Przejdź do treści

Analiza transakcyjna

Analiza transakcyjna
Analiza transakcyjna. Ilustracja: Magdalena Pankiewicz | www.magdalenapankiewicz.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak dbać o zęby z próchnicą?
Jak dbać o zęby z próchnicą? Wyjaśnia dentysta Tomasz Kupryś
Kobieta trzyma niemowlaka
Dlaczego dziecko chce być przy piersi mamy? Nie zawsze chodzi o głód
Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?
Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?
kobiety w łóżku
„Szantażowanie seksem wciąż cieszy się popularnością” – twierdzi psycholożka
Dziecko w szkole
Koronawirus w Polsce a nauka zdalna. MEN: dzieci nie wrócą do szkół do końca roku szkolnego

To metoda, która zajmuje się naszymi uwarunkowaniami: tym, jak zostaliśmy „zaprogramowani” i jaki wpływ ma to na nasze życie. Autorem tej fascynującej koncepcji ludzkich zachowań jest amerykański psychiatra i psycholog społeczny Eric Berne (1910–1970).

Analiza transakcyjna – główne założenia

Koncepcja Berne’a zakłada, że postępujemy według wskazań scenariusza (skryptu), którego nauczyliśmy się dzięki wychowaniu i obserwacji zachowań otoczenia. Gramy w „gry”, przeprowadzamy między sobą „transakcje”, z których czerpiemy określone korzyści psychiczne. Źródłem skryptów – poza sytuacjami i słowami usłyszanymi w pierwszych latach życia – mogą być popularne archetypiczne baśnie. Jak to możliwe? Poprzez utożsamianie się z głównymi bohaterami opowieści – Kopciuszkiem, Czerwonym Kapturkiem, a nawet zaczarowaną żabą. Dopóki się od niego nie uwolnimy, skrypt kształtuje nasze życie.

Według analizy transakcyjnej każdy komunikuje się z otoczeniem z trzech tzw. poziomów ego: Dziecka, Rodzica i Dorosłego. Nierówna komunikacja (np. gdy w rozmowie żona włącza poziom Dziecka i płacze, a mąż wchodzi na poziom Rodzica i strofuje) prowadzi do braku porozumienia lub istotnych konsekwencji w komunikacji. Na przykład: X niewinnie pyta: „Napisałeś raport?” (Dorosły do Dorosłego). Y z irytacją odpowiada: „Przestań wreszcie mnie strofować! Zrobię to za chwilę!” (Dziecko do Rodzica).

Analiza transakcyjna –  dla kogo?

To dobra metoda terapii dla osób, które wpadły w pułapkę autodestrukcyjnych skłonności. Jest również przydatnym narzędziem szkolenia nauczycieli, personelu w firmach, a także znakomitym źródłem wiedzy o wychowaniu dzieci. Skorzystają z tej metody także ci, którzy pragną zrozumieć kierujące nimi nieświadome mechanizmy.

Analiza transakcyjna – cele i efekty

Analiza transakcyjna przydaje się, gdy chcemy świadomie kierować własnym życiem. Jej celem jest uzyskanie tzw. autonomii, czyli samodzielności w myśleniu i decydowaniu o sobie, bez potencjalnie destrukcyjnego wpływu elementów skryptu. Aby się od niego uwolnić, w czasie terapii bada się stany ego, transakcje, gry i skrypty, dzięki czemu uzmysławiamy sobie zależności i mechanizmy, które kierują naszymi zachowaniami.

Analiza transakcyjna – ograniczenia

Krytycy zarzucają analizie transakcyjnej, że ani jej założenia, ani efekty nie zostały dostatecznie zbadane i nie są potwierdzone naukowo. Nie ma klinicznych dowodów, które potwierdzałyby skuteczność tej metody w przypadku konkretnych dolegliwości.

Analiza transakcyjna – metoda

Terapia może dotyczyć jednej osoby, pary, grupy pacjentów lub całej organizacji, np. firmy. Najbardziej popularną formą jest terapia grupowa. W interakcji między członkami grupy ujawnia się tzw. proces grupowy, ukazujący problemy i zaburzenia, z jakimi borykają się pacjenci. Relacje, które powstają w ramach tego procesu między pacjentami oraz między pacjentami i terapeutą, pozwalają uczestnikom terapii zdać sobie sprawę z prowadzonych gier oraz odkryć elementy własnego skryptu.

