Przejdź do treści

W PRL-u miesiączki oficjalnie nie było, bo nie było podpasek czy tamponów. Miliony Polek ratowały się co miesiąc kilogramami waty i ligniny

W PRL-u miesiączki oficjalnie nie było, bo nie było podpasek czy tamponów. Miliony Polek ratowały się co miesiąc kilogramami waty i ligniny Andrzej Wiernicki / Forum
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dwie kobiety siedzą przy stole i piją z filiżanek
„Ciągle odczuwasz głód i nie możesz schudnąć? Sprawdź, czy to nie leptynooporność” – apelują autorki Ogarnij Hashimoto
Wentworth Miller
Wentworth Miller, gwiazdor „Skazanego na śmierć”, wyznał, że ma autyzm. „Ma to kluczowe znaczenie dla tego, kim jestem”
Mary Komasa
Zmagająca się z endometriozą Mary Komasa jest w ciąży. „Przez lata przyzwyczajałam się do myśli, że ciąża może być dla mnie nieosiągalnym marzeniem”
Kobieta leży i zasłania twarz rękoma
Dr Leszek Rudzki: hormony tarczycy mają bardzo istotny wpływ na liczne funkcje naszego organizmu, w tym mózgu i naszą psychikę
Szczepienia
Punkt szczepień na pogrzebie ofiary COVID-19, która nie chciała się zaszczepić

Na rynku socjalistycznych artykułów kosmetycznych pojawiały się w latach 80. jak efemerydy podpaski Donna produkowane w Toruniu. Ustawiały się po nie gigantyczne kolejki, można było kupić po maksymalnie trzy opakowania. Używano ich „od święta” – na specjalne okazje, na co dzień posiłkując się zwykłą watą.

„Moje miesiączkowe wpadki”

– Wstydu z powodu miesiączki, ewentualnej plamy na majtkach nauczyłam się od kobiet, a konkretnie od mojej matki. Powtarzała mi, że zakrwawiona bielizna jest obrzydliwa i obciachowa, podobnie jak czarne skarpetki – mówi 45 letnia Agnieszka. – No, i pozostawała kwestia niszczenia dobrych majtek! Dlatego ukrywałam przed nią zakrwawioną bieliznę, żeby nie wydały się moje miesiączkowe wpadki.

Jej 13-letnia córka robi to samo, ale nie z powodu wstydu, tylko… lenistwa. Nie chce jej się zapierać bielizny w zimnej wodzie.

– Ale Zośce tłumaczę, że plama nie jest wstydem, że zdarza się to każdej dziewczynie i kobiecie. Razem kupujemy podpaski, pod kolor i rozmiar – mówi Agnieszka.

PAP/Longin Wawrynkiewicz

Ona dowiedziała się o miesiączce z książki biologii w czwartej klasie szkoły podstawowej. Jej mama dała jej dostęp do swoich zapasów waty, potem pierwszych najtańszych podpasek, ale już tampony (które były relatywnie droższe) chowała tylko dla siebie. Agnieszka je podkradała – za każdym razem była z tego powodu awantura.

Dorastając w latach 70., a jeszcze bardziej w 80., trzeba było agrafką przyczepiać do bielizny warstwy waty czy ligniny, modląc się, żeby nic nie przesiąkło. Dobrym sposobem było też podkładanie pod watę foliowego woreczka, co miało zapobiegać  plamieniu

Wata, siateczka, folia

Świat bez podpasek, tamponów czy kubeczków menstruacyjnych wydaje się być dzisiaj niemożliwy. Ale to całkiem nieodległa rzeczywistość. Zanim na ekranach telewizorów po raz pierwszy wylano niebieski płyn na reklamie podpasek Always, miliony Polek ratowały się co miesiąc kilogramami waty i ligniny. Dorastając w latach 70., a jeszcze bardziej w 80., trzeba było agrafką przyczepiać do bielizny warstwy waty czy ligniny, modląc się – w przypadku obfitych miesiączek – żeby nic nie przesiąkło. Dobrym sposobem było też podkładanie pod watę foliowego woreczka, co miało zapobiegać  plamieniu. Czasami się udawało, czasami nie.

