Przejdź do treści

Odchudzanie a efekt jo-jo – jak to działa?

Odchudzanie a efekt jo-jo – jak to działa?
Efekt jo-jo, znasz go? Zdjęcie: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kampania Fundacji Arena i Świat
Wspaniałe bohaterki w kampanii „Badaj się i żyj pełną piersią. Nie daj się rakowi”
Agnieszka Hyży o macierzyństwie: wszystkie jedziemy na tym samym wózku!
Michał Lipa o dodatkowych kilogramach w ciąży. Ile może przytyć ciężarna?
Fryzjerka znalazła dziwną plamkę na jej głowie. Okazało się, że po 13 latach ma nawrót raka
szczepionka
Grypa – dlaczego się szczepimy?

Odchudzasz się, męczysz i nawet są efekty. I nagle waga staje w miejscu albo – o zgrozo – rośnie. Dlaczego? O efekcie jo-jo i o tym, co dzieje się w naszych organizmach, gdy próbujemy chudnąć, opowiada diabetolog prof. Leszek Czupryniak.

Energia dobrze przechowana

– Regulacje fizjologiczne organizmu człowieka powstały setki tysięcy lat temu w warunkach niedostatku jedzenia: okresów głodu i chwil obfitości, np. po upolowaniu mamuta – mówi diabetolog prof. Leszek Czupryniak. – Zdrowy organizm ma w swym wyposażeniu żelazne mechanizmy zachowywania energii. Jeśli tego, co zjadł, nie zużywa od razu na pracę mięśni, np. na walkę czy ucieczkę, to odkłada to w postaci tłuszczu. To prawo zachowania energii potrzebnej do funkcjonowania wszystkich komórek, ogrzania organizmu itd. służy zachowaniu życia – tłumaczy ekspert.

Z punktu widzenia tego mechanizmu tycie jest oznaką zdrowia – mówi. Głód przynosi szybszą śmierć tym osobnikom, które mogą dużo zjeść i nie tyją. Grubi żyją dłużej dzięki sprawnym mechanizmom przechowywania energii. Jednak nadmierne wykorzystywanie tego mechanizmu, czyli gromadzenie zbyt dużej ilości tłuszczu, włącza obronę organizmu – tak powstają np. insulinooporność, cukrzyca itd.

W paleolicie człowiek raz na pół roku upolował mamuta, trochę mięsa zjadł od razu, trochę zasuszył. Jego dieta składała się też z ryb i z tego, co zebrał w lesie, owoców, jagód. Nie było węglowodanów (teraz 50–60 proc. składu diety). A to one pobudzają wydzielanie insuliny, która stymuluje ośrodek łaknienia, w efekcie czego jemy więcej i tyjemy.

Odchudzanie – gdy sytość igra z głodem

Odchudzanie a efekt jo-jo – jak to działa?

Zdjęcie: shutterstock

– Gdy człowiek otyły chce schudnąć – a ma, jak powiedzieliśmy, bardzo dobre mechanizmy zachowania energii, bo gdyby ich nie miał, toby gruby nie był – zaczyna pewną grę ze swoim organizmem – tłumaczy prof. Czupryniak. – Najpierw odrzuca słodycze, źródło energii natychmiastowej. Może zjeść cztery snickersy naraz, nie ma problemu – komentuje profesor – tylko potem na bocznicy kolejowej powinien ręcznie, łopatą, rozładować wagon węgla, by spalić cukier ze snickersów i nie przytyć. Gdy zamiast tego siądzie przed telewizorem, to przytyje, bo organizm nadmiar energii zachowa na przyszłość.

Odchudzanie polega na zmuszeniu organizmu do sięgnięcia po zapasy energii w tkance tłuszczowej – kontynuuje ekspert. Ogranicza mu się więc dowóz kalorii, i słusznie. Jak się je obetnie, to organizm sięga po zapasy, spala je, a masa ciała spada. Wydatki energetyczne przeciętnego funkcjonowania na pracę mózgu, mięśni, jelit itd. można obniżyć nawet o jedną trzecią.

