Przejdź do treści

Ciemna strona inteligencji emocjonalnej

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
6 prostych sposobów na pogorszenie odporności dziecka
Wabi-sabi, czyli niedoskonałe jest piękne
Koniec hygge, czas na wabi-sabi. Niedoskonałe jest piękne!
Motywacjo, gdzie jesteś!? Co zrobić, by odnaleźć w sobie chęci do działania?
6 mitów o raku, w które nadal wierzymy
Ból pleców ‒ jak sobie pomóc?

Inteligencja emocjonalna postrzegana jest niemal jako cnota. Kojarzy się głównie z empatią, zdolnością współodczuwania, wychodzeniem ludziom naprzeciw. Tymczasem wysokie EQ ma również ponure oblicze: może być narzędziem służącym do manipulowania innymi.

Inteligencja emocjonalna (EQ) to sprawność związana z rozpoznawaniem stanów emocjonalnych u innych ludzi i kontrolowaniem własnych emocji. Stanowi ważny składnik inteligencji ogólnej, „rozszerzenie” zdolności racjonalnego myślenia. Pomaga radzić sobie z własnym życiem wewnętrznym i układać relacje międzyludzkie. Jest fundamentem kompetencji miękkich – zespołu cech pożądanego m.in. na rynku pracy. Generalnie inteligencja emocjonalna to coś, czym warto być szczodrze obdarzonym. Pod warunkiem, że ten bagaż zalet oparty jest na odpowiedniej podbudowie moralnej. W przeciwnym razie możemy ulec pokusie wykorzystania swojego potencjału w niecnych celach.

Sztuka grania na emocjach

Z inteligencją emocjonalną pod tym względem jest jak z inteligencją w ogóle: to po prostu narzędzie wykształcone w procesie ewolucji. I jako narzędzie może służyć zarówno do dobrych, jak i złych celów. Wysokie IQ pomaga opracować zarówno plan pomocy humanitarnej dla krajów Trzeciego Świata, jak i plan ataku hakerskiego. Inteligencja emocjonalna działa w analogiczny sposób. Może służyć do rozpoznania cudzych emocji w celu jak najlepszego zrozumienia i zaspokojenia potrzeb drugiej osoby – lub wykorzystania tej wiedzy do celów własnych cudzym kosztem. W wariantach bardziej skrajnych wysokie EQ może być wykorzystywane do grania na emocjach mas i promowania niebezpiecznych ideologii. Historia niestety zna wiele takich przypadków.

Zwykle wysokie EQ działa w służbie celów bardziej przyziemnych. Nawet jeśli są to cele nieetyczne. Świadectw naukowych na potwierdzenie tej, bądź co bądź, oczywistości jest całkiem sporo. Choć mówią o czymś, co zapewne znamy z życiowej praktyki, dodatkowo dają wgląd w to, jak zdolność rozumienia emocji bywa wykorzystywana do psychomanipulacji. Na przykład w środowisku pracy. Pokazuje to m.in. raport z 2011 r. o wdzięcznym tytule: „Jekyll i Hyde inteligencji emocjonalnej”. Psychologowie z University of Toronto za pomocą badania ankietowego określili poziom skłonności „makiawelicznych” u pracowników uczelni, a następnie zestawili wyniki z rezultatami testów dotyczących umiejętności zarządzania emocjami. Okazało się, że osoby skłonne do najbardziej antyspołecznych zachowań odznaczały się wysokim EQ. Wykorzystywały one swoje zdolności do osiągania osobistych korzyści kosztem współpracowników, których „umiejętnie” poniżały lub zawstydzały. Jednocześnie u osób o niskim wskaźniku „makiaweliczności” i rozwiniętej moralności wysoki poziom EQ korelował z zachowaniami prospołecznymi.

