Przejdź do treści

Zatrucie czadem – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc. Powikłania i profilaktyka zatrucia czadem

Czujnik CO, a w tle palący się kominek
Fot. Ralf Geithe/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Leczenie alergii. Sprawdź, jak sobie pomóc
Kobieta nad morzem
Jak chronić włosy i skórę głowy przed słońcem i promieniowaniem UV?
Zasady bezpiecznej zabawy w wodzie
Czym myć lodówkę? Czyszczenie lodówki sodą lub octem
Pompek nigdy dość! Poznaj różne warianty tego ćwiczenia

Objawy zatrucia czadem to m.in.: bóle głowy, nudności, wymioty, duszność. Przy większych stężeniach tlenku węgla w powietrzu może dojść do utraty przytomności. Brak właściwego postępowania leczniczego prowadzi do śmierci w wyniku niedotlenienia i uszkodzenia mózgu lub zatrzymania krążenia.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Czad, inaczej tlenek węgla, to bardzo toksyczny gaz, który uwalnia się przy spalaniu paliw stałych, ciekłych i gazowych. Do zatrucia czadem dochodzi najczęściej w wyniku pożarów lub w czasie kąpieli w łazienkach z piecykami gazowymi. Czad jest bezwonny, a zatrucie nim stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Zatrucie czadem – przyczyny

Tlenek węgla, nazywany inaczej czadem, jest bezbarwnym, bezwonnym i pozbawionym smaku gazem uwalnianym w czasie niecałkowitego spalania substancji, które zawierają węgiel. Czad należy do najbardziej toksycznych gazów. Zatrucie czadem jest bardzo niebezpieczne i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia już przy stężeniu 0,08%. Najczęściej dochodzi do niego w zamkniętych pomieszczeniach, co wiąże się z tym, że tlenek węgla powstaje w trakcie spalania jakichkolwiek substancji w warunkach niedoboru tlenu. Do zatrucia czadem może dojść w trakcie pożaru, któremu towarzyszy gwałtowny proces spalania. Tlenek węgla uwalniany jest również przy uruchomieniu silnika spalinowego pojazdu mechanicznego oraz agregatu prądotwórczego. Zatrucie czadem stanowi najczęściej skutek niedoboru tlenu. Przyczyny zatrucia czadem związane z niedostateczną podażą tlenu to:

  • nieprawidłowa eksploatacja urządzeń grzewczych – pieców na drewno lub węgiel, kominków, term, ogrzewaczy, kuchenek gazowych,
  • brak odpływu spalin z pomieszczenia,
  • szczelnie pozamykane okna i drzwi,
  • brak bądź nieprawidłowe działanie wentylacji,
  • uszkodzenie bądź nieprawidłowa regulacja urządzenia grzewczego,
  • niedrożne kratki wentylacyjne służące doprowadzeniu powietrza oraz wywiewne.
Dwutlenek siarki – lepiej go unikać

Objawy zatrucia czadem

Do zatrucia czadem dochodzi wskutek zaburzonego przenoszenia tlenu do narządów ciała. Objawy zatrucia czadem są zależne od poziomu tlenku węgla w powietrzu. Przy niskich stężeniach czadu w powietrzu (0,01–0,04%) najczęściej pojawiającymi się symptomami są uciążliwe bóle głowy, a także kołatanie serca, uczucie duszności. Większe stężenia (0,08%) wywołują zwykle nudności, wymioty, a po godzinie może dojść do śpiączki z drgawkami. Im wyższe stężenie tlenku węgla w powietrzu, tym objawy wystąpią szybciej. Dawka śmiertelna czadu zależy od stężenia CO we wdychanym powietrzu, czasu ekspozycji oraz aktywności oddechowej decydującej o pobieraniu trucizny. Zagrożeniem dla życia jest stężenie 0,1%, natomiast przy stężeniu 0,15% może dojść do zgonu. Przyczyną śmierci jest uszkodzenie mózgu, zatrzymanie krążenia lub wstrzymanie pracy ośrodka oddechowego. Ekspozycja na bardzo niskie stężenia czadu w powietrzu może powodować jasnoczerwone zabarwienie spojówek, płytek paznokciowych i powłok skórnych. Objaw ten jest skutkiem obecności we krwi karboksyhemoglobiny.

