Przejdź do treści

„Opuszczenie osoby toksycznej wiąże się z tęsknotą i bólem”. O toksycznych związkach i wychodzeniu z nich, mówi nam psycholog

para chłopak i dziewczyna
zdjęcie: unsplash.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Co jeść podczas infekcji? Menu na cały dzień
Przeziębiłaś się? Dodaj te składniki do codziennej diety
Ważna zmiana w obowiązku noszenia masek
Ważna zmiana w obowiązku noszenia masek w pracy. Nie tylko biuro, ale też kuchnia i kantyna
Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony
Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony
Olbrzymie kolejki i tłumy w sklepach - tak wyglądał dzień otwarcia galerii handlowych. Gdzie reżim sanitarny?
Olbrzymie kolejki i tłumy w sklepach – tak wyglądał dzień otwarcia galerii handlowych. Gdzie reżim sanitarny?
Marilyn Monroe nie przepadała za ćwiczeniami, choć miała słabość do ciężarków, a wieczorem szła na lody z dużą ilością bitej śmietany. Jak wyglądała jej dieta i trening?

„Toksyczny związek można porównać do narkotyku. Wyniszcza i tworzy spustoszenie, a mimo wszystko w nim tkwimy. Trwając w nałogu i dawkując narkotyk, czyli miłość, jesteśmy szczęśliwi. Ale gdy tylko na chwile go zabraknie, czujemy złość i frustrację. Wyjście z niego jest ogromnym bólem, poczuciem, że część naszej tożsamości umiera”. O tym, dlaczego żyjemy w wyniszczających relacjach, etapie „wychodzenia” i mechanizmach w związkach, porozmawiałam z psycholog Katarzyną Łapińską. 

Urszula Gruszka: Czy toksyczny związek jest trudną relacją?

Katarzyna Łapińska: Zdrowa relacja nie równa się relacji trudnej. Możemy być w trudnym związku, a który nie będzie toksyczny. Określenie „toksyczny” jest ponad podziałem na łatwy, miły, trudny, niemiły. Określa natomiast to, czy relacja rozwija czy wyniszcza. Czy inspiruje i zmienia nas na lepsze, czy przygnębia i wprawia w poczucie ciągłych upadków. Bo może być relacja trudna, ale trwająca w duchu realizacji. Jeśli stajemy się lepsi, rozwijamy się i mimo pojawiających się kryzysów, związek staje się silniejszy i pełen wsparcia, jest to dobre.

Jak zatem rozpoznać toksyczny związek? Towarzyszy temu poczucie wyniszczenia, ciągłej destrukcji, braku rozwijania się. Jeśli czujesz, że generujesz coraz więcej cierpienia dla siebie i innych, masz poczucie niezdrowego przywiązania i wręcz uzależnienia, masz do czynienia z toksyczną relacją.

Sprawowanie kontroli emocjonalnej nad kimś daje poczucie mocy

Jak rozpoznać proces budowania się toksycznego związku? 

Na początku są pewne zachowania, które można nazwać objawami niezdrowej relacji. Nazywamy je mechanizmami. Wyobraźmy sobie sytuację. Spotykamy pewną osobę, która daje nam wszystko to, czego potrzebujemy. Mamy wrażenie, że wypełnia naszą pustkę, przez co czujemy się wspaniale. W pewnym momencie jednak poczucie szczęścia zostaje dawkowane. To, czego mieliśmy pod dostatkiem, jest ograniczane, a już zdążyliśmy się do tego przyzwyczaić. Potrzebujemy tego, a dostajemy tylko w momencie nagradzania.

To dawkowanie jest formą manipulacji, co sprawia, że związek staje się toksyczny, a my stawiamy się w sytuacji wiecznego nienasycenia i pragnienia, które może być zaspokojone jedynie przez tę drugą osobę.

Kobieta i mężczyzna przytulają się

O co chodzi z mechanizmami?

Mechanizmy to strategie radzenia sobie z rzeczywistością, które służą do realizowania swoich potrzeb. W związku dwojga osób, mechanizmy składają się z dwóch części od siebie zależnych. Przykładowo: jest kat, musi być ofiara. Jest to wzajemna relacja.

Czy toksyczne relacje zawsze działają na mechanizmie kata i ofiary?

