Rehabilitacja NFZ to zaledwie wierzchołek góry lodowej potrzeb pacjentów w zakresie powrotu do zdrowia i pełnej aktywności. Rehabilitacja po udarze, rehabilitacja po endoskopii kolana czy rehabilitacja osób wykluczonych społecznie mają całkiem inny przebieg oraz metodykę, ale wiele wspólnych celów i sposobów działania.
Rehabilitacja to szeroki zakres usług świadczonych dla różnych grup osób, nie tylko dla niepełnosprawnych, w celu wsparcia i przyspieszenia ich powrotu do zdrowia. Rehabilitacja dzieci często stawiana jest na piedestale, ale w procesie usprawniania nie ma ważniejszych pacjentów. Rehabilitacja jest usystematyzowana w wielu zapisach prawnych.
Rehabilitacja
Dynamiczny rozwój nauk medycznych i innowacyjnych sposobów oddziaływania na człowieka w celu poprawy zdrowia psychofizycznego wzbudza dezorientację w znaczeniu pojęcia rehabilitacji i obszarów jej funkcjonowania.
Pojęcie rehabilitacji pojawiło się w powszechnym użyciu po I wojnie światowej jako określenie na działania wspomagające odzyskiwanie sprawności inwalidów wojennych. Nazwę utworzył dyrektor nowojorskiego Instytutu Czerwonego Krzyża w 1918 r. od sumy greckich wyrazów re, czyli ‘znów, na nowo’, oraz habilitas, czyli ‘sprawny, stosowny’.
Rehabilitacja powszechnie kojarzona jest z fizjoterapią, rehabilitacją ruchową, rehabilitacją nad morzem czy w górach w ramach sanatorium czy z postępowaniem pooperacyjnym na szpitalnym oddziale, np. po endoprotezie kolana czy biodra. Tymczasem rehabilitacja to zespół działań organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia możliwie najwyższego poziomu funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej pacjentów biorących udział w tym procesie [1].
Rehabilitacja to interdyscyplinarna dziedzina ściśle związana z naukami medycznymi, humanistycznymi i kulturą fizyczną, dlatego określana jest również jako rehabilitacja ogólnoustrojowa lub ogólnousprawniająca.
Rodzaje rehabilitacji
Proces szeroko rozumianej rehabilitacji składa się z trzech podstawowych rodzajów, które dzielą się na: podrodzaje, metody, techniki itd.
Rehabilitacja medyczna, inaczej rehabilitacja lecznicza, jest kompleksowym działaniem na rzecz pacjenta, której zadaniami są: przywrócenie sprawności fizycznej, poprawa kondycji psychicznej, powrót do pracy i aktywnego udziału w życiu społecznym.
W zależności od stopnia i rodzaju schorzenia, rehabilitacja medyczna obejmuje:
- rehabilitację w warunkach ambulatoryjnych lub na oddziale stacjonarnym, tzw. usprawnianie w zakładzie rehabilitacji;
- rehabilitację domową;
- rehabilitację specjalistyczną, np. rehabilitację kardiologiczną, neurologiczną, oddechową.
Rehabilitacja na Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) może być skierowana przez lekarza współpracującego z NFZ lub pracującego w placówce, która podpisała umowę z NFZ.
Rehabilitacja społeczna ma na celu umożliwienie pełnego uczestnictwa w życiu społecznym poprzez m.in.:
- wyrabianie zaradności osobistej;
- pobudzanie aktywności społecznej;
- kształtowanie i przywracanie umiejętności wypełniania ról społecznych;
- likwidację barier architektonicznych, urbanistycznych czy komunikacyjnych.
Rehabilitacja społeczna skupia się również na kształtowaniu w społeczeństwie właściwych postaw i zachowań sprzyjających integracji z osobami wymagającymi rehabilitacji społecznej [2].
Rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie zdobycia odpowiedniego zatrudnienia, powrót do pracy i utrzymanie stanowiska bądź otrzymanie awansu zawodowego poprzez umożliwienie pacjentowi korzystania z poradnictwa i szkolenia zawodowego oraz pośrednictwa pracy [3].
Rehabilitacja w praktyce
Aby cele i założenia zostały spełnione, rehabilitacja kieruje się czterema podstawowymi zasadami wykorzystywanymi bez względu na model rehabilitacji: sportowej, stacjonarnej czy dla dzieci.
- Powszechność, niezależnie od wieku czy rokowania choroby, każdy pacjent ma prawo do rehabilitacji we wszystkich dziedzinach, których wymaga, np. rehabilitacji po zawale, po mastektomii czy rehabilitacji nadgarstka. Każda z nich wymaga regularnych ćwiczeń ruchowych, rekreacji i relaksacji raz kontaktów społecznych i wsparcia bliskich osób.
- Wczesność. Rehabilitacja powinna być wprowadzona w przebiegu leczenia jak najszybciej. Wczesność jest podstawą powodzenia szczególnie w rehabilitacji neurologicznej i rehabilitacji kardiologicznej, ale również innych obszarów
- Kompleksowość, czyli interdyscyplinarność leczenia, uwzględniająca metody i techniki terapeutyczne oraz zespół specjalistów skierowanych na wszystkie sfery pacjenta. Lekarz rehabilitacji, fizjoterapeuta, psycholog i inni niezbędni specjaliści powinni być dostosowani do potrzeb zdrowotnych pacjenta.
- Ciągłość oznacza, że rehabilitacja nie powinna być przerwana, a cały proces musi być kontynuowany do momentu zakończenia leczenia, a nawet po opuszczeniu szpitala, gabinetu rehabilitacji czy przychodni. Ciągłość rehabilitacji rozpoczyna się od postawienia diagnozy, poprzez rehabilitację ambulatoryjną, rehabilitację środowiskową i rehabilitacją domową.
