Przejdź do treści

Zatrucie czadem – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc. Powikłania i profilaktyka zatrucia czadem

Czujnik CO, a w tle palący się kominek
Fot. Ralf Geithe/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Pizza z dynią
Podwójnie dyniowa jesienna pizza. Zachwyca nie tylko kolorem, ale również delikatnością!
Zdrowotne walory jesieni – odczarowujemy jarzębinę!
8 rzeczy, które trzeba wiedzieć o fast foodach
8 rzeczy, które powinnaś wiedzieć o fast foodach
kobieta trenuje jogę
Po treningu odczuwasz ból? Fizjoterapeutka wyjaśnia, co w takiej sytuacji powinnaś zrobić
Przeziębienie, a może coś więcej? Jak rozpoznać czy to nie grypa?

Objawy zatrucia czadem to m.in.: bóle głowy, nudności, wymioty, duszność. Przy większych stężeniach tlenku węgla w powietrzu może dojść do utraty przytomności. Brak właściwego postępowania leczniczego prowadzi do śmierci w wyniku niedotlenienia i uszkodzenia mózgu lub zatrzymania krążenia.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Czad, inaczej tlenek węgla, to bardzo toksyczny gaz, który uwalnia się przy spalaniu paliw stałych, ciekłych i gazowych. Do zatrucia czadem dochodzi najczęściej w wyniku pożarów lub w czasie kąpieli w łazienkach z piecykami gazowymi. Czad jest bezwonny, a zatrucie nim stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Zatrucie czadem – przyczyny

Tlenek węgla, nazywany inaczej czadem, jest bezbarwnym, bezwonnym i pozbawionym smaku gazem uwalnianym w czasie niecałkowitego spalania substancji, które zawierają węgiel. Czad należy do najbardziej toksycznych gazów. Zatrucie czadem jest bardzo niebezpieczne i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia już przy stężeniu 0,08%. Najczęściej dochodzi do niego w zamkniętych pomieszczeniach, co wiąże się z tym, że tlenek węgla powstaje w trakcie spalania jakichkolwiek substancji w warunkach niedoboru tlenu. Do zatrucia czadem może dojść w trakcie pożaru, któremu towarzyszy gwałtowny proces spalania. Tlenek węgla uwalniany jest również przy uruchomieniu silnika spalinowego pojazdu mechanicznego oraz agregatu prądotwórczego. Zatrucie czadem stanowi najczęściej skutek niedoboru tlenu. Przyczyny zatrucia czadem związane z niedostateczną podażą tlenu to:

  • nieprawidłowa eksploatacja urządzeń grzewczych – pieców na drewno lub węgiel, kominków, term, ogrzewaczy, kuchenek gazowych,
  • brak odpływu spalin z pomieszczenia,
  • szczelnie pozamykane okna i drzwi,
  • brak bądź nieprawidłowe działanie wentylacji,
  • uszkodzenie bądź nieprawidłowa regulacja urządzenia grzewczego,
  • niedrożne kratki wentylacyjne służące doprowadzeniu powietrza oraz wywiewne.
Dwutlenek siarki – lepiej go unikać

Objawy zatrucia czadem

Do zatrucia czadem dochodzi wskutek zaburzonego przenoszenia tlenu do narządów ciała. Objawy zatrucia czadem są zależne od poziomu tlenku węgla w powietrzu. Przy niskich stężeniach czadu w powietrzu (0,01–0,04%) najczęściej pojawiającymi się symptomami są uciążliwe bóle głowy, a także kołatanie serca, uczucie duszności. Większe stężenia (0,08%) wywołują zwykle nudności, wymioty, a po godzinie może dojść do śpiączki z drgawkami. Im wyższe stężenie tlenku węgla w powietrzu, tym objawy wystąpią szybciej. Dawka śmiertelna czadu zależy od stężenia CO we wdychanym powietrzu, czasu ekspozycji oraz aktywności oddechowej decydującej o pobieraniu trucizny. Zagrożeniem dla życia jest stężenie 0,1%, natomiast przy stężeniu 0,15% może dojść do zgonu. Przyczyną śmierci jest uszkodzenie mózgu, zatrzymanie krążenia lub wstrzymanie pracy ośrodka oddechowego. Ekspozycja na bardzo niskie stężenia czadu w powietrzu może powodować jasnoczerwone zabarwienie spojówek, płytek paznokciowych i powłok skórnych. Objaw ten jest skutkiem obecności we krwi karboksyhemoglobiny.

