Przejdź do treści

Ciemna strona inteligencji emocjonalnej

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zespół cieśni nadgarstka. Rozmowa z osteopatką Eweliną Tyszko-Bury
Zespół cieśni nadgarstka. Jak może pomóc osteopatia? Wyjaśnia Ewelina Tyszko-Bury
Andrzej Duda / prezydent.pl
Prezydent Andrzej Duda nominowany do Biologicznej Bzdury Roku 2020. Podczas debaty mówił o szczepionce, która nie istnieje
Oczyszczanie twarzy - jak to robić dobrze? Największe błędy i sposoby na prawidłowe mycie twarzy wylicza dermatolożka
Oczyszczanie twarzy – jak to robić dobrze? Dermatolożka wymienia największe błędy i sposoby na prawidłowe mycie skóry
Dieta jajeczna – bezpieczna i skuteczna, czy szkodliwa i monotonna?
Kalorie a miesiączka / rawpixel
W drugiej połowie cyklu miesiączkowego można jeść więcej? Dietetyk Jakub Chwiłkowski odpowiada

Inteligencja emocjonalna postrzegana jest niemal jako cnota. Kojarzy się głównie z empatią, zdolnością współodczuwania, wychodzeniem ludziom naprzeciw. Tymczasem wysokie EQ ma również ponure oblicze: może być narzędziem służącym do manipulowania innymi.

Inteligencja emocjonalna (EQ) to sprawność związana z rozpoznawaniem stanów emocjonalnych u innych ludzi i kontrolowaniem własnych emocji. Stanowi ważny składnik inteligencji ogólnej, „rozszerzenie” zdolności racjonalnego myślenia. Pomaga radzić sobie z własnym życiem wewnętrznym i układać relacje międzyludzkie. Jest fundamentem kompetencji miękkich – zespołu cech pożądanego m.in. na rynku pracy. Generalnie inteligencja emocjonalna to coś, czym warto być szczodrze obdarzonym. Pod warunkiem, że ten bagaż zalet oparty jest na odpowiedniej podbudowie moralnej. W przeciwnym razie możemy ulec pokusie wykorzystania swojego potencjału w niecnych celach.

Sztuka grania na emocjach

Z inteligencją emocjonalną pod tym względem jest jak z inteligencją w ogóle: to po prostu narzędzie wykształcone w procesie ewolucji. I jako narzędzie może służyć zarówno do dobrych, jak i złych celów. Wysokie IQ pomaga opracować zarówno plan pomocy humanitarnej dla krajów Trzeciego Świata, jak i plan ataku hakerskiego. Inteligencja emocjonalna działa w analogiczny sposób. Może służyć do rozpoznania cudzych emocji w celu jak najlepszego zrozumienia i zaspokojenia potrzeb drugiej osoby – lub wykorzystania tej wiedzy do celów własnych cudzym kosztem. W wariantach bardziej skrajnych wysokie EQ może być wykorzystywane do grania na emocjach mas i promowania niebezpiecznych ideologii. Historia niestety zna wiele takich przypadków.

Zwykle wysokie EQ działa w służbie celów bardziej przyziemnych. Nawet jeśli są to cele nieetyczne. Świadectw naukowych na potwierdzenie tej, bądź co bądź, oczywistości jest całkiem sporo. Choć mówią o czymś, co zapewne znamy z życiowej praktyki, dodatkowo dają wgląd w to, jak zdolność rozumienia emocji bywa wykorzystywana do psychomanipulacji. Na przykład w środowisku pracy. Pokazuje to m.in. raport z 2011 r. o wdzięcznym tytule: „Jekyll i Hyde inteligencji emocjonalnej”. Psychologowie z University of Toronto za pomocą badania ankietowego określili poziom skłonności „makiawelicznych” u pracowników uczelni, a następnie zestawili wyniki z rezultatami testów dotyczących umiejętności zarządzania emocjami. Okazało się, że osoby skłonne do najbardziej antyspołecznych zachowań odznaczały się wysokim EQ. Wykorzystywały one swoje zdolności do osiągania osobistych korzyści kosztem współpracowników, których „umiejętnie” poniżały lub zawstydzały. Jednocześnie u osób o niskim wskaźniku „makiaweliczności” i rozwiniętej moralności wysoki poziom EQ korelował z zachowaniami prospołecznymi.

Nadużywanie EQ w nieetycznych celach może wynikać z chęci osiągnięcia osobistej satysfakcji kosztem cudzej krzywdy. Takie zachowania niekiedy świadczą o sadystycznym rysie charakteru. Często jednak powody tego typu działań są bardziej „racjonalne”. W badaniu autorstwa prof. Gideona Kundy z Uniwersytetu Telawiwskiego, opisanym w jego książce poświęconej kulturze pracy w korporacji („Engineering Culture: Control and Commitment in a High-Tech Corporation”), przedstawiona została strategia działania menedżera, odznaczająca się wysokim poziomem wyrachowania. Mężczyzna wypowiada się w najwyższych superlatywach o projekcie prowadzonym przez współpracownika, a jednocześnie dyskretnie dystansuje od przedsięwzięcia – by nie ponosić za nie odpowiedzialności w razie, gdyby okazało się klapą.

Czasem sposób wykorzystania inteligencji emocjonalnej zależy od okoliczności czy nastroju. Badanie z 2013 r. wykazało, że osoby o usposobieniu narcystycznym, które mają skłonność do wykorzystywania innych, są wprawne w „czytaniu” cudzych emocji. Jednak wynika z niego, że zdolność rozpoznawania uczuć koreluje również z większą empatią. O tym, czy wysokie EQ posłuży do manipulacji, czy pomocy, może zadecydować impuls lub aktualna dyspozycja psychiczna.