W ramach procesu grupowego terapeuta stosuje tzw. interwencje terapeutyczne oraz daje pacjentom tzw. komunikaty rodzicielskie. Są to: Pozwolenie, Ochrona, Moc. Na przykład dając Pozwolenie, terapeuta „oficjalnie zezwala” pacjentowi na konstruktywne zmiany w zachowaniu, np. „Przestań tak ciężko pracować!” lub „Pozwól się kochać”. Dzięki Pozwoleniu pacjent uwalnia się od nakazów własnego skryptu i zdobywa autonomię (zaczyna świadomie kierować życiem). Aby interwencja terapeutyczna (Pozwolenie) była skuteczna, klient powinien widzieć w terapeucie osobę zdolną do zapewnienia mu Ochrony. Jest ona konieczna, gdy pacjent odmówi postępowania zgodnie z nakazami skryptu („karę” za złamanie nakazów skryptu możemy wymierzać sobie sami, gdy jest ona wbudowana w nasz scenariusz życiowy).

Analiza transakcyjna – czas

Typowa grupa terapeutyczna – ok. 8 pacjentów – spotyka się raz w tygodniu na dwie godziny. Terapia może przyjąć formę krótkoterminową, preferowaną współcześnie, lub długoterminową (do 7 lat), preferowaną przez twórcę metody.

 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ustawienia rodzinne Berta Hellingera

Ustawienia rodzinne Berta Hellingera

Ustawienia rodzinne - jak mogą pomóc?

Ustawienia rodzinne – jak mogą pomóc?

Interwencja kryzysowa, czyli pogotowie psychologiczne

Interwencja kryzysowa, czyli pogotowie psychologiczne

Terapia humanistyczna

Terapia humanistyczna

Terapia psychodynamiczna (długoterminowa)

Terapia psychodynamiczna (długoterminowa)

Psychiatria

Psychiatria

Terapia strukturalna Minuchina, czyli obalamy hierarchię

Terapia strukturalna Minuchina, czyli obalamy hierarchię

Terapia strategiczna, czyli instrukcje dla rodziny

Terapia strategiczna, czyli instrukcje dla rodziny

Terapia racjonalno-emotywna Alberta Ellisa, czyli homo rationalis

Terapia racjonalno-emotywna Alberta Ellisa, czyli homo rationalis

Terapia poznawcza Aarona Becka, czyli jak nie myśleć automatycznie

Terapia poznawcza Aarona Becka, czyli jak nie myśleć automatycznie

Komunikacyjna terapia rodzinna, czyli w poszukiwaniu homeostazy

Komunikacyjna terapia rodzinna, czyli w poszukiwaniu homeostazy

Terapia integratywna, czyli kuracja szyta na miarę

Terapia integratywna, czyli kuracja szyta na miarę

Terapia egzystencjalna

Terapia egzystencjalna

Psychologia zorientowana na proces

Psychologia zorientowana na proces

Palazzoli – szkoła mediolańska. Zrozumieć taniec rodzinny

Palazzoli – szkoła mediolańska. Zrozumieć taniec rodzinny

Programowanie neurolingwistyczne (NLP), czyli umysł kontrolowany

Programowanie neurolingwistyczne (NLP), czyli umysł kontrolowany

Psychologia analityczna C.G. Junga, czyli wszyscy mamy podobne sny

Psychologia analityczna C.G. Junga, czyli wszyscy mamy podobne sny

Metoda autoinstrukcji Meichenbauma, czyli rozmowy z samym sobą

Metoda autoinstrukcji Meichenbauma, czyli rozmowy z samym sobą

Logoterapia, czyli człowiek odpowiedzialny

Logoterapia, czyli człowiek odpowiedzialny

Terapia Gestalt

Terapia Gestalt

Doradztwo skoncentrowane na osobie

Doradztwo skoncentrowane na osobie

Choreoterapia i DMT

Choreoterapia i DMT

Bioenergetyka Lowena, czyli naszą historię nosimy w ciele

Bioenergetyka Lowena, czyli naszą historię nosimy w ciele

Choleryk i jego cechy - jak sobie z nim radzić?

Choleryk i jego cechy – jak sobie z nim radzić?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?