Przejdź do treści

ADHD – przyczyny, objawy, leczenie

znudzone dziecko
Fot. soupstock / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać
„Ludzie z zewnątrz mogą myśleć, że to są błahe rzeczy. A były takie momenty, że naprawdę chciałam skoczyć pod metro…” – mówi 30-letnia Alina, cierpiąca na dysmorfofobię
Infekcja bakteryjna za tobą? Sprawdź 5 rzeczy, które powinnaś zrobić po antybiotykoterapii
Ciągłe zmęczenie – objawy, przyczyny, choroby. Jak je pokonać?
Przeziębienie czy jednak grypa? Jak rozpoznać, co ci dolega?

ADHD (ang. attention deficit hyperactivity disorder) to zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Po raz pierwszy pojawia się we wczesnym dzieciństwie i objawia się nadmierną impulsywnością, ruchliwością oraz zaburzeniem koncentracji uwagi. Dzieci z ADHD potrzebują więcej uwagi ze strony rodziców i pedagogów oraz indywidualnej terapii.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Co to jest jest ADHD? 

ADHD jest ogólną nazwą zaburzenia zachowania diagnozowaną najczęściej u dzieci w wieku 4-7 lat. Objawami ADHD są przede wszystkim nadpobudliwość psychoruchowa, zaburzenia koncentracji uwagi i impulsywność. Dziecko wydaje się szybko nudzić każdą zabawą, nie jest w stanie usiąść dłużej w jednym miejscu, wykonuje kilka czynności naraz i żadnej nie doprowadza do końca. Wraz z wiekiem ryzyko pojawienia się tego zaburzenia maleje. Zdarza się, że część objawów pojawia się także u osób dorosłym. 

W klasyfkacji ICD-10 ADHD oznaczane jest symbolem F.90 jako zaburzenie hiperkinetyczne. Szacuje się, że częstość występowania ADHD wynosi 3-8% i jest wyższa w krajach o większych dochodach. Choć zgodnie ze statystykami uznaje się, że na zespół hiperkinetyczny częściej cierpią chłopcy, w rzeczywistości zaburzenie to może występować z podobną częstotliwością u obu płci. Częstsze rozpoznawanie ADHD u płci męskiej ma związek z występowaniem u chłopców nadpobudliwości, podczas gdy u dziewczynek dominują zaburzenia koncentracji. 

Zespół nadpobudliwości ruchowej najczęściej dotyczy dzieci w wieku przedszkolnym, ale objawy ADHD mogą pojawić się także przed 5 czy nawet 2 rokiem życia. Niemniej jednak symptomy te są trudne do uchwycenia, dlatego diagnoza stawiana jest w późniejszym wieku. Wskazuje się, że aż 2/3 dzieci z ADHD nie wyrasta z tego zaburzenia i choruje na nie w wieku dorosłych. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Przyczyny ADHD 

Uważa się, że przyczyna rozwoju ADHD u małych dzieci tkwi w nieprawidłowym rozwoju ośrodkowego układu nerwowego. Badania wykazały, że niektóre ze struktur mózgowych rozwijają się w sposób nierównomierny. Czynniki, które mogą przyczynić się do rozwoju ADHD, to także: 

  • niedotlenienie okołoporodowe, 
  • niska waga urodzeniowa, 
  • urazy głowy, 
  • nieprawidłowa dieta (bogata w cukier, sztuczne barwniki, w tym żółcień spożywczą o symbolu E102, konserwanty i wysoko przetworzoną żywność), 
  • zaniedbania środowiskowe, 
  • zatrucie metalami ciężkimi.

Objawy ADHD u dzieci 

Dziecko z ADHD wykazuje odmienny od rówieśników wzorzec zachowania. Wszystkie symptomy zostały podzielone na trzy główne grupy: 

  • objawy nadruchliwości,
  • zaburzenia koncentracji uwagi,
  • nadmierna impulsywność.

Do pierwszej grupy zalicza się przede wszystkim nadmierne ruchowe pobudzenie dziecka, które nieustannie się wierci i nie potrafi przestać się poruszać. Takie zachowania mogą okazać się kłopotliwe szczególnie w sytuacjach, kiedy ruch nie jest wskazany lub niedostosowany do okoliczności. Objawy ADHD u dzieci to również nadmierna gadatliwość mogąca pojawić się o każdej porze dnia i nocy. 