Ilustracja: shutterstock

Cecha o ograniczonej przydatności

Na inteligencję emocjonalną nie należy jednak patrzeć zbyt podejrzliwie. Tak jak nie należy jej przypisywać wyłącznie zalet. Pojęcie to oraz powiązana z nim koncepcja zostało wypromowane przez książkę Daniela Golemana z 1995 r. zatytułowaną po prostu „Inteligencja emocjonalna”. Od tego czasu zrobiło zawrotną karierę i postrzegane było niemal wyłącznie przez pryzmat swoich zalet. Badania z ostatnich lat wskazują, że mogą one być wyolbrzymione, a ocenę wartości związanych z wysokim EQ warto jest niuansować. Nie tylko zresztą dlatego, że niedoceniona pozostaje jej „mroczna strona”. Również przypisywane jej walory sprawdzają się tylko w niektórych okolicznościach.

Niedawno dwóch psychologów z University of Central Florida i University of Illinois dokonało analizy kilkuset badań obejmujących tysiące pracowników zatrudnionych w 191 różnych profesjach. Wszystkie dotyczyły wpływu inteligencji emocjonalnej na efektywność pracy. Okazało się, że wysokie EQ, wbrew utartemu przekonaniu, nie zawsze pomaga w lepszym wywiązywaniu się z obowiązków zawodowych. Korelacja dodatnia występuje w zawodach wymagających zdolności „czytania” emocji, dostrojenia się do nastroju klienta lub manipulowania nim. Inteligencja emocjonalna pomaga więc handlowcom, agentom nieruchomości, pracownikom call center czy rozmaitym konsultantom. Jednak w profesjach niewymagających rozpoznawania cudzych emocji wysokie EQ niekiedy obniża wyniki pracy. Taką prawidłowość zaobserwowano wśród naukowców, mechaników czy księgowych.

Z kolei inne badanie przeprowadzone w amerykańskiej korporacji z branży zdrowia wykazało brak korelacji między wysoką inteligencją emocjonalną a byciem pomocnym w stosunku do kolegów czy klientów. Naukowcy spekulują, że chęć niesienia pomocy może wypływać raczej z wyznawanych wartości niż zdolności rozpoznawania emocji.

Umiejętność zarządzania własnym życiem emocjonalnym i rozpoznawania emocji innych osób to z pewnością przydatna cecha. Nie warto się jednak nią nadmiernie emocjonować. Tak jak nie należy spoglądać z wyższością na osoby z gorszymi „parametrami” EQ.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Don’t call me Murzyn”. - ciemnoskóre Polki o rasizmie, który jest problemem również w Polsce

Ogi Ugonoh: czy Polakom by się podobało, jakbyśmy mówili „sto lat za Polakami”?

Flegmatyk – poznaj jego cechy i znajdź wspólny język

Kobieta w okularach przeciwsłonecznych

Wytrenuj w sobie kompetencję emocjonalną. Bardzo pomaga w życiu!

kobieta leżąca na podłodze

Hipochondryk – kim jest? Przyczyny, objawy i leczenie hipochondrii

Czy to, że czasem nie chcecie się przytulać, jest powodem do zmartwienia? Kilka faktów o związkach i (nie)przytulaniu

Sangwinik - jak żyć z tym typem osobowości?

Sangwinik – jak żyć z tym typem osobowości?

Mitoman - na czym polega ta przypadłość?

Mitoman – na czym polega ta przypadłość?

zmartwiona kobieta

Martwisz się? To dobrze! Dlaczego i w jakim stopniu warto się zamartwiać?

młoda kobieta

„Weź się wyluzuj!”. Tylko jak? Oto kilka rad, dzięki którym nauczysz się „odpuszczać”

trzy kobiety podczas świąt

Jak nie pokłócić się w czasie świąt? Psycholog ma na to 4 skuteczne sposoby

Boże Narodzenie / istock

Podczas świąt podaruj emocje! O tym, jak dzielić się radością z bliskimi mówi dr Ewa Jarczewska-Gerc, psycholożka z Uniwersytetu SWPS

idąca kobieta

Co mówi o tobie twój sposób chodzenia? Będziesz zdziwiona

Negatywne myślenie przyspiesza starzenie. Naukowcy wyjaśniają

kobieta robiąca selfie, oświetlona na żółto

Jak rozpoznać narcyza? Sprawdź, co mówią psychologowie

pexels.com

Często kłócisz się z partnerem? Sprawdź 6 sposobów na to, by wymiana zdań wyszła wam na dobre

Nie uciekaj od smutku

„Bycie miłą to przyzwalanie na różne zachowania, na które w środku w sobie zgody nie mamy, ale nie chcemy urazić drugiej osoby” – mówi Monika Perdjon, trenerka zmiany

Zazdrość nie musi być niczym złym, przekuj ją we własne powodzenie

Zerwij z „Czy zasługuję?” i ciesz się życiem. Jesteś tego warta!

istockphoto.com

Nie wciągaj brzucha! Ten nawyk grozi poważnymi konsekwencjami

„Wspólny wyjazd jest nauką kompromisu. Czasem ja rezygnuję z siebie, czasem ty rezygnujesz dla mnie”. O kryzysie w związku podczas wakacji, mówi psycholog

„Bycie atrakcyjnym lub pociągającym ma bardzo niewiele wspólnego z rozmiarem ubrań, zaś z naszym stosunkiem do ciała i akceptacją”

Zdarzyło ci się płakać po seksie? Nie ty jedna. Skąd to się bierze? Wyjaśnia ekspert

pomaganie

Pomaganie jest zdrowe!

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?