Przejdź do treści

Zatrucie czadem – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc. Powikłania i profilaktyka zatrucia czadem

Czujnik CO, a w tle palący się kominek
Fot. Ralf Geithe/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Podoba Ci
się ten artykuł?

Objawy zatrucia czadem to m.in.: bóle głowy, nudności, wymioty, duszność. Przy większych stężeniach tlenku węgla w powietrzu może dojść do utraty przytomności. Brak właściwego postępowania leczniczego prowadzi do śmierci w wyniku niedotlenienia i uszkodzenia mózgu lub zatrzymania krążenia.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera

lekarz

Czad, inaczej tlenek węgla, to bardzo toksyczny gaz, który uwalnia się przy spalaniu paliw stałych, ciekłych i gazowych. Do zatrucia czadem dochodzi najczęściej w wyniku pożarów lub w czasie kąpieli w łazienkach z piecykami gazowymi. Czad jest bezwonny, a zatrucie nim stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Zatrucie czadem – przyczyny

Tlenek węgla, nazywany inaczej czadem, jest bezbarwnym, bezwonnym i pozbawionym smaku gazem uwalnianym w czasie niecałkowitego spalania substancji, które zawierają węgiel. Czad należy do najbardziej toksycznych gazów. Zatrucie czadem jest bardzo niebezpieczne i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia już przy stężeniu 0,08%. Najczęściej dochodzi do niego w zamkniętych pomieszczeniach, co wiąże się z tym, że tlenek węgla powstaje w trakcie spalania jakichkolwiek substancji w warunkach niedoboru tlenu. Do zatrucia czadem może dojść w trakcie pożaru, któremu towarzyszy gwałtowny proces spalania. Tlenek węgla uwalniany jest również przy uruchomieniu silnika spalinowego pojazdu mechanicznego oraz agregatu prądotwórczego. Zatrucie czadem stanowi najczęściej skutek niedoboru tlenu. Przyczyny zatrucia czadem związane z niedostateczną podażą tlenu to:

  • nieprawidłowa eksploatacja urządzeń grzewczych – pieców na drewno lub węgiel, kominków, term, ogrzewaczy, kuchenek gazowych,
  • brak odpływu spalin z pomieszczenia,
  • szczelnie pozamykane okna i drzwi,
  • brak bądź nieprawidłowe działanie wentylacji,
  • uszkodzenie bądź nieprawidłowa regulacja urządzenia grzewczego,
  • niedrożne kratki wentylacyjne służące doprowadzeniu powietrza oraz wywiewne.
Dwutlenek siarki – lepiej go unikać

Objawy zatrucia czadem

Do zatrucia czadem dochodzi wskutek zaburzonego przenoszenia tlenu do narządów ciała. Objawy zatrucia czadem są zależne od poziomu tlenku węgla w powietrzu. Przy niskich stężeniach czadu w powietrzu (0,01–0,04%) najczęściej pojawiającymi się symptomami są uciążliwe bóle głowy, a także kołatanie serca, uczucie duszności. Większe stężenia (0,08%) wywołują zwykle nudności, wymioty, a po godzinie może dojść do śpiączki z drgawkami. Im wyższe stężenie tlenku węgla w powietrzu, tym objawy wystąpią szybciej. Dawka śmiertelna czadu zależy od stężenia CO we wdychanym powietrzu, czasu ekspozycji oraz aktywności oddechowej decydującej o pobieraniu trucizny. Zagrożeniem dla życia jest stężenie 0,1%, natomiast przy stężeniu 0,15% może dojść do zgonu. Przyczyną śmierci jest uszkodzenie mózgu, zatrzymanie krążenia lub wstrzymanie pracy ośrodka oddechowego. Ekspozycja na bardzo niskie stężenia czadu w powietrzu może powodować jasnoczerwone zabarwienie spojówek, płytek paznokciowych i powłok skórnych. Objaw ten jest skutkiem obecności we krwi karboksyhemoglobiny.

Jak postępować w przypadku zatrucia czadem?

Postępowanie przy zatruciu czadem wiąże się z niemałym ryzykiem dla służb ratowniczych, gdyż gaz jest silnie toksyczny, a przy tym bezwonny i nie powoduje zadymienia. Przy wynoszeniu osób zaczadzonych z miejsca zdarzenia wskazane jest korzystanie z aparatu tlenowego. Przy wysokich stężeniach tlenku węgla w powietrzu do utraty przytomności może dojść już po pierwszych 2–3 wdechach. Standardowe maski przeciwgazowe z pochłaniaczem nie są skuteczną ochroną przed czadem. Osobom poszkodowanym podaje się tlen, natomiast nieprzytomnych należy ułożyć w pozycji bocznej ustalonej i uważnie ich obserwować. Przy zatrzymaniu krążenia konieczne jest podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej, którą kontynuuje się do momentu przyjazdu służb ratowniczych.

Zobacz także

Jak uniknąć zatrucia czadem?

Kluczową zasadą jest projektowanie i budowanie instalacji kominowych i wentylacyjnych zgodnie z obowiązującymi normami. Przed ich zamontowaniem powinny zostać dokładnie sprawdzone przez kominiarza i nadzór budowlany. Konieczne są regularne kontrole instalacji w trakcie eksploatowania domu bądź mieszkania. W profilaktyce zatrucia czadem ważne jest także okresowe i fachowe czyszczenie, konserwacja i kontrola pieców. Pomieszczenia z kominkiem powinny mieć zapewniony stały dopływ świeżego powietrza, aby nie dopuścić do niedoboru tlenu. W wielu domach i mieszkaniach montuje się specjalne czujki tlenku węgla. Urządzenia te po przekroczeniu dopuszczalnego stężenia czadu w powietrzu uruchamiają alarm informujący o zagrożeniu.

Zatrucie czadem – skutki, powikłania

Skutki zatrucia czadem to przede wszystkim niedotlenienie tkanek organizmu, w tym również niedotlenienie mózgu. Tlenek węgla jest niebezpieczny także z tego powodu, że hamuje metabolizm tlenowy, prowadząc do uniemożliwienia wytwarzania substancji energetycznych. W efekcie dochodzi do wzrostu stężenia wolnych rodników tlenowych i uszkodzenia naczyń krwionośnych w mechanizmie zapalnym. Późne skutki przy utajonych zatruciach czadem to nierzadko objawy przypominające parkinsonizm, czyli drżenia ciała oraz zaburzenia w funkcjonowaniu serca, podobne do zawału. Powikłania po zatruciu tlenkiem węgla mają charakter neurologiczny. Jest to np. pogorszenie zdolności poznawczych – pamięci, uwagi, koncentracji.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Powiązane tematy:

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.