Przejdź do treści

Analiza transakcyjna

Analiza transakcyjna
Analiza transakcyjna. Ilustracja: Magdalena Pankiewicz | www.magdalenapankiewicz.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Poznaj nasze pomysły na świąteczne prezenty prosto od polskich marek!
Adam Lewanowicz
Jak pomóc bliskiej osobie, która tkwi w toksycznej relacji? Radzi psychoterapeuta Adam Lewanowicz [WIDEO]
projektowanie uśmiechu
„Od razu zauważam, gdy ktoś ma problem, bo mówi czy uśmiecha się, przekręcając głowę w bok, lub zasłania usta dłonią”. Lek. dent. Marcin Krupiński o projektowaniu uśmiechu
„Złość piękności szkodzi”? W żadnym wypadku. Pozwólmy dziewczynkom się złościć!
Złość piękności szkodzi? „Zbyt długo dałyśmy sobie wmawiać bajkę o złości, co to kobiecości nie przystoi”
Pokonała już raka i sepsę, teraz 102-latka po raz drugi wyzdrowiała z COVID-19
Pokonała już raka i sepsę, teraz 102-latka po raz drugi wyzdrowiała z COVID-19

To metoda, która zajmuje się naszymi uwarunkowaniami: tym, jak zostaliśmy „zaprogramowani” i jaki wpływ ma to na nasze życie. Autorem tej fascynującej koncepcji ludzkich zachowań jest amerykański psychiatra i psycholog społeczny Eric Berne (1910–1970).

Analiza transakcyjna – główne założenia

Koncepcja Berne’a zakłada, że postępujemy według wskazań scenariusza (skryptu), którego nauczyliśmy się dzięki wychowaniu i obserwacji zachowań otoczenia. Gramy w „gry”, przeprowadzamy między sobą „transakcje”, z których czerpiemy określone korzyści psychiczne. Źródłem skryptów – poza sytuacjami i słowami usłyszanymi w pierwszych latach życia – mogą być popularne archetypiczne baśnie. Jak to możliwe? Poprzez utożsamianie się z głównymi bohaterami opowieści – Kopciuszkiem, Czerwonym Kapturkiem, a nawet zaczarowaną żabą. Dopóki się od niego nie uwolnimy, skrypt kształtuje nasze życie.

Według analizy transakcyjnej każdy komunikuje się z otoczeniem z trzech tzw. poziomów ego: Dziecka, Rodzica i Dorosłego. Nierówna komunikacja (np. gdy w rozmowie żona włącza poziom Dziecka i płacze, a mąż wchodzi na poziom Rodzica i strofuje) prowadzi do braku porozumienia lub istotnych konsekwencji w komunikacji. Na przykład: X niewinnie pyta: „Napisałeś raport?” (Dorosły do Dorosłego). Y z irytacją odpowiada: „Przestań wreszcie mnie strofować! Zrobię to za chwilę!” (Dziecko do Rodzica).

Analiza transakcyjna –  dla kogo?

To dobra metoda terapii dla osób, które wpadły w pułapkę autodestrukcyjnych skłonności. Jest również przydatnym narzędziem szkolenia nauczycieli, personelu w firmach, a także znakomitym źródłem wiedzy o wychowaniu dzieci. Skorzystają z tej metody także ci, którzy pragną zrozumieć kierujące nimi nieświadome mechanizmy.

Analiza transakcyjna – cele i efekty

Analiza transakcyjna przydaje się, gdy chcemy świadomie kierować własnym życiem. Jej celem jest uzyskanie tzw. autonomii, czyli samodzielności w myśleniu i decydowaniu o sobie, bez potencjalnie destrukcyjnego wpływu elementów skryptu. Aby się od niego uwolnić, w czasie terapii bada się stany ego, transakcje, gry i skrypty, dzięki czemu uzmysławiamy sobie zależności i mechanizmy, które kierują naszymi zachowaniami.

Analiza transakcyjna – ograniczenia

Krytycy zarzucają analizie transakcyjnej, że ani jej założenia, ani efekty nie zostały dostatecznie zbadane i nie są potwierdzone naukowo. Nie ma klinicznych dowodów, które potwierdzałyby skuteczność tej metody w przypadku konkretnych dolegliwości.

Analiza transakcyjna – metoda

Terapia może dotyczyć jednej osoby, pary, grupy pacjentów lub całej organizacji, np. firmy. Najbardziej popularną formą jest terapia grupowa. W interakcji między członkami grupy ujawnia się tzw. proces grupowy, ukazujący problemy i zaburzenia, z jakimi borykają się pacjenci. Relacje, które powstają w ramach tego procesu między pacjentami oraz między pacjentami i terapeutą, pozwalają uczestnikom terapii zdać sobie sprawę z prowadzonych gier oraz odkryć elementy własnego skryptu.

W ramach procesu grupowego terapeuta stosuje tzw. interwencje terapeutyczne oraz daje pacjentom tzw. komunikaty rodzicielskie. Są to: Pozwolenie, Ochrona, Moc. Na przykład dając Pozwolenie, terapeuta „oficjalnie zezwala” pacjentowi na konstruktywne zmiany w zachowaniu, np. „Przestań tak ciężko pracować!” lub „Pozwól się kochać”. Dzięki Pozwoleniu pacjent uwalnia się od nakazów własnego skryptu i zdobywa autonomię (zaczyna świadomie kierować życiem). Aby interwencja terapeutyczna (Pozwolenie) była skuteczna, klient powinien widzieć w terapeucie osobę zdolną do zapewnienia mu Ochrony. Jest ona konieczna, gdy pacjent odmówi postępowania zgodnie z nakazami skryptu („karę” za złamanie nakazów skryptu możemy wymierzać sobie sami, gdy jest ona wbudowana w nasz scenariusz życiowy).

Analiza transakcyjna – czas

Typowa grupa terapeutyczna – ok. 8 pacjentów – spotyka się raz w tygodniu na dwie godziny. Terapia może przyjąć formę krótkoterminową, preferowaną współcześnie, lub długoterminową (do 7 lat), preferowaną przez twórcę metody.

 

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

NLP – co to jest? Techniki programowania neurolingwistycznego

Terapia kognitywna A. Becka - na czym polega?

Terapia kognitywna – na czym polega terapia poznawcza? Efekty

Terapia Gestalt

Psychologia Gestalt – dla kogo jest terapia Gestalt (postaci)?

Bioenergetyka Lowena, czyli naszą historię nosimy w ciele

Bioenergetyka Lowena, czyli jak działa terapia Lowena?

Ustawienia rodzinne Berta Hellingera

Ustawienia rodzinne Berta Hellingera

Ustawienia rodzinne - jak mogą pomóc?

Ustawienia rodzinne – jak mogą pomóc?

Interwencja kryzysowa, czyli pogotowie psychologiczne

Interwencja kryzysowa, czyli pogotowie psychologiczne

Terapia humanistyczna

Terapia humanistyczna

Terapia psychodynamiczna (długoterminowa)

Terapia psychodynamiczna (długoterminowa)

Psychiatria

Psychiatria

Terapia strukturalna Minuchina, czyli obalamy hierarchię

Terapia strukturalna Minuchina, czyli obalamy hierarchię

Terapia strategiczna, czyli instrukcje dla rodziny

Terapia strategiczna, czyli instrukcje dla rodziny

Terapia racjonalno-emotywna Alberta Ellisa, czyli homo rationalis

Terapia racjonalno-emotywna Alberta Ellisa, czyli homo rationalis

Komunikacyjna terapia rodzinna, czyli w poszukiwaniu homeostazy

Komunikacyjna terapia rodzinna, czyli w poszukiwaniu homeostazy

Terapia integratywna, czyli kuracja szyta na miarę

Terapia integratywna, czyli kuracja szyta na miarę

Terapia egzystencjalna

Terapia egzystencjalna

Psychologia zorientowana na proces

Psychologia zorientowana na proces

Palazzoli – szkoła mediolańska. Zrozumieć taniec rodzinny

Palazzoli – szkoła mediolańska. Zrozumieć taniec rodzinny

Psychologia analityczna C.G. Junga, czyli wszyscy mamy podobne sny

Psychologia analityczna C.G. Junga, czyli wszyscy mamy podobne sny

Metoda autoinstrukcji Meichenbauma, czyli rozmowy z samym sobą

Metoda autoinstrukcji Meichenbauma, czyli rozmowy z samym sobą

Logoterapia, czyli człowiek odpowiedzialny

Logoterapia, czyli człowiek odpowiedzialny

Doradztwo skoncentrowane na osobie

Doradztwo skoncentrowane na osobie

Choreoterapia i DMT

Choreoterapia i DMT

„Przestańmy mówić w imieniu kobiet, nie zabierajmy im głosu”. Znani mężczyźni radzą, jak wspierać kobiety w walce o ich prawa

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?