Jak postępować w przypadku zatrucia czadem?

Postępowanie przy zatruciu czadem wiąże się z niemałym ryzykiem dla służb ratowniczych, gdyż gaz jest silnie toksyczny, a przy tym bezwonny i nie powoduje zadymienia. Przy wynoszeniu osób zaczadzonych z miejsca zdarzenia wskazane jest korzystanie z aparatu tlenowego. Przy wysokich stężeniach tlenku węgla w powietrzu do utraty przytomności może dojść już po pierwszych 2–3 wdechach. Standardowe maski przeciwgazowe z pochłaniaczem nie są skuteczną ochroną przed czadem. Osobom poszkodowanym podaje się tlen, natomiast nieprzytomnych należy ułożyć w pozycji bocznej ustalonej i uważnie ich obserwować. Przy zatrzymaniu krążenia konieczne jest podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej, którą kontynuuje się do momentu przyjazdu służb ratowniczych.

Zobacz także

Jak uniknąć zatrucia czadem?

Kluczową zasadą jest projektowanie i budowanie instalacji kominowych i wentylacyjnych zgodnie z obowiązującymi normami. Przed ich zamontowaniem powinny zostać dokładnie sprawdzone przez kominiarza i nadzór budowlany. Konieczne są regularne kontrole instalacji w trakcie eksploatowania domu bądź mieszkania. W profilaktyce zatrucia czadem ważne jest także okresowe i fachowe czyszczenie, konserwacja i kontrola pieców. Pomieszczenia z kominkiem powinny mieć zapewniony stały dopływ świeżego powietrza, aby nie dopuścić do niedoboru tlenu. W wielu domach i mieszkaniach montuje się specjalne czujki tlenku węgla. Urządzenia te po przekroczeniu dopuszczalnego stężenia czadu w powietrzu uruchamiają alarm informujący o zagrożeniu.

Zatrucie czadem – skutki, powikłania

Skutki zatrucia czadem to przede wszystkim niedotlenienie tkanek organizmu, w tym również niedotlenienie mózgu. Tlenek węgla jest niebezpieczny także z tego powodu, że hamuje metabolizm tlenowy, prowadząc do uniemożliwienia wytwarzania substancji energetycznych. W efekcie dochodzi do wzrostu stężenia wolnych rodników tlenowych i uszkodzenia naczyń krwionośnych w mechanizmie zapalnym. Późne skutki przy utajonych zatruciach czadem to nierzadko objawy przypominające parkinsonizm, czyli drżenia ciała oraz zaburzenia w funkcjonowaniu serca, podobne do zawału. Powikłania po zatruciu tlenkiem węgla mają charakter neurologiczny. Jest to np. pogorszenie zdolności poznawczych – pamięci, uwagi, koncentracji.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak długo żyją Polacy? Różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami jest znacząca

Jak długo żyją Polacy? Różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami jest znacząca

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Stara toaleta, sławojka

Wróciłaś z urlopu? Pierwsze, co musisz zrobić, to spuścić wodę w toalecie

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Szczepienie na grypę

Grypa – jak są jej objawy? Jak wygląda leczenie i jakie są powikłania?

Lekarz pokazuje na rentgen i tłumaczy pacjentce przyczyny zapalenia płuc

Zapalenie płuc – czym jest, jakie są jego objawy i sposoby leczenia?

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Jestem zmęczona

Jestem zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Kobieta z objawami astmy przyjmuje leki przy lekarce

Astma oskrzelowa u dzieci i dorosłych – objawy, przyczyny, leczenie

Mezoterapia igłowa – co to jest, jakie są efekty i skutki uboczne?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?