia, w tym szczególnie pozytywne lub szczególnie traumatyczne. A ponadto: wiek, zdrowie fizyczne, porównywanie siebie z innymi i setki innych czynników.

Psycholog Katarzyna Wawer - Dziedziak
Terapia rozwija zrozumienie, że samoocena jest opinią, a nie faktem, a przekonania są oparte na naszych interpretacjach rzeczywistości

Ścieżka do samoakceptacji różni się w zależności od płci?

Kobiety i mężczyźni na równi borykają się z niską samooceną. Na terapię przychodzą między innymi z problemami w relacjach – lękiem społecznym, uczuciem zależności od partnera, powtarzającymi się niepowodzeniami w związkach. Z perfekcjonizmem – ciągłym udowadnianiem, że jest się bardzo dobrym i poszukiwaniem pochwały innych, jak również z nadużywaniem substancji psychoaktywnych. Alkohol jest najczęściej stosowanym znieczulaczem negatywnych uczuć wynikających z niskiej samooceny.

Katarzyna Wawer – Dziedziak, archiwum prywatne

Często zgłaszają się do pani pacjenci z problemami związanymi z niedoścignionym obrazem męskości i kobiecości w społeczeństwie?

Współczesne normy i oczekiwania społeczne stawiają zarówno kobietom jak i mężczyznom bardzo wysokie wymagania w kontekście rodzinno-zawodowym. Od obu płci oczekujemy niezależności finansowej, bycia idealnym rodzicem i jeszcze do tego wykonywania obowiązków domowych. A ta wszechstronność jest bardzo trudna do osiągnięcia. Obecnie kobiety pracują więcej, mężczyźni więcej zajmują się domem. Żyjemy w stresie wynikającym z poczucia niemożności osiągnięcia wygórowanych standardów, które zresztą sami zbiorowo kreujemy. I jeśli nasze poczucie własnej wartości jest już nie za wysokie, to będziemy mieć tendencje do obwiniania siebie za porażki, które są w gruncie rzeczy nieuniknione, ponieważ standardy są nierealistyczne.

Psycholog Katarzyna Wawer - Dziedziak
Zupełnie nierealistyczne uwielbienie dla siebie skutkuje odpychającym dla innych poczuciem, że wszystko się takiej osobie należy

Jak pokochać siebie? Od czego zacząć?

Na temat uzdrawiania własnej samooceny napisano miliony porad, często ze sobą sprzecznych. Ja więc skupię się tylko na tym, w jaki sposób odbywa się to podczas psychoterapii. Kiedy klient dzieli się z terapeutą swoimi myślami i uczuciami, a terapeuta reaguje akceptacją, obiektywizmem i zrozumieniem, a nie krytycznym osądem, pozwala to stworzyć podstawy zdrowej samooceny dla klienta. Akceptacja przez terapeutę staje się dla klienta wzorcem, jak ma traktować samego siebie.

Katarzyna Wawer – Dziedziak, archiwum prywatne

Terapia rozwija zrozumienie, że samoocena jest opinią, a nie faktem, a przekonania są oparte na naszych interpretacjach rzeczywistości. Interpretacjach pochodzących często z okresu dzieciństwa, kiedy to jeszcze nie potrafiliśmy myśleć racjonalnie, tylko byliśmy zależni od sposobu traktowania nas przez najbliższych oraz generalnie od rzeczywistości, która nas otaczała. Terapeuta pomaga identyfikować i doceniać pozytywne doświadczenia życiowe, na których można następnie oprzeć nowe, lepsze przekonanie o sobie. W efekcie uświadamia to klientowi, że może on być dokładnie tą samą osobą co teraz i mieć wysoką samoocenę zamiast niskiej.

Katarzyna Wawer Dziedziak. Zdjęcie: archiwum prywatne

Co może najważniejsze, terapia umożliwia rozwijanie zdolności samoregulacji, czyli wytrzymywania i akceptowania własnych stanów emocjonalnych, również wtedy, kiedy są bardzo intensywne, zamiast podejmowania działań, które tylko pozornie pomagają. Na przykład unikania sytuacji, w których możemy zostać skrytykowani czy odrzuceni lub wręcz przeciwnie – perfekcjonizmu, którym chcielibyśmy zasłużyć na pochwałę. Z reguły nikt z nas nie czuje się bezwartościowy przez cały czas, a tylko w określonych sytuacjach. Warto wiec nauczyć się, jak dawać sobie, a ściśle mówiąc swojemu układowi nerwowemu, czas na ochłonięcie i obudzenie się racjonalnego myślenia.  Jeśli rozwiniemy umiejętność obserwowania swoich wewnętrznych przeżyć bez nadmiernego utożsamienia się z nimi nasz ból, dyskomfort, strach miną szybciej.