Andrzej Wiernicki / Forum

50-letnia Justyna, lekarka, wspomina:

– Pamiętam moją największą wpadkę. Musiałam przejść przez cały autobus z czerwoną plamą na białej sukience.

48-letnia Kornelia przypomina sobie:

– Każda chyba pamięta to uczucie, kiedy wiadomo było, że bielizna przesiąka, a nie wiadomo, czy już jest plama czy nie. Ja kiedyś obudziłam się na obozie w łóżku z ogromną plamą. Trzeba było paradować przed wszystkimi, żeby dostać się do łazienki i porządnie umyć.

Agata:

– O miesiączce dowiedziałam się od mamy i starszej siostry oraz oczywiście koleżanek na długo zanim sama miałam okres. W moim domu nie był to temat tabu. Środki higieniczne organizowała początkowo głównie mama i tak naprawdę nigdy ich w naszym domu nie brakowało, choć do ich jakości i skuteczności można mieć było wiele zastrzeżeń. Później nastąpiła transformacja i w sklepach pojawiły się 'cudowne' podpaski Always ze skrzydełkami, które pierwszorzędnie odparzały mi przód i tył, ale nie przeciekały. Po tampony sięgnęłam dość szybko, bo byłam wówczas sportowcem i nie chciałam zgubić nic w trakcie meczu, co niestety zdarzało się czasami moim koleżankom w drużynie i było to dla nich bardzo krępujące, szczególnie gdy mecz odbywał się przy udziale widowni. W życiu zdarzyły mi się 3 koszmarne „przecieki” publiczne. Pamiętam je do dzisiaj: w kościele, w czasie matury i podczas odpowiedzi przy tablicy w liceum. Czasami mi się to nawet śni.

miesiączka

Z pewną taką nieśmiałością

Na rynku socjalistycznych artykułów kosmetycznych pojawiały się w latach 80. jak efemerydy podpaski Donna produkowane w Toruniu. Ustawiały się po nie gigantyczne kolejki, można było kupić po maksymalnie trzy opakowania. Używano ich „od święta” – na specjalne okazje, na co dzień posiłkując się zwykłą watą.

PAP/Jan Kosidowski

Kasia:

– Moja mama nie zająknęła się nigdy o tym, że jest coś takiego, jak okres. W sumie dzisiaj się jej nie dziwię: była pokoleniem wojennym, wychowała się bez mamy, która zmarła w czasie wojny. Nigdy mi nie powiedziała o miesiączce ani jak używać podpasek – był to w naszym domu zdecydowanie temat tabu. O miesiączce dowiedziałam się między półkami z książkami na kółku bibliotecznym chyba w szóstej klasie. Nie mogłam pojąć, że będzie się tak ze mną działo teraz co miesiąc przez wiele lat – to był zdecydowanie szok. Pamiętam, że pomogły mi wtedy książki: „O dziewczętach dla dziewcząt”, „W cztery oczy” i artykuły z ukazującego się wówczas bardzo dobrego miesięcznika „Magazyn Rodzinny”. Spijało się z nich dosłownie każdą treść dotyczącą dojrzewania dziewczyn i miesiączki. Trochę żałuję, że musiałam przejść przez ten cały proces sama. Dlatego moje nastoletnie dzisiaj córki stosunkowo wcześnie przygotowałam na spotkanie z miesiączką. Dzisiaj mogę sobie pogratulować, bo rozmawiamy o tym w sposób naturalny, z poszanowaniem intymności każdej z nich, ale bez fałszywego wstydu.