Druga grupa symptomów to zaburzenia koncentracji, które objawiają się m.in. problemami z nauką (dziecko nie jest w stanie zbyt długo skupić się na jednym zagadnieniu, odrabia pracę domową „po łebkach” i nie zwraca uwagi na detale), kłopotami ze zrozumieniem polecenia, brakiem umiejętności planowania, odwlekaniem obowiązków, gubieniem rzeczy, zapominaniem o codziennych zobowiązaniach i łatwością do rozpraszania uwagi. 

Do trzeciej grupy objawów należy nadmierna impulsywność. Dzieci z ADHD mają tendencję do błyskawicznej odpowiedzi na pytania (nawet gdy nie zostały one dokończone), wykazują niecierpliwość podczas gier i zabaw zespołowych, przerywają rozmowę, aby wyrazić swoje zdanie lub o coś zapytać, są też wyjątkowo gadatliwe. 

Objawy ADHD u niemowląt są mało charakterystyczne i trudne do rozpoznania. Nadpobudliwość psychoruchowa u niemowląt może prowadzić do częstszych napadów płaczu i problemów z zasypianiem. Ponadto do objawów ADHD u niemowlaka zalicza się nieskoordynowane ruchy rączek i nóżek oraz nadmierne gestykulowanie, które powoduje utrudnione karmienie malucha. Dzieci z zespołem hiperkinetycznym szybko porzucają nowe zabawki, ponieważ nie mogą się dostatecznie skoncentrować. 

Objawy ADHD u dorosłych 

ADHD u dorosłych odbierane jest zupełnie inaczej niż u dzieci. Zwykle osoby takie postrzegane są jako irytujące i męczące. Osoby dorosłe z ADHD uważane są też często za awanturników oraz ludzi o złych manierach. Wśród objawów AHDH u dorosłych wymienia się: 

  • gadatliwość, częste przerywanie rozmówcy 
  • uczucie wewnętrznego niepokoju, 
  • impulsywność, 
  • częste spóźnianie się, 
  • zmiany nastroju, 
  • niepokój ruchowy, 
  • szybkie nudzenie się wykonywaną czynnością, 
  • rozproszenie uwagi, 
  • trudności w podejmowaniu decyzji.

Diagnostyka ADHD 

Aby zdiagnozować obecność ADHD zgodnie z kryteriami diagnostycznymi klasyfikacji ICD-10, objawy muszą pojawić się przed 7. rokiem życia i utrzymywać minimum pół roku. Podstawą do klasyfikacji jest także stopień nasilenia objawów, które znacząco utrudniają codziennie funkcjonowanie dziecka i pojawiają się zarówno w środowisku domowym, jak i przedszkolnym czy szkolnym. Choć powszechnie dostępne są różne testy na ADHD dla dzieci i dorosłych, nie mają one wartości diagnostycznej. Aby postawić rozpoznanie, konieczna jest konsultacja psychiatryczna lub neurologiczna.

Leczenie ADHD 

Leczenie ADHD jest procesem bardzo złożonym i musi być dostosowane do wieku osoby nią dotkniętej. Terapeuci biorą pod uwagę nie tylko stopień nasilenia objawów, ale także występowanie chorób współtowarzyszących. Podstawą w leczeniu ADHD jest terapia najbliższych dziecka, która powinna być oparta zarówno na psychoedukacji, jak i terapii behawioralnej. Pierwsza z nich zakłada edukację najbliższych dziecka – rodziców, nauczycieli i przyjaciół. Uczą się oni postępować z dzieckiem obarczonym tym schorzeniem i reagować na jego zachowanie. Drugim rodzajem terapii jest interwencja behawioralna ucząca postępowania z problematycznym zachowaniem dziecka lub zwiększania koncentracji.  