Nadużywanie EQ w nieetycznych celach może wynikać z chęci osiągnięcia osobistej satysfakcji kosztem cudzej krzywdy. Takie zachowania niekiedy świadczą o sadystycznym rysie charakteru. Często jednak powody tego typu działań są bardziej „racjonalne”. W badaniu autorstwa prof. Gideona Kundy z Uniwersytetu Telawiwskiego, opisanym w jego książce poświęconej kulturze pracy w korporacji („Engineering Culture: Control and Commitment in a High-Tech Corporation”), przedstawiona została strategia działania menedżera, odznaczająca się wysokim poziomem wyrachowania. Mężczyzna wypowiada się w najwyższych superlatywach o projekcie prowadzonym przez współpracownika, a jednocześnie dyskretnie dystansuje od przedsięwzięcia – by nie ponosić za nie odpowiedzialności w razie, gdyby okazało się klapą.

Czasem sposób wykorzystania inteligencji emocjonalnej zależy od okoliczności czy nastroju. Badanie z 2013 r. wykazało, że osoby o usposobieniu narcystycznym, które mają skłonność do wykorzystywania innych, są wprawne w „czytaniu” cudzych emocji. Jednak wynika z niego, że zdolność rozpoznawania uczuć koreluje również z większą empatią. O tym, czy wysokie EQ posłuży do manipulacji, czy pomocy, może zadecydować impuls lub aktualna dyspozycja psychiczna.

Ilustracja: shutterstock

Cecha o ograniczonej przydatności

Na inteligencję emocjonalną nie należy jednak patrzeć zbyt podejrzliwie. Tak jak nie należy jej przypisywać wyłącznie zalet. Pojęcie to oraz powiązana z nim koncepcja zostało wypromowane przez książkę Daniela Golemana z 1995 r. zatytułowaną po prostu „Inteligencja emocjonalna”. Od tego czasu zrobiło zawrotną karierę i postrzegane było niemal wyłącznie przez pryzmat swoich zalet. Badania z ostatnich lat wskazują, że mogą one być wyolbrzymione, a ocenę wartości związanych z wysokim EQ warto jest niuansować. Nie tylko zresztą dlatego, że niedoceniona pozostaje jej „mroczna strona”. Również przypisywane jej walory sprawdzają się tylko w niektórych okolicznościach.

Niedawno dwóch psychologów z University of Central Florida i University of Illinois dokonało analizy kilkuset badań obejmujących tysiące pracowników zatrudnionych w 191 różnych profesjach. Wszystkie dotyczyły wpływu inteligencji emocjonalnej na efektywność pracy. Okazało się, że wysokie EQ, wbrew utartemu przekonaniu, nie zawsze pomaga w lepszym wywiązywaniu się z obowiązków zawodowych. Korelacja dodatnia występuje w zawodach wymagających zdolności „czytania” emocji, dostrojenia się do nastroju klienta lub manipulowania nim. Inteligencja emocjonalna pomaga więc handlowcom, agentom nieruchomości, pracownikom call center czy rozmaitym konsultantom. Jednak w profesjach niewymagających rozpoznawania cudzych emocji wysokie EQ niekiedy obniża wyniki pracy. Taką prawidłowość zaobserwowano wśród naukowców, mechaników czy księgowych.

Z kolei inne badanie przeprowadzone w amerykańskiej korporacji z branży zdrowia wykazało brak korelacji między wysoką inteligencją emocjonalną a byciem pomocnym w stosunku do kolegów czy klientów. Naukowcy spekulują, że chęć niesienia pomocy może wypływać raczej z wyznawanych wartości niż zdolności rozpoznawania emocji.

Umiejętność zarządzania własnym życiem emocjonalnym i rozpoznawania emocji innych osób to z pewnością przydatna cecha. Nie warto się jednak nią nadmiernie emocjonować. Tak jak nie należy spoglądać z wyższością na osoby z gorszymi „parametrami” EQ.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Joga powięziowa

„Na zajęciach jogi powięziowej masz czas, żeby zastanowić się, co się dzieje w twoim ciele, a ciało jest nośnikiem tego, co w głowie i w sercu” – mówi Patrycja Adaszewska, trenerka jogi powięziowej.

