Przejdź do treści

Cukrzyca ciążowa – przyczyny, objawy, dieta i leczenie

Cukrzyca ciążowa - przyczyny, objawy, dieta i leczenie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
Joanna Jaworska: jeśli po porodzie ciśniemy brzuszki, to tylko pogarszamy sytuacje
"Zwal*ć konia", "wyczochrać brochę"? "Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami" - apeluje seksuolożka
„Wyczochrać brochę”? Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami – apeluje seksuolożka
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu ws. szczepionek. "Szczepienia ratują życie"
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu w sprawie szczepionek. „Szczepienia ratują życie”
Czy koronawirus znajduje się w kurzu? „Byliśmy zaskoczeni” – mówią naukowcy o wynikach badań
Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie

Cukrzyca ciążowa to najczęstsze powikłanie metaboliczne ciąży, diagnozowane u 3-5 proc. ciężarnych. Cukrzyca ciążowa rozwija się w ciąży i ustępuje po porodzie, może jednak zwiększać ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 w przyszłości. Schorzenie może negatywnie wpływać na zdrowie kobiety w ciąży oraz zaburzać rozwój płodu, dlatego konieczne jest jego leczenie. A to sprowadza się przede wszystkim do stosowania odpowiedniej diety w cukrzycy ciążowej.

Czym jest cukrzyca ciążowa?

Cukrzyca ciążowa to zaburzenie gospodarki węglowodanowej, które po raz pierwszy pojawia się w czasie ciąży. W przebiegu cukrzycy ciążowej zaobserwować można takie same zmiany metaboliczne jak w innych typach cukrzycy – występuje hiperglikemia, czyli zbyt wysoki poziom glukozy we krwi. Hiperglikemii towarzyszy insulinooporność, czyli zmniejszona wrażliwość komórek na działanie insuliny.

Cukrzycę ciążową należy odróżnić od cukrzycy przedciążowej. W przypadku tego drugiego typu cukrzycy choroba diagnozowana jest jeszcze przed ciążą, utrzymuje się przez cały okres ciąży, a także po niej. Natomiast cukrzyca ciążowa diagnozowana jest dopiero w ciąży i ustępuje po porodzie.

Przyczyny cukrzycy ciążowej

Do rozwoju cukrzycy ciążowej dochodzi w konsekwencji zaburzeń hormonalnych, charakterystycznych dla okresu ciąży. Mowa o wzroście stężenia takich hormonów jak estrogeny, progesteron oraz laktogen łożyskowy. Zwiększeniu poziomu tych hormonów ciążowych towarzyszy nasilenie zjawiska insulinooporności. W warunkach fizjologicznych wydzieleniu insuliny przez trzustkę towarzyszy spadek poziomu glukozy we krwi. Jednak gdy rozwija się insulinooporność, komórki są niewrażliwe na działanie hormonu, a wówczas utrzymuje się podwyższony poziom glukozy. W efekcie rozwija się cukrzyca.

U podłoża cukrzycy ciążowej leżą charakterystyczne dla ciąży zaburzenia hormonalne, jednak cukrzyca nie rozwija się przecież u każdej ciężarnej. Istnieją kobiety szczególnie narażone na rozwój cukrzycy ciążowej. Najistotniejsze czynniki ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej to:

  • zespół policystycznych jajników,
  • wielorództwo,
  • nadwaga lub otyłość,
  • nadciśnienie,
  • występowanie cukrzycy ciążowej w poprzednich ciążach,
  • występowanie cukrzycy w rodzinie,
  • ciąża po 35. roku życia,
  • urodzenie noworodka z wadą rozwojową lub dziecka o masie ciała powyżej 4000 g,
  • zgony wewnątrzmaciczne w poprzednich ciążach.
Kobieta w ciąży podczas badania krzywej cukrowej.

Cukrzyca ciążowa – objawy

Cukrzyca ciążowa objawia się w taki sam sposób jak każdy inny typ cukrzycy. Jednak wiele symptomów może przypominać dolegliwości towarzyszące prawidłowej ciąży, co może utrudnić rozpoznanie choroby. Objawy, które najczęściej towarzyszą cukrzycy ciążowej, to:

  • osłabienie,
  • senność,
  • wzmożone pragnienie,
  • wielomocz (czyli częste oddawanie dużych objętości moczu),
  • świąd skóry,
  • częstsze występowanie infekcji dróg moczowo-płciowych,
  • mdłości,
  • zawroty głowy,
  • nadmierny przyrost wagi.

Cukrzyca ciążowa – zagrożenie dla mamy i dziecka

Cukrzyca ciążowa oddziałuje w niekorzystny sposób na organizm kobiety w ciąży, a także na rozwój płodu. Kobieta ciężarna, u której rozwija się cukrzyca ciążowa, narażona jest na pojawienie się nadciśnienia, rzucawki, ponadto może pojawić się wielowodzie, czyli nadmierna objętość płynu owodniowego. Przyszła mama jest również narażona na częstsze infekcje dróg moczowo-płciowych. Wzrasta ryzyko poronienia i powikłań okołoporodowych.