Istnienie miesiączki zadekretowała w świadomości polskiego społeczeństwa na początku lat 90. seksowna Anna Patrycy, ówczesna studentka italianistyki i dziennikarstwa. Występem w reklamie podpasek Always ze skrzydełkami w ciągu kilku sekund zawstydziła i zaambarasowała dokładnie wszystkich: kobiety i mężczyzn. To, co niemożliwe, ukrywane i wstydliwe – wydobyła na światło dziennie. Reklama tak wstydliwego produktu higienicznego pojawiła się tuż obok sterylnych reklam pasty do zębów. Od tamtej pory świat stał się zupełnie inny.

Istnienie miesiączki zadekretowała w świadomości polskiego społeczeństwa na początku lat 90. seksowna Anna Patrycy. Występem w reklamie podpasek ze skrzydełkami w ciągu kilku sekund zawstydziła i zaambarasowała dokładnie wszystkich: kobiety i mężczyzn. Od tamtej pory świat stał się zupełnie inny

Coś wspólnego z bzykaniem

A jak fakt istnienia miesiączki w PRL-u przyjmowali chłopcy? Skąd się o nim dowiadywali?

Podejrzałem zakrwawioną podpaskę mojej mamy – opowiada 50-letni dzisiaj Tomasz. – Miałem może 8 lat. Chłopcy z klasy powiedzieli mi, że ma to coś wspólnego z bzykaniem. Pamiętam, że był to dla mnie szok: moja mama i bzykanie!!!

Jak jest naprawdę, dowiedział się kilka lat później z podręcznika biologii w siódmej klasie. Że związek z bzykaniem wprawdzie jest, ale nie taki bezpośredni, jak się mu wydawało. Oczywiście, odbywało się to wszystko w atmosferze nerwowego i pełnego wstydu chichotu dorastających nastolatków.

– W męskiej narracji, myślę o dorosłych dzisiaj mężczyznach, miesiączka nie funkcjonuje zbyt często. Czasem w kontekście skarżenia się na to, że nie można uprawiać seksu albo, że partnerka źle się czuje lub jest w kiepskim nastroju – mówi Tomasz.

PAP/Jan Kosidowski

Zdaniem Anny Moderskiej, edukatorki seksualnej, vlogerki „Seksdobrywszystkim”, w społecznym postrzeganiu miesiączki nie zmieniło się od czasów PRL-u tyle, ile mogłoby się zmienić. Matki nadal nie rozmawiają o tym z nastoletnimi córkami, krępując się i wstydząc.

– Dla nich było to przeżycie czasami niemal traumatyczne, więc sporo nie potrafi się z tej traumy wydobyć. Nadal króluje informacja rówieśnicza, sporo młodych dziewczyn dowiaduje się o okresie od swoich bardziej zorientowanych koleżanek. Na szczęście, jest o wiele większy  dostęp do informacji, szczególnie internetowej. Są też szczęściarze, którym wszystko wytłumaczył przytomny nauczyciel w szkole – ci mają najlepiej.

Jej zdaniem nadal króluje narracja zniesmaczenia i obrzydzenia na widok np. reklam podpasek.

Hemoroidy nie wywołują takich negatywnych uczuć, ale okres – wciąż tak – mówi Anna Moderska. – Na szczęście widać już zmianę w kontekście ruchu ciałopozytywności. Powstają reklamy podpasek, w których krew jest krwią, a nie niebieskim płynem. I gdybym miała szukać nadziei, że kiedyś temat miesiączki będzie traktowany bez fałszywego wstydu, to znalazłabym ją wśród dzisiejszych nastolatek, które np. na Tik Toku pokazują naturalną stronę miesiączki – bez stygmatyzowania, ale także zbytniej martyrologii. To one pokazują nową drogę młodych dojrzewających kobiet.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

wykluczenie menstruacyjne

„Czym różni się papier toaletowy od podpaski?”. Wykluczenie menstruacyjne po raz pierwszy w polskim Sejmie

Menstruacja w podróży

„Masz okres i szukaj wiatru w polu”. Podróżniczka o dostępności tamponów i podpasek w polskich wsiach i miasteczkach

Skrzepy krwi w trakcie okresu – kiedy warto wybrać się do lekarza?