„Udowodniono, że kawa wykazuje szereg prozdrowotnych działań na pracę organizmu, dlatego znalazła się piramidzie prawidłowego żywienia”- mówi dr Agnieszka Jarosz

Aneta Cybula

„Jak ktoś dobrze wygląda, ładnie pachnie i umie się wysłowić, to nie może mieć HIV – osoby, które myślą w ten sposób, trafiają do szpitala już na etapie AIDS” – mówi dr Aneta Cybula, specjalistka chorób zakaźnych

Została mamą w wieku 16 lat

„Kobiety 30-letnie piszą do mnie, że jestem gówniarą i niepotrzebnie się chwalę synem. Że powinnam siedzieć w domu, zamiast wypisywać bzdury” – mówi Patrycja Koziej, która urodziła syna w wieku 16 lat

Zainteresują cię również:

pexels.com

Często kłócisz się z partnerem? Sprawdź 6 sposobów na to, by wymiana zdań wyszła wam na dobre

„Im bardziej jesteśmy zestresowani, tym częściej chorujemy, tym częściej ulegamy kontuzjom” – mówi Agnieszka Bonar-Sadulska, trenerka rozwoju osobistego

Nie uciekaj od smutku

„Bycie miłą to przyzwalanie na różne zachowania, na które w środku w sobie zgody nie mamy, ale nie chcemy urazić drugiej osoby” – mówi Monika Perdjon, trenerka zmiany

Zazdrość nie musi być niczym złym, przekuj ją we własne powodzenie

Zerwij z „Czy zasługuję?” i ciesz się życiem. Jesteś tego warta!

istockphoto.com

Nie wciągaj brzucha! Ten nawyk grozi poważnymi konsekwencjami

„Wspólny wyjazd jest nauką kompromisu. Czasem ja rezygnuję z siebie, czasem ty rezygnujesz dla mnie”. O kryzysie w związku podczas wakacji, mówi psycholog

„Bycie atrakcyjnym lub pociągającym ma bardzo niewiele wspólnego z rozmiarem ubrań, zaś z naszym stosunkiem do ciała i akceptacją”

Zdarzyło ci się płakać po seksie? Nie ty jedna. Skąd to się bierze? Wyjaśnia ekspert

pomaganie

Pomaganie jest zdrowe!

para rozmawia ze sobą

Rozstanie z klasą, kulturalne odejście z pracy. Eksperci podpowiadają, jak zamykać sprawy

szczęśliwa para na łące

Uwolnij pozytywne emocje. Autentyczność to odważny krok, który może odmienić życie

Stoicyzm dziś, czyli jak być szczęśliwą

Lacoste wypuściło wzruszającą reklamę o destrukcyjnej kłótni dwojga zakochanych

Bałagan – czy ma wpływ na nasze decyzje?

Nie radząc sobie z gniewem, szkodzisz swojemu zdrowiu. Wykorzystaj 5 sposobów, jak nie dać się ponieść destrukcyjnym emocjom

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

„Wielu pacjentów woli wyjść z gabinetu z rozpoznaniem medycznym konkretnej choroby niż przyjąć do wiadomości, że problem ma naturę emocjonalną” – mówi psychoterapeutka Małgorzata Kuberska-Kędzierska

para kłótnia

„Nie rozmawiamy ze sobą, tłumiąc emocje”. Związek to wybór – nie zawsze dobry!

Przyjaźń po rozstaniu? Rozstrzygnij wszystkie za i przeciw

Mówią Ci, że jesteś ignorantką? I bardzo dobrze! Ignorancja ma swoje plusy!

Szczęścia nie da się łatwo zdefiniować. Ale można znaleźć kilka cech, którymi wyróżniają się szczęśliwi ludzie

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Kobieta trzyma w ręce miniaturę nienarodzonego dziecka

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

https://www.istockphoto.com

To, co wydalamy, wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Sprawdź, co trzeba wiedzieć o… kupie

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

dłonie

Drętwienie palców u rąk – skąd się bierze i co oznacza?

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?