Glukoza pokonuje barierę łożyskową i przenika do organizmu płodu. Jedną z najbardziej charakterystycznych zmian, zachodzących w organizmie płodu jest makrosomia, czyli nadmierny wzrost. Zwiększają się także wymiary narządów wewnętrznych płodu – mięśnia sercowego czy wątroby. Ponadto płód narażony jest na niedojrzałość płuc i wątroby oraz niedotlenienie wewnątrzmaciczne. Mogą być odczuwalne także konsekwencje cukrzycy ciążowej po porodzie – noworodek narażony jest na hipoglikemię, hiperbilirubinemię, a także zatrzymanie krążenia i oddychania. A jaka jest zależność: cukrzyca ciążowa a poród? Makrosomia płodu może sprzyjać powstaniu urazów okołoporodowych, dlatego może pojawić się wskazanie do cesarskiego cięcia.

Probiotyki w ciąży / istock

Cukrzyca ciążowa – normy badań i interpretacja wyniku

W celu zdiagnozowania cukrzycy ciążowej, konieczne jest wykonanie odpowiednich badań diagnostycznych. Na początku ciąży oznaczany jest poziom glukozy na czczo. Wynik prawidłowy to 70-99 mg/dl (3,9-5,5 mmol/l). Dalsze postępowanie zależy od wyniku badania. Gdy uzyskany zostanie wynik prawidłowy, wówczas pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży wykonywany jest doustny test obciążenia glukozą. Gdy wynik glikemii na czczo mieści się w przedziale 90-125 mg/dl, wówczas doustny test tolerancji glukozy wykonywany jest od razu. Natomiast uzyskanie wyniku glikemii powyżej 126 mg/dl i powtórne otrzymanie takiej glikemii w kolejnym badaniu pozwala na zdiagnozowanie cukrzycy ciążowej.

Doustny test tolerancji glukozy wykonywany jest następująco: na czczo pobierana jest krew do oznaczenia glukozy, a następnie ciężarna wypija roztwór przygotowany przez rozpuszczenie 75 g glukozy w 250 ml wody. Roztwór należy wypić w ciągu 5 minut, a następnie przez dwie godziny unikać jakiejkolwiek aktywności. Po 120 minutach ponownie pobierana jest krew. Prawidłowe wyniki doustnego testu tolerancji glukozy są następujące:

  • na czczo 70-99 mg/dl,
  • po 2 godzinach poniżej 140 mg/dl.

Kiedy diagnozowana jest cukrzyca ciążowa? Wyniki doustnego testu obciążenia glukozą są wówczas następujące:

  • glukoza na czczo przekracza 126 mg/dl,
  • glukoza po dwóch godzinach od spożycia roztworu przekracza 200 mg/ dl.

Dieta w cukrzycy ciążowej – najskuteczniejsza metoda leczenia

Gdy zdiagnozowana zostaje cukrzyca ciążowa, dieta jest podstawową metodą leczenia. Postępowanie dietetyczne powinno być połączone z regularną aktywnością fizyczną; gdy modyfikacje stylu życia nie przyniosą pożądanego efektu, wówczas konieczna może być insulinoterapia.

Dieta w cukrzycy ciążowej powinna mieć odpowiednią kaloryczność, obliczaną indywidualnie. Na dzienny jadłospis w cukrzycy ciążowej powinny składać się trzy posiłki główne i dwie przekąski, spożywane w równych odstępach czasowych. Preferowany rozkład makroskładników to: 40-50 proc. węglowodanów, 30 proc. białka oraz 20-30 proc. tłuszczu. Dzięki odpowiednio skomponowanej diecie możliwe jest normalizowanie poziomu glukozy i zwiększenie wrażliwości komórek na insulinę. Jeśli występuje cukrzyca ciążowa, jadłospis musi być komponowany z jak najmniej przetworzonych produktów, stanowiących źródło węglowodanów złożonych. Mają one niski indeks glikemiczny, dzięki czemu nie powodują znacznego wzrostu poziomu glukozy we krwi. Błonnik także sprzyja normalizacji poziomu glikemii.

Jeśli zdiagnozowana zostanie cukrzyca ciążowa, tygodniowy jadłospis może ułożyć dietetyk – i to postępowanie znacznie bardziej rozsądne niż korzystanie z gotowych jadłospisów dostępnych w internecie. Co jeść? W diecie nie powinno braknąć chudych mięs i ryb, pełnoziarnistych produktów zbożowych, warzyw i owoców, strączków, tłoczonych na zimno olejów roślinnych, orzechów.