Jak postępować w przypadku zatrucia czadem?

Postępowanie przy zatruciu czadem wiąże się z niemałym ryzykiem dla służb ratowniczych, gdyż gaz jest silnie toksyczny, a przy tym bezwonny i nie powoduje zadymienia. Przy wynoszeniu osób zaczadzonych z miejsca zdarzenia wskazane jest korzystanie z aparatu tlenowego. Przy wysokich stężeniach tlenku węgla w powietrzu do utraty przytomności może dojść już po pierwszych 2–3 wdechach. Standardowe maski przeciwgazowe z pochłaniaczem nie są skuteczną ochroną przed czadem. Osobom poszkodowanym podaje się tlen, natomiast nieprzytomnych należy ułożyć w pozycji bocznej ustalonej i uważnie ich obserwować. Przy zatrzymaniu krążenia konieczne jest podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej, którą kontynuuje się do momentu przyjazdu służb ratowniczych.

Zobacz także

Jak uniknąć zatrucia czadem?

Kluczową zasadą jest projektowanie i budowanie instalacji kominowych i wentylacyjnych zgodnie z obowiązującymi normami. Przed ich zamontowaniem powinny zostać dokładnie sprawdzone przez kominiarza i nadzór budowlany. Konieczne są regularne kontrole instalacji w trakcie eksploatowania domu bądź mieszkania. W profilaktyce zatrucia czadem ważne jest także okresowe i fachowe czyszczenie, konserwacja i kontrola pieców. Pomieszczenia z kominkiem powinny mieć zapewniony stały dopływ świeżego powietrza, aby nie dopuścić do niedoboru tlenu. W wielu domach i mieszkaniach montuje się specjalne czujki tlenku węgla. Urządzenia te po przekroczeniu dopuszczalnego stężenia czadu w powietrzu uruchamiają alarm informujący o zagrożeniu.

Zatrucie czadem – skutki, powikłania

Skutki zatrucia czadem to przede wszystkim niedotlenienie tkanek organizmu, w tym również niedotlenienie mózgu. Tlenek węgla jest niebezpieczny także z tego powodu, że hamuje metabolizm tlenowy, prowadząc do uniemożliwienia wytwarzania substancji energetycznych. W efekcie dochodzi do wzrostu stężenia wolnych rodników tlenowych i uszkodzenia naczyń krwionośnych w mechanizmie zapalnym. Późne skutki przy utajonych zatruciach czadem to nierzadko objawy przypominające parkinsonizm, czyli drżenia ciała oraz zaburzenia w funkcjonowaniu serca, podobne do zawału. Powikłania po zatruciu tlenkiem węgla mają charakter neurologiczny. Jest to np. pogorszenie zdolności poznawczych – pamięci, uwagi, koncentracji.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„Szczotkując ciało na sucho, przyspieszamy samooczyszczanie się organizmu. W czasie szczotkowania wykonywany jest peeling, a z organizmu szybko zostają usunięte toksyny”

Ruby Rose: tylko ty wiesz, jaką osobą się urodziłaś i musisz być wolna, by być sobą

„Uwielbiam dzieci i to, co robię, to jest dla tych dzieci, co już chodzą po ziemi i dla tych, które przyjdą na świat. Ale sama nie chcę mieć dziecka. W jakim świecie miałoby żyć?” – mówi Monika Sadkowska, działaczka na rzecz klimatu i praw obywatelskich

„Moje porody były na tyle piękne, że gdy zaczynałam o nich opowiadać, otoczenie brało mnie za dziwoląga” – mówi Beata Meinguer, hipnodula

Zainteresują cię również:

Naucz się prawidłowo oddychać! Dlaczego warto? Tłumaczy fizjoterapeutka Gosia Włodarczyk

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

Magia naturalnego oddechu. Jak prawidłowo oddychać?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kobieta trzyma w ręce miniaturę nienarodzonego dziecka

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

ucho kobiety

Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą? Skuteczne domowe sposoby na zatkane ucho

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

dłonie

Drętwienie palców u rąk – skąd się bierze i co oznacza?

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

https://www.istockphoto.com

To, co wydalamy, wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Sprawdź, co trzeba wiedzieć o… kupie

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Co można po okresie? Ginekolog odpowiada na najczęściej wyszukiwane w Google’u pytania