Przejdź do treści

Analiza transakcyjna

Analiza transakcyjna
Analiza transakcyjna. Ilustracja: Magdalena Pankiewicz | www.magdalenapankiewicz.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
surfująca dziewczyna
Światowa Liga Surferów wprowadziła takie same stawki dla kobiet i mężczyzn
Kampania Fundacji Arena i Świat
Wspaniałe bohaterki w kampanii „Badaj się i żyj pełną piersią. Nie daj się rakowi”
Agnieszka Hyży o macierzyństwie: wszystkie jedziemy na tym samym wózku!
Michał Lipa o dodatkowych kilogramach w ciąży. Ile może przytyć ciężarna?
Fryzjerka znalazła dziwną plamkę na jej głowie. Okazało się, że po 13 latach ma nawrót raka

To metoda, która zajmuje się naszymi uwarunkowaniami: tym, jak zostaliśmy „zaprogramowani” i jaki wpływ ma to na nasze życie. Autorem tej fascynującej koncepcji ludzkich zachowań jest amerykański psychiatra i psycholog społeczny Eric Berne (1910–1970).

Analiza transakcyjna – główne założenia

Koncepcja Berne’a zakłada, że postępujemy według wskazań scenariusza (skryptu), którego nauczyliśmy się dzięki wychowaniu i obserwacji zachowań otoczenia. Gramy w „gry”, przeprowadzamy między sobą „transakcje”, z których czerpiemy określone korzyści psychiczne. Źródłem skryptów – poza sytuacjami i słowami usłyszanymi w pierwszych latach życia – mogą być popularne archetypiczne baśnie. Jak to możliwe? Poprzez utożsamianie się z głównymi bohaterami opowieści – Kopciuszkiem, Czerwonym Kapturkiem, a nawet zaczarowaną żabą. Dopóki się od niego nie uwolnimy, skrypt kształtuje nasze życie.

Według analizy transakcyjnej każdy komunikuje się z otoczeniem z trzech tzw. poziomów ego: Dziecka, Rodzica i Dorosłego. Nierówna komunikacja (np. gdy w rozmowie żona włącza poziom Dziecka i płacze, a mąż wchodzi na poziom Rodzica i strofuje) prowadzi do braku porozumienia lub istotnych konsekwencji w komunikacji. Na przykład: X niewinnie pyta: „Napisałeś raport?” (Dorosły do Dorosłego). Y z irytacją odpowiada: „Przestań wreszcie mnie strofować! Zrobię to za chwilę!” (Dziecko do Rodzica).

Analiza transakcyjna –  dla kogo?

To dobra metoda terapii dla osób, które wpadły w pułapkę autodestrukcyjnych skłonności. Jest również przydatnym narzędziem szkolenia nauczycieli, personelu w firmach, a także znakomitym źródłem wiedzy o wychowaniu dzieci. Skorzystają z tej metody także ci, którzy pragną zrozumieć kierujące nimi nieświadome mechanizmy.

Analiza transakcyjna – cele i efekty

Analiza transakcyjna przydaje się, gdy chcemy świadomie kierować własnym życiem. Jej celem jest uzyskanie tzw. autonomii, czyli samodzielności w myśleniu i decydowaniu o sobie, bez potencjalnie destrukcyjnego wpływu elementów skryptu. Aby się od niego uwolnić, w czasie terapii bada się stany ego, transakcje, gry i skrypty, dzięki czemu uzmysławiamy sobie zależności i mechanizmy, które kierują naszymi zachowaniami.

Analiza transakcyjna – ograniczenia

Krytycy zarzucają analizie transakcyjnej, że ani jej założenia, ani efekty nie zostały dostatecznie zbadane i nie są potwierdzone naukowo. Nie ma klinicznych dowodów, które potwierdzałyby skuteczność tej metody w przypadku konkretnych dolegliwości.

Analiza transakcyjna – metoda

Terapia może dotyczyć jednej osoby, pary, grupy pacjentów lub całej organizacji, np. firmy. Najbardziej popularną formą jest terapia grupowa. W interakcji między członkami grupy ujawnia się tzw. proces grupowy, ukazujący problemy i zaburzenia, z jakimi borykają się pacjenci. Relacje, które powstają w ramach tego procesu między pacjentami oraz między pacjentami i terapeutą, pozwalają uczestnikom terapii zdać sobie sprawę z prowadzonych gier oraz odkryć elementy własnego skryptu.

W ramach procesu grupowego terapeuta stosuje tzw. interwencje terapeutyczne oraz daje pacjentom tzw. komunikaty rodzicielskie. Są to: Pozwolenie, Ochrona, Moc. Na przykład dając Pozwolenie, terapeuta „oficjalnie zezwala” pacjentowi na konstruktywne zmiany w zachowaniu, np. „Przestań tak ciężko pracować!” lub „Pozwól się kochać”. Dzięki Pozwoleniu pacjent uwalnia się od nakazów własnego skryptu i zdobywa autonomię (zaczyna świadomie kierować życiem). Aby interwencja terapeutyczna (Pozwolenie) była skuteczna, klient powinien widzieć w terapeucie osobę zdolną do zapewnienia mu Ochrony. Jest ona konieczna, gdy pacjent odmówi postępowania zgodnie z nakazami skryptu („karę” za złamanie nakazów skryptu możemy wymierzać sobie sami, gdy jest ona wbudowana w nasz scenariusz życiowy).

Analiza transakcyjna – czas

Typowa grupa terapeutyczna – ok. 8 pacjentów – spotyka się raz w tygodniu na dwie godziny. Terapia może przyjąć formę krótkoterminową, preferowaną współcześnie, lub długoterminową (do 7 lat), preferowaną przez twórcę metody.

 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Hello My Hero. Jessica Misztal – bije w niej męskie serce, a ciało pokryte jest bliznami

Kampania Fundacji Arena i Świat

Wspaniałe bohaterki w kampanii „Badaj się i żyj pełną piersią. Nie daj się rakowi”

Fryzjerka znalazła dziwną plamkę na jej głowie. Okazało się, że po 13 latach ma nawrót raka

szczepionka

Grypa – dlaczego się szczepimy?

Marihuana leczy raka. Mit czy prawda?

Mama i stetoskop

Mama i stetoskop: Nie wierzcie we wszystko co znajdziecie w internecie. Jeśli jest coś, co was nurtuje, to pytajcie lekarzy

Niepożądany odczyn poszczepienny. Jak często występuje?

5 naturalnych źródeł cynku

Mama Kosmetolog o bliznowcu – czym się charakteryzuje i jak powstaje?

Joanna Horodyńska

Karolina Gilon i Joanna Horodyńska zachęcają do badań piersi

magda gessler

Magda Gessler ambasadorką kampanii „Diagnostyka Jajnika”

tebalet z rentgenem płuc leży na biurku

Rak płuc – nadchodzi rewolucja? „Dotychczas uważaliśmy, że jest to choroba śmiertelna”