Przejdź do treści

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?
Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki? Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
laboratorium, badanie próbki małpiej ospy
Małpia ospa w Europie – potwierdzone przypadki. Czy jest groźna i jakie daje objawy?
para w łóżku
Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!
Pocałunek to samo zdrowie / istock
Całowanie się jest zdrowe. Jakie plusy dla organizmu za sobą niesie?
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog mówi nam, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog wyjaśnia, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tomasz Dzieciątkowski: obawy dotyczące szczepionek przeciw COVID-19 i chorób powodujących bezpłodność kobiet są bezpodstawne

Opiece paliatywnej podlegają osoby przewlekle i poważnie chore oraz ich najbliższe rodziny. Są to wszelkie działania, które mają zapewnić choremu maksymalny komfort w chorobie – nie tylko fizyczny, ale również psychiczny. Nazwa pochodzi z łaciny, od słowa pallium, co oznacza ‘płaszcz’.

Czym jest opieka paliatywna?

Opieka paliatywna to gałęź medycyny, której powstanie wynikło z potrzeby zapewnienia osobom ciężko i przewlekle chorym jak najlepszej opieki w ostatnich dniach życia. 

Założenia opieki paliatywnej powstały w 1967 roku w Wielkiej Brytanii i opisała je Cicely Saunders. W tym samym roku utworzyła ona pierwszy nowoczesny ośrodek opieki paliatywnej – Hospicjum św. Krzysztofa. W Polsce pierwsza taka placówka powstała w latach 80. ubiegłego wieku. Dotychczas utworzono u nas około 200 hospicjów dla osób starszych, dzieci i dorosłych. Bardzo szybko zauważono, że osoby umierające i cierpiące o wiele lepiej czują się w swoich domach, dlatego stworzono rozbudowany system domowej opieki paliatywnej.

Formy opieki paliatywnej

Formy opieki paliatywnej w Polsce to opieka hospicyjna i domowa. Opieka paliatywna może być realizowana w domu lub w hospicjum. Zaangażowani są w nią specjaliści z różnych dziedzin – rehabilitanci, pielęgniarki, lekarze, psychologowie, osoby duchowne, a także wolontariusze. Mają oni za zadanie zaspokoić potrzeby osoby chorej na wszystkich płaszczyznach jej funkcjonowania – somatycznej, psychologicznej, duchowej. 

Fiolka z krwią do leczenia anemii

Dla kogo jest przeznaczona opieka paliatywna?

Opieka paliatywna to opieka, którą są obejmowane osoby w każdym wieku, chorujące na ciężkie nowotwory, różne postaci demencji czy choroby neurodegradacyjne, np. na alzheimera. Na oddziałach opieki paliatywnej znajdują się więc osoby umierające, ale nie tylko. Olbrzymią część pacjentów stanowią osoby, wymagające stałego i specjalistycznego leczenia długotrwałych skutków choroby, na przykład:

  • bólu,
  • obrzęków limfatycznych,
  • ogólnego wyniszczenia organizmu.

Na czym polega opieka paliatywna?

Opieka paliatywna ma na celu poprawę jakości życia chorych i ich rodzin. Bardzo ważnym elementem paliatywnej opieki nad chorym jest łagodzenie bólu i usprawnianie funkcji życiowych, np. oddychania. 

To forma opieki kompleksowej, która ma nie tylko pomóc znieść fizyczne cierpienie; przede wszystkim ból, lecz także inne problemy somatyczne, psychologiczne i duchowe.

Opieka paliatywna w domu

Liczne badania wykazują, że osoby umierające chcą spędzić ostatnie chwile życia w znanym sobie środowisku, czyli w domu, w otoczeniu rodziny. O ile jest to możliwe, choremu należy zapewnić takie warunki. W domowej opiece paliatywnej bardzo ważne jest, aby rodzina była czynnie zaangażowana w codzienną troskę o chorego. Zespół składający się z pracownika socjalnego, pielęgniarki, rehabilitanta, lekarza i osoby duchownej jedynie odwiedza chorego co jakiś czas. Główną opiekę sprawuje rodzina. Jej członkowie uczeni są procesów pielęgnacyjnych w opiece paliatywnej. Rodzina poznaje zasady zmiany opatrunków, toalety, profilaktyki przeciwodleżynowej, obsługi pomp infuzyjnych czy podawania leków podskórnie lub doustnie.

Ważna jest również umiejętność zmian pozycji chorego oraz znajomość profilaktyki zapobiegającej zaparciom. Działania te mają za zadanie utrzymanie jak najlepszego fizycznego samopoczucia u osoby chorej. Dobrze, jeśli cała rodzina jest objęta opieką psychologa, ponieważ zajmowanie się ukochaną osobą w ciężkim stanie jest obciążające psychicznie. Również sam chory lepiej przejdzie przez proces umierania pod opieką psychologa (o ile oczywiście jego możliwości poznawcze na to pozwalają).

"Niektóre zachowania nam, moim zdaniem, w pracy nie przystoją". Lekarz Michał Błoch o tym, jak nie powinni ubierać się medycy

Opieka paliatywna z perspektywy członka rodziny

Chciałabym się podzielić osobistymi doświadczeniami w opiece paliatywnej. Mam nadzieję, że będą one wartościowe dla osób zmagających się z chorobą bliskich. W wieku 24 lat wraz z innymi członkami rodziny opiekowałam się moim 77-letnim dziadkiem, który cierpiał na zaawansowaną postać miażdżycy. Od dnia, kiedy dziadek został objęty opieką paliatywną, do jego śmierci minął rok. Nie jestem osobą związaną z medycyną, dlatego wielu rzeczy musiałam się nauczyć. Opanowanie podstaw opieki paliatywnej nie było dla mnie problemem. Od zawsze łączyła mnie z dziadkiem bardzo silna więź i to właśnie dzięki niej nie miałam większych oporów, aby wykonywać coś, co normalnie wywoływałoby we mnie obrzydzenie.

Nauczyłam się więc:

  • zmiany pieluch,
  • wykonywania toalety,
  • pielęgnacji miejsc narażonych na odleżyny,
  • podłączania kroplówki,
  • wykonywania prostych ćwiczeń rehabilitacyjnych.

Podczas opieki paliatywnej nad umierającym dziadkiem nie miałam problemu nawet z trudnymi i nieprzyjemnymi obowiązkami. Z perspektywy wnuczki gorsze dla mnie było obserwowanie, jak dziadek powoli odchodzi. W tym trudnym czasie sama korzystałam z opieki psychologa, co było dla mnie niezwykle pomocne. Najgorszy był dzień, kiedy dziadek przestał mnie poznawać. Przez cały okres opieki miałam wewnętrzną potrzebę obdarzania dziadka czułością – często głaskałam go po głowie i mówiłam do niego pieszczotliwie. W chwilach, kiedy miał przebłyski świadomości, był bardzo z tego zadowolony i również nie szczędził mi czułych słów. Z psychologicznej strony czas ten był dla mnie bardzo trudny, ale również ubogacający. Zaczęłam bardziej doceniać wartość ludzkiego życia i relacji rodzinnych. W opiece paliatywnej pomagali nam księża, lekarz, rehabilitant i pielęgniarka. Doświadczenie umierania dziadka bardzo zbliżyło naszą rodzinę i pomimo jego utraty wszyscy mamy poczucie, że wykonaliśmy kawał dobrej roboty – dziadek odszedł w otoczeniu ukochanych osób, modlitwy i bez bólu.

Zobacz także

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

Endermologia / istock

Co to jest endermologia – efekty, wskazania i przeciwwskazania do masażu podciśnieniowego