Katarzyna Wawer Dziedziak – psycholog specjalizujący się w psychoterapii, licencjonowany psycholog Brytyjskiego Stowarzyszenia Psychologicznego, rekomendowany specjalista Stowarzyszenia Polskich Psychologów w Wielkiej Brytanii, biegły psycholog sądowy, popularyzator tematyki związanej z psychologią i psychoterapią. W Birmingham prowadzi prywatną praktykę psychologiczną.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Do dobrego seksu potrzebna jest akceptacja

„Do dobrego seksu potrzebna jest akceptacja, nie tylko tego, jak wyglądamy, ale też jak się zachowujemy, jak pachniemy, jak się poruszamy”

„Decyzja o powiększeniu rodziny należy do ciebie – nie do osób z twojego otoczenia – nie do twoich rodziców, cioć czy wujków” – mówi psycholog

Marta Młyńska

Self-care to nie kąpiel z bąbelkami i serial na Netflixie. To życie, przed którym nie musisz się chować

6 sygnałów mówiących o tym, że czas zmienić terapeutę. Wymienia psycholożka Monika Kotlarek

6 sygnałów mówiących o tym, że czas zmienić terapeutę. Wymienia psycholożka Monika Kotlarek

„Leniwe i niepokorne żony są pożądane w dzisiejszych czasach. To one przebiją sufity dla naszych córek” – uważa Małgorzata Gilmajster, psycholożka i mediatorka

Rozstępy naprawdę można polubić? „Teraz jestem w znacznie lepszej relacji ze swoim ciałem niż wcześniej” – mówi Katarzyna

Psychologia analityczna C.G. Junga – główne założenia, efekty

Kobieta

Dziewczyno – rozbierz się i pochwal się sobie. Dzisiaj wieczorem koniecznie zrób to ćwiczenie

Dorota Ostrowska-Karwat, psychoterapeutka

SESJA TERAPEUTYCZNA: Człowiek sam wie, co dla niego najlepsze

Terapia ACT – czym jest, przebieg, efekty, dla kogo

kobiecość, seksualnośc, seksowna kobieta

Przez pandemię przestałaś się czuć seksownie? 7 rzeczy, które możesz zrobić, by znów dobrze się poczuć w swoim ciele

Skinny-shaming

„Łatwo się mówi, jak się jest szczupłym”? Bzdura. Dietetyczka o skinny-shamingu

Magdalena Lamparska / zdj. Tola Piotrowska

Magdalena Lamparska: Ktoś zabrał nam dziewczyńskość! Jesteśmy nastolatkami, a potem od razu kobietami, mamami, żonami

„Gdybym bardziej w siebie wierzyła to…”. Jak wytrenować pewność siebie?

EMDR – co to jest, jak przebiega, czy jest skuteczne?

Joanna Okuniewska

„Depresja jest za potężnym wrogiem, by pokonać ją ziółkami i jogą” – mówi Asia Okuniewska

Gdy czujesz się gorsza od innych… Jak żyć z kiepskim poczuciem wartości?

Izabela Pajor

„My, dojrzałe kobiety, zaczynamy budzić się do życia. Nasza siwa rewolucja dopiero nadchodzi!” – mówi Izabela Pajor

Joanna Cesarz

Joanna Cesarz: Dlaczego mam się porównywać do Anji Rubik, jeśli nigdy nie będę wyglądać jak ona?

Siwa przed trzydziestką. „Nie zamierzam robić z siebie pajaca. Tak bym się czuła, gdybym szła na kompromisy odnośnie tego, co można robić ze swoim ciałem”

matka z córką

Marta Stoberska: Nienawidząc swojego ciała, dajesz PRZYKŁAD swoim dzieciom, które niczym gąbka chłoną twoje detoksy i diety

Gillian Anderson: Mogłabym siedzieć i martwić się, że moja skóra wygląda jak oprawiony kurczak. Ale to nie rzeczywistość. To walka z rzeczywistością

Kobieta i jej odbicie w lustrze

„Ten sukces to przypadek, miałam akurat szczęście”. Często mówisz takie zdanie? Być może masz syndrom oszusta

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?