Nie zawsze, jest to jeden z mechanizmów, o którym można mówić, że jest toksyczny. Zakładając dla przykładu, że on jest katem a ona ofiarą, zobrazuję pewną sytuację. On wraca i pyta: „kochanie, dlaczego nie ma obiadu”, ona odpowiada: „nie miałam czasu”. Wówczas on zaczyna krzyczeć, ona płacze. Kat widząc to, ma wyrzuty sumienia i zaczyna tłumaczyć się ze złości. Ofiara obraża się, odwraca się na pięcie i wychodzi trzaskając drzwiami. W tym momencie role się odwróciły i ofiara staje się katem.

To pokazuje, że każdy mechanizm działa obustronnie. Z kata szybko można stać się ofiarą i na odwrót. Porównać to można do monety, jest orzeł i reszka. Niezależnie, czy wypadnie orzeł czy reszka, wartość monety nie zmienia się. To, że w danym momencie jesteś ofiarą lub katem, jest obopólnie funkcjonującym mechanizmem dwóch stron od siebie zależnych. Kat nigdy nie zrealizuje się bez ofiary, bo nie będzie miał na kogo wywierać wpływu, np. za pomocą manipulacji emocjonalnej lub przemocy. Natomiast ofiara nie będzie miała możliwości brania odpowiedzialności i samodzielnego podejmowania decyzji, co jest zrzuceniem odpowiedzialności na drugą osobę.

Jeśli osoba samodzielnie nie chce podejmować decyzji i brać za nie odpowiedzialności, co świadczy o dojrzałości i gotowości do funkcjonowania w świecie, musi znaleźć osobę, która za nią będzie stanowić. W ten sposób daje jej przyzwolenie na rolę kata, bo sama tego szuka i potrzebuje, widząc siebie w roli ofiary. Takie osoby postanawiają nie decydować o sobie, bo nie mają wystarczającej odwagi lub uważają, że nie dadzą rady. W takim kontekście bycie ofiarą jest łatwiejsze, jest zrzuceniem odpowiedzialności na drugą osobą kosztem swojej wolności.

Sytuacja oczywiście może wyglądać inaczej. Narzekający mężczyzna o niskim poczucie własnej wartości potrzebuje kobiety, która będzie bardzo ogarnięta życiowo. Oboje w tej relacji będą pełnić role. On pozwoli jej na realizację potrzeb kontroli nad nam, a ona zapewni to, że nie będzie musiał podejmować samodzielnie decyzji. Tak, takie relacje są toksyczne.

Jakie są inne toksyczne mechanizmy w relacjach?

Toksycznym modelem osoby w związku jest narcyz, który żyje w poczuciu, że należy mu się wszystko, co najlepsze i to, co trudne lub niewygodne, postrzega jako nieswoje. „Ja muszę mieć najlepszą partnerkę”, „ja muszę mieć najlepszy sprzęt”, „wszystko najlepsze dla mnie”.

A życie nie jest usłane płatkami róż, w każdym związku w pewnym momencie pojawia się normalność, trudności a osoba, która miała być najlepsza i idealna, wydaje się być co najmniej przeciętna. To powoduje niechęć i wyparcie rzeczywistości. Jest to toksyczna więź, ponieważ każda ze stron będzie czuła się niewystarczająca. Narcyz będzie żył w poczuciu, że wszystko to, co najlepsze, ucieka przed nim, a ta druga osoba będzie czuć się niewystarczająco dobra. A przecież ktoś musi obrać marchew, wynieść śmieci, pojawia się choroba, a ona czasem jest nieumalowana.

Narcyz będzie żył w poczuciu, że wszystko to, co najlepsze, ucieka przed nim, a ta druga osoba będzie czuć się niewystarczająco dobra. A przecież ktoś musi obrać marchew, wynieść śmieci, pojawia się choroba, a ona czasem jest nieumalowana

Często podchodzi się z dużym niezrozumieniem wobec osób, które tkwią w związkach z osobą uzależnioną, np. od alkoholu. 