Jak postępować z dzieckiem z ADHD? Rodzice powinni wypracować stały rozkład dnia i ograniczyć bodźce, które rozpraszają dziecko, dzięki czemu będzie można je uspokoić. Na biurku powinny znajdować się tylko niezbędne przedmioty. Kiedy dziecko się rozproszy, należy przywołać jego uwagę. Długie zadania powinny być dzielone na etapy, pomiędzy którymi dziecko będzie mogło wykonać krótką aktywność ruchową. Rodzice nie powinni krzyczeć i nadmiernie karać dziecka z ADHD, ponieważ spowoduje to nadmierne pobudzenie i pogorszenie zachowania. Dziecko z ADHD nie wymaga stałej opieki, ale rodzice powinni otoczyć go specjalną troską.

Możliwe jest również leczenie farmakologiczne, jednak wyłącznie objawowe. Oznacza to, że objawy ustępują tylko w trakcie przyjmowania leków. Po zaprzestaniu przyjmowania farmaceutyków symptomy wracają. Najczęściej stosowanym lekiem na ADHD jest metylofenidat zwiększający koncentrację. Skutkami ubocznymi jego przyjmowania są bóle głowy, zaburzenia snu oraz przewodu pokarmowego. Z dużym powodzeniem w leczeniu ADHD wykorzystuje się również atomoksetynę podawaną dzieciom, u których leczenie metylofenidatem jest niewskazane i nieskuteczne. 

ADHD – rokowania  

Szacuje się, że aż 70% dzieci z zespołem hiperkinetycznym ma objawy ADHD także w wieku młodzieńczym, a ok. 10% osób zmaga się z tym zaburzeniem również w wieku dorosłym. Jeśli ADHD nie zostanie zdiagnozowane i odpowiednio leczone, niesie to ze sobą różne negatywne skutki, do których należą:

  • narażenie na częste urazy,
  • uzależnienie od papierosów, alkoholu i substancji psychoaktywnych,
  • stany lękowe i depresyjne,
  • zaburzenia snu,
  • skłonność do podejmowania działań autoagresywnych,
  • problemy w życiu osobistym i zawodowym,
  • niekontrolowane objadanie się, zwiększające ryzyko otyłości.

Bibliografia:

  1. Rima Gaidamowicz i wsp., „ADHD – plaga XXI wieku?”, Psychiatr. Pol. 2018; 52(2): 287–307.
  2. Barbara Kiryluk i wsp., „Czy możemy pomóc dziecku nadpobudliwemu? Sposoby leczenia ADHD”, Neurologia Dziecięca, Vol. 20/2011, nr 41.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Akatyzja – gdy bezruch staje się wyzwaniem. Jak leczy się zespół niepokoju ruchowego?

Kobieta

ADHD u dorosłych dwukrotnie zwiększa ryzyko zawału i udaru. Zaskakujące doniesienia naukowców

Ból głowy u dziecka – przyczyny, diagnostyka i leczenie

„Można stworzyć szczęśliwy związek, udane małżeństwo, można pracować, tylko trzeba być uważnym”. O życiu z ChAD mówi Monika Kotlarek

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

Joanna Frejus/archiwum prywatne

„Czas pozbyć się tej cukrowej pokrywy i zacząć mówić o emocjach i potrzebach rodziców prawdziwie i bez poczucia wstydu”. O depresji poporodowej rozmawiamy z psycholożką Joanną Frejus

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

"Naprawdę boli cię brzuch czy tylko wymuszasz uwagę?". Psycholożka pokazuje, co by było, gdybyśmy tratowali choroby somatyczne tak samo, jak psychiczne

„Naprawdę boli cię brzuch, czy tylko wymuszasz uwagę?”. Psycholożka pokazuje, co by było, gdybyśmy traktowali choroby somatyczne tak samo jak psychiczne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Gdy ich bliscy chorują, oni sami są cichymi pacjentami. Tak w Polsce wygląda opieka nad osobami ze schizofrenią

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

„Zawsze noszę w torebce cukierki chili”. O życiu z chorobą schizoafektywną opowiada Dorota Solarska, autorka książki „Artystka przetrwania”

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Diagnozowanie autyzmu i ADHD będzie szybsze i łatwiejsze? Wiele mają powiedzieć oczy dziecka

Katarzyna Sokołowska

Katarzyna Sokołowska o późnym macierzyństwie: „Właśnie teraz będę mogła synowi poświęcić więcej czasu i uwagi niż 10 lat wcześniej”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Ćwiczenia dla dzieci w domu – najlepsze zabawy ruchowe

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×