Ponieważ tym wszystkim steruje „głowa” – układy autonomiczny, nerwowy i hormonalny – to gdy ona stwierdzi, że przychodzi za mało kalorii, wyda organizmowi dyspozycję – oszczędzać!

Ludzie odchudzający się najpierw trochę chudną, po czym widzą, że chudnąć przestali. Wtedy, chcąc dalej chudnąć, powinni zwiększyć wysiłek fizyczny, by znowu zakłócić organizmowi równowagę. Dokładając wysiłek, zwiększą ujemny bilans energetyczny i spowodują, że nawet jeśli organizm nauczył się żyć przy niższym dowozie kalorii i je oszczędzać, to przy zwiększonej aktywności fizycznej będzie musiał zużywać więcej kalorii. Po dodaniu do tego systematyczności i zmiany nawyków jedzeniowych dalsze chudnięcie gwarantowane.

Skąd się bierze jo-jo?

Gdy ktoś chudnie przez cztery–osiem tygodni, po czym waga staje w miejscu – je mało, ale już nie chudnie – to dzieje się tak dlatego, że organizm walczy o zatrzymanie masy ciała. Bo przecież nie wie, czy jest za gruby, czy nie. Mózg nic nie wie o nadmiarze tłuszczu w komórkach tłuszczowych. Nauczył się żyć przy mniejszym dowozie energii i chce utrzymać wagę, bo to jest ważne dla jego przetrwania czasu głodu, a „sądzi”, że przyszło mu żyć właśnie w takich czasach.

Na to człowiek się zniechęca, mówi: to ja już nie schudnę, nie dam rady, i wraca do swoich ulubionych bogatokalorycznych posiłków – mówi prof. Czupryniak. Wtedy rośnie ilość przyjmowanych kalorii, ale trafiają one do organizmu o całkiem już innej regulacji metabolicznej – o wiele bardziej efektywnej! Organizm przećwiczony i nauczony, że jest głód i że musi sobie radzić na niskim poziomie dowozu kalorii, wtedy nadzwyczaj sprawnie metabolizuje, obraca energią i oszczędnie nią gospodaruje. Komórki wszystko, co im spadnie z nieba, każdą kalorię, magazynują. Obfitość kalorii skrzętnie chomikują. Wprowadzenie organizmu w tryb głodzenia zawsze powoduje takie zjawisko. W efekcie człowiek tyje i przewyższa wagę wyjściową sprzed odchudzania (efekt jo-jo). Nie objada się bardziej, tylko podlega mechanizmom regulacyjnym organizmu.

Rządzą nami wciąż te same prawa, którym podlegali nasi paleolityczni przodkowie, a które zapewniły nam przetrwanie jako gatunkowi. Możemy z nimi grać, ale nie damy rady ich ani obejść, ani przeskoczyć. A zanim zaczniemy się objadać albo odchudzać, powinniśmy dobrze rozumieć reguły gry.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

5 naturalnych źródeł cynku

Justyna Markowska

Pięć posiłków dziennie? Psychodietetyk obala ten mit

Kubek kawy

Kawa a jakość plemników. Okazuje się, że jest zależność!

5 produktów zmniejszających apetyt

5 naturalnych źródeł magnezu

5 naturalnych źródeł magnezu

5 zaskakujących spowalniaczy metabolizmu

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek

dzieci siegające poo cukier

Agresywne dziecko? Winowajcą może być cukier

kobieta przeciągająca się w łóżku z białą pościelą

Dlaczego kobiety obficie pocą się podczas snu?

18 przepisów dla miłośników awokado

młoda kobieta w niebieskiej koszuli z ogromną lupą przy oku

Doktor Ania dosadnie o słodzonych napojach

Jak się odchudzać, mając 30, 40, 50 i więcej lat?