Jest to toksyczna relacja, ale również jest to obustronny mechanizm oparty na wzajemnych zależnościach. Po jednej stronie jest osoba uzależniona a po drugiej ta, która czerpie miłość poprzez opiekowanie się kimś. Załóżmy, że osobą uzależnioną jest mężczyzna. W momencie gdy on będzie wychodzić z nałogu, ona wówczas może czuć się niepotrzebna i w ten sposób taki związek może nie przetrwać. A jeśli ona będzie chciała się zmienić, on straci oparcie.

Czy zdajemy sobie sprawę z tego, że tkwimy w wyniszczającej relacji?

Tak, ale warto napomnieć, że towarzyszy często temu silne uzależnienie. Toksyczny związek można porównać do narkotyku. Wyniszcza i tworzy spustoszenie, a mimo wszystko w nim tkwimy. Trwając w nałogu i dawkując narkotyk, czyli miłość, jesteśmy szczęśliwi. Ale gdy tylko na chwile go zabraknie, czujemy złość i frustrację. Wyjście z niego jest ogromnym bólem, poczuciem, że część naszej tożsamości umiera. Większość jednak osób zdając sobie sprawę, że nie jest to zdrowe, żyje w tym.

Weronika Rosati

Czy można mieć tendencję wpadania w takie związki?

To my jesteśmy odpowiedzialni za nasze wybory, przecież zawsze możemy odejść. Czemu tego nie robimy? Bo żyjemy w nadziei i wierze, że coś się zmieni. Również dzieciństwo i obraz rodziców wpływa na to, jaką budujemy relację w przyszłości. Bo jeżeli doświadczyliśmy tego, że w domu ta relacja między rodzicami była niezdrowa, wówczas możemy nie rozpoznać, że nasza relacja jest toksyczna, bo tylko taką znamy.

Problem jest w tym, że nie potrafimy trzymać naszych granic i szacunku w sposób stabilny. Nie pokazujemy, gdzie leży nasza granica i jakie są konsekwencje jej przekroczenia. Niestety, nie mamy na tyle miłości do samych siebie, aby zakomunikować, w jaki sposób chcemy być traktowani. A jeśli nie stawiamy granic, dajemy przyzwolenie, aby druga osoba nami manipulowała i postępowała w taki sposób, jaki ona chce.

 

Niestety, nie mamy na tyle miłości do samych siebie, aby zakomunikować, w jaki sposób chcemy być traktowani. A jeśli nie stawiamy granic, dajemy przyzwolenie, aby druga osoba nami manipulowała i postępowała w taki sposób, jaki ona chce

Jeżeli pozwalamy sobie na pewne traktowanie, nie jesteśmy asertywni, nie wyrażamy sprzeciwu, to granice mogą tak się przesunąć na naszą niekorzyść, wówczas jest to czasem niemożliwe do naprawienia.

Jak wyjść z takiego związku? Nie można takiej relacji naprawić, zacząć „od nowa”?

Jeśli jest szansa, że taka osoba chce zmienić się, pracuje nad sobą i jest świadoma tego, że jest toksyczna, wówczas jest możliwość naprawienia i ożywienia relacji. Ale w tym jest dużo zagrożeń. Bo taka osoba często karmi nas nadzieją, a nie ma zamiaru nic z tym zrobić. Sprawowanie kontroli emocjonalnej nad kimś daje poczucie mocy. A ofiara czeka i czeka, z nadzieją, że coś się zmieni. I faktycznie, często zostawiając taką osobę, ona zmienia się i pokazuje nam i światu swoją metamorfozę. To niestety też często jest złudne i na pokaz.

Decyzja opuszczenia osoby toksycznej wiąże się z tęsknotą i bólem. Często towarzyszy temu niskie poczucie własnej wartości, rozmycie tożsamości i brak odpowiedzi na pytanie: "kim jestem?"

Jeśli osoba decyduje się wyjść z wyniszczającej relacji, odejście oznacza pozbawienie się ciężaru?

Decyzja o odejściu, wyrwaniu z toksycznej relacji jest trudną decyzją. Nie pojawia się: „uff, jak dobrze”, bo ma się poczucie, że zostawia się to, co było dla nas jednocześnie najlepszą i najgorszą rzeczą, jaka nas spotkała w życiu. Najpiękniejszym uczuciem przeplatanym ogromnym bólem i wyniszczeniem. To jest silne uzależnienie, które można porównać do narkotyków. Wiemy, że to nas wyniszcza a trudno z tego wyjść. Takie odstawienie w formie odejścia ze związku jest etapem, z którym trudno jest sobie poradzić. Decyzja opuszczenia osoby toksycznej wiąże się z tęsknotą i bólem. Często towarzyszy temu niskie poczucie własnej wartości, rozmycie tożsamości i brak odpowiedzi na pytanie: „kim jestem?”.

Co robić wówczas?

Szukać wsparcia wśród bliskich, zmienić punkt skupienia. Rozwijać pasje, marzenia. Pozwolić sobie również na czas „wychodzenia”, przyzwyczajenia się do nowej rzeczywistości. Przede wszystkim, skupić się na sobie i zbudowaniu swojej tożsamości, granicy szacunku i akceptacji.

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Magda Jarosz: Wstyd jest emocją, którą najmniej rozumiemy i z którą najbardziej boimy się spotkać

Kobieta przy liściach

Jak nie być zazdrosnym? Chorobliwa zazdrość a zdrada

seniorki, przyjaciółki

„Mężów mogę mieć kilku, a na przyjaźń trzeba sobie zasłużyć”. Czyli kiedy przyjaźnisz się 57 lat

Miłosne (nie)porozumienie stron, czyli 7 sposobów na udany związek

Anna Bulczak

Jak partner może wesprzeć kobietę tuż po porodzie? Radzi położna Anna Bulczak [WIDEO]

Joanna Jedrusik

Joanna Jędrusik: „Tinder zapełnia jakąś pustkę, a jednocześnie inne pustki tworzy”

„Kochanie, muszę ci coś powiedzieć…”. Jak rozmawiać z partnerem o seksie?

rozstanie

Rozstanie – jak sobie z nim poradzić? Etapy żałoby

kobieta na łóżku

„Odmowa nie zabija”. Czyli jak sobie radzić, gdy słyszymy „nie” w seksie? – podpowiada seksuolożka Małgorzata Iwanek

BDSM na każdym polu, czyli w seksie i związkach ciągle gramy o władzę

Sekrety szczęśliwych par – 10 filarów udanego związku

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

Starsza para w restauracji

„Nie zniknęłam”. Trzy dojrzałe kobiety przekonują, że po sześćdziesiątce można cieszyć się seksem

katarzyna cichopek

Dlaczego mężczyźni zdradzają? Kasia Cichopek: „Jak nie zjesz obiadu w domu, to zjesz obiad na mieście”

Para rozmawia przy stole

Kiedy związek potrzebuje mediacji? Wyjaśnia prawniczka i mediatorka

Kobieta i mężczyzna

„Każdy związek da się zniszczyć. Porównanie relacji z rośliną, którą trzeba podlewać, bo inaczej uschnie, jest bardzo trafne” – mówi psycholog Katarzyna Kucewicz

GIS: chipsy bananowe wycofane z obrotu. "Ich spożycie wiąże się z podwyższonym ryzykiem dla zdrowia"

GIS: chipsy bananowe wycofane z obrotu. „Ich spożycie wiąże się z podwyższonym ryzykiem dla zdrowia”

Nieporozumienia w seksie. Rozmawiajcie o nich

„Mężczyzna to nie jest ktoś, kto z definicji chce i umie inicjować seks. To może rodzić nieporozumienia w związku” – psycholożka o stereotypach związanych z męskością

Sprawdź, czy otaczają cię toksyczni ludzie. 9 zachowań, na które musisz zwrócić uwagę

Katarzyna Warnke i Piotr Stramowski

Katarzyna Warnke i Piotr Stramowski o seksie po urodzeniu dziecka: „W tym okresie trudno znaleźć przestrzeń na seksualność”

Lubisz oleandry? Uważaj, są trujące! Ekspertka przestrzega

„Konflikt synowej i teściowej należy rozumieć jako pole kobiecych potrzeb i lęków” – mówi psycholog Urszula Struzikowska – Marynicz. Jak żyć z teściową unikając zbędnych napięć?

„W obecnej sytuacji nie jesteśmy w stanie uciec od tego, od czego do tej pory uciekaliśmy. I nagle może się okazać, że jest super! Mamy naprawdę dobrych i mądrych ludzi blisko siebie” – mówi Marysia Organ, dziennikarka i blogerka

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?