24 tydzień ciąży - rozwój dziecka w brzuchu mamy

Leczenie cukrzycy ciążowej insuliną

Jeśli stosowanie diety w cukrzycy ciążowej nie pozwala na normalizację poziomu glukozy we krwi, wówczas konieczne jest zastosowanie insulinoterapii. Insulina podawana jest w formie iniekcji lub ciągłego, podskórnego wlewu. Dawki insuliny i częstotliwość jej podania określa lekarz. Nie zaleca się stosowania doustnych leków hipoglikemizujących, gdyż leki te mogą przenikać przez łożysko i wpływać negatywnie na płód.

 


Bibliografia:

  1. Cypryk K., Cukrzyca ciążowa – rozpoznawanie i leczenie; Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 2016, tom 1, nr 2

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

ciężarna, pandemia covid

Pandemia COVID-19 ma tragiczny wpływ na kobiety w ciąży – wskazują badania

Do czego może służyć grzebień podczas porodu? Wyjaśnia położna Izabela Dembińska

Do czego może służyć grzebień podczas porodu? Wyjaśnia położna Izabela Dembińska

lobieta w ciąży, covid-19, szczepienia

Szczepionki przeciwko COVID-19 nie tylko skuteczne, ale też bezpieczne dla kobiet w ciąży i matek karmiących – wykazały badania

Wstrzykiwanie jałowej wody pod skórę w celu uśmierzenia porodowego bólu? Zapytaj o tę metodę swoją położną

Joanna Jaworska

Trening przed ciążą vs trening w ciąży. Czym powinny się różnić? Mówi Joanna Jaworska

„Badania tzw. piątki tarczycowej, które są dostępne w laboratoriach, to naciąganie ludzi na niepotrzebne wydatki” – mówi dr n. med. Katarzyna Skórzewska

Viola Davis: Byłam pewna, że jestem bezpieczna, bo odżywiałam się jak trzeba i dużo ćwiczyłam

W minionym roku wykorzystano blisko 33 tys. zarodków. MZ podało dane odnośnie in vitro w Polsce

Endometrioza a ciąża. Jak zostać mamą przy endometriozie?

chora na cukrzycę

Naukowcy stworzyli „sztuczną, inteligentną i w pełni zautomatyzowana trzustkę”. Świetna wiadomość dla cukrzyków

Masz insulinooporność? Sprawdź, jakie owoce możesz jeść, a jakich unikać

Czy poziom witaminy D u kobiet w ciąży może być powiązany z poziomem IQ u ich dzieci? Odpowiada farmaceutka Zofia Winczewska

Czy poziom witaminy D u kobiet w ciąży może być powiązany z IQ ich dzieci? Odpowiada farmaceutka Zofia Winczewska

Anna Kozłowska/archiwum prywatne

Anna Kozłowska: Nie obchodziło mnie to całe gadanie, że „niepełnosprawnej nie wypada decydować się na macierzyństwo”

Ryby w ciąży. Co warto jeść, a czego bezwzględnie unikać?

Kobieta w ciąży

Nowe rekomendacje dla kobiet w ciąży. „Stosowanie reżimu łóżkowego może być wręcz szkodliwe” – alarmuje położna

Obawiasz się seksu po porodzie? Fizjoterapeutka uroginekologiczna radzi, jak się za to zabrać i kiedy skorzystać z pomocy specjalisty

Drugi pierwszy raz, czyli seks po porodzie. Fizjoterapeutka uroginekologiczna radzi, jak się za niego zabrać

Meghan Markle w ciąży! Książę Harry i księżna Sussex spodziewają się drugiego dziecka

Aleksandra Żebrowska: problemy z zajściem w ciążę czy jej donoszeniem są powszechne, ale tak rzadko się o nich mówi, że ludzie nie biorą ich pod uwagę w luźnej rozmowie przy imieninowym torcie

Brak wsparcia psychologicznego kobiet po stracie, utylizacja ciał dzieci zmarłych po porodzie i arogancki personel. Nowy raport NIK o polskich porodówkach przeraża

Brak wsparcia psychologicznego kobiet po stracie i arogancki personel. Nowy raport NIK o polskich porodówkach przeraża

Prof. Marzena Dębska / zdj. Lewanowicz

„Jeśli dziecko ma przeżyć, nie można czekać” – mówi prof. Marzena Dębska, która jako jedyna w Polsce wykonuje operacje serca płodu w łonie matki

Co czwarte dziecko w Polsce rodzi się w związku pozamałżeńskim – wynika z danych GUS

Gigi Hadid po raz pierwszy o swoim porodzie: „usłyszałam: nikt nie może ci pomóc, i tak jest już za późno na znieczulenie, więc przyj”

Kobieta i mężczyzna przytulają się

Leczenie niepłodności usunięte z listy celów Narodowego Programu Zdrowia

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników o decyzji TK: wyrażamy swoją dezaprobatę i ubolewanie z powodu wydanego wyroku

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?