Z moim okresem jest coś nie tak! 4 sygnały, których nie wolno bagatelizować

miesiączka

Podzielisz się swoją miesiączką?

Pierwsza miesiączka – co jeśli przychodzi za wcześnie?

„Rodzice dziwią się, że ich córki bawiące się jeszcze lalkami zaczynają miesiączkować”. Ginekolog o tym, co się dzieje, kiedy miesiączka przychodzi za wcześnie

palce w krwii

Dlaczego jednorazowe podpaski i tampony są dla nas szkodliwe? Kosmetolożka wymienia 6 powodów

Sylwia Sikorska: Kubeczek menstruacyjny ma tylko jedną wadę, można zapomnieć, że ma się okres

amila Raczyńska-Chomyn, doula i edukatorka seksualna, mówi o tym, dlaczego wstydzimy się miesiączki

Dlaczego wstydzimy się miesiączki? Rozmowa z Kamilą Raczyńską-Chomyn [WIDEO]

Młode dziewczyny nie powinny szukać odpowiedzi na pytania dotyczące ich ciał w internecie. Fragment książki „Dziewczyńskie sprawy”

Przewodnik „Dziewczyńskie sprawy” norweskich lekarek Niny Brochmann i Ellen Støkken-Dahl już w księgarniach. Hello Zdrowie patronem medialnym!

Podpaska

Ile pieniędzy wydajesz w swoim życiu na środki higieniczne w czasie menstruacji? Sprawdź Kalkulator Kosztów Miesiączki

Zdrowie menstruacyjne ma swoją definicję. „To wielki krok dla całego społeczeństwa”/fot. iStock

Zdrowie menstruacyjne ma swoją definicję. „To wielki krok dla całego społeczeństwa”

Poradnik Akcji Menstruacja już jest dostępny! To ważny krok w drodze do zmniejszenia skali ubóstwa menstruacyjnego w Polsce

„Hej, dziewczyny”, okresową rewolucję w szkołach czas zacząć. Oto poradnik, z którym staniecie do walki w ubóstwem menstruacyjnym

„Karmazynowy przypływ i krwawa Mary”. Jak mówimy o okresie?

miesiączka

„Wiem o dziewczynkach, które próbowały przyklejać podpaskę do ciała, nie majtek” – mówi Katarzyna Banasiak, edukatorka seksualna

Ubóstwo menstruacyjne w Polsce. „Nasi politycy nie podejmują w tym kierunku żadnych działań”

Barbara Jurkowska: Niepełnosprawne dziewczynki są nauczone, że wokół ich ciała różni ludzie robią różne rzeczy. Nie zawsze te rzeczy są zgodne z tym, co one chcą

Sposoby na bolesne miesiączki. Bolesny okres – co robić?

Pierwsza miesiączka/Pexels

„Pierwsza miesiączka? O nie, teraz już będziesz miała przechlapane do 50-tki…”. Seksuolożka o tym, jak nie rozmawiać z dzieckiem o menstruacji

Emilia Kaczmarek z Akcji Menstruacja/archiwum prywatne

„Nadal są osoby, które wzdrygają się, gdy słyszą: ‘ubóstwo menstruacyjne’. Dla nich już sam okres jest abstrakcyjny, a co dopiero problem z nim związany” – mówi Emilia Kaczmarek z Akcji Menstruacja

„Nie chcę rozmawiać o swojej miesiączce jak o czymś odrażającym, bo przecież taka ona nie jest. To normalna funkcja biologiczna mojego ciała” – mówi Clara Henry, szwedzka blogerka, autorka książki „Tak, mam okres, a co?”

Endometrioza. Ból nie do zniesienia podczas miesiączki? Nie ignoruj tego

Kobieta i mężczyzna śpią w łóżku

„Seks podczas okresu kobieta może odczuć jako olbrzymią akceptację ze strony mężczyzny, dowód, że jest dla niego atrakcyjna w każdych